At, on, in დროსთან ქართულად: at six, on Monday, in June
At, On, In: Time
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ თქვათ, როდის ხდება რამე – at-ით (საათი), on-ით (დღეები და თარიღები) და in-ით (თვეები, წლები, წელიწადის დროები, დღის ნაწილები) – და გეცოდინებათ, როდის არ გჭირდებათ წინდებული (next week, every day, tomorrow).
მთავარი იდეა
წინდებული (preposition) პატარა სიტყვაა, რომელიც კავშირს გვიჩვენებს – აქ მოვლენასა და დროს შორის. ინგლისური სამს იყენებს: at, on, in. არჩევანი დროის ზომაზეა დამოკიდებული.
წარმოიდგინეთ დროის პირამიდა. ვიწრო მწვერვალზე დროის ყველაზე პატარა ნაწილია: ზუსტი წერტილი საათზე – at six o'clock. შუაში ერთი დღეა, თქვენი დღიურის ერთი გვერდი – on Monday, on 3 May. ფართო ფუძეზე დიდი პერიოდებია, რომლებიც ბევრ დღეს შეიცავს – in June, in 2030, in winter.
ანუ: at = წერტილი, on = დღე, in = უფრო გრძელი პერიოდი. რამდენიმე მყარი გამოთქმა ამ სქემას არღვევს (at night, at the weekend), ამიტომ ისინი მთლიან ბლოკებად ისწავლეთ.
და როცა დროის სიტყვა თავად „მიუთითებს“ – this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday – წინდებული საერთოდ არ გჭირდებათ.
ქართული და ინგლისური
ქართული დროს წინდებულებით კი არა, ბრუნვის ნიშნებითა და თანდებულებით გამოხატავს: „შვიდ საათზე“, „ორშაბათს“, „ივნისში“, „დილით“, „საღამოს“. ზოგი მათგანი ინგლისურს ემთხვევა: „-ში“ ხშირად in-ია („ივნისში“ = in June, „ზამთარში“ = in winter), „დაბადების დღეზე“ – on my birthday. მაგრამ საათზე „-ზე“ on არ არის: „შვიდ საათზე“ = at seven o'clock.
დღის ნაწილები ქართულად ერთი სიტყვაა, წინდებულის და არტიკლის გარეშე: „დილით“, „საღამოს“. ინგლისურს ორივე სჭირდება: in the morning, in the evening – ოღონდ at night, the-ს გარეშე. კარგი ამბავი: „შემდეგ კვირას“, „ყოველ დღე“, „ხვალ“ ქართულადაც დამატებითი სიტყვის გარეშე ითქმის, და ინგლისურშიც next week, every day, tomorrow წინდებულს არ იღებს. ოღონდ ფრთხილად: სასაუბრო „შემდეგ თვეში“ ინგლისურში in next month არ ხდება.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| შვიდ საათზე | at seven o'clock | საათზე „-ზე“ → at, არა on |
| დაბადების დღეზე | on my birthday | აქ ერთნაირია: „-ზე“ = on |
| ორშაბათს / ორშაბათობით | on Monday / on Mondays | ქართულად ბრუნვის ნიშანი; ინგლისურში on |
| ივნისში / ზამთარში | in June / in winter | აქ ერთნაირია: „-ში“ = in |
| 2030 წელს | in 2030 | ქართულად ბრუნვის ნიშანი; ინგლისურში in |
| დილით / საღამოს | in the morning / in the evening | ინგლისურს სჭირდება in და the |
| ღამით | at night | მყარი გამოთქმა: at, the-ს გარეშე |
| შემდეგ კვირას / ყოველ დღე | next week / every day | აქ ერთნაირია: დამატებითი სიტყვა არ გვჭირდება |
მოკლედ: at + საათი, on + დღე და თარიღი, in + თვე, წელი, წელიწადის დრო და the morning / the afternoon / the evening; next, this, every – წინდებულის გარეშე.
ფორმა
At, on, in
| წინდებული | როდის გამოიყენება | მაგალითები |
|---|---|---|
| at | საათი | at 7:30, at six o'clock, at midnight, at noon |
| at | მყარი გამოთქმები | at night, at lunchtime, at the moment, at Christmas, at the weekend (UK) |
| on | კვირის დღეები | on Monday, on Fridays |
| on | თარიღები და განსაკუთრებული დღეები | on 5 May, on my birthday, on New Year's Day |
| on | დღე + დღის ნაწილი | on Monday morning, on Friday night |
| on | the weekend (US) | on the weekend, on weekends |
| in | დღის ნაწილები | in the morning, in the afternoon, in the evening |
| in | თვეები | in July |
| in | წლები და ათწლეულები | in 2030, in the 1990s |
| in | წელიწადის დროები | in summer / in the summer |
წინდებულის გარეშე
| სიტყვა | მაგალითები |
|---|---|
| this / next / last | this morning, next week, last year |
| every | every day, every Sunday |
| today / tomorrow / yesterday | today, tomorrow afternoon, yesterday morning |
last-ს და yesterday-ს ბევრს გამოიყენებთ წარსულ დროსთან ერთად A1-26-ში.
გამოყენება
1At – ზუსტი დრო და მყარი გამოთქმები
at გამოიყენეთ საათთან და რამდენიმე მყარ გამოთქმასთან. საათის თქმაზე იხ. A1-19.
2On – დღეები და თარიღები
on გამოიყენეთ კვირის დღეებთან, თარიღებთან და განსაკუთრებულ დღეებთან. მრავლობით დღესთან (on Fridays) ნიშნავს „ყოველ პარასკევს“ – ქართული „პარასკევობით“.
3In – თვეები, წლები, წელიწადის დროები და დღის ნაწილები
in გამოიყენეთ უფრო გრძელ პერიოდებთან: თვეები, წლები, ათწლეულები, წელიწადის დროები და დღის ნაწილები.
4The weekend – UK და US
ბრიტანული ინგლისური ჩვეულებრივ ამბობს at the weekend; ამერიკული – on the weekend. ორივე სწორია თავის ვარიანტში.
5წინდებულის გარეშე: this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday
ეს სიტყვები უკვე გვეუბნება, რომელ დროზეა საუბარი, ამიტომ at / on / in არ გვჭირდება. ქართულადაც ასეა: „დღეს ნაშუადღევს“, „შემდეგ ორშაბათს“, „ყოველ შაბათს“.
6In the morning თუ on Monday morning
In the morning / afternoon / evening ზოგადია. როცა დღეს ამატებთ, დღე წყვეტს: on Monday morning, on Friday evening. ქართულად ორი ცალკე სიტყვაა („ხუთშაბათს დილით“), ინგლისურში კი ერთი გამოთქმა.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „რვის ნახევარზე“ → on half past eight. ქართული „-ზე“ ხშირად on-ს შეესაბამება („მაგიდაზე“ = on the table), ამიტომ საათთანაც on გვისხლტება: „ხვალ რვის ნახევარზე დამირეკე“. საათთან ინგლისურში მხოლოდ at დგას.
2. „შუადღის შემდეგ“ → in afternoon. ქართულად დღის ნაწილი ხშირად ერთი სიტყვაა („დილით“, „საღამოს“), არტიკლის გარეშე. ინგლისურში in + the + დღის ნაწილი გვჭირდება.
3. „შემდეგ თვეში“ → in next month. სასაუბრო ქართულში ხშირად ვამბობთ „შემდეგ თვეში“, „ამ კვირაში“. ინგლისურში next, this, last, every-სთან წინდებული არ დგას.
4. „ხუთშაბათს საღამოს“ → in Thursday evening. ქართულად დღე და დღის ნაწილი ორი ცალკე სიტყვაა, და „საღამოს“ in the evening-ს მოგვაგონებს. როცა დღე დასახელებულია, ინგლისურში დღე წყვეტს: on.
არ აგერიოთ
at night თუ in the night – At night = ზოგადად, ღამღამობით; in the night = ერთი კონკრეტული ღამის განმავლობაში.
in the morning თუ on Monday morning – დღის ზოგადი ნაწილი → in; კონკრეტული დღე → on.
at the weekend (UK) თუ on the weekend (US) – იგივე მნიშვნელობა, სხვადასხვა ვარიანტი. აირჩიეთ ერთი და თანმიმდევრული იყავით.
მართლწერა და გამოთქმა
- წინდებულები ჩვეულებრივ უმახვილოა; მახვილს დროის სიტყვა იღებს: at six, on Monday, in June. ქართულში მახვილი სუსტია, ინგლისურში კი მახვილიანი და უმახვილო სიტყვების მონაცვლეობა რიტმს ქმნის.
- at ჩვეულებრივ სუსტია: /ət/ – ხმოვანი სულ მოკლე და მოდუნებულია; ნუ იტყვით სრულ „ეთ“-ს. in /ɪn/ და on /ɒn/ (UK), /ɑːn/ (US) მოკლე რჩება. ბრიტანულ /ɒ/-ში ტუჩები ოდნავ მრგვალდება.
- შეერთება: at eight /ət‿eɪt/ ერთ სიტყვასავით ჟღერს; on April – ასევე, n შემდეგ ხმოვანს უერთდება. სიტყვებს შორის პაუზას ნუ გააკეთებთ.
- the morning, the evening-ში the /ðə/-ა: ბგერა /ð/ ქართულში არ არის. ენის წვერი მსუბუქად მოათავსეთ კბილებს შორის და ხმა დაამატეთ; ნუ შეცვლით დ-თი ან ზ-თი.
- დღეები და თვეები ყოველთვის დიდი ასოთი იწყება: on Monday, in July. წელიწადის დროები – არა: in summer. ქართულ ანბანში დიდი ასოები არ არის, ამიტომ ეს ჩვევად აქციეთ.
- weekend /ˌwiːkˈend/ (UK) – ხშირად მახვილით end-ზე; /ˈwiːkend/ (US) – მახვილით week-ზე. w ქართული ვ არ არის: ტუჩები დაამრგვალეთ.
ოქროს წესი
at – წერტილი (საათი), on – დღე (დღეები, თარიღები), in – უფრო გრძელი პერიოდი (თვეები, წლები, წელიწადის დროები, დღის ნაწილები) – და რამდენიმე მყარი ბლოკი, როგორიცაა at night. წინდებული არ დგას this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday-ს წინ. ქართული „-ზე“ საათთან = at, „დილით“ = in the morning.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ჩასვით at, on ან in.
-
The film starts 8 pm.
-
My sister's wedding is 2027.
-
We have English Wednesdays.
-
It's very hot here August.
-
I read the evening.
-
My dad works night.
-
Let's meet Friday afternoon.
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I relax … the weekend. (UK)
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The trees are green … spring.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: The baby often wakes up … the night.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: See you …!
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
See you on next week!
-
I go to the gym in every morning.
-
Her birthday is in 2 April.
-
The shop opens at nine on Saturdays.
D. კონტექსტში
შეავსეთ შეტყობინებაში გამოტოვებული სიტყვები (at, on ან in).
Hi Jo! Are you free 16 Saturday? There's a market in the old town. It opens 17 10 am, and it's only here 18 summer. Let's go 19 the morning — it's very hot 20 the afternoon. Or are you free 21 Sunday morning? Let me know!
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ სამი წინადადება თქვენს კვირაზე at-ით, on-ით და in-ით.
-
დაწერეთ ორი გეგმა next-ით ან this-ით (წინდებულის გარეშე).
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-19 საათი, დღეები და თარიღები ინგლისურად: What time is it? და რიგობითი რიცხვები თქვით დრო (ტრადიციული გზით): 10:45
-
A1-15 Always, usually, never ქართულად: სიხშირის ზმნიზედები და How often დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: at the weekend / never / I / work
-
A1-18 ბრძანებითი, Let's და შეთავაზებები ინგლისურად: Don't, How about, Why don't we (not / be) late tomorrow!
პასუხები
A. ფორმა
- at
- in
- on
- in
- in
- at
- on
B. მნიშვნელობა
- at
- in
- in
- next Tuesday
C. იპოვეთ შეცდომა
- See you next week!
- I go to the gym every morning.
- Her birthday is on 2 April.
- ✓ The shop opens at nine on Saturdays.
D. კონტექსტში
- on
- at
- in
- in
- in
- on
E. თქვენი ჯერი
- I get up at seven. I go swimming on Tuesdays. I read in the evening.
- I'm free this evening. My course starts next month.
F. შერეული გამეორება
- a quarter to eleven / quarter to eleven
- I never work at the weekend. / At the weekend I never work.
- Don't be / Do not be
