Slowingoგრამატიკა
A1 19 / 32

ბრძანებითი, Let's და შეთავაზებები ინგლისურად: Don't, How about, Why don't we

Imperatives, Let's and Suggestions

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ინსტრუქციების, მიმართულებებისა და გაფრთხილებების მიცემას (Turn left. Don't touch that!), ადამიანების მოწვევას (Come in!), ნათქვამის დარბილებას please-ით და შეთავაზებას Let's-ით, How about…?-ით, What about…?-ით და Why don't we…?-ით.

მთავარი იდეა

ზოგჯერ სამყაროს აღწერა კი არ გინდათ – მისი შეცვლა გინდათ. გინდათ, ვინმემ რაღაც გააკეთოს: Sit down. Open the window. Be careful. ამისთვის ინგლისური იყენებს ბრძანებითს (imperative): ზმნის საწყისი ფორმა დასაწყისში, ქვემდებარის გარეშე.

რატომ არ არის ქვემდებარე? იმიტომ, რომ ისედაც ნათელია: ეს თქვენ ხართ, მსმენელი. წარმოიდგინეთ მოქმედების ღილაკი: ღილაკი, რომელზეც მოქმედება აწერია – Stop. Wait. Go. ღილაკს აჭერთ და მსმენელი მოქმედებას ასრულებს.

„არ გააკეთო“-ს სათქმელად წინ დასვით Don't: Don't go. როცა საკუთარ თავსაც გულისხმობთ – თქვენ და მე ერთად – გამოიყენეთ Let's: Let's go. უფრო რბილი იდეისთვის კი კითხვა დასვით: How about a coffee? Why don't we go out?

ბრძანებითი შეიძლება პირდაპირ ჟღერდეს, ამიტომ please-ს, მეგობრულ ტონსა და სიტუაციას დიდი მნიშვნელობა აქვს.

ქართული და ინგლისური

ქართულ ბრძანებითს ორი ფორმა აქვს: ერთ ადამიანს ვეუბნებით „დაჯექი“, რამდენიმეს ან თავაზიანად – „დაჯექით“. ინგლისურში ერთი ფორმაა: Sit down. თავაზიანობას აქ -თ კი არა, please, ხმის ტონი და ხშირად კითხვის ფორმა ქმნის. ქართულად მაღაზიაში სრულიად ნორმალურია „ერთი ყავა მომეცით“; ინგლისურად Give me a coffee უხეშად ჟღერს – ჯობია Can I have a coffee, please?

აკრძალვას ქართულად „ნუ“-თი ან „არ“-ით ვამბობთ: „ნუ შეეხები!“, „არ შეეხო!“. ინგლისურში ყოველთვის Don't + საწყისი ფორმაა – არა Not. თან ბევრი ქართული შეგრძნება ზმნაა („ნუ გეშინია“, „ნუ ნერვიულობ“), ინგლისურში კი afraid და nervous ზედსართავი სახელებია, ამიტომ Don't be გვჭირდება. „ჩვენ ერთად“-ის შეთავაზებას ქართული ზმნის ფორმით გამოხატავს („წავიდეთ!“, „ნუ ვიჩხუბებთ“), ინგლისური კი – Let's / Let's not + საწყისი ფორმით. „რატომ არ ვკითხავთ სარას?“ კი ინგლისურშიც ასე მუშაობს: Why don't we…? – მხოლოდ სიტყვათა რიგს მიაქციეთ ყურადღება.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
დაჯექი. / დაჯექით.Sit down.ქართულად ორი ფორმა; ინგლისურში ერთი
ნუ შეეხები! / არ შეეხო!Don't touch it!„ნუ / არ“ → Don't, არა Not
ნუ გეშინია!Don't be afraid!ქართულად ზმნაა; ინგლისურში be + ზედსართავი სახელი
ფრთხილად!Be careful!ქართულად ზმნიზედაა; ინგლისურში be + ზედსართავი სახელი
წავიდეთ!Let's go!ქართულად „ჩვენ“-ის ზმნის ფორმა; ინგლისურში Let's + საწყისი ფორმა
ნუ ვიჩხუბებთ ფულზე.Let's not argue about money.„ნუ“ + „ჩვენ“ → Let's not
რატომ არ ვკითხავთ სარას?Why don't we ask Sara?აქ ერთნაირია: შეთავაზებაა, არა ნამდვილი კითხვა; ოღონდ რიგი: don't we
იქნებ გავისეირნოთ?How about a walk?„იქნებ…?“ → How about + არსებითი სახელი ან -ing ფორმა
ერთი ყავა მომეცით.Can I have a coffee, please?ქართულად თავაზიანი ბრძანებითი; ინგლისურში თხოვნა კითხვით

მოკლედ: ბრძანებითი = ზმნის საწყისი ფორმა ქვემდებარის გარეშე; „ნუ / არ“ = Don't; „წავიდეთ“ = Let's go; თავაზიანობა – please და კითხვა.

ფორმა

ბრძანებითი

სქემამაგალითი
დადებითისაწყისი ფორმა + …Open the door.
უარყოფითიDon't + საწყისი ფორმა + …Don't open the door.
be-სთანBe / Don't be + ზედსართავი სახელიBe quiet. Don't be late.
უფრო რბილადPlease + ბრძანებითი / ბრძანებითი + pleasePlease sit down. / Sit down, please.
Always / neverAlways / Never + საწყისი ფორმაAlways say thank you. Never tell anyone.
  • ფორმა ერთია ერთი ადამიანისთვისაც და ბევრისთვისაც: Sit down, Tom. / Sit down, everyone.
  • Do not სრული ფორმაა – გამოიყენება წარწერებსა და ფორმალურ წესებში: Do not enter.

Let's (= let us)

სქემამაგალითი
შეთავაზებაLet's + საწყისი ფორმაLet's eat out tonight.
უარყოფითიLet's not + საწყისი ფორმაLet's not wait.

სხვა შეთავაზებები

სქემამაგალითი
How about / What about + არსებითი სახელი?How about a coffee?
How about / What about + -ing ფორმა?What about going to the beach?
Why don't we + საწყისი ფორმა?Why don't we take a taxi?

-ing ფორმას (going, taking) სრულად A1-22-ში ისწავლით; აქ უბრალოდ დაიმახსოვრეთ How about / What about-ის შემდეგ.

შეთავაზებაზე პასუხი

კიარა
Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not?Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time.

გამოყენება

1ინსტრუქციები

ბრძანებითი გამოიყენეთ ეტაპობრივი ინსტრუქციებისთვის: რეცეპტები, აპლიკაციები, მოწყობილობები, გამოცდები, საკლასო ოთახი. ქართულად ინსტრუქციები ხშირად თქვენობითაა („გახსენით“, „დაამატეთ“), ინგლისურში კი ფორმა ერთია.

Open the app and tap "Settings".
გახსენით აპლიკაცია და დააჭირეთ „Settings“-ს.
ერთი ფორმა: open, tap
Add the eggs and mix well.
დაამატეთ კვერცხები და კარგად აურიეთ.
Read the questions carefully.
ყურადღებით წაიკითხეთ კითხვები.
Turn off your phone, please.
გთხოვთ, გამორთეთ ტელეფონი.
please → „გთხოვთ“
Don't press this button.
ამ ღილაკს ნუ დააჭერთ.
„ნუ“ → Don't

2მიმართულებები

ბრძანებითით ადამიანებს ეუბნებით, როგორ მივიდნენ სადმე.

Go straight on and turn left at the bank.
პირდაპირ იარეთ და ბანკთან მარცხნივ მოუხვიეთ.
straight on (UK); straight ahead (US)
Take the next street on the right.
შემდეგ ქუჩაზე მარჯვნივ შეუხვიეთ.
Cross the road at the lights.
გზა შუქნიშანთან გადაკვეთეთ.
the lights = შუქნიშანი
Get off the bus at the next stop.
შემდეგ გაჩერებაზე ჩამოდით ავტობუსიდან.

3გაფრთხილება და რჩევა

გასაფრთხილებლად ბრძანებითს ვიყენებთ – ხშირად მოკლედ და ხმამაღლა. Always / Never + ბრძანებითი ძლიერ, ზოგად რჩევას იძლევა.

Be careful! The floor is wet.
ფრთხილად! იატაკი სველია.
„ფრთხილად“ → Be careful
Watch out! There's a step here.
ფრთხილად! აქ საფეხურია.
watch out = ფრთხილად, თვალი გეჭიროს
Don't touch that pan. It's very hot.
იმ ტაფას ნუ შეეხები. ძალიან ცხელია.
„ნუ“ → Don't; it's: ქვემდებარე it
Never leave your bag on the train.
მატარებელში ჩანთა არასოდეს დატოვო.
never + საწყისი ფორმა; not არ ემატება
Always lock the door at night.
ღამით კარი ყოველთვის ჩაკეტე.

4მოწვევა და შეთავაზება

მეგობრული ტონით ბრძანებითი თბილი და სტუმართმოყვარეა და არა უხეში. აქ ქართულიც ზუსტად ასე იქცევა: „შემოდით!“, „დაბრძანდით!“.

Come in!
შემოდით! / შემოდი!
Have a seat.
დაბრძანდით.
მყარი ფრაზა: have a seat = დაჯექით
Please help yourself to coffee.
ყავა მიირთვით, არ მოგერიდოთ.
მყარი ფრაზა = აიღეთ, რამდენიც გინდათ: იხ. A2-14
Come to my place on Saturday.
შაბათს ჩემთან მოდი.
Don't worry about the dishes.
ჭურჭელზე ნუ ღელავ.
„ნუ ღელავ“ → Don't worry; worry ზმნაა, ამიტომ be არ გვჭირდება

5Let's და Let's not

Let's-ით გვთავაზობთ, რომ რაღაც ერთად გავაკეთოთ (თქვენ + მე). Let's not გვთავაზობს, რომ არ გავაკეთოთ. ქართულად ამას ზმნის „ჩვენ“-ის ფორმა გამოხატავს („დავისვენოთ“, „ნუ ვიჩხუბებთ“).

Let's take a break.
ცოტა დავისვენოთ.
„დავისვენოთ“ → Let's + საწყისი ფორმა
Let's order a pizza tonight.
დღეს საღამოს პიცა შევუკვეთოთ.
"Let's meet at the café." "Good idea!"
„კაფეში შევხვდეთ.“ „კარგი აზრია!“
Let's not argue about money.
ფულზე ნუ ვიჩხუბებთ.
„ნუ“ + „ჩვენ“ → Let's not
It's late. Let's go home.
გვიანია. სახლში წავიდეთ.
„გვიანია“ → It's late: ქვემდებარე it

6How about…? What about…? Why don't we…?

ეს კითხვები შეთავაზებას უფრო რბილს და ღიას ხდის. How about / What about-ის შემდეგ გამოიყენეთ არსებითი სახელი ან -ing ფორმა. Why don't we-ს შემდეგ – საწყისი ფორმა.

How about a walk?
იქნებ გავისეირნოთ?
How about + არსებითი სახელი
What about Italian food tonight?
დღეს საღამოს იქნებ იტალიური რამე ვჭამოთ?
What about + არსებითი სახელი
How about watching a film?
იქნებ ფილმს ვუყუროთ?
watching: მყარი სქემა How about-ის შემდეგ, იხ. A1-22
"Why don't we ask Sara?" "Yes, let's."
„რატომ არ ვკითხავთ სარას?“ „კი, ვკითხოთ.“
ქართულადაც შეთავაზებაა
Why don't we meet at six?
ექვსზე რატომ არ შევხვდებით?
Why don't we + საწყისი ფორმა

ხშირი შეცდომები

❌Not touch that!
✅Don't touch that!
უარყოფითი ბრძანებითი Don't-ით იწყება.
❌Don't to go.
✅Don't go.
Don't + საწყისი ფორმა, to-ს გარეშე.
❌Don't late!
✅Don't be late!
late ზედსართავი სახელია, ამიტომ be სჭირდება.
❌Please you sit down.
✅Please sit down.
ბრძანებითში ქვემდებარე ჩვეულებრივ არ არის.
❌Let's to go.
✅Let's go.
Let's + საწყისი ფორმა, to-ს გარეშე.
❌Let's going to the beach.
✅Let's go to the beach.
Let's + საწყისი ფორმა, არა -ing.
❌How about go to the cinema?
✅How about going to the cinema?
How about + -ing ფორმა ან არსებითი სახელი.
❌Why don't we to call him?
✅Why don't we call him?
Why don't we + საწყისი ფორმა.
⚠️Let's don't wait.
✅Let's not wait.
Let's don't ისმის არაფორმალურ ამერიკულ ინგლისურში (ბრიტანულში – მოძველებული Don't let's), მაგრამ სტანდარტული ფორმაა Let's not.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „ნუ / არ“ → Not. ქართულად აკრძალვა „ნუ“-თი ან „არ“-ით იწყება: „პასპორტი არ დაგავიწყდეს!“ სიტყვასიტყვით თარგმნისას ზმნის წინ Not ჩნდება. ინგლისურში უარყოფით ბრძანებითს ყოველთვის Don't იწყებს.

❌Not forget your passport!
✅Don't forget your passport!
„არ / ნუ“ → Don't

2. „ნუ გეშინია“ → Don't afraid. ბევრი ქართული შეგრძნება ზმნაა: „ნუ გეშინია“, „ნუ ნერვიულობ“, „ნუ ბრაზობ“. ინგლისურში afraid, nervous, angry ზედსართავი სახელებია, ამიტომ ბრძანებითში Don't be + ზედსართავი სახელი გვჭირდება.

❌Don't afraid of the waves, the water isn't deep.
✅Don't be afraid of the waves, the water isn't deep.
afraid ზედსართავი სახელია → Don't be
❌Don't angry at your brother, he's only five.
✅Don't be angry at your brother, he's only five.
„ნუ ბრაზობ“ → Don't be angry

3. „რატომ არ წავალთ…?“ → Why we don't…? „რატომ არ…?“ ქართულადაც შეთავაზებაა, ამიტომ აზრი სწორად გადადის. მაგრამ ქართულ კითხვაში დამხმარე ზმნა არ გვაქვს და რიგი ირევა. ინგლისურში მყარი რიგია: Why don't we + საწყისი ფორმა.

❌Why we don't go to Mtskheta on Sunday?
✅Why don't we go to Mtskheta on Sunday?
ჯერ don't, მერე we

4. „ნუ დავპატიჟებთ…“ → Let's don't. ქართულად „ჩვენ“-ის აკრძალვაც „ნუ“-თი ითქმის: „გიორგის ხმაურიან მეგობრებს ნუ დავპატიჟებთ“. ამიტომ Let's + don't გვისხლტება. სტანდარტული ფორმაა Let's not.

⚠️Let's don't invite Giorgi's noisy friends.
✅Let's not invite Giorgi's noisy friends.
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ ეს არაფორმალური ამერიკული ვარიანტია; სტანდარტული ფორმაა Let's not

5. „რამე წამალი მომეცით“ → Give me something. ქართულად მაღაზიაში, აფთიაქსა და კაფეში ბრძანებითი თავაზიანია – მას „-თ“ და ტონი არბილებს: „თავის ტკივილის რამე წამალი მომეცით“. ინგლისურში უცნობთან პირდაპირი ბრძანებითი უხეშად ჟღერს, თუნდაც please დაამატოთ. თხოვნისთვის კითხვას ვიყენებთ (იხ. A1-17, A2-23).

⚠️(at the pharmacy) Give me something for a headache.
✅Can I have something for a headache, please?
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ უცნობთან უხეშად ჟღერს; თხოვნა – Can I have…, please?

არ აგერიოთ

ბრძანებითი თუ Can you…? – ბრძანებითი ეუბნება; Can you…? სთხოვს. უცნობებთან, მაღაზიაში ან სამსახურში თხოვნა ჩვეულებრივ უფრო თავაზიანია. იხ. A1-17 და A2-23.

Close the window.
ფანჯარა დახურე.
პირდაპირ
Can you close the window, please?
ფანჯარას ხომ ვერ დახურავ?
თავაზიანი თხოვნა

Let's თუ lets – Let's (აპოსტროფით) = let us, შეთავაზება. Lets (აპოსტროფის გარეშე) არის ზმნა let + -s = „ნებას რთავს“. იხ. B1-18.

Let's watch a film.
მოდი, ფილმს ვუყუროთ.
შეთავაზება
My mum lets me watch films at the weekend.
დედა შაბათ-კვირას ფილმების ყურების ნებას მრთავს.
ნებას მრთავს; Mum (UK), Mom (US)

Don't თუ Doesn't – უარყოფითი ბრძანებითი ყოველთვის Don't-ია (ან Do not), ერთ ადამიანთანაც. Doesn't მხოლოდ he / she / it-ისთვისაა Present Simple-ში. იხ. A1-13.

Don't run, Max!
ნუ დარბიხარ, მაქს!
ბრძანებითი
Max doesn't run.
მაქსი არ დარბის.
Present Simple

მართლწერა და გამოთქმა

  • Let's = let us. აპოსტროფი u-ს ცვლის: /lets/. ნუ დაწერთ Lets go-ს.
  • Don't ერთმარცვლიანია: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) – ხმოვანი სრიალებს, ბოლოს ტუჩები მრგვალდება; ქართულ „დონტ“-ად ნუ გაამარტივებთ. სწრაფ მეტყველებაში t ხშირად მკაფიოდ არ ისმის: Don't worry.
  • მახვილი დასვით მთავარ ზმნაზე ან ისეთ ზმნებში, როგორიცაა sit down, პატარა სიტყვაზე: Sit down. Don't touch it. გაფრთხილებაში მახვილი Don't-ზეა: Don't touch it! ქართულში მახვილი სუსტია, ინგლისურში კი ის აზრს გადმოსცემს.
  • ხმა მნიშვნელობას ცვლის. ბრტყელი, დაბლა დაშვებული ხმა ბრძანებასავით ჟღერს; უფრო რბილი ხმა და please – მეგობრულად. ქართულად თავაზიანობას „-თ“ ქმნის („დაჯექით“), ინგლისურში – ტონი და please.
  • Please ბოლოს (Sit down, please) ჩვეულებრივ უფრო მეგობრულად ჟღერს, ვიდრე ძლიერი please დასაწყისში, რომელიც შეიძლება მოუთმენლად ჟღერდეს. please /pliːz/: ხმოვანი გრძელია, ბოლოს კი მჟღერი /z/ ისმის – ქართული ზ-ის მსგავსი, არა ს.
  • ემოციურ ან გაბრაზებულ მეტყველებაში ზოგჯერ ქვემდებარე ემატება: You sit here! ეს მარკირებულია და არა ჩვეულებრივი სქემა.

ოქროს წესი

დაიწყეთ საწყისი ფორმით, ჩვეულებრივ ქვემდებარის გარეშე: Sit down. უარყოფა: Don't + საწყისი ფორმა (არა Not). საკუთარი თავის ჩასართავად – Let's / Let's not + საწყისი ფორმა. უფრო რბილი შეთავაზებისთვის – How about / What about + არსებითი სახელი ან -ing ფორმა, ან Why don't we + საწყისი ფორმა.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ჩასვით სწორი ფორმა ან გადააკეთეთ წინადადება.

  1. ___ … your books, please.
  2. გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად: Touch the screen.
  3. გადააკეთეთ უარყოფით წინადადებად: Let's go out tonight.
  4. late for the meeting! (be-ს უარყოფითი ბრძანებითი)
  5. How about (have) lunch in the park?
  6. დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: forget / never / your password

B. მნიშვნელობა

განსაზღვრეთ, რა არის ნათქვამი (instruction – ინსტრუქცია, warning – გაფრთხილება, suggestion – შეთავაზება), ან აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.

  1. Instruction, warning თუ suggestion? "Watch out! The dog bites."
  2. Instruction, warning თუ suggestion? "Why don't we take the train?"
  3. "Let's go to the cinema." აირჩიეთ საუკეთესო პასუხი: …
  4. აირჩიეთ სწორი პასუხი: … take a taxi.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. Not park here.
  2. Let's to have lunch.
  3. Please you wait here.
  4. What about a pizza?

D. კონტექსტში

შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები; ფრჩხილებში მოცემული ზმნები ჩასვით სწორი ფორმით.

Saturday plans
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ სამი ინსტრუქცია სტუმრისთვის, რომელიც თქვენთან სახლში მოდის.
  2. თქვენს მეგობარს მოსწყინდა. დაწერეთ ორი შეთავაზება სხვადასხვა გზით.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A1-17 Can და Can't ქართულად: უნარი, ნებართვა, თხოვნა და შესაძლებლობა
    you help me with my bags, please?
  2. A1-13 Don't, doesn't, do, does: უარყოფა და კითხვა Present Simple-ში ქართულად
    My brother (not / eat) fish.
  3. A1-15 Always, usually, never ქართულად: სიხშირის ზმნიზედები და How often
    დაალაგეთ სიტყვები სწორი თანმიმდევრობით: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
პასუხები

A. ფორმა

  1. Open
  2. Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
  3. Let's not go out tonight.
  4. Don't be / Do not be
  5. having
  6. Never forget your password.

B. მნიშვნელობა

  1. warning
  2. suggestion
  3. Good idea!
  4. Let's

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. Don't park here. / Do not park here.
  2. Let's have lunch.
  3. Please wait here. / Wait here, please.
  4. ✓ What about a pizza?

D. კონტექსტში

  1. Let's
  2. going
  3. don't
  4. Don't forget / Do not forget
  5. Let's meet / Meet

E. თქვენი ჯერი

  1. Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
  2. Let's go for a walk. Why don't we watch a film?

F. შერეული გამეორება

  1. Can / Could / Will / Would
  2. doesn't eat / does not eat
  3. We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play