Заповеден начин и Let's на англиски: упатства, предупредувања и идеи
Imperatives, Let's and Suggestions
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да давате упатства, да објасните пат, да предупредите некого, да поканите и да предложите нешто заедно: Sit down. Don't touch it. Let's go. How about a coffee? Why don't we ask Sara?
Главна идеја
Понекогаш не сакате да го опишете светот – сакате да го промените. Сакате некој да направи нешто: Sit down. Open the window. Be careful. За тоа англискиот има заповеден начин (imperative): основната форма на глаголот на почетокот, без подмет.
Зошто без подмет? Затоа што и така е јасно: тоа е you, оној што слуша. Замислете копче за дејство: копче на кое пишува дејство – Stop. Wait. Go. Го притискате копчето, а слушателот го прави дејството.
За „немој“ ставете Don't напред: Don't go. Ако и вие сакате да учествувате – вие и јас заедно – користете Let's: Let's go. А за помека идеја поставете прашање: How about a coffee? Why don't we go out?
Заповедниот начин може да звучи директно, па please, пријатниот тон и ситуацијата се многу важни.
Македонски и англиски
Кај нас заповедниот начин има посебни облици: „седни“ за еден, „седнете“ за повеќе или учтиво. Англискиот има една форма – основната – и за еден и за повеќе: Sit down. Одречно кај нас велиме „Не допирај!“ или „Немој да допираш!“; на англиски е Don't + основна форма, без to, иако по „немој“ кај нас доаѓа „да“. Нашето „Ајде да одиме!“ на англиски е Let's + основна форма – и тука „да“ не е to. Кај нас во упатствата наместо „твој / ваш“ често стои членот („Измијте ги рацете!“, „Исклучете го телефонот!“); на англиски обично стои your.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Седни! / Седнете! | Sit down! | кај нас еднина и множина се различни; на англиски една форма |
| Не допирај! / Немој да допираш! | Don't touch it! | „не“, „немој да“ → Don't + основна форма, без to |
| Внимавај! | Be careful! | кај нас глагол; на англиски be + придавка |
| Ајде да си одиме дома! | Let's go home! | „ајде да“ → Let's + основна форма, без to |
| Ајде да не се караме! | Let's not argue! | „ајде да не“ → Let's not |
| Зошто да не ја прашаме Сара? | Why don't we ask Sara? | „зошто да не“ → Why don't we + основна форма |
| Што велиш да гледаме филм? | How about watching a film? | „што велиш да“ → How about + -ing |
| Измијте ги рацете! | Wash your hands! | кај нас член; на англиски your |
Накратко: заповед = основна форма без подмет, одречно = Don't + основна форма, „ајде да…“ = Let's + основна форма; нашето „да“ тука никогаш не е to, а учтивоста ја дава please.
Форма
Заповеден начин
| Образец | Пример | |
|---|---|---|
| Потврдно | основна форма + … | Open the door. |
| Одречно | Don't + основна форма + … | Don't open the door. |
| Со be | Be / Don't be + придавка | Be quiet. Don't be late. |
| Помеко | Please + заповед / заповед + please | Please sit down. / Sit down, please. |
| Always / never | Always / Never + основна форма | Always say thank you. Never tell anyone. |
- Формата е иста и за едно лице и за повеќе: Sit down, Tom. / Sit down, everyone.
- Do not е полната форма што се користи на знаци и во формални правила: Do not enter.
Let's (= let us)
| Образец | Пример | |
|---|---|---|
| Идеја за заедничко дејство | Let's + основна форма | Let's eat out tonight. |
| Одречно | Let's not + основна форма | Let's not wait. |
Други начини да предложите нешто
| Образец | Пример |
|---|---|
| How about / What about + именка? | How about a coffee? |
| How about / What about + -ing форма? | What about going to the beach? |
| Why don't we + основна форма? | Why don't we take a taxi? |
-ing формата (going, taking) детално ја учите во лекцијата A1-22; тука запомнете ја само по How about / What about.
Како да одговорите
| Да | Не |
|---|---|
| Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not? | Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time. |
Употреба
1Упатства
Користете заповеден начин за упатства чекор по чекор: рецепти, апликации, апарати, испити, училница.
2Објаснување на патот
Користете заповеден начин за да кажете како се стига некаде.
3Предупредувања и совети
Користете заповеден начин за предупредување – често кратко и гласно. Always / Never + заповед дава силен општ совет.
4Покани и понуди
Со пријатен тон заповедниот начин е топол и љубезен, а не неучтив.
5Let's и Let's not
Користете Let's за да предложите нешто да направите заедно (вие + јас). Let's not предлага нешто да не се прави. Кај нас тоа е „ајде да…“ или само „да…“: „ајде да одиме“, „да нарачаме пица“.
6How about…? What about…? Why don't we…?
Овие прашања ја прават идејата помека и поотворена. По How about / What about користете именка или -ing форма. По Why don't we користете основна форма.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Немој да заборавиш!“ → Don't to forget. Кај нас најчесто велиме „Немој да заборавиш“, „Немој да ми се јавуваш“. „Немој“ звучи како Don't, а „да“ лесно станува to. Но по Don't доаѓа само основната форма, без to.
2. „Ајде да ја пробаме…“ → let's to try. „Ајде да“ е нашиот начин да предложиме нешто заедно, а let's е англискиот. И тука нашето „да“ лесно станува to. По Let's доаѓа само основната форма.
3. „Измијте ги рацете!“ → Wash the hands! Кај нас во упатствата наместо „вашите“ обично стои членот: „Симнете го часовникот“, „Ставете ги торбите под клупите“. Затоа на англиски лесно излегува the. Англискиот за своите раце и предмети користи your; со the звучи како да станува збор за нечии други, одредени раце или торби.
4. „Што велиш да нарачаме…?“ → What about to order…? Кај нас идејата често ја кажуваме со „Што велиш да…?“ или „Како би било да…?“. Затоа по What about / How about лесно влегува to. По нив доаѓа -ing форма или именка; со основна форма користете Why don't we…?
Не мешајте
Заповед и Can you…? – заповедта кажува; Can you…? прашува. Со непознати луѓе, во продавница или на работа молбата обично е поучтива. Видете A1-17 и A2-23.
Let's и lets – Let's (со апостроф) = let us, идеја за заедничко дејство. Lets (без апостроф) е глаголот let + -s = дозволува. Видете B1-18.
Don't и Doesn't – одречната заповед е секогаш Don't (или Do not), и кога зборуваме на едно лице. Doesn't е само за he / she / it во Present Simple. Видете A1-13.
Правопис и изговор
- Let's = let us. Апострофот ја заменува буквата u: /lets/. Не пишувајте Lets go.
- Don't е еден слог: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US). Тоа е двоглас што се лизга кон „у“, а не чисто наше „о“. Во брзиот говор t често не се слуша јасно: Don't worry.
- Нагласете го главниот глагол или малиот збор по него: Sit down. Don't touch it. Во предупредување нагласете го Don't: Don't touch it!
- Тонот го менува значењето. Рамен, паѓачки тон може да звучи како наредба; помек тон и please звучат пријателски. Кај нас кратката заповед („Седни!“) често звучи сосема нормално – на англиски подобро додајте please.
- Please на крајот (Sit down, please) обично звучи попријателски од силното please на почетокот, кое може да звучи нетрпеливо.
- Во нагласен или лут говор понекогаш се додава подмет: You sit here! Тоа е посебен случај, не обичен образец.
Златно правило
Почнете со основната форма, обично без подмет: Sit down. Одречно: Don't + основна форма. Кога и вие учествувате, користете Let's / Let's not + основна форма. За помека идеја користете How about / What about + именка или -ing форма, или Why don't we + основна форма. Нашето „да“ во „немој да“ и „ајде да“ не е to, а учтивоста ја дава please.
Вежби
A. Форма
Дополнете ги речениците, составете одречни реченици или подредете ги зборовите.
-
___ … your books, please.
-
Составете одречна реченица: Touch the screen.
-
Составете одречна реченица: Let's go out tonight.
-
late for the meeting! (negative imperative of be)
-
How about (have) lunch in the park?
-
Подредете ги зборовите: forget / never / your password
B. Значење
Дали реченицата е упатство (instruction), предупредување (warning) или идеја за заедничко дејство (suggestion)? Напишете го одговорот на англиски или изберете го точниот одговор.
-
Instruction, warning or suggestion? "Watch out! The dog bites."
-
Instruction, warning or suggestion? "Why don't we take the train?"
-
"Let's go to the cinema." Изберете го најдобриот одговор: …
-
Изберете го точниот одговор: … take a taxi.
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
Not park here.
-
Let's to have lunch.
-
Please you wait here.
-
What about a pizza?
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски упатства и идеи.
-
Напишете три упатства за гостин што доаѓа во вашиот дом.
-
На вашиот пријател му е досадно. Напишете две идеи за заедничко дејство на два различни начина.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A1-17 Can и can't на англиски: можам, знам, смеам – објаснување и вежби you help me with my bags, please?
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – одречни реченици и прашања на англиски My brother (not / eat) fish.
-
A1-15 Always, usually, never: прилози за честота на англиски – објаснување и вежби Подредете ги зборовите: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
Одговори
A. Форма
- Open
- Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
- Let's not go out tonight.
- Don't be / Do not be
- having
- Never forget your password.
B. Значење
- warning
- suggestion
- Good idea!
- Let's
C. Најдете ја грешката
- Don't park here. / Do not park here.
- Let's have lunch.
- Please wait here. / Wait here, please.
- ✓ What about a pizza?
D. Во контекст
- Let's
- going
- don't
- Don't forget / Do not forget
- Let's meet / Meet
E. Ваш ред е
- Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
- Let's go for a walk. Why don't we watch a film?
F. Мешано повторување
- Can / Could / Will / Would
- doesn't eat / does not eat
- We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
