Imperatives, Let's සහ යෝජනා කරන හැටි — සරල සිංහලෙන්
Imperatives, Let's and Suggestions
මෙම පිටුවේ
අරමුණ
මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට උපදෙස්, මඟ පෙන්වීම් සහ අනතුරු ඇඟවීම් දෙන්න (Turn left. Don't touch that!), මිනිස්සුන්ට ආරාධනා කරන්න (Come in!), please එක්ක ඒවා මෘදු කරන්න, ඒ වගේම Let's, How about…?, What about…? සහ Why don't we…? එක්ක යෝජනා කරන්න පුළුවන් වෙනවා.
ප්රධාන අදහස
සමහර වෙලාවට ඔබට ඕනෑ ලෝකය විස්තර කරන්න නෙවෙයි — ඒක වෙනස් කරන්න. ඔබට ඕනෑ කෙනෙක් යමක් කරනවා: Sit down. Open the window. Be careful. මේකට ඉංග්රීසිය පාවිච්චි කරන්නේ imperative (විධාන රූපය): වාක්යයේ මුලට ක්රියාපදයේ මූල රූපය, උක්තයක් නැතුව.
ඇයි උක්තයක් නැත්තේ? මොකද ඒක පැහැදිලියි: ඒ you, අහගෙන ඉන්න කෙනා. ක්රියා බොත්තමක් හිතින් මවාගන්න: ක්රියාවක් ලියලා තියෙන බොත්තමක් — Stop. Wait. Go. ඔබ බොත්තම ඔබනවා, අහගෙන ඉන්න කෙනා ඒ ක්රියාව කරනවා.
“ඒක කරන්න එපා” කියන්න Don't ඉස්සරහට දාන්න: Don't go. ඔබවත් එකතු කරගන්න ඕනෑ නම් — ඔබයි මමයි එකට — Let's පාවිච්චි කරන්න: Let's go. වඩා මෘදු අදහසකට ප්රශ්නයක් අහන්න: How about a coffee? Why don't we go out?
Imperative එක කෙළින්ම ඇහෙන්න පුළුවන්, ඒ නිසා please, යාළුකමින් කියන කටහඬ සහ තත්ත්වය හරිම වැදගත්.
සිංහල සහ ඉංග්රීසි
සිංහලේ අපි අණ කරන්න හෝ ඉල්ලන්න -න්න රූපය පාවිච්චි කරනවා (“දොර අරින්න”, “වාඩි වෙන්න”); ඉංග්රීසියේ ඒක මූල රූපය (Open the door). සිංහලේ එපා ක්රියාපදයට පස්සේ එනවා (“අල්ලන්න එපා”); ඉංග්රීසියේ Don't ක්රියාපදයට කලින්. සිංහලේ “පරක්කු වෙන්න එපා” වගේ ක්රියාපදයක් තියෙනවා; ඉංග්රීසියේ late නාම විශේෂණයක් නිසා be ඕනෑ: Don't be late. හොඳ ආරංචියකුත් තියෙනවා: සිංහලේ -මු (“යමු”, “කමු”) හරියටම Let's වගේ, -මුද? (“යමුද?”) How about…? / Why don't we…? වගේ. නමුත් සිංහලේ “අපි යමු” කිව්වත් ඉංග්රීසියේ Let's එක්ක we එන්නේ නැහැ. තවත් දෙයක්: සිංහලේ “-න්න” රූපය දැනටමත් ආචාරශීලීයි; ඉංග්රීසියේ නොදන්න අයට බොහෝ විට please හෝ Can you…? ඕනෑ.
| සිංහල | ඉංග්රීසි | වෙනස |
|---|---|---|
| ප්රශ්න හොඳට කියවන්න. | Read the questions carefully. | -න්න → මූල රූපය; උක්තයක් නැහැ |
| ඒ පෑන් එක අල්ලන්න එපා. | Don't touch that pan. | එපා අගට → Don't මුලට |
| පරක්කු වෙන්න එපා. | Don't be late. | “වෙන්න” → be |
| කරුණාකරලා වාඩි වෙන්න. | Please sit down. | please; උක්තයක් නැහැ |
| පොඩි විවේකයක් ගමු. | Let's take a break. | -මු → Let's |
| අපි අද රෑ පීසා එකක් ගෙන්වමු. | Let's order a pizza tonight. | “අපි” කිව්වත් Let's විතරයි |
| පොඩ්ඩක් ඇවිදින්න යමුද? | How about a walk? | -මුද? → How about…? |
| හයට හම්බ වෙමුද? | Why don't we meet at six? | -මුද? → Why don't we…? |
ව්යුහය
Imperative (විධාන රූපය)
| රටාව | උදාහරණය | |
|---|---|---|
| ධනාත්මක | මූල රූපය + … | Open the door. |
| නිෂේධාත්මක | Don't + මූල රූපය + … | Don't open the door. |
| be එක්ක | Be / Don't be + නාම විශේෂණය | Be quiet. Don't be late. |
| මෘදු | Please + imperative / imperative + please | Please sit down. / Sit down, please. |
| Always / never | Always / Never + මූල රූපය | Always say thank you. Never tell anyone. |
- එක්කෙනෙකුටත් ගොඩක් දෙනෙකුටත් එකම රූපය: Sit down, Tom. / Sit down, everyone.
- Do not කියන්නේ සම්පූර්ණ රූපය; සලකුණු (signs) සහ විධිමත් නීතිවල පාවිච්චි වෙනවා: Do not enter.
Let's (= let us)
| රටාව | උදාහරණය | |
|---|---|---|
| යෝජනාව | Let's + මූල රූපය | Let's eat out tonight. |
| නිෂේධාත්මක | Let's not + මූල රූපය | Let's not wait. |
වෙනත් යෝජනා
| රටාව | උදාහරණය |
|---|---|
| How about / What about + නාම පදය? | How about a coffee? |
| How about / What about + -ing form? | What about going to the beach? |
| Why don't we + මූල රූපය? | Why don't we take a taxi? |
-ing form (going, taking) සම්පූර්ණයෙන් උගන්නන්නේ A1-22 එකේ; මෙතන ඒක How about / What about වලින් පස්සේ එන හැටි විතරක් ඉගෙන ගන්න.
යෝජනාවකට උත්තර දීම
| ඔව් | නැහැ |
|---|---|
| Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not? | Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time. |
භාවිතය
1උපදෙස් (instructions)
පියවරෙන් පියවර උපදෙස් දෙන්න imperative පාවිච්චි කරන්න: කෑම වට්ටෝරු, ඇප්ස්, මැෂින්, විභාග, පන්ති කාමර.
2මඟ පෙන්වීම් (directions)
කෙනෙකුට තැනකට යන විදිහ කියන්න imperative පාවිච්චි කරන්න.
3අනතුරු ඇඟවීම් සහ උපදෙස්
අනතුරු අඟවන්න imperative පාවිච්චි කරන්න — බොහෝ විට කෙටියෙන්, හයියෙන්. Always / Never + imperative ශක්තිමත් සාමාන්ය උපදෙස් දෙනවා.
4ආරාධනා සහ දීමනා
යාළුකමින් කියනකොට imperative උණුසුම්, පිළිගන්න විදිහක්; රළු නැහැ.
5Let's සහ Let's not
එකට යමක් කරන්න (ඔබයි මමයි) යෝජනා කරන්න Let's පාවිච්චි කරන්න. Let's not කියන්නේ ඒක නොකර ඉමු කියන යෝජනාව. සිංහලේ -මු (“යමු”) මෙතනට හොඳට ගැළපෙනවා.
6How about…? What about…? Why don't we…?
මේ ප්රශ්න යෝජනාවක් වඩා මෘදු, විවෘත විදිහට ඇහෙන්න සලස්වනවා. How about / What about වලින් පස්සේ නාම පදයක් හෝ -ing form එකක්. Why don't we වලින් පස්සේ මූල රූපය. සිංහලේ -මුද? (“යමුද?”) මේ වගේමයි.
සුලභ වැරදි
සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
1. “තරහ වෙන්න එපා” → Don't angry. සිංහලේ “තරහ වෙන්න”, “බය වෙන්න”, “පරක්කු වෙන්න” වගේ යෙදුම්වල “වෙන්න” කියන ක්රියාපදය තියෙනවා, ඒ නිසා “එපා” කෙළින්ම ඒකට ඇලෙනවා. ඉංග්රීසියේ angry, afraid, noisy නාම විශේෂණ; ක්රියාපදයක් නැති නිසා be ඕනෑ: Don't be + නාම විශේෂණය.
2. “අපි යමු” → Let's we go. සිංහලේ “අපි යමු”, “අපි කමු” කියනකොට “අපි” දානවා. Let's කියන්නේම let us, ඒ කියන්නේ “අපි” දැනටමත් ඒක ඇතුළේ තියෙනවා. we නැවත දාන්න එපා.
3. “-න්න” ආචාරශීලීයි → කෙළින්ම ඇහෙන imperative. සිංහලේ “බෑග් එකක් දෙන්න”, “ඔයා මෙතන ඉඳගන්න” කියන එක සාමාන්යයෙන් ආචාරශීලීයි. ඉංග්රීසියේ තනි imperative එකක් නොදන්න අයට, ෂොප් එකක හෝ ඔෆිස් එකක, ගොඩක් කෙළින්ම ඇහෙනවා; ඒ වගේම you එකතු කළොත් අණක් වගේ. ඉල්ලීමකට please හෝ Can you…? / Can I…? පාවිච්චි කරන්න (A1-17 බලන්න).
පටලවා ගන්න එපා
Imperative සහ Can you…? — Imperative එක කියනවා; Can you…? අහනවා. නොදන්න අයත් එක්ක, ෂොප් එකක හෝ වැඩ කරන තැනක, ඉල්ලීමක් සාමාන්යයෙන් වඩා ආචාරශීලීයි. A1-17 සහ A2-23 බලන්න.
Let's සහ lets — Let's (apostrophe එකක් එක්ක) = let us, යෝජනාවක්. Lets (apostrophe නැතුව) කියන්නේ let ක්රියාපදය + -s = ඉඩ දෙනවා. B1-18 බලන්න.
Don't සහ Doesn't — නිෂේධාත්මක imperative එක හැම විටම Don't (හෝ Do not), එක්කෙනෙකුට කියනකොටත්. Doesn't එන්නේ Present Simple එකේ he / she / it එක්ක විතරයි. A1-13 බලන්න.
අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය
- Let's = let us. Apostrophe ලකුණ u අකුරේ තැනට එනවා: /lets/. Lets go කියලා ලියන්න එපා. අග /ts/ එකට කියන්න, ඊට පස්සේ ස්වරයක් එකතු කරන්න එපා.
- Don't එක අක්ෂරයයි: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US). ඉක්මන් කතාවේදී t බොහෝ විට පැහැදිලිව ඇහෙන්නේ නැහැ: Don't worry.
- ප්රධාන ක්රියාපදය අවධාරණය කරන්න, නැත්නම් sit down වගේ ක්රියාපදවල පොඩි වචනය: Sit down. Don't touch it. අනතුරු ඇඟවීමකදී Don't අවධාරණය කරන්න: Don't touch it!
- ඔබේ කටහඬ තේරුම වෙනස් කරනවා. පැතලි, පහළට වැටෙන කටහඬක් අණක් වගේ ඇහෙන්න පුළුවන්; මෘදු කටහඬක් සහ please යාළුකමින් ඇහෙනවා.
- අගට එන please (Sit down, please) සාමාන්යයෙන් වඩා යාළුකමින් ඇහෙනවා; මුලට ශක්තිමත්ව කියන please ඉවසීමක් නැති වගේ ඇහෙන්න පුළුවන්.
- Stop, step, school වගේ වචනවල මුලට එන ව්යඤ්ජන දෙක එකට කියන්න; ඊට කලින් “ඉ” වගේ ස්වරයක් එකතු කරන්න එපා (“ඉස්ටොප්” නෙවෙයි).
- හැඟීම්බර හෝ තරහෙන් කියන කතාවේදී සමහර වෙලාවට උක්තයක් එකතු කරනවා: You sit here! ඒක විශේෂ අවධාරණයක්, සාමාන්ය රටාව නෙවෙයි.
රන් රීතිය
මූල රූපයෙන් පටන් ගන්න, සාමාන්යයෙන් උක්තයක් නැතුව: Sit down. නිෂේධයට: Don't + මූල රූපය. ඔබවත් එකතු කරගන්න Let's / Let's not + මූල රූපය (we නැතුව). වඩා මෘදු යෝජනාවකට How about / What about + නාම පදය හෝ -ing form, නැත්නම් Why don't we + මූල රූපය. නොදන්න අයට ඉල්ලීමක් කරනකොට please අමතක කරන්න එපා.
අභ්යාස
A. ව්යුහය
නිවැරදි රූපය දාන්න, නැත්නම් වාක්ය වෙනස් කරන්න.
-
___ … your books, please.
-
නිෂේධාත්මක කරන්න: Touch the screen.
-
නිෂේධාත්මක කරන්න: Let's go out tonight.
-
late for the meeting! (be වල නිෂේධාත්මක imperative)
-
How about (have) lunch in the park?
-
නිවැරදි පිළිවෙළට තියන්න: forget / never / your password
B. අර්ථය
හැම වාක්යයක්ම මොන වර්ගයේද කියලා කියන්න, නැත්නම් නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න.
-
instruction, warning හෝ suggestion? "Watch out! The dog bites."
-
instruction, warning හෝ suggestion? "Why don't we take the train?"
-
"Let's go to the cinema." හොඳම උත්තරය තෝරන්න: …
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: … take a taxi.
C. වැරැද්ද සොයන්න
හැම වාක්යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.
-
Not park here.
-
Let's to have lunch.
-
Please you wait here.
-
What about a pizza?
D. පාඨය තුළ
සංවාදය සම්පූර්ණ කරන්න.
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.
E. ඔබේ වාරය
ඔබේම උපදෙස් සහ යෝජනා ඉංග්රීසියෙන් ලියන්න.
-
ඔබේ ගෙදරට එන අමුත්තෙකුට උපදෙස් තුනක් ලියන්න.
-
ඔබේ යාළුවාට කම්මැලියි. වෙනස් විදි දෙකකින් යෝජනා දෙකක් ලියන්න.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.
-
A1-17 Can සහ Can't භාවිතය — සරල සිංහලෙන් you help me with my bags, please?
-
A1-13 Present Simple නිෂේධාත්මක වාක්ය සහ ප්රශ්න (don't, doesn't, do, does) — සරල සිංහලෙන් My brother (not / eat) fish.
-
A1-15 Always, Usually, Never: කොච්චර නිතරද කියන හැටි — සරල සිංහලෙන් නිවැරදි පිළිවෙළට තියන්න: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
පිළිතුරු
A. ව්යුහය
- Open
- Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
- Let's not go out tonight.
- Don't be / Do not be
- having
- Never forget your password.
B. අර්ථය
- warning
- suggestion
- Good idea!
- Let's
C. වැරැද්ද සොයන්න
- Don't park here. / Do not park here.
- Let's have lunch.
- Please wait here. / Wait here, please.
- ✓ What about a pizza?
D. පාඨය තුළ
- Let's
- going
- don't
- Don't forget / Do not forget
- Let's meet / Meet
E. ඔබේ වාරය
- Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
- Let's go for a walk. Why don't we watch a film?
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
- Can / Could / Will / Would
- doesn't eat / does not eat
- We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
