SlowingoГрамматика
A1 24 / 32

Present Continuous кыргызча: I'm working – азыр эмне болуп жатат?

Present Continuous: I'm Working

Бул бетте
  1. Максат
  2. Негизги ой
  3. Кыргыз тили жана англис тили
  4. Түзүлүшү
  5. Колдонулушу
  6. Көп кездешкен каталар
  7. Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
  8. Чаташтырбаңыз
  9. Жазылышы жана айтылышы
  10. Алтын эреже
  11. Көнүгүүлөр

Максат

Бул сабактан кийин сиз азыр жана ушул күндөрү (бул жумада, акыркы убакта) эмне болуп жатканын айта аласыз, убактылуу жана өзгөрүп жаткан кырдаалдарды сыпаттай аласыз, тануу сүйлөм жана суроо түзө аласыз – am / is / are + -ing формасы аркылуу.

Негизги ой

Present Continuous (созулма учур чак) кыймылды анын ортосунда көрсөтөт: ал башталды, бирок бүтө элек, азыр жүрүп жатат. Түз эфирдеги видеону элестетиңиз: ойнотууну басасыз да, кыймылдын жүрүп жатканын көрөсүз. She's cooking. The kids are playing. It's raining.

Форма эки бөлүктөн турат, биринчисин сиз билесиз: be (am / is / are) + аягына -ing жалганган этиш – -ing формасы. Be ким экенин жана учур чак экенин айтат; -ing кыймыл жүрүп жатканын көрсөтөт.

«Азыр» кичинекей да, чоң да болушу мүмкүн. Ал ушул секунд болушу мүмкүн (I'm talking to you), же азыркы учурдун тегерегиндеги, али бүтө элек узунураак мезгил (I'm reading a great book this week – китеп азыр үстөлдө жатса да). Сезими дайыма бирдей: жүрүп жатат, убактылуу, бүтө элек.

Кыргыз тили жана англис тили

Бул жерде да ушундай: кыргызча да кыймылдын учурда жүрүп жатканын өзүнчө форма көрсөтөт – -ып жатат, -ып отурат, -ып турат, -ып жүрөт. Айырмасы – жак мүчөсүндө. Кыргызча «иштеп жатам» дегенде «мен» көмөкчү этиштин ичинде турат. Англисче -ing формасы жакты көрсөтпөйт, ошондуктан алдына am / is / are милдеттүү. Дагы бир айырма: кыргызча «билип жатам», «түшүнүп жатам» деп абал этиштерин да ушул формада айта беребиз, англисче know, like, want сыяктуу этиштер адатта -ing албайт (A1-23 караңыз).

КыргызчаАнглисчеЭмнеси айырмаланат?
Мен иштеп жатам.I am working.кыргызча жак мүчөсү «жатам» ичинде; англисче am өзүнчө сөз
Ал телефон менен сүйлөшүп жатат.She's talking on the phone.3-жакта is милдеттүү
Эмне кылып жатасың?What are you doing?суроодо are ээнин алдына чыгат, do колдонулбайт
Ал бул айда үйдөн иштеп жүрөт.He's working from home this month.Бул жерде да ушундай: убактылуу кырдаал → -ып жүрөт / is + -ing
Караңгы кирип баратат.It's getting dark.кыргызча it сыяктуу сөз айтылбайт; англисчеде it милдеттүү
Мен жоопту билем.I know the answer.абал: англисче -ing жок

Кыскасы: «-ып жатат» деп айткан жериңизде англисчеде көбүнчө am / is / are + -ing турат. Бирок be сөзүн эч качан таштабаңыз – кыргызча жак мүчөсү «жатам», «жатат» ичинде жашынып турат, ал эми англисчеде ал өзүнчө сөз.

Түзүлүшү

Ырастоо сүйлөм (be + -ing формасы)

Ээbe-ing формасыКыскартылган форма
IamworkingI'm working
you / we / theyareworkingyou're / we're / they're working
he / she / itisworkinghe's / she's / it's working

Тануу сүйлөм (be + not + -ing формасы)

Ээbe + not-ing формасы
I'm not (am not)working.
you / we / theyaren't / 're not (are not)working.
he / she / itisn't / 's not (is not)working.

Суроо жана кыска жооп – be ээнин алдына чыгат, A1-03 сабагындагыдай.

beЭэ-ing формасыКыска жооптор
AmIdoing this right?Yes, you are. / No, you aren't.
Areyouworking today?Yes, I am. / No, I'm not.
Isshesleeping?Yes, she is. / No, she isn't.

Суроо сөз менен суроо (Q-A-S-I, A1-16 караңыз): What are you doing? Where is he going? Why are they laughing?

-ing формасынын жазылышы

ЭрежеМисалдар
Көпчүлүк этиштер: + ingwork → working, eat → eating, play → playing
Этиш үнсүз тамга + e менен бүтсө: e түшөт, + ingmake → making, write → writing, come → coming
Бирок -ee, -ye жана be: e калатsee → seeing, agree → agreeing, be → being
Аягында басымдуу бир үндүү + бир үнсүз: үнсүз эки эселенетsit → sitting, run → running, stop → stopping, begin → beginning
Эки үндүүдөн кийин, w / x / y тамгаларынан кийин же акыркы муун басымсыз болсо – эки эселенбейтrain → raining, fix → fixing, visit → visiting, open → opening
-ie → y + inglie → lying, die → dying, tie → tying
бир үндүүдөн кийинки акыркы -ltravel → travelling (UK) / traveling (US)

Көңүл буруңуз: кыргызча көмөкчү этиш («жатам») негизги этиштен кийин турат. Англисчеде тартип тескери: адегенде ээ, андан кийин be, анан -ing формасы: I'm working.

Колдонулушу

1Дал азыр

Сүйлөп жаткан учурда болуп жаткан кыймылдар. now, right now, at the moment, Look! жана Listen! деген сөздөр көп кездешет.

I'm cooking dinner. Can I call you back?
Кечки тамак жасап жатам. Кийин өзүм чалсам болобу?
дал азыр → am + cooking
She's talking on the phone right now.
Ал азыр телефон менен сүйлөшүп жатат.
Look! It's snowing.
Карачы! Кар жаап жатат.
кыргызча «кар» ээ болот; англисчеде it керек
What are you doing?
Эмне кылып жатасың?
are ээнин алдында
I'm looking for my keys.
Ачкычтарымды издеп жатам.
look for = издөө
Listen — the baby is crying.
Укчу, бөбөк ыйлап жатат.
"Are you listening to me?" "Yes, I am!"
«Мени угуп жатасыңбы?» «Ооба, угуп жатам!»
кыргызча этиш кайталанат; англисче кыска жооп: Yes, I am

2Ушул күндөрү

Азыркы учурдун тегерегиндеги мезгилде (today, this week, this month, these days) жүрүп жаткан кыймылдар – так ушул секундда болбосо да. Кыргызча мындай учурда көп -ып жүрөт дейбиз.

I'm reading a really good book at the moment.
Азыр абдан жакшы бир китеп окуп жатам.
китеп азыр колумда болбосо да
We're painting the kitchen this week.
Ушул жумада ашкананы боёп жатабыз.
Is your brother still looking for a job?
Агаң дагы эле жумуш издеп жүрөбү?
«-ып жүрөт» → is looking
She's learning Spanish these days.
Ал ушул күндөрү испан тилин үйрөнүп жүрөт.

3Убактылуу кырдаалдар

Азыр чын, бирок көпкө созулбай турган кырдаалдар.

I'm living with my parents at the moment.
Азырынча ата-энем менен жашап жатам.
убактылуу
He's working from home this month.
Ал бул айда үйдөн иштеп жатат.
We're staying in a small hotel near the beach.
Биз деңиз жээгиндеги кичинекей мейманканада токтоп жатабыз.
My sister isn't eating meat this month.
Сиңдим бул айда эт жебей жүрөт.
sister = эже, сиңди же карындаш
The kids aren't going to school this week. It's a holiday.
Балдар бул жумада мектепке барышпайт. Каникул.
кыргызча жөнөкөй форма, англисче убактылуу кырдаал → aren't going

4Өзгөрүп жаткан кырдаалдар

Өзгөрүп, өсүп же өнүгүп жаткан нерселер – көбүнчө get (= болуп калуу), grow, go up, go down, change, improve этиштери менен. Кыргызча мындай учурда көп -ып баратат дейбиз.

It's getting dark.
Караңгы кирип баратат.
get = become; кыргызча it жок, англисче милдеттүү
Prices are going up again.
Баалар кайра көтөрүлүп жатат.
My grandad is getting old.
Чоң атам карып баратат.
grandad (UK); granddad / grandpa (US)
The city is growing very fast.
Шаар абдан тез өсүп жатат.
Your English is improving!
Англис тилиңиз жакшырып жатат!

Көп кездешкен каталар

❌I working now.
✅I'm working now. же I am working now.
-ing формасынын алдында be (am / is / are) керек.
❌She is work at the moment.
✅She is working at the moment.
Бул жерде be этишинен кийин -ing формасы келет.
❌Do you working today?
✅Are you working today?
Суроодо be ээнин алдына чыгат; do жок.
❌He's runing in the park.
✅He's running in the park.
Басымдуу бир үндүү + бир үнсүз → үнсүз эки эселенет.
❌I'm writeing an email.
✅I'm writing an email.
-ing алдында e түшөт.
❌The cat is lieing on the sofa.
✅The cat is lying on the sofa.
-ie → y + ing.
❌Is raining.
✅It's raining.
Англисчеде it деген ээ керек.
❌I'm knowing the answer.
✅I know the answer.
Кээ бир этиштер (know, like, want…) адатта созулма формада колдонулбайт: A1-23 караңыз.

Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар

1. «Тамак жасап жатат» → she cooking. Кыргызча «жатам», «жатат», «жатышат» деген көмөкчү этиш жакты өзү көрсөтөт, ошондуктан англисче -ing формасы эле жетиштүү сыяктуу сезилет. Бирок -ing жакты да, чакты да көрсөтпөйт. Анын алдында дайыма am / is / are турушу керек. Айрыкча узун сүйлөмдө жана now, right now сыяктуу сөздөр сүйлөмдүн башында турганда аны унутуу оңой.

❌Sorry, my mother can't come to the phone, she cooking plov for twenty guests in the big kazan in the yard.
✅Sorry, my mother can't come to the phone, she is cooking plov for twenty guests in the big kazan in the yard. же Sorry, my mother can't come to the phone, she's cooking plov for twenty guests in the big kazan in the yard.
she + is + cooking
❌Right now we standing at the top of the Burana Tower, and the wind up here is very strong.
✅Right now we are standing at the top of the Burana Tower, and the wind up here is very strong. же Right now we're standing at the top of the Burana Tower, and the wind up here is very strong.
we + are + standing

2. «Жайкысын Чолпон-Атада иштеп жүрөт» → he works. Кыргызча «иштейт» да, «иштеп жүрөт» да колдонулат, ошондуктан убактылуу кырдаал жөнүндө да англисче Present Simple (жөнөкөй учур чак) айтылып калат. Present Simple туруктуу нерсени билдирет. Кырдаал убактылуу болсо (this summer, this month, at the moment), am / is / are + -ing колдонуңуз.

⚠️(Агаңыз адатта Бишкекте иштейт, бирок ушул жайда гана Чолпон-Атада.) This summer my brother works at a hotel in Cholpon-Ata, so he only comes home on Sundays.
✅This summer my brother is working at a hotel in Cholpon-Ata, so he only comes home on Sundays.
Грамматикалык жактан туура, бирок works туруктуу жумушту билдирет; «this summer» – убактылуу кырдаал, ошондуктан is working.

3. «Суук болуп баратат» → is getting cold. Кыргызча «Суук болуп баратат», «Жамгыр жаап жатат», «Караңгы кирип баратат» дейбиз: it сыяктуу сөз айтылбайт. Англисчеде аба ырайы жана убакыт жөнүндө сүйлөмдө it ээ катары милдеттүү, анын үстүнө анын артынан is келет: it's getting, it's raining.

❌Let's go back down to the car now, is getting very cold here at Song-Kul in the evening.
✅Let's go back down to the car now, it's getting very cold here at Song-Kul in the evening. же Let's go back down to the car now, it is getting very cold here at Song-Kul in the evening.
it + is + getting
❌Aibek, quick, bring Grandma's carpets in from the yard, is raining hard and they are getting wet.
✅Aibek, quick, bring Grandma's carpets in from the yard, it's raining hard and they are getting wet. же Aibek, quick, bring Grandma's carpets in from the yard, it is raining hard and they are getting wet.
it + is + raining

Чаташтырбаңыз

Present Continuous жана Present Simple – Present Continuous азыркы учурдун түз эфирин көрсөтөт; Present Simple (жөнөкөй учур чак) күнүмдүк адаттар жана дайыма же жалпысынан чын болгон нерселер үчүн. Толук салыштыруу: A1-23 караңыз.

She's working in the garden.
Ал бакчада иштеп жатат.
азыр
She works in a hospital.
Ал ооруканада иштейт.
анын жумушу, жалпысынан чын

Келечек үчүн Present Continuous – I'm meeting Sam tomorrow ошол эле форманы колдонот, бирок так пландаштырылган иш жөнүндө айтат. Бул башка колдонуу: A2-05 караңыз.

I'm having lunch.
Түшкү тамак ичип жатам.
азыр
I'm having lunch with Sam on Friday.
Жума күнү Сэм менен түшкү тамак ичем.
келечектеги план: A2-05 караңыз

be + сын атооч жана be + -ing формасы – Экөө тең be менен башталат, бирок -ing формасы жүрүп жаткан кыймылды көрсөтөт.

The children are quiet.
Балдар тынч.
сыпаттоо
The children are sleeping.
Балдар уктап жатышат.
жүрүп жаткан кыймыл

Жазылышы жана айтылышы

  • -ing /ɪŋ/ деп айтылат – аягында бир гана /ŋ/ тыбышы, sing сөзүндөгүдөй; стандарттуу англисчеде андан кийин катуу /g/ айтылбайт: working /ˈwɜːkɪŋ/ (UK), /ˈwɝːkɪŋ/ (US). Бул – кыргыз тилдүүлөр үчүн жеңилдик: /ŋ/ кыргызча ң тыбышы («таң», «миң»). Аягына «г» кошпоңуз.
  • working сөзүндөгү /w/ кыргызча «в» эмес: эриндерди тегеректеп, тиштерди эринге тийгизбеңиз. Андан кийинки /ɜː/ «ө» эмес: эриндерди тегеректебей, ооздун ортосунда айтыңыз.
  • Кыскартылган формалар оозеки кепте кадимки нерсе: I'm, you're, she's, it's, we're, they're; isn't, aren't. Тануунун эки формасы бар: she isn't working = she's not working. Бирок I менен I'm not гана.
  • Суроодо are адатта алсыз айтылат: What are you doing? тез кепте «whadda-ya doing» сыяктуу угулат. Кыргызча ар бир үндүүнү толук айтабыз, ошондуктан бул алсыз формага өзүнчө көнүү керек.
  • Эки эселенүү басымга жараша болот: begin → beginning (басым акыркы муунда), бирок visit → visiting (басым биринчи муунда).
  • Британ англисчесинде бир үндүүдөн кийинки акыркы l эки эселенет (travelling, cancelling); америка англисчесинде адатта эки эселенбейт (traveling, canceling).

Алтын эреже

am / is / are + -ing формасы = жүрүп жаткан кыймыл: азыр, ушул күндөрү, убактылуу же өзгөрүп жаткан. Кыргызча «-ып жатам» дегенде жак мүчөсү көмөкчү этиштин ичинде, англисчеде болсо be өзүнчө сөз – аны эч качан унутпаңыз жана -ing жазылышын текшериңиз.

Көнүгүүлөр

A. Түзүлүшү

Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.

  1. I (watch) TV right now.
  2. She (not / work) today.
  3. they (sleep)?
  4. -ing формасын жазыңыз: swim
  5. -ing формасын жазыңыз: drive
  6. -ing формасын жазыңыз: lie
  7. -ing формасын жазыңыз: play

B. Мааниси

Азырбы (now), ушул күндөрүбү (around now), убактылуубу (temporary) же өзгөрүп жатабы (changing)? Англисче жооп бериңиз.

  1. Азырбы, ушул күндөрүбү, убактылуубу же өзгөрүп жатабы? "Prices are going up."
  2. Азырбы, ушул күндөрүбү, убактылуубу же өзгөрүп жатабы? "Shh! The baby is sleeping."
  3. Азырбы, ушул күндөрүбү, убактылуубу же өзгөрүп жатабы? "I'm staying with my aunt this month."
  4. Кыска жооп: "Is it raining?" "No, it ."

C. Катаны табыңыз

Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.

  1. He reading a book.
  2. Do you listening to me?
  3. We're siting in the garden.
  4. They're playing football in the park.

D. Текстте

Диалогду толуктаңыз.

A phone call
Mum: Hi, Lily! What 16 you doing?
Lily: I 17 (study) for my exam. And Dad 18 (cook) dinner.
Mum: Is your brother at home?
Lily: Yes, but he 19 (not / study). He 20 (play) computer games!
Mum: Typical! And how is the weather there?
Lily: Terrible. It 21 (rain) and it 22 (get) cold.

E. Сиздин кезегиңиз

Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.

  1. Жаныңыздагы адамдар азыр эмне кылып жатканы жөнүндө үч сүйлөм жазыңыз.
  2. Ушул айда жашооңуздагы убактылуу бир нерсе жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз.

F. Аралаш кайталоо

Мурунку сабактарды кайталаңыз.

  1. A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does кыргызча – тануу жана суроо
    your father work at the weekend?
  2. A1-20 At, on, in кыргызча: убакыт предлогдору – at six, on Monday, in June
    Туура жоопту тандаңыз: My course starts … Monday.
  3. A1-21 In, on, at, into, across кыргызча: орун жана кыймыл предлогдору
    Туура жоопту тандаңыз: Let's go … now.
Жооптор

A. Түзүлүшү

  1. am watching / 'm watching
  2. isn't working / 's not working / is not working
  3. Are … sleeping
  4. swimming
  5. driving
  6. lying
  7. playing

B. Мааниси

  1. changing
  2. now
  3. temporary / around now
  4. isn't / 's not

C. Катаны табыңыз

  1. He is reading a book. / He's reading a book.
  2. Are you listening to me?
  3. We're sitting in the garden.
  4. ✓ They're playing football in the park.

D. Текстте

  1. are
  2. 'm studying / am studying
  3. is cooking / 's cooking
  4. isn't studying / 's not studying / is not studying
  5. is playing / 's playing
  6. 's raining / is raining
  7. 's getting / is getting

E. Сиздин кезегиңиз

  1. My sister is watching TV. My dad is working in his room. The neighbours are talking outside.
  2. I'm doing a cooking course. I'm not drinking coffee this month.

F. Аралаш кайталоо

  1. Does
  2. on
  3. home
Android тиркемесиЖолдо үйрөнүңүз Google Play