Have и have got на англиски: како се кажува „имам“ – објаснување и вежби
Have and Have Got
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете со have и have got да зборувате за она што го имате, за семејството, за изгледот на луѓето и за болести – во потврдни и одречни реченици и во прашања. Ќе знаете да го користите have и за секојдневни дејства, на пример have breakfast.
Главна идеја
Have го поврзува човекот со нешто во неговиот живот: кола, сестра, сини очи, главоболка. Замислете го човекот како магнет. Работите се лепат за него и стануваат дел од неговиот живот – кола, сестра, сини очи, куче, дури и настинка. I have a car. I have a dog.
Англискиот има два начина да го каже ова. Have оди во секоја варијанта на англискиот. Have got значи исто и е многу чест во британскиот англиски, особено во говорот. Во американскиот англиски вообичаено е have, но во разговор често се слуша и I've got.
Двата облика се однесуваат различно. Have е обичен глагол, па во одречната реченица и во прашањето користи do / does – токму како што научивте во лекцијата A1-13. Во have got глаголот have е помошен, па сам зема not и сам оди на почетокот на прашањето.
И уште нешто: have може да биде и дејство – have lunch, have a shower. Тоа не е поседување, и have got таму не оди.
Македонски и англиски
Добра вест: „имам“ работи многу слично на have. И кај нас сопственикот е подмет („Имам кола“, „Марија има сестра“), па I have a car звучи природно. Разликите се на друго место. Нашето „немам“ е еден збор, а на англиски тоа е I don't have или I haven't got. Кај нас пред болеста нема член („Имам температура“), а на англиски обично стои a: a temperature, a cold, a headache. Некои болки и состојби кај нас не се кажуваат со „имам“ („Ме боли глава“, „Настинат сум“), а на англиски се кажуваат со have. Обратно, чувствата („Студено ми е“, „Гладен сум“) на англиски се be. И за многу дејства имаме посебен глагол („појадувам“, „ручам“, „се туширам“), а англискиот вели have + именка.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Имам кола. | I have a car. / I've got a car. | тука е исто: сопственикот е подмет |
| Таа има кола. | She has a car. / She's got a car. | he / she / it → has |
| Немам кола. | I don't have a car. / I haven't got a car. | кај нас еден збор; на англиски don't have или haven't got |
| Имаш ли кола? | Do you have a car? / Have you got a car? | кај нас „ли“; на англиски Do … have или Have … got |
| Имам температура. | I have a temperature. | пред болеста на англиски a |
| Ме боли глава. / Настинат сум. | I have a headache. / I have a cold. | кај нас „ме боли“, „сум“; на англиски have |
| Студено ми е. | I'm cold. | чувство → be + придавка |
| Ручам. / Се туширам. | I have lunch. / I have a shower. | кај нас посебен глагол; на англиски have |
Накратко: „имам“ = I have / I've got, „има“ = she has / she's got, „немам“ = I don't have / I haven't got; „настинат сум“ = I have a cold, а „студено ми е“ = I'm cold (be).
Форма
Потврдна реченица
| Подмет | have | have got (главно UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have a car. | have got ('ve got) a car. |
| he / she / it | has a car. | has got ('s got) a car. |
Одречна реченица
| Подмет | have (сите варијанти) | have got (главно UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | don't have a car. | haven't got a car. |
| he / she / it | doesn't have a car. | hasn't got a car. |
По doesn't користете have, не has: She doesn't have a car.
Прашања и кратки одговори
| Облик | Прашање | Да | Не |
|---|---|---|---|
| have | Do you have a pen? | Yes, I do. | No, I don't. |
| have | Does she have a car? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
| have got | Have you got a pen? | Yes, I have. | No, I haven't. |
| have got | Has he got a car? | Yes, he has. | No, he hasn't. |
Не ги мешајте двата облика: не Do you have got…? Одговорете со помошниот глагол од прашањето: Have you got…? – Yes, I have.
Кратки облици: I've got, you've got, he's got, she's got, it's got, we've got, they've got. Со обичното have во значење поседување обично се користи полната форма: I have a car.
Have за дејства (само have – никогаш have got)
| have + … | Примери |
|---|---|
| оброци и пијалаци | have breakfast / lunch / dinner / a coffee |
| миење | have a shower / a bath; често е и take a shower, особено во американскиот англиски |
| доживувања | have a party / a good time / a break / a lesson |
Употреба
1Поседување
За работите што ги имате користете have или have got.
2Семејство, пријатели и домашни миленици
Користете have / have got за луѓето и животните во вашиот живот.
3Изглед
Користете have / have got за косата, очите и другите црти на изгледот.
4Болести, проблеми и закажани обврски
Користете have / have got за болести и болки, обично со a / an. Истото важи и за проблеми и за состаноци.
5Have за дејства – никогаш have got
Have + именка може да биде дејство: јадење, пиење, миење, доживувања. Тука have е обичен глагол на дејство и have got не оди. Кај нас за овие дејства обично имаме посебен глагол: „појадувам“, „ручам“, „вечерам“, „се туширам“.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Немаме доволно столици“, „Има ли некој хартија?“ → We haven't enough…, Has anyone…? Кај нас „немам“ е еден збор, а прашањето е само „Имаш ли…?“, „Има ли некој…?“. Затоа изгледа логично на англиски have само да се помести напред или само да му се додаде not. Денес тоа звучи старомодно. Користете do (Do you have…?, I don't have) или got (Have you got…?, I haven't got).
2. „Да, имам“ → Yes, I have на Do you have…? Кај нас во краткиот одговор го повторуваме глаголот: „Имаш ли го бројот на Никола?“ – „Да, имам.“ На англиски одговорот го повторува помошниот глагол од прашањето: на Do you have…? се одговара Yes, I do, а Yes, I have оди само по Have you got…?
3. „Има температура“ → болест без a. Кај нас нема неопределен член, па велиме само „Има висока температура“, „Има лоша кашлица“. На англиски болестите и болките во еднина обично бараат a: a temperature, a cough, a cold, a sore throat.
4. „Правиме забава“ → make a party. Кај нас забавата ја „правиме“. На англиски во овој израз стои have (или throw): have a party, have a good time, have a break.
Не мешајте
have (поседување) и have (дејство) – за поседување оди have или have got. За дејство само have. (Have за дејство може да биде и во продолжената форма – I'm having lunch: видете A1-23.)
have и there is – have = некој има нешто; there is = нешто постои на некое место. Кај нас и двете може да се кажат со „има“. Видете A1-11.
be и have – чувствата, возраста и состојбите одат со be. Болеста е именка, па оди со have. Кај нас често е обратно: „студено ми е“, но „настинат сум“. Видете A1-02.
Правопис и изговор
- has /hæz/ има глас што го немаме: отворете ја устата како за „а“, а јазикот турнете го напред како за „е“. Во брзиот говор has често е слабо: /həz/.
- Кај нас звучните согласки на крајот обезвучуваат, па has лесно звучи како „хес“, а have како „хеф“. Оставете ги гласните жици да треперат до крај: has /hæz/, have /hæv/.
- Почетното /h/ е само лесен здив, не шум како нашето „х“ во „хотел“. Но не испуштајте го: has и as се различни зборови.
- Во have got глаголот have обично се скратува, а нагласокот е на got: I've got /aɪv ˈɡɒt/ (UK), /aɪv ˈɡɑːt/ (US). На крајот од I've е /v/: горните заби лесно ја допираат долната усна, а гласот звучи.
- she's got = she has got, но she's = she is. Погледнете го следниот збор: She's got a cat (has) / She's tired (is).
- Во краткиот одговор помошниот глагол е силен: Yes, I have /hæv/. Yes, I do /duː/.
Златно правило
have / has оди во сите варијанти и во одречната реченица и прашањето користи do / does. have got / has got (главно UK) значи исто за поседување, семејство, изглед и болести и сам прави одречна реченица и прашање. „Има“ = she has, „немам“ = I don't have / I haven't got. За дејства како have lunch користете само have.
Вежби
A. Форма
Дополнете ги речениците и составете одречни реченици и прашања.
-
My brother (have) two cats.
-
Составете одречна реченица (have): I have a bike.
-
Составете одречна реченица (have got): She's got a laptop.
-
Составете прашање (have): They have a garden.
-
Составете прашање (have got): He has got a sister.
-
"Have you got a pen?" "Yes, I ."
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: I … a terrible headache.
-
Изберете го точниот одговор: She … a shower after the gym.
-
Изберете го точниот одговор: "Does your flat have a lift?" "No, it …."
-
Изберете го точниот одговор: My grandmother … 80.
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
He doesn't has a car.
-
Do you have got a minute?
-
We've got dinner at seven every day.
-
Has your sister got blue eyes?
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.
Kim: So, what about your family? 15 you got any brothers or sisters?
Leo: Yes, I 16. I've got a sister. She 17 two kids.
Kim: Nice! And 18 you have a car?
Leo: No, I 19. I've got a bike.
Kim: OK. Oh — we 20 dinner at eight here. Is that OK?
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за вашето семејство и за пријател.
-
Напишете три реченици за вашето семејство или за работите што ги имате. Користете have или have got.
-
Опишете го изгледот на пријател или пријателка во две реченици.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – одречни реченици и прашања на англиски your sister work in a bank?
-
A1-11 There is и there are на англиски: како се кажува „има“ (објаснување) a supermarket near my flat.
-
A1-02 Глаголот to be (am, is, are) на англиски: објаснување и вежби My son six years old.
Одговори
A. Форма
- has / has got / 's got
- I don't have a bike. / I do not have a bike.
- She hasn't got a laptop. / She has not got a laptop.
- Do they have a garden?
- Has he got a sister?
- have
B. Значење
- have
- has
- doesn't
- is
C. Најдете ја грешката
- He doesn't have a car.
- Do you have a minute? / Have you got a minute?
- We have dinner at seven every day.
- ✓ Has your sister got blue eyes?
D. Во контекст
- Have
- have
- has / 's got / has got
- do
- don't / do not
- have
E. Ваш ред е
- I have one brother. I've got a small flat. I don't have a car.
- My friend Ana has short hair. She's got brown eyes.
F. Мешано повторување
- Does
- There's / There is
- is
