SlowingoГраматика
A1 19 / 32

Заповеден начин и Let's на англиски: упатства, предупредувања и идеи

Imperatives, Let's and Suggestions

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да давате упатства, да објасните пат, да предупредите некого, да поканите и да предложите нешто заедно: Sit down. Don't touch it. Let's go. How about a coffee? Why don't we ask Sara?

Главна идеја

Понекогаш не сакате да го опишете светот – сакате да го промените. Сакате некој да направи нешто: Sit down. Open the window. Be careful. За тоа англискиот има заповеден начин (imperative): основната форма на глаголот на почетокот, без подмет.

Зошто без подмет? Затоа што и така е јасно: тоа е you, оној што слуша. Замислете копче за дејство: копче на кое пишува дејство – Stop. Wait. Go. Го притискате копчето, а слушателот го прави дејството.

За „немој“ ставете Don't напред: Don't go. Ако и вие сакате да учествувате – вие и јас заедно – користете Let's: Let's go. А за помека идеја поставете прашање: How about a coffee? Why don't we go out?

Заповедниот начин може да звучи директно, па please, пријатниот тон и ситуацијата се многу важни.

Македонски и англиски

Кај нас заповедниот начин има посебни облици: „седни“ за еден, „седнете“ за повеќе или учтиво. Англискиот има една форма – основната – и за еден и за повеќе: Sit down. Одречно кај нас велиме „Не допирај!“ или „Немој да допираш!“; на англиски е Don't + основна форма, без to, иако по „немој“ кај нас доаѓа „да“. Нашето „Ајде да одиме!“ на англиски е Let's + основна форма – и тука „да“ не е to. Кај нас во упатствата наместо „твој / ваш“ често стои членот („Измијте ги рацете!“, „Исклучете го телефонот!“); на англиски обично стои your.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Седни! / Седнете!Sit down!кај нас еднина и множина се различни; на англиски една форма
Не допирај! / Немој да допираш!Don't touch it!„не“, „немој да“ → Don't + основна форма, без to
Внимавај!Be careful!кај нас глагол; на англиски be + придавка
Ајде да си одиме дома!Let's go home!„ајде да“ → Let's + основна форма, без to
Ајде да не се караме!Let's not argue!„ајде да не“ → Let's not
Зошто да не ја прашаме Сара?Why don't we ask Sara?„зошто да не“ → Why don't we + основна форма
Што велиш да гледаме филм?How about watching a film?„што велиш да“ → How about + -ing
Измијте ги рацете!Wash your hands!кај нас член; на англиски your

Накратко: заповед = основна форма без подмет, одречно = Don't + основна форма, „ајде да…“ = Let's + основна форма; нашето „да“ тука никогаш не е to, а учтивоста ја дава please.

Форма

Заповеден начин

ОбразецПример
Потврдноосновна форма + …Open the door.
ОдречноDon't + основна форма + …Don't open the door.
Со beBe / Don't be + придавкаBe quiet. Don't be late.
ПомекоPlease + заповед / заповед + pleasePlease sit down. / Sit down, please.
Always / neverAlways / Never + основна формаAlways say thank you. Never tell anyone.
  • Формата е иста и за едно лице и за повеќе: Sit down, Tom. / Sit down, everyone.
  • Do not е полната форма што се користи на знаци и во формални правила: Do not enter.

Let's (= let us)

ОбразецПример
Идеја за заедничко дејствоLet's + основна формаLet's eat out tonight.
ОдречноLet's not + основна формаLet's not wait.

Други начини да предложите нешто

ОбразецПример
How about / What about + именка?How about a coffee?
How about / What about + -ing форма?What about going to the beach?
Why don't we + основна форма?Why don't we take a taxi?

-ing формата (going, taking) детално ја учите во лекцијата A1-22; тука запомнете ја само по How about / What about.

Како да одговорите

ДаНе
Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not?Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time.

Употреба

1Упатства

Користете заповеден начин за упатства чекор по чекор: рецепти, апликации, апарати, испити, училница.

Open the app and tap "Settings".
Отвори ја апликацијата и притисни „Settings“.
на англиски без подмет; еднина и множина се исти
Add the eggs and mix well.
Додај ги јајцата и добро измешај.
Read the questions carefully.
Внимателно прочитајте ги прашањата.
„прочитај“ и „прочитајте“ → и двете read
Turn off your phone, please.
Ве молам, исклучете го телефонот.
кај нас „го телефонот“; на англиски your phone
Don't press this button.
Не го притискајте ова копче.
„не“ → don't

2Објаснување на патот

Користете заповеден начин за да кажете како се стига некаде.

Go straight on and turn left at the bank.
Одете право и кај банката свртете лево.
straight on (UK); straight ahead (US)
Take the next street on the right.
Свртете во следната улица десно.
„свртете во улицата“ → take the street
Cross the road at the lights.
Преминете ја улицата на семафорот.
„на семафорот“ → at the lights
Get off the bus at the next stop.
Симнете се од автобусот на следната станица.
„на станицата“ → at the stop

3Предупредувања и совети

Користете заповеден начин за предупредување – често кратко и гласно. Always / Never + заповед дава силен општ совет.

Be careful! The floor is wet.
Внимавајте! Подот е мокар.
кај нас глаголот „внимавајте“; на англиски be + careful
Watch out! There's a step here.
Внимавај! Тука има скалило.
Don't touch that pan. It's very hot.
Не ја допирај таа тава. Многу е жешка.
тавата кај нас е „таа“; на англиски it
Never leave your bag on the train.
Никогаш не ја оставајте чантата во возот.
кај нас „никогаш не“; на англиски само never
Always lock the door at night.
Навечер секогаш заклучувајте ја вратата.

4Покани и понуди

Со пријатен тон заповедниот начин е топол и љубезен, а не неучтив.

Come in!
Повелете, влезете!
Have a seat.
Седнете.
Please help yourself to coffee.
Повелете, послужете се со кафе.
готов израз = земете слободно: видете A2-14
Come to my place on Saturday.
Дојди кај мене во сабота.
„кај мене“ → to my place
Don't worry about the dishes.
Не грижи се за садовите.

5Let's и Let's not

Користете Let's за да предложите нешто да направите заедно (вие + јас). Let's not предлага нешто да не се прави. Кај нас тоа е „ајде да…“ или само „да…“: „ајде да одиме“, „да нарачаме пица“.

Let's take a break.
Ајде да направиме пауза.
„ајде да“ → let's + основна форма, без to
Let's order a pizza tonight.
Ајде вечерва да нарачаме пица.
"Let's meet at the café." "Good idea!"
„Ајде да се најдеме во кафулето.“ „Добра идеја!“
Let's not argue about money.
Ајде да не се караме за пари.
„ајде да не“ → let's not
It's late. Let's go home.
Доцна е. Ајде да си одиме дома.
немаме збор што одговара на it

6How about…? What about…? Why don't we…?

Овие прашања ја прават идејата помека и поотворена. По How about / What about користете именка или -ing форма. По Why don't we користете основна форма.

How about a walk?
Што велиш за една прошетка?
What about Italian food tonight?
Што велиш вечерва за италијанска храна?
How about watching a film?
Што велиш да гледаме филм?
кај нас „да гледаме“; на англиски how about + -ing, видете A1-22
"Why don't we ask Sara?" "Yes, let's."
„Зошто да не ја прашаме Сара?“ „Да, ајде.“
„зошто да не“ ≈ why don't we
Why don't we meet at six?
Да се најдеме во шест?
со ова предлагаме, не прашуваме за причина

Чести грешки

❌Not touch that!
✅Don't touch that!
Одречната заповед се прави со Don't.
❌Don't to go.
✅Don't go.
Don't + основна форма, без to.
❌Don't late!
✅Don't be late!
Late е придавка, па треба be.
❌Please you sit down.
✅Please sit down.
Во заповедта обично нема подмет.
❌Let's to go.
✅Let's go.
Let's + основна форма, без to.
❌Let's going to the beach.
✅Let's go to the beach.
Let's + основна форма, не -ing форма.
❌How about go to the cinema?
✅How about going to the cinema?
How about + -ing форма или именка.
❌Why don't we to call him?
✅Why don't we call him?
Why don't we + основна форма.
⚠️Let's don't wait.
✅Let's not wait.
Let's don't се слуша во неформалниот американски англиски (а старомодното Don't let's во британскиот), но стандардната форма е Let's not.

Замки за говорителите на македонски

1. „Немој да заборавиш!“ → Don't to forget. Кај нас најчесто велиме „Немој да заборавиш“, „Немој да ми се јавуваш“. „Немој“ звучи како Don't, а „да“ лесно станува to. Но по Don't доаѓа само основната форма, без to.

❌Darko, don't to forget the charger for the camera; we need it for the whole week at Lake Prespa.
✅Darko, don't forget the charger for the camera; we need it for the whole week at Lake Prespa.
Don't + основна форма, без to
❌Mum, please don't to call me during the driving test tomorrow; I'll send you a message when it's over.
✅Mum, please don't call me during the driving test tomorrow; I'll send you a message when it's over.
don't call, без to

2. „Ајде да ја пробаме…“ → let's to try. „Ајде да“ е нашиот начин да предложиме нешто заедно, а let's е англискиот. И тука нашето „да“ лесно станува to. По Let's доаѓа само основната форма.

❌Come on, let's to try the new burger place next to the cinema before the film starts.
✅Come on, let's try the new burger place next to the cinema before the film starts.
Let's + основна форма

3. „Измијте ги рацете!“ → Wash the hands! Кај нас во упатствата наместо „вашите“ обично стои членот: „Симнете го часовникот“, „Ставете ги торбите под клупите“. Затоа на англиски лесно излегува the. Англискиот за своите раце и предмети користи your; со the звучи како да станува збор за нечии други, одредени раце или торби.

⚠️Before the X-ray, please take off the watch and leave the phone with the nurse at the front desk.
✅Before the X-ray, please take off your watch and leave your phone with the nurse at the front desk.
Граматички е точно, но the watch звучи како некој друг, одреден часовник; за своите работи: your
⚠️"Put the bags under the desks and close the notebooks," our maths teacher says before every test.
✅"Put your bags under the desks and close your notebooks," our maths teacher says before every test.
Граматички е точно, но наставникот зборува за торбите и тетратките на учениците: your

4. „Што велиш да нарачаме…?“ → What about to order…? Кај нас идејата често ја кажуваме со „Што велиш да…?“ или „Како би било да…?“. Затоа по What about / How about лесно влегува to. По нив доаѓа -ing форма или именка; со основна форма користете Why don't we…?

❌What about to order a pizza and watch the match at my place on Saturday evening?
✅What about ordering a pizza and watching the match at my place on Saturday evening? или Why don't we order a pizza and watch the match at my place on Saturday evening?
what about + -ing

Не мешајте

Заповед и Can you…? – заповедта кажува; Can you…? прашува. Со непознати луѓе, во продавница или на работа молбата обично е поучтива. Видете A1-17 и A2-23.

Close the window.
Затвори го прозорецот.
директно
Can you close the window, please?
Може ли да го затвориш прозорецот?
учтива молба

Let's и lets – Let's (со апостроф) = let us, идеја за заедничко дејство. Lets (без апостроф) е глаголот let + -s = дозволува. Видете B1-18.

Let's watch a film.
Ајде да гледаме филм.
идеја за заедничко дејство
My mum lets me watch films at the weekend.
Мама ми дозволува за викенд да гледам филмови.
дозволува; Mum (UK), Mom (US)

Don't и Doesn't – одречната заповед е секогаш Don't (или Do not), и кога зборуваме на едно лице. Doesn't е само за he / she / it во Present Simple. Видете A1-13.

Don't run, Max!
Не трчај, Макс!
заповеден начин
Max doesn't run.
Макс не трча.
Present Simple

Правопис и изговор

  • Let's = let us. Апострофот ја заменува буквата u: /lets/. Не пишувајте Lets go.
  • Don't е еден слог: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US). Тоа е двоглас што се лизга кон „у“, а не чисто наше „о“. Во брзиот говор t често не се слуша јасно: Don't worry.
  • Нагласете го главниот глагол или малиот збор по него: Sit down. Don't touch it. Во предупредување нагласете го Don't: Don't touch it!
  • Тонот го менува значењето. Рамен, паѓачки тон може да звучи како наредба; помек тон и please звучат пријателски. Кај нас кратката заповед („Седни!“) често звучи сосема нормално – на англиски подобро додајте please.
  • Please на крајот (Sit down, please) обично звучи попријателски од силното please на почетокот, кое може да звучи нетрпеливо.
  • Во нагласен или лут говор понекогаш се додава подмет: You sit here! Тоа е посебен случај, не обичен образец.

Златно правило

Почнете со основната форма, обично без подмет: Sit down. Одречно: Don't + основна форма. Кога и вие учествувате, користете Let's / Let's not + основна форма. За помека идеја користете How about / What about + именка или -ing форма, или Why don't we + основна форма. Нашето „да“ во „немој да“ и „ајде да“ не е to, а учтивоста ја дава please.

Вежби

A. Форма

Дополнете ги речениците, составете одречни реченици или подредете ги зборовите.

  1. ___ … your books, please.
  2. Составете одречна реченица: Touch the screen.
  3. Составете одречна реченица: Let's go out tonight.
  4. late for the meeting! (negative imperative of be)
  5. How about (have) lunch in the park?
  6. Подредете ги зборовите: forget / never / your password

B. Значење

Дали реченицата е упатство (instruction), предупредување (warning) или идеја за заедничко дејство (suggestion)? Напишете го одговорот на англиски или изберете го точниот одговор.

  1. Instruction, warning or suggestion? "Watch out! The dog bites."
  2. Instruction, warning or suggestion? "Why don't we take the train?"
  3. "Let's go to the cinema." Изберете го најдобриот одговор: …
  4. Изберете го точниот одговор: … take a taxi.

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. Not park here.
  2. Let's to have lunch.
  3. Please you wait here.
  4. What about a pizza?

D. Во контекст

Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот.

Saturday plans
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.

E. Ваш ред е

Напишете на англиски упатства и идеи.

  1. Напишете три упатства за гостин што доаѓа во вашиот дом.
  2. На вашиот пријател му е досадно. Напишете две идеи за заедничко дејство на два различни начина.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A1-17 Can и can't на англиски: можам, знам, смеам – објаснување и вежби
    you help me with my bags, please?
  2. A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – одречни реченици и прашања на англиски
    My brother (not / eat) fish.
  3. A1-15 Always, usually, never: прилози за честота на англиски – објаснување и вежби
    Подредете ги зборовите: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
Одговори

A. Форма

  1. Open
  2. Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
  3. Let's not go out tonight.
  4. Don't be / Do not be
  5. having
  6. Never forget your password.

B. Значење

  1. warning
  2. suggestion
  3. Good idea!
  4. Let's

C. Најдете ја грешката

  1. Don't park here. / Do not park here.
  2. Let's have lunch.
  3. Please wait here. / Wait here, please.
  4. ✓ What about a pizza?

D. Во контекст

  1. Let's
  2. going
  3. don't
  4. Don't forget / Do not forget
  5. Let's meet / Meet

E. Ваш ред е

  1. Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
  2. Let's go for a walk. Why don't we watch a film?

F. Мешано повторување

  1. Can / Could / Will / Would
  2. doesn't eat / does not eat
  3. We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play