To Be को नकारात्मक वाक्य, प्रश्न र छोटो उत्तर (isn't, aren't, Are you…?) — सजिलो नेपालीमा
To Be: Negatives, Questions and Short Answers
यस पृष्ठमा
लक्ष्य
यो पाठपछि तपाईं I'm not, isn't र aren't प्रयोग गरेर के साँचो होइन भन्न सक्नुहुनेछ, be बाट “हो / होइन प्रश्न” र “Wh- प्रश्न” सोध्न सक्नुहुनेछ, र Yes, I am, No, she isn't जस्ता छोटो उत्तर दिन सक्नुहुनेछ।
मुख्य विचार
A1-02 को पुल सम्झनुहोस्। Be ले कर्तालाई जानकारीसँग जोड्छ। अनि be बलियो क्रिया हो: नकारात्मक वाक्य र प्रश्न यसले आफैँ बनाउँछ।
नकारात्मक बनाउन यसको ठीक पछि not राख्नुहोस्: She is → She is not। प्रश्न बनाउन be कर्ताको अगाडि उफ्रिन्छ: You are ready → Are you ready? अरू केही बदलिँदैन।
उत्तर दिँदा अङ्ग्रेजीले पूरा वाक्य दोहोर्याउँदैन। यसले एउटा प्रतिध्वनि फर्काउँछ: कर्ता र सानो क्रिया मात्र। Are you tired? — Yes, I am. Is it far? — No, it isn't. केवल Yes वा No भन्न पनि मिल्छ, तर प्रतिध्वनिसहितको उत्तर बढी मैत्रीपूर्ण र पूरा सुनिन्छ। अङ्ग्रेजीमा यो प्रतिध्वनि अरू क्रियासँग पनि बारम्बार सुन्नुहुनेछ।
यो ढाँचा एक पटक बुझेपछि (be पछि not, कर्ताको अगाडि be, उत्तरमा प्रतिध्वनि) am / is / are का सबै रूप एउटै तरिकाले चल्छन्।
नेपाली र अङ्ग्रेजी
नेपालीमा नकारात्मक बनाउन क्रिया नै बदलिन्छ: हो → होइन, छ → छैन। अङ्ग्रेजीमा क्रिया उही रहन्छ र पछाडि not थपिन्छ। प्रश्नमा नेपालीले शब्दक्रम बदल्दैन: सुरुमा के थपिन्छ वा स्वर मात्र माथि जान्छ (“तपाईं भोकाउनुभयो?”)। अङ्ग्रेजीमा भने be कर्ताको अगाडि सर्छ। “कहाँ”, “किन” जस्ता प्रश्नवाचक शब्द नेपालीमा वाक्यको बीचमा बस्छन् र क्रिया अन्त्यमा; अङ्ग्रेजीमा प्रश्नवाचक शब्द सुरुमा, त्यसपछि तुरुन्तै be। राम्रो खबर: प्रतिध्वनि नेपालीमा पनि छ। “आमाबुबा घरमा हुनुहुन्छ?” को उत्तर हामी “हुनुहुन्छ” भनेर दिन्छौँ, पूरा वाक्य दोहोर्याउँदैनौँ।
| नेपाली | अङ्ग्रेजी | के फरक छ |
|---|---|---|
| उनी घरमा छैनन्। | She isn't at home. | छ → छैन (नयाँ शब्द); अङ्ग्रेजीमा is + not |
| ऊ डाक्टर होइन। | He isn't a doctor. | हो → होइन; अङ्ग्रेजीमा “होइन” र “छैन” दुवैका लागि not |
| के तपाईं विद्यार्थी हुनुहुन्छ? | Are you a student? | नेपालीमा क्रम उही, “के” वा स्वर; अङ्ग्रेजीमा be अगाडि |
| स्टेसन कहाँ छ? | Where is the station? | नेपालीमा “कहाँ” बीचमा, क्रिया अन्त्यमा; अङ्ग्रेजीमा Where + is + कर्ता |
| “आमाबुबा घरमा हुनुहुन्छ?” “हुनुहुन्छ।” | "Yes, they are." | दुवै भाषामा प्रतिध्वनि; अङ्ग्रेजीमा Yes + सर्वनाम + be |
संरचना
नकारात्मक
| कर्ता | पूरा रूप | छोटो रूप 1 | छोटो रूप 2 |
|---|---|---|---|
| I | I am not | I'm not | — |
| you | you are not | you aren't | you're not |
| he / she / it | he is not | he isn't | he's not |
| we | we are not | we aren't | we're not |
| they | they are not | they aren't | they're not |
मानक अङ्ग्रेजीमा amn't भन्ने छोटो रूप छैन। I'm not प्रयोग गर्नुहोस्। (Question tag मा aren't I? प्रयोग हुन्छ: B1-15 हेर्नुहोस्।)
हो / होइन प्रश्न — be कर्ताको अगाडि
| सामान्य वाक्य | प्रश्न |
|---|---|
| You are a student. | Are you a student? |
| She is at work. | Is she at work? |
| The shops are open. | Are the shops open? |
| I am late. | Am I late? |
छोटो उत्तर — प्रतिध्वनि
| प्रश्न | Yes | No |
|---|---|---|
| Are you…? | Yes, I am. | No, I'm not. |
| Is he / she / it…? | Yes, he is. | No, he isn't. / No, he's not. |
| Are you (बहुवचन) / we / they…? | Yes, we are. / Yes, they are. | No, we aren't. / No, they aren't. |
| Am I…? | Yes, you are. | No, you aren't. / No, you're not. |
सकारात्मक छोटो उत्तरमा छोटो रूप (contraction) प्रयोग हुँदैन: Yes, I am. (Yes, I'm. होइन), Yes, she is. (Yes, she's. होइन)। नकारात्मक छोटो उत्तर भने प्रायः छोटो रूपमै आउँछ। पूरा रूप (No, I am not.) पनि मिल्छ, तर त्यो कडा वा धेरै औपचारिक सुनिन्छ।
Wh- प्रश्न — प्रश्नवाचक शब्द + be + कर्ता
| प्रश्नवाचक शब्द | be | कर्ता | बाँकी |
|---|---|---|---|
| Where | is | the bathroom? | |
| What | is | your name? | |
| How old | are | your children? | |
| How | are | you? | |
| Why | are | they | late? |
प्रयोग
1नकारात्मक वाक्य
कुनै कुरा साँचो होइन भन्न am / is / are पछि not राख्नुहोस्। बोल्दा छोटो रूप सामान्य हुन्छन्। नेपालीमा “होइन” र “छैन” दुई फरक शब्द हुन्, तर अङ्ग्रेजीमा दुवैको काम not ले गर्छ।
2हो / होइन प्रश्न
am / is / are लाई कर्ताको अगाडि राख्नुहोस्। अन्त्यमा स्वर प्रायः माथि जान्छ। नेपालीमा “के” थपेर वा स्वर उठाएर प्रश्न बन्छ, शब्दक्रम उही रहन्छ; अङ्ग्रेजीमा शब्दक्रम नै बदलिन्छ।
3छोटो उत्तर
Yes/No + कर्ता सर्वनाम + be बाट उत्तर दिनुहोस्। नाम होइन, सर्वनाम प्रयोग गर्नुहोस्। नेपालीमा पनि हामी प्रायः क्रिया मात्र दोहोर्याएर उत्तर दिन्छौँ (“हुनुहुन्छ”, “छैन”), त्यसैले यो विचार नयाँ होइन।
4be सँग Wh- प्रश्न
प्रश्नवाचक शब्द पहिले, त्यसपछि be, अनि कर्ता। नेपालीमा “स्टेसन कहाँ छ?” भन्छौँ, तर अङ्ग्रेजीमा “कहाँ” र “छ” दुवै अगाडि सर्छन्। सबै प्रश्नवाचक शब्दका लागि A1-16 हेर्नुहोस्।
5be भएका दैनिक प्रश्न
be भएका केही प्रश्न दैनिक जीवनका निश्चित वाक्यांश हुन्। तिनलाई जस्ताको तस्तै सिक्नुहोस्।
सामान्य गल्तीहरू
नेपाली भाषीहरूका लागि पासोहरू
1. “बस पार्क यहाँबाट कति टाढा छ?” → How far the bus park is from here? नेपालीमा प्रश्नवाचक शब्द वाक्यको बीचमा बस्छ र क्रिया अन्त्यमा आउँछ। शब्दशः अनुवाद गर्दा is / are पनि अन्त्यमै पुग्छ। अङ्ग्रेजीमा प्रश्नवाचक शब्दपछि तुरुन्तै be, अनि मात्र कर्ता।
2. “तपाईंको बुबा घरमा हुनुहुन्छ?” → Your father is at home? नेपालीमा प्रश्न र सामान्य वाक्यको शब्दक्रम उही हुन्छ, स्वर मात्र फरक। त्यसैले अङ्ग्रेजीमा पनि क्रम नबदली स्वर मात्र उठाउने बानी हुन्छ। यस्तो क्रम आश्चर्य वा पुष्टिका लागि मात्र प्रयोग हुन्छ; सामान्य प्रश्नमा be अगाडि राख्नुहोस्।
3. “हो, छैन” → Yes, he isn't। नेपालीमा नकारात्मक प्रश्नको उत्तरमा “हो” ले प्रश्नसँग सहमति जनाउँछ: “Suman घरमा छैन?” “हो, छैन।” अङ्ग्रेजीमा Yes वा No ले प्रश्नलाई होइन, तथ्यलाई जनाउँछ: सकारात्मक तथ्य → Yes, नकारात्मक तथ्य → No।
नझुक्किनुहोस्
isn't र aren't — isn't he / she / it / एउटा वस्तु सँग; aren't you / we / they / धेरै वस्तु सँग। नेपालीमा पनि “छैन / छैनन्” मा वचन देखिन्छ।
he isn't र he's not — दुवै सही हुन् र अर्थ उही हो। He's not अलि बढी जोडदार सुनिन सक्छ। I सँग भने छोटो रूप I'm not मात्र हुन्छ।
be भएका प्रश्न र अरू क्रिया भएका प्रश्न — Be आफैँ अगाडि उफ्रिन्छ। धेरैजसो अरू क्रियालाई सहायक क्रिया (auxiliary) do वा does चाहिन्छ (A1-13 हेर्नुहोस्)।
हिज्जे र उच्चारण
- isn't = /ˈɪznt/; aren't = /ɑːnt/ (UK), /ɑːrnt/ (US)। अपोस्ट्रफी (') ले not को o को ठाउँ लिन्छ।
- isn't को /z/ नेपालीमा छैन। जिब्रोको टुप्पो माथिल्ला दाँतको पछाडिको उभारनजिक राखेर, घाँटीमा गुनगुनाहट (buzz) कायम राख्दै हावा निकाल्नुहोस्। यसलाई “ज” वा “स” नबनाउनुहोस्।
- नकारात्मक वाक्यमा नकारात्मक शब्दमा जोड पर्छ: I'm not hungry मा not स्पष्ट भन्नुहोस्; She isn't here मा isn't स्पष्ट भन्नुहोस्।
- हो / होइन प्रश्नमा अन्त्यमा स्वर प्रायः माथि जान्छ: Are you OK? ↗। नेपालीमा पनि “के” बिनाको प्रश्नमा स्वर यसरी नै उठ्छ, त्यसैले यो सजिलो छ। Wh- प्रश्नमा स्वर प्रायः तल झर्छ: Where are you from? ↘।
- सकारात्मक छोटो उत्तरमा क्रिया बलियो हुन्छ: Yes, I am मा am /æm/ पूरा र स्पष्ट। /æ/ नेपालीको “ए” भन्दा खुला हुन्छ: बङ्गारा अझ तल झार्नुहोस्। प्रश्नमा भने are प्रायः कमजोर हुन्छ: Are you ready? मा are /ə/ जस्तो छोटो सुनिन्छ, नेपालीको “अ” जस्तै।
- What's, Where's, Who's, How's बोलीमा सामान्य हुन्: What's your name?
सुनौलो नियम
Be एक्लै काम गर्छ: नकारात्मक बनाउन यसपछि not राख्नुहोस्, प्रश्न बनाउन यसलाई कर्ताको अगाडि राख्नुहोस्। उत्तर प्रतिध्वनिबाट दिनुहोस्, अर्थात् सर्वनाम र be: Yes, I am. / No, it isn't. नेपालीमा “के” थपे पुग्छ; अङ्ग्रेजीमा भने be लाई अगाडि सार्नैपर्छ।
अभ्यास
A. संरचना
निर्देशनअनुसार वाक्य बदल्नुहोस् वा शब्दहरूलाई सही क्रममा राख्नुहोस्।
-
नकारात्मक बनाउनुहोस्: She is a teacher.
-
नकारात्मक बनाउनुहोस्: I am cold.
-
नकारात्मक बनाउनुहोस्: They are at school.
-
प्रश्न बनाउनुहोस्: You are tired.
-
प्रश्न बनाउनुहोस्: The hotel is near the beach.
-
सही क्रममा राख्नुहोस्: are / old / how / you
-
सही क्रममा राख्नुहोस्: your keys / where / are
B. अर्थ
छोटो उत्तर पूरा गर्नुहोस् वा सही उत्तर छान्नुहोस्।
-
"Is your car new?" "No, ."
-
"Are you and Sam friends?" "Yes, ."
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: The windows … open.
-
सही उत्तर छान्नुहोस्: "Are you from Spain?" …
-
तपाईं ठाउँ जान्न चाहनुहुन्छ। सही प्रश्न छान्नुहोस्: …
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
हरेक वाक्यमा एउटा गल्ती छ वा वाक्य सही छ। सच्याइएको वाक्य लेख्नुहोस् वा correct लेख्नुहोस्।
-
"Is he a doctor?" को उत्तर: Yes, he's.
-
Where your office is?
-
I amn't from London.
-
Do you be hungry?
-
"Are your parents at home?" "No, they aren't."
D. पाठभित्र
संवाद पूरा गर्नुहोस्।
Mia: Hi! 18 you new here?
Leo: Yes, I 19. I'm Leo.
Mia: Nice to meet you. Where 20 you from?
Leo: I'm from Toronto. 21 this the right room for English?
Mia: No, it 22. This is the music room. English is next door.
Leo: Oh no! 23 I late?
Mia: No, you 24. You're early!
E. तपाईंको पालो
आफ्नोबारे अङ्ग्रेजीमा लेख्नुहोस्।
-
आज तपाईंबारे साँचो हुने दुईवटा नकारात्मक वाक्य लेख्नुहोस्।
-
नयाँ सहपाठीलाई सोध्न be भएका दुईवटा प्रश्न लेख्नुहोस्। त्यसपछि तिनका आफ्नै छोटो उत्तर लेख्नुहोस्।
F. मिश्रित दोहोर्याइ
अघिल्ला पाठहरू दोहोर्याउनुहोस्।
-
A1-02 To Be (am, is, are) को प्रयोग — सजिलो नेपालीमा My sister a nurse.
-
A1-01 अङ्ग्रेजी वाक्यको बनोट र Word Order — सजिलो नेपालीमा सच्याउनुहोस्: Is very hot today.
उत्तरहरू
A. संरचना
- She isn't a teacher. / She's not a teacher. / She is not a teacher.
- I'm not cold. / I am not cold.
- They aren't at school. / They're not at school. / They are not at school.
- Are you tired?
- Is the hotel near the beach?
- How old are you?
- Where are your keys?
B. अर्थ
- it isn't / it's not
- we are
- aren't
- Yes, I am.
- Where is she?
C. गल्ती पत्ता लगाउनुहोस्
- Yes, he is.
- Where is your office? / Where's your office?
- I'm not from London. / I am not from London.
- Are you hungry?
- ✓ "Are your parents at home?" "No, they aren't."
D. पाठभित्र
- Are
- am
- are
- Is
- isn't / 's not
- Am
- aren't / 're not
E. तपाईंको पालो
- I'm not tired. My friends aren't here.
- Are you a student? Yes, I am. Is your home near here? No, it isn't.
F. मिश्रित दोहोर्याइ
- is / 's
- It is very hot today. / It's very hot today.
