To Be inkar və sual cümlələri azərbaycanca: isn't, aren't, Are you…? və qısa cavablar
To Be: Negatives, Questions and Short Answers
Bu səhifədə
Məqsəd
Bu dərsdən sonra siz I'm not, isn't və aren't ilə nəyin doğru olmadığını deyə, be ilə hə / yox sualları və Wh- sualları verə, Yes, I am və No, she isn't kimi qısa cavablarla cavab verə biləcəksiniz.
Əsas fikir
A1-02 dərsindəki körpünü xatırlayırsınız? Be mübtədanı məlumatla bağlayır. Həm də be güclü feildir: inkar və sual cümlələrini təkbaşına düzəldir.
İnkar etmək üçün not sözünü dərhal onun arxasına qoyun: She is → She is not. Sual vermək üçün isə be mübtədanın qabağına tullanır: You are ready → Are you ready? Başqa heç nə dəyişmir.
Cavab verəndə ingilis dili bütün cümləni təkrar etmir. O, əks-səda göndərir: yalnız mübtəda və kiçik feil. Are you tired? — Yes, I am. Is it far? — No, it isn't. Sadəcə Yes və ya No demək də olar, amma əks-səda daha mehriban və tam səslənir. Bu əks-sədanı ingilis dilində başqa feillərlə də dəfələrlə eşidəcəksiniz.
Bu qəlibi bir dəfə görsəniz (be feilindən sonra not, mübtədadan əvvəl be, cavabda isə əks-səda), am / is / are sözlərinin hamısı eyni cür işləyəcək.
Azərbaycan dili və ingilis dili
Azərbaycan dilində isim və sifətlə qurulan cümləni deyil sözü ilə inkar edirik və o, sözün arxasından gəlir: «Mən hazır deyiləm», «O evdə deyil». İngiliscədə isə not sözü be feilinə bağlanır, be də mütləqdir. Sual üçün azərbaycanca -mı / -mi ədatını artırırıq və ya sadəcə səsi qaldırırıq («Acsan?», «Acsanmı?»); söz sırası dəyişmir. İngiliscədə isə be mübtədadan əvvələ keçir. Sual sözü də azərbaycancada çox vaxt cümlənin ortasında və ya sonunda olur («Vağzal haradadır?»), ingiliscədə isə həmişə əvvəldə. Qısa cavabda da fərq var: azərbaycanca «Hə, evdədirlər» deyirik, mübtədanı demirik; ingiliscədə qısa cavaba mübtəda (əvəzlik) və be lazımdır.
| Azərbaycanca | İngiliscə | Fərq |
|---|---|---|
| Mən hazır deyiləm. | I'm not ready. | «deyil» sözün arxasında; ingiliscədə am not |
| O evdə deyil. / Atam evdə yoxdur. | She isn't at home. / My father isn't at home. | «deyil» də, «yoxdur» da burada isn't olur |
| Sən acsan? / Acsanmı? | Are you hungry? | azərbaycancada sıra dəyişmir; ingiliscədə be önə keçir |
| Vağzal haradadır? | Where is the station? | sual sözü + be + mübtəda, həmişə əvvəldə |
| Qızınızın neçə yaşı var? | How old is your daughter? | yaş: «yaşı var» → how old is |
| Hə, evdədirlər. | Yes, they are. | azərbaycancada mübtəda yoxdur; ingiliscədə əvəzlik + be |
| «Yorğun deyilsən?» «Hə, yorğun deyiləm.» | "Aren't you tired?" "No, I'm not." | azərbaycancada «hə» suala razılıq bildirir; ingiliscədə inkar cavab həmişə No |
Nəticə: inkarda not sözünü be feilindən sonra qoyun, sualda be feilini mübtədadan əvvələ keçirin, cavabda isə əks-səda deyin: Yes, I am. No, it isn't.
Quruluş
İnkar cümləsi (negative)
| Mübtəda | Tam forma | Qısaldılmış forma 1 | Qısaldılmış forma 2 |
|---|---|---|---|
| I | I am not | I'm not | — |
| you | you are not | you aren't | you're not |
| he / she / it | he is not | he isn't | he's not |
| we | we are not | we aren't | we're not |
| they | they are not | they aren't | they're not |
Standart amn't forması yoxdur. I'm not işlədin. (Ayırıcı suallarda aren't I? deyilir: B1-15 dərsinə baxın.)
Hə / yox sualı (yes/no question): be mübtədadan əvvəl gəlir
| Nəqli cümlə | Sual |
|---|---|
| You are a student. | Are you a student? |
| She is at work. | Is she at work? |
| The shops are open. | Are the shops open? |
| I am late. | Am I late? |
Qısa cavablar (short answers): əks-səda
| Sual | Yes | No |
|---|---|---|
| Are you…? | Yes, I am. | No, I'm not. |
| Is he / she / it…? | Yes, he is. | No, he isn't. / No, he's not. |
| Are you (cəm) / we / they…? | Yes, we are. / Yes, they are. | No, we aren't. / No, they aren't. |
| Am I…? | Yes, you are. | No, you aren't. / No, you're not. |
Təsdiq qısa cavablar qısaldılmır: Yes, I am. (Yes, I'm. yox), Yes, she is. (Yes, she's. yox). İnkar qısa cavablar isə adətən qısaldılır. Tam forma (No, I am not.) da mümkündür, amma sərt və ya çox rəsmi səslənir.
Wh- sualı: sual sözü + be + mübtəda
| Sual sözü | be | Mübtəda | Qalan hissə |
|---|---|---|---|
| Where | is | the bathroom? | |
| What | is | your name? | |
| How old | are | your children? | |
| How | are | you? | |
| Why | are | they | late? |
İstifadə
1İnkar cümlələri
Nəyinsə doğru olmadığını demək üçün am / is / are sözlərindən sonra not qoyun. Danışıqda qısaldılmış formalar adidir.
2Hə / yox sualları
am / is / are sözünü mübtədadan əvvələ qoyun. Səs adətən sonda qalxır.
3Qısa cavablar
Yes / No + şəxs əvəzliyi + be ilə cavab verin. İsmi yox, əvəzliyi işlədin.
4Be ilə Wh- sualları
Əvvəl sual sözü, sonra be, sonra mübtəda gəlir. Bütün sual sözləri üçün A1-16 dərsinə baxın.
5Be ilə gündəlik suallar
Be ilə bəzi suallar gündəlik sabit ifadələrdir. Onları hazır şəkildə öyrənin.
Tez-tez edilən səhvlər
Azərbaycan dilində danışanlar üçün tələlər
1. «Deyil» → not, amma be itir. Azərbaycanca «Nigar ilə Leyla bacı deyil» deyirik: «deyil» bütün işi görür. Sözbəsöz tərcümədə ingiliscədə yalnız not qalır. İngiliscədə not tək işlənmir, ona is / are lazımdır.
2. Söz sırası dəyişməyən suallar. Azərbaycanca sualı səslə və ya -mı ədatı ilə veririk, sıranı dəyişmirik: «Mənzilin metroya yaxındır?», «Konsert saat neçədədir?». İngiliscədə be mübtədadan əvvələ keçir. Hə / yox sualında nəqli sıra ilə danışmaq danışıqda mümkündür, amma adi sual deyil; sual sözü olanda isə səhvdir.
3. Qısa cavabda mübtəda yoxdur. Azərbaycanca «Hə, açıqdır», «Yox, evli deyil» deyirik, mübtədanı demirik. İngilis qısa cavabına mübtəda (əvəzlik) və be lazımdır.
4. İnkar suala «Hə». Azərbaycanca «Yorğun deyilsən?» sualına «Hə, yorğun deyiləm» deyirik: «hə» sualla razılaşdığımızı göstərir. İngiliscədə isə Yes və No cavabın özünə uyğun gəlir: cavab inkardırsa, No deyilir.
Qarışdırmayın
isn't və aren't — isn't: he / she / it / bir əşya; aren't: you / we / they / çox əşya.
he isn't və he's not — İkisi də düzgündür, mənası da eynidir. He's not bir az daha güclü səslənə bilər. I ilə yeganə qısaldılmış forma I'm not formasıdır.
Be ilə suallar və başqa feillərlə suallar — Be özü önə keçir. Başqa feillərin çoxuna isə köməkçi feil (auxiliary) lazımdır: do və ya does (A1-13 dərsinə baxın).
Yazılış və tələffüz
- isn't = /ˈɪznt/, aren't = /ɑːnt/ (UK), /ɑːrnt/ (US). Apostrof not sözündəki o hərfinin yerini tutur. isn't sözündə iki heca var, amma ikinci hecada sait yoxdur: /z/ səsindən dərhal /nt/ səsinə keçin, aralarına «ı» əlavə etməyin.
- aren't sözündəki /ɑː/ uzun və açıq saitdir: ağzınızı geniş açın, dili aşağıda saxlayın. Britaniya ingiliscəsində burada r səsi deyilmir.
- İnkar cümləsində inkar sözü vurğulu olur: I'm not hungry cümləsində not sözünü aydın deyin; She isn't here cümləsində isn't sözünü aydın deyin.
- Hə / yox sualında səs adətən sonda qalxır: Are you OK? ↗. Azərbaycan dilində «Acsan?» sualında da səs qalxır, ona görə bu sizə tanışdır. Wh- sualında isə səs adətən enir: Where are you from? ↘.
- Təsdiq qısa cavabda feil güclü deyilir: Yes, I am cümləsində am /æm/ tam və aydın səslənir (sait azərbaycan dilindəki ə səsinə çox yaxındır). Sualda isə are adətən zəif deyilir: Are you ready? sualında are qısa, zəif /ə/ kimi səslənir.
- What's, Where's, Who's, How's danışıqda adidir: What's your name?
Qızıl qayda
Be təkbaşına işləyir: inkar üçün ondan sonra not qoyun, sual üçün onu mübtədadan əvvələ keçirin. Cavab verəndə əks-səda deyin, əvəzlik və be: Yes, I am. / No, it isn't. Azərbaycancadakı «deyil» ingiliscədə be olmadan işləmir.
Tapşırıqlar
A. Quruluş
Cümlələri tapşırığa uyğun dəyişin.
-
İnkar cümləsinə çevirin: She is a teacher.
-
İnkar cümləsinə çevirin: I am cold.
-
İnkar cümləsinə çevirin: They are at school.
-
Sual düzəldin: You are tired.
-
Sual düzəldin: The hotel is near the beach.
-
Sözləri düzgün sıraya qoyun: are / old / how / you
-
Sözləri düzgün sıraya qoyun: your keys / where / are
B. Məna
Qısa cavabı yazın və ya düzgün variantı seçin.
-
"Is your car new?" "No, ."
-
"Are you and Sam friends?" "Yes, ."
-
Düzgün cavabı seçin: The windows … open.
-
Düzgün cavabı seçin: "Are you from Spain?" …
-
Siz yeri bilmək istəyirsiniz. Düzgün sualı seçin: …
C. Səhvi tapın
Hər cümlədə bir səhv var və ya cümlə düzgündür. Düzəldilmiş cümləni yazın və ya correct yazın.
-
«Is he a doctor?» sualına cavab: Yes, he's.
-
Where your office is?
-
I amn't from London.
-
Do you be hungry?
-
"Are your parents at home?" "No, they aren't."
D. Mətndə
Dialoqu tamamlayın.
Mia: Hi! 18 you new here?
Leo: Yes, I 19. I'm Leo.
Mia: Nice to meet you. Where 20 you from?
Leo: I'm from Toronto. 21 this the right room for English?
Mia: No, it 22. This is the music room. English is next door.
Leo: Oh no! 23 I late?
Mia: No, you 24. You're early!
E. Sizin növbəniz
İngiliscə yazın.
-
Bu gün özünüz haqqında iki doğru inkar cümləsi yazın.
-
Yeni sinif yoldaşınız üçün be ilə iki sual yazın. Sonra onlara öz qısa cavablarınızı yazın.
F. Qarışıq təkrar
Əvvəlki dərsləri təkrarlayın.
-
A1-02 To Be (am, is, are) azərbaycanca: nə vaxt və necə işlənir, nümunələr və tapşırıqlar My sister a nurse.
-
A1-01 İngilis dilində söz sırası azərbaycanca: cümlə necə qurulur (Subject + Verb + Object) Səhvi düzəldin: Is very hot today.
Cavablar
A. Quruluş
- She isn't a teacher. / She's not a teacher. / She is not a teacher.
- I'm not cold. / I am not cold.
- They aren't at school. / They're not at school. / They are not at school.
- Are you tired?
- Is the hotel near the beach?
- How old are you?
- Where are your keys?
B. Məna
- it isn't / it's not
- we are
- aren't
- Yes, I am.
- Where is she?
C. Səhvi tapın
- Yes, he is.
- Where is your office? / Where's your office?
- I'm not from London. / I am not from London.
- Are you hungry?
- ✓ "Are your parents at home?" "No, they aren't."
D. Mətndə
- Are
- am
- are
- Is
- isn't / 's not
- Am
- aren't / 're not
E. Sizin növbəniz
- I'm not tired. My friends aren't here.
- Are you a student? Yes, I am. Is your home near here? No, it isn't.
F. Qarışıq təkrar
- is / 's
- It is very hot today. / It's very hot today.
