SlowingoДүрэм
A1 22 / 32

Байршил ба хөдөлгөөний угтвар үг монголоор: in, on, at, into, across, by bus

Where Is It? Prepositions of Place and Movement

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та юм, хүн хаана байгааг (in the box, on the table, at work, next to the bank), хаашаа явж байгааг (to the station, into the shop, across the road), юугаар зорчиж байгааг (by bus, on foot) англиар хэлж чадна. Мөн яагаад go home гэдэг, go to home гэдэггүйг мэдэх болно.

Гол санаа

Байршлын угтвар үг «Хаана байна?» гэсэн асуултад хариулна. Тэд хөдөлгөөнгүй, тогтсон байрлалыг харуулдаг. Хөдөлгөөний угтвар үг «Хаашаа явж байна?» гэсэн асуултад хариулна. Тэд замыг харуулна: эхлэл, чиглэл, төгсгөлтэй шугам.

Ширээн дээр тавьсан тоглоомон тосгон, түүгээр явж буй тоглоомон машиныг төсөөлөөрэй. Байшин, мод, жижиг хүмүүс хөдөлдөггүй: тэд байрлалыг харуулна. In = ямар нэг зүйлийн дотор (in the church, in a car, in a town). On = гадаргууд хүрч байгаа (on the roof, on the wall). At = газрын зураг дээрх цэг, ихэнхдээ ямар нэг юм хийдэг газар (at the station, at work). Тэдгээрийн эргэн тойронд under, above, behind, in front of, next to, between, opposite, near байна.

Тоглоомон машин хөдөлгөөнийг харуулна. Тэр буудал руу (to), гараж руу орно (into), зогсоолоос гарна (out of), толгод өгсөж (up), уруудаж (down), гүүрээр хөндлөн гарч (across), хонгилоор нэвтэрч (through), сургуулийн хажуугаар өнгөрнө (past). Машины замыг зурж буй үгийг сонгоорой.

Монгол хэл ба англи хэл

Монголоор байршлыг нэр үгийн ард нөхцөл эсвэл хойт үгээр хэлдэг: «шургуулганд», «ширээн дээр», «ширээн доор», «банкны хажууд». Англиар угтвар үг нэр үгийн өмнө ирнэ: in the drawer, on the table, under the table, next to the bank. Монгол «-д / -т», «дээр» гэдэг англиар ганц үг биш: дотор нь бол in, гадаргуу дээр бол on, ажил, буудал шиг цэг бол at. «Ажил дээрээ», «буудал дээр» гэдэгт «дээр» байгаа ч англиар on биш, at.

Хөдөлгөөнд монгол «руу / рүү» нь англи to-той таарна, «-аас» нь from эсвэл out of. Гэхдээ «гэр лүүгээ харих» гэдэг англиар go home: home, here, there-ийн өмнө to тавихгүй. Мөн «өмнө» нь монголоор цаг хугацаа ч («хичээлийн өмнө»), байршил ч («кино театрын өмнө») байдаг, англиар байршилд in front of. Энд адилхан зүйл ч бий: «автобусаар», «галт тэргээр» дахь «-аар» нь англи by bus, by train-тэй таарна, хоёуланд нь артикль байхгүй.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Түлхүүр чинь шургуулганд байна.Your keys are in the drawer.«-нд» нэр үгийн ард; англиар in нэр үгийн өмнө
Ширээн дээр ном байна.The book is on the table.гадаргуу: «дээр» → on
Би буудал дээр байна.I'm at the station.«дээр» гэсэн ч энд цэг, уулзах газар → at
Тэр ажил дээрээ байна.She's at work.«ажил дээрээ» → at work, the-гүй
Хаалганы дээр цаг байна.There's a clock above the door.«дээр» = on ч, above ч; хүрэлцэхгүй бол above
Кино театрын өмнө уулзъя.Let's meet in front of the cinema.«өмнө» = цагийн before ч, байршлын in front of ч
Ажил руу явна.I go to work.энд адилхан: «руу» = to
Гэр лүүгээ харина.I go home.монголоор «лүү» байгаа ч англиар home-ийн өмнө to байхгүй
Уснаас гар!Get out of the water!дотроос гадагш: «-наас» → out of
Гүүрээр гараад баруун тийш эргээрэй.Walk across the bridge and turn right.«-ээр» замыг ерөнхийд нь заана; англиар across / through / past-аас сонгоно
Би ажилдаа автобусаар явдаг.I go to work by bus.энд адилхан: «-аар» = by, артикльгүй
Би ажилдаа явганаар явдаг.I go to work on foot.«-аар» байсан ч by foot биш, on foot

Товчхондоо: англи угтвар үг нэр үгийн өмнө ирнэ; монгол «-д», «дээр»-ийг in / on / at-аас утгаар нь сонгоно; «гэр лүүгээ» → go home, to-гүй; явганаар → on foot.

Бүтэц

Байрлал: in, on, at

Угтвар үгСанааЖишээ
inорон зай, газар нутгийн доторin the box, in the kitchen, in London, in a car
onгадаргуу дээр; нийтийн тээвэртon the table, on the wall, on the floor, on the bus
atцэг; ямар нэг юм хийдэг газарat the station, at the door, at work, at school, at home, at a party

Байрлал: бусад угтвар үг

Угтвар үгУтга
underямар нэг зүйлээс доор, ихэвчлэн түүнд далдлагдсан
aboveямар нэг зүйлээс дээр (хүрэлцэхгүй)
belowямар нэг зүйлээс доор (хүрэлцэхгүй)
next toхажууд, маш ойрхон
betweenхоёр юмны хооронд, тал бүрт нэг юм
behindард
in front ofөмнө, урд талд
opposite (UK) / across from (US)эсрэг талд, нүүр тулан
nearойрхон, холгүй

Хөдөлгөөн

Угтвар үгЗамЖишээ
toгазар руу (замын төгсгөл)go to the bank
fromзамын эхлэл (-аас)come from work
intoгаднаас дотогшwalk into the room
out ofдотроос гадагшget out of the car
up / downөндөр / нам газар рууwalk up the hill, run down the stairs
acrossнэг талаас нөгөө тал руу (хавтгай гадаргуу эсвэл шугам)swim across the river
throughнэг талаар нь орж, нөгөө талаар нь гарах (орон зай)drive through the tunnel
pastзогсолгүй хажуугаар нь өнгөрөхwalk past the church

To-гүй: go home, come home, get home, go there, come here.

Тээвэр

Хэрхэн зорчих вэЗагварЖишээ
by + тээврийн хэрэгсэл (артикльгүй)by car, by bus, by train, by bike, by planeI go to work by bus.
явганаарon footShe goes to school on foot.
тодорхой нэг тээврийн хэрэгсэлin + a car / taxi; on + a bus / train / plane / bikeI'm in my dad's car. We're on the 8:15 train.

Монголоор «ширээн дээр», «банкны хажууд» гэж нэр үг эхэлж, хойт үг ард нь ирдэг. Англиар дараалал эсрэгээрээ: on the table, next to the bank.

Хэрэглээ

1Байрлалд in, on, at

In – дотор, on – гадаргуу дээр, at – цэг эсвэл ямар нэг үйл ажиллагаа болдог газар. Автобус, галт тэрэг, онгоцонд on (дотор нь босож, алхаж болно), харин машин, таксид in.

Your keys are in the drawer.
Түлхүүр чинь шургуулганд байна.
«-нд», дотор → in
There's a photo of my grandparents on the wall.
Хананд өвөө эмээгийн маань зураг байна.
монголоор «хананд», англиар гадаргуу → on
I'm at the station. Where are you?
Би буудал дээр байна. Чи хаана байна?
«дээр» гэсэн ч цэг → at
She's at work until six.
Тэр зургаан цаг хүртэл ажил дээрээ байна.
«ажил дээрээ» → at work, the-гүй
We're on the train now.
Бид одоо галт тэргэнд явж байна.
монголоор «галт тэргэнд», англиар нийтийн тээвэр → on
The kids are in the car.
Хүүхдүүд машинд байна.
машин, такси → in

2Under, above, below, behind, in front of

Эдгээр үг нэг юмны байрлалыг нөгөөтэй нь харьцуулна: дээр, доор, ард, урд.

The cat is under the bed.
Муур орны доор байна.
«доор» → under
There's a clock above the door.
Хаалганы дээр цаг байна.
«дээр», хүрэлцэхгүй → above, on биш
The kitchen is below my bedroom.
Гал тогоо манай унтлагын өрөөний доор байдаг.
нэг давхар доор → below
The car park is behind the supermarket.
Машины зогсоол супермаркетын ард байдаг.
car park (UK), parking lot (US)
Let's meet in front of the cinema.
Кино театрын өмнө уулзъя.
байршлын «өмнө» → in front of, before биш

3Next to, between, opposite, near

Эдгээр үг ямар нэг юмны хажууд эсвэл ойрхон байгааг харуулна.

Can I sit next to you?
Би чиний хажууд сууж болох уу?
«хажууд» → next to, to-г бүү мартаарай
The pharmacy is between the bank and the post office.
Эмийн сан банк, шуудан хоёрын хооронд байдаг.
«А, Б хоёрын хооронд» → between A and B
The bakery is opposite my flat.
Талх нарийн боовны дэлгүүр манай байрны эсрэг талд байдаг.
UK; «эсрэг талд» → opposite, of-гүй
The bakery is across from my apartment.
Талх нарийн боовны дэлгүүр манай байрны эсрэг талд байдаг.
US: across from
Is there a cash machine near here?
Энд ойрхон бэлэн мөнгөний машин байна уу?
cash machine (UK), ATM (US)

4Хөдөлгөөн

Эдгээр угтвар үгийг хөдөлгөөний үйл үгтэй (go, come, walk, run, drive, get, put) хэрэглэж замыг харуулна.

I go to the gym after work.
Би ажлын дараа фитнес рүү явдаг.
«руу» → to
Put the milk back into the fridge, please.
Сүүг хөргөгчинд нь буцааж хийгээрэй.
гаднаас дотогш → into
Get out of the water — it's cold!
Уснаас гар, хүйтэн байна!
дотроос гадагш → out of
Walk across the bridge and turn right.
Гүүрээр гараад баруун тийш эргээрэй.
нэг талаас нөгөө тал руу → across
The train goes through a long tunnel.
Галт тэрэг урт хонгилоор нэвтэрч явдаг.
нэг талаар орж нөгөөгөөр гарна → through
Go past the church and take the first left.
Сүмийн хажуугаар өнгөрөөд эхний гудамжаар зүүн тийш эргээрэй.
зогсолгүй хажуугаар → past
My grandma walks up the stairs very slowly.
Эмээ маань шатаар их удаан өгсдөг.
«өгсөх» → up

5Go to эсвэл go home

Очих газарт to: go to work, go to school, go to the shop. Харин home, here, there-ийн өмнө to тавихгүй. Монголоор «гэр лүүгээ», «наашаа», «тийшээ» гэж чиглэлтэй хэлдэг ч англиар эдгээр үг чиглэлээ өөртөө агуулдаг.

I go home at five.
Би таван цагт гэртээ харьдаг.
«гэртээ харих» → go home, to-гүй
What time do you get home?
Чи гэртээ хэдэн цагт ирдэг вэ?
get home: гэртээ ирж хүрэх
Let's go there tomorrow.
Маргааш тийшээ явцгаая.
«тийшээ» → there, to-гүй
Come here, please.
Наашаа ирээрэй.
«наашаа» → here, to-гүй

6Тээвэр: by car, on foot

Хэрхэн зорчиж байгааг хэлэхдээ by + тээврийн төрөл, артикльгүй: by car, by bus, by train, by bike, by plane. Явганаар бол өөр: on foot. Тодорхой нэг тээврийн хэрэгслийн тухай ярихад (a, the, my…-тэй) 1-р хэрэглээ рүү буцна: машин, таксид in, автобус, галт тэрэг, онгоц, дугуйнд on.

I go to work by bus.
Би ажилдаа автобусаар явдаг.
«-аар» → by, артикльгүй
She comes to school by train.
Тэр сургуульдаа галт тэргээр ирдэг.
by train
We usually go to the coast by car.
Бид далайн эрэг рүү ихэвчлэн машинаар явдаг.
by car
I go to work on foot. It's only ten minutes.
Би ажилдаа явганаар явдаг. Ердөө арван минут.
«явганаар» → on foot, by foot биш
I go to work in my sister's car.
Би ажилдаа эгчийнхээ машинаар явдаг.
монголоор «-аар» хэвээр, англиар тодорхой машин → in, by биш

Түгээмэл алдаа

❌I go to home at six.
✅I go home at six.
home-ийн өмнө to тавихгүй.
❌The book is in the table.
✅The book is on the table.
Гадаргуу → on.
❌I'm in the work.
✅I'm at work.
at work, at school, at home: at, артикльгүй.
❌The bank is next the café.
✅The bank is next to the café.
next to-д to заавал.
❌The shop is between the bank with the hotel.
✅The shop is between the bank and the hotel.
between … and.
❌Let's go to there.
✅Let's go there.
there-ийн өмнө to тавихгүй.
❌The cinema is in front the park.
✅The cinema is in front of the park.
in front of гурван үг.
❌I go to work by the bus.
✅I go to work by bus.
by + тээвэр: артикльгүй.
⚠️I go to school by foot.
✅I go to school on foot.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ by foot ярианд сонсогддог ч стандарт хэлбэр нь on foot.
⚠️She's in the bus.
✅She's on the bus.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ автобус, галт тэрэг, онгоцоор зорчиход on хэвийн; in the bus зөвхөн дотор нь байгааг онцолно.

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «Гэр лүүгээ харих» → go to home. Монголоор гэр рүү явахдаа чиглэлийн «лүү» нөхцөл хэрэглэдэг: «Батбаяр ээлжийнхээ дараа ихэвчлэн гэр лүүгээ алхаж харьдаг». «Лүү»-г to гэж орчуулбал алдаа гарна. «Аав аа, намайг тийшээ хүргээд өгөөч» гэдэгт ч мөн адил. Англиар home, here, there чиглэлээ өөртөө агуулдаг тул to-гүй.

❌After his shift, Batbayar usually walks to home.
✅After his shift, Batbayar usually walks home.
walk home, to-гүй
❌The pharmacy closes soon. Please drive me to there, Dad!
✅The pharmacy closes soon. Please drive me there, Dad!
«тийшээ» → there

2. «Ажил дээрээ» → on work. Монголоор «ажил дээрээ», «сургууль дээр», «буудал дээр» гэж «дээр» хэрэглэдэг. «Дээр»-ийг on гэж цээжилсэн хүн on work гэж хэлдэг. Англиар ажил, сургууль, буудал шиг үйл ажиллагааны газар at.

❌Sorry, my mum can't talk now. She's on work until eight.
✅Sorry, my mum can't talk now. She's at work until eight.
«ажил дээрээ» → at work

3. «Автобусанд», «явганаар» → in the bus, by foot. Монголоор «Хулан өглөө бүр их сургууль руу явах автобусанд англи хэлний тэмдэглэлээ уншдаг» гэж «-нд»-ээр хэлдэг тул in the bus гэх нь элбэг. «Явганаар» дахь «-аар» нь by bus шиг сонсогддог тул by foot гарна. Англиар нийтийн тээвэрт on, явганаар on foot.

⚠️Every morning Khulan reads her English notes in the bus to the university.
✅Every morning Khulan reads her English notes on the bus to the university.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ автобусаар зорчиж байхад on хэвийн
⚠️Gerel lives near the university and gets there by foot in ten minutes.
✅Gerel lives near the university and gets there on foot in ten minutes.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ стандарт хэлбэр нь on foot

4. «Хаалганы өмнө» → before the gate. Монгол «өмнө» нь цаг хугацаа ч, байршил ч заадаг. Тиймээс «Зайрмагны машин үргэлж сургуулийн хаалганы өмнө зогсдог» гэдгийг before гэж орчуулах нь элбэг. Өнөөгийн англиар before ихэвчлэн цаг хугацааг заадаг, байршилд in front of.

⚠️The ice cream van always stops before the school gate.
✅The ice cream van always stops in front of the school gate.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ before энд хуучирсан, албан сонсогдоно; байршилд in front of

5. «Орны дээр» → on the bed. Монгол «дээр» нь хүрч байгаа (on) ч, хүрэлцэхгүй дээр нь байгаа (above) ч байж болно: «Аав миний орны дээр хананд номын тавиур өлгөх гэж байна». Англиар on my bed гэвэл тавиурыг орон дээр тавих мэт сонсогдоно.

⚠️Dad wants to hang a new shelf on my bed for my books.
✅Dad wants to hang a new shelf above my bed for my books.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ on = орон дээр хүрч байгаа; дээгүүр нь хананд бол above

Бүү андуураарай

in front of эсвэл opposite – In front of = урд талд, нэг тал дээр; opposite = эсрэг талд, нүүр тулан (ихэвчлэн гудамж, ширээний нөгөө талд). Монголоор «өмнө», «эсрэг талд» гэж ялгадаг тул энэ танд ойлгомжтой.

There's a bus stop in front of my house.
Манай байшингийн өмнө автобусны буудал бий.
гудамжны нэг тал
The school is opposite my house.
Сургууль манай байшингийн эсрэг талд байдаг.
гудамжны нөгөө тал

in эсвэл into – in = байрлал; into = гаднаас дотогш хөдөлгөөн. Монголоор «усан бассейнд байна», «усан бассейн руу үсэрнэ» гэж ялгадаг: «-д» → in, «руу» + дотогш → into.

The children are in the pool.
Хүүхдүүд усан бассейнд байна.
байрлал
The children jump into the pool.
Хүүхдүүд усан бассейн руу үсэрнэ.
хөдөлгөөн

барилгад at эсвэл in – at the station = ямар нэг юм хийдэг газар (галт тэргэнд суух, уулзах); in the station = барилгын дотор.

I'm at the station.
Би буудал дээр байна.
газар, магадгүй гадаа нь
It's cold outside. Let's wait in the station.
Гадаа хүйтэн байна. Буудлын дотор хүлээцгээе.
барилгын дотор

by car эсвэл in my car – By + тээвэр (артикльгүй) хэрхэн зорчихыг хэлнэ. A, the, my…-тэй бол in (машин, такси) эсвэл on (автобус, галт тэрэг, дугуй).

My parents travel by car.
Аав ээж маань машинаар аялдаг.
ямар тээврээр
My parents are in the car.
Аав ээж маань машинд байна.
тодорхой нэг машин

across эсвэл through – across хавтгай гадаргуу эсвэл шугамыг (зам, гол, талбай) хөндлөн; through хажуу талтай орон зайг (хонгил, ой, хаалга) нэвтэрнэ. Монголоор хоёуланг нь «-аар» гэж хэлж болно: «нуураар», «ойгоор».

They swim across the lake.
Тэд нуурыг хөндлөн сэлдэг.
нэг эргээс нөгөө эрэг рүү
We drive through the forest.
Бид ойгоор дамжин машинаар явна.
ойн дотуур

Зөв бичих ба дуудлага

  • Угтвар үг ихэвчлэн өргөлтгүй, богино; араас нь ирэх нэр үг өргөлттэй: in the kitchen, at the station.
  • to ихэвчлэн сул: гийгүүлэгчийн өмнө /tə/: to the bank /tə ðə ˈbæŋk/. «Ту» гэж тодорхой хэлэх шаардлагагүй.
  • at сул хэлбэрээр /ət/, from /frəm/: I'm at work /aɪm ət ˈwɜːk/ (UK), from London /frəm ˈlʌndən/. work дахь /ɜː/ монгол хэлэнд байхгүй: уруулаа дугуйлалгүй, хэлээ амны дунд сул байлгаарай.
  • out of ярианд нэг үг шиг сонсогддог: /ˈaʊtəv/, маш хурдан ярианд «outta» шиг.
  • the дахь /ð/, through дахь /θ/ монгол хэлэнд байхгүй: хэлний үзүүрийг шүдний хооронд зөөлөн хавчуулаарай. through-г «сру» эсвэл «тру» гэж хэлэхээс зайлсхийгээрэй.
  • Монголоор өргөлт эхний үе дээр байдаг. Англиар олон угтвар үгийн өргөлт хоёр дахь үе дээр: a-CROSS, be-TWEEN, be-HIND, a-BOVE, be-LOW. Харин OP-po-site эхний үе дээр.
  • walk дахь l дуудагдахгүй; walk /wɔːk/, work /wɜːk/ хоёрыг ялгаарай.
  • Зөв бичих: into нэг үг; in front of гурван үг; opposite хоёр p-тэй.

Алтан дүрэм

Байрлал: in (дотор), on (гадаргуу), at (цэг эсвэл ямар нэг юм хийдэг газар). Хөдөлгөөн: замыг зурж буй үгийг сонгоно: to, into, out of, up, down, across, through, past. Тээвэр: by car, by bus, by train, харин on foot. Монголоор «гэр лүүгээ» гэсэн ч англиар go home, go to home биш. Угтвар үг нэр үгийн өмнө ирнэ.

Дасгал

A. Бүтэц

Дутуу үгийг нөхөөрэй.

  1. The milk is the fridge.
  2. There's a picture the wall.
  3. She's work right now.
  4. The café is the bank and the bookshop.
  5. The dog runs the kitchen. (from outside to inside)
  6. Зөв хариултыг сонгоно уу: I go … after school.
  7. My office is very near. I go to work foot.

B. Утга

Зөв хариултыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: Walk … the stairs to my flat.
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: Get … the car, please.
  3. Зөв хариултыг сонгоно уу: Drive … the tunnel.
  4. Зөв хариултыг сонгоно уу: The pharmacy is on the other side of the street, … the hotel.
  5. Зөв хариултыг сонгоно уу: We go to the beach ….

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. I go to home by bus.
  2. The keys are in the floor.
  3. Sit next me.
  4. My phone is in my bag.

D. Нөхцөл байдалд

Замын зааврыг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй. Үг бүрийг нэг удаа хэрэглэнэ: between, into, on, past, through, to

Directions to my flat
Take the bus 17 the park. Walk 18 the park — there's a small path between the trees. Go 19 a big supermarket and turn left. My building is 20 the bakery and a small café. Come 21 the building and take the stairs. My flat is 22 the top floor!

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Өрөөндөө байгаа гурван юм хаана байгааг бичнэ үү.
  2. Ажил эсвэл сургууль руугаа хэрхэн явдгаа бичээд, гэрээсээ ойрхон дэлгүүр эсвэл кафе хүртэл богино зам заана уу (2–3 өгүүлбэр).
Хариулт

A. Бүтэц

  1. in
  2. on
  3. at
  4. between
  5. into
  6. home
  7. on

B. Утга

  1. up
  2. out of
  3. through
  4. opposite
  5. by car

C. Алдааг олоорой

  1. I go home by bus.
  2. The keys are on the floor.
  3. Sit next to me.
  4. ✓ My phone is in my bag.

D. Нөхцөл байдалд

  1. to
  2. through / across
  3. past / to
  4. between
  5. into / in
  6. on

E. Таны ээлж

  1. My bed is next to the window. There's a lamp on my desk. My shoes are under the bed.
  2. I go to work by bus. Go out of my building and turn right. Walk past the school. The café is opposite the park.

F. Холимог давталт

  1. Is there
  2. on
  3. can / could / may
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play