SlowingoДүрэм
A1 21 / 32

At, on, in – цаг хугацааны угтвар үг монголоор: at seven, on Monday, in July

At, On, In: Time

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та ямар нэг зүйл хэзээ болохыг at (цаг), on (гараг, огноо), in (сар, он, улирал, өдрийн хэсэг)-ээр хэлж, хэзээ угтвар үг огт хэрэггүйг (next week, every day, tomorrow) мэдэх болно.

Гол санаа

Угтвар үг (preposition) бол харьцааг харуулдаг жижиг үг – энд үйл явдал ба цаг хугацааны хоорондох харьцаа. Англиар гурван үг хэрэглэнэ: at, on, in. Аль нь болохыг цаг хугацааны хэмжээ шийднэ.

Цаг хугацааны пирамид-ыг төсөөлөөрэй. Нарийн оройд нь хамгийн жижиг хэсэг: цагны нэг яг цэг – at six o'clock. Дунд нь нэг өдөр, тэмдэглэлийн дэвтрийн нэг хуудас – on Monday, on 3 May. Өргөн ёроолд нь олон өдрийг багтаасан том хугацаа – in June, in 2030, in winter.

Тэгэхээр: at = цэг, on = өдөр, in = урт хугацаа. Цөөн тогтсон хэллэг энэ загвараас гажина (at night, at the weekend) – тэдгээрийг бүтнээр нь цээжлээрэй.

Цаг хугацааны үг өөрөө «заадаг» бол – this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday – угтвар үг огт хэрэггүй.

Монгол хэл ба англи хэл

Монголоор цаг хугацааг ихэвчлэн нэг л нөхцлөөр – «-д / -т» – хэлдэг: «долоон цагт», «даваа гарагт», «долдугаар сард», «2030 онд». Англиар энэ ганц нөхцөл гурван өөр угтвар үг болно: цагт at, гарагт on, сар, онд in. Монгол «-д / -т»-ийг газрын «дотор» гэсэн утгаар in гэж цээжилсэн хүмүүс бүх газар in тавих нь элбэг.

Бусад ялгаа. Нэгдүгээрт, монголоор «өглөө», «орой», «өвөл», «шөнө» нөхцөлгүй хэлэгддэг («Өглөө кофе уудаг»), англиар in the morning, in winter, at night. Хоёрдугаарт, «ирэх сард», «энэ долоо хоногт» гэдэгт монголоор «-д / -т» байдаг ч англиар next / this / last / every-ийн өмнө угтвар үг тавихгүй: next month. Гуравдугаарт, англиар угтвар үг цаг хугацааны үгийн өмнө, монгол нөхцөл ард нь. Энд адилхан зүйл ч бий: «өдөр бүр», «маргааш», «өчигдөр» гэдэгт монголоор ч нөхцөл байхгүй, англиар ч угтвар үг байхгүй: every day, tomorrow, yesterday.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Бид нэг цагт үдийн хоол иддэг.We have lunch at one o'clock.«-т» → цагт at
Мягмар гарагт йогийн хичээлтэй.I have a yoga class on Tuesday.«-т» → гарагт on
Шалгалт маань зургадугаар сард.My exams are in June.«-д» → сард in
Өглөө кофе уудаг.I drink coffee in the morning.монголоор нөхцөлгүй; англиар in the
Шөнө манай гудамж нам гүм.My street is very quiet at night.тогтсон хэллэг: at night
Ирэх даваа гарагтnext Mondayмонголоор «-т» байсан ч англиар next-ийн өмнө угтвар үггүй
Өдөр бүрevery dayэнд адилхан: нөхцөл ч, угтвар үг ч байхгүй

Товчхондоо: монгол ганц «-д / -т» англиар гурав болно – цагт at, өдөрт on, урт хугацаанд in; next, this, last, every-ийн өмнө юу ч тавихгүй.

Бүтэц

At, on, in

Угтвар үгЮутайЖишээ
atцагat 7:30, at six o'clock, at midnight, at noon
atтогтсон хэллэгat night, at lunchtime, at the moment, at Christmas, at the weekend (UK)
onгарагon Monday, on Fridays
onогноо, онцгой өдөрon 5 May, on my birthday, on New Year's Day
onгараг + өдрийн хэсэгon Monday morning, on Friday night
onthe weekend (US)on the weekend, on weekends
inөдрийн хэсэгin the morning, in the afternoon, in the evening
inсарin July
inон, арван жилin 2030, in the 1990s
inулиралin summer / in the summer

Угтвар үггүй

ҮгЖишээ
this / next / lastthis morning, next week, last year
everyevery day, every Sunday
today / tomorrow / yesterdaytoday, tomorrow afternoon, yesterday morning

Last, yesterday-г A1-26-д өнгөрсөн цагтай олон удаа хэрэглэнэ.

Хэрэглээ

1At – яг цаг ба тогтсон хэллэг

Цаг болон цөөн тогтсон хэллэгт at хэрэглэнэ. Цагийг өөрийг нь хэлэхийг A1-19-ээс үзнэ үү.

The meeting starts at 9:30.
Хурал есөн цаг гучин минутад эхэлнэ.
«-д» → at
I go to bed at midnight.
Би шөнө дунд унтдаг.
монголоор нөхцөлгүй ч болно; англиар at midnight
We have lunch at one o'clock.
Бид нэг цагт үдийн хоол иддэг.
«-т» → at
My street is very quiet at night.
Манай гудамж шөнө их нам гүм байдаг.
«шөнө» → at night, in биш
I see my whole family at Christmas.
Би Зул сарын баяраар бүх гэр бүлтэйгээ уулздаг.
баярын үе: at
She's busy at the moment.
Тэр одоо завгүй байна.
«одоо» → at the moment

2On – гараг ба огноо

Гараг, огноо, онцгой өдөрт on хэрэглэнэ. Олон тооны гарагтай (on Fridays) бол «баасан гараг бүр» гэсэн утгатай.

I have a yoga class on Tuesday.
Би мягмар гарагт йогийн хичээлтэй.
«гарагт» → on
The shop is closed on Sundays.
Дэлгүүр ням гараг бүр хаалттай.
on Sundays = ням гараг бүр
Her birthday is on 14 March.
Түүний төрсөн өдөр гуравдугаар сарын арван дөрвөнд.
«on the fourteenth of March» гэж уншина
We always have a party on New Year's Eve.
Бид шинэ оны өмнөх орой үргэлж үдэшлэг хийдэг.
онцгой өдөр: on
What do you do on your birthday?
Та төрсөн өдрөөрөө юу хийдэг вэ?
«төрсөн өдрөөрөө» → on your birthday

3In – сар, он, улирал, өдрийн хэсэг

Урт хугацаанд in: сар, он, арван жил, улирал, өдрийн хэсэг.

My exams are in June.
Шалгалт маань зургадугаар сард.
«сард» → in
The new stadium opens in 2030.
Шинэ цэнгэлдэх хүрээлэн 2030 онд нээгдэнэ.
«онд» → in
It snows a lot here in winter.
Энд өвөл их цас ордог.
монголоор «өвөл» нөхцөлгүй, өгүүлэгдэхүүн «цас»; англиар in winter, it snows
I drink coffee in the morning and tea in the afternoon.
Би өглөө кофе, үдээс хойш цай уудаг.
монголоор нөхцөлгүй; англиар in the
This song is from the 1980s.
Энэ дуу наяад оных.
арван жил: in the 1980s, from the 1980s

4The weekend – UK ба US

Британи англид ихэвчлэн at the weekend; америк англид on the weekend. Хоёулаа өөрийн хувилбартаа зөв.

What do you do at the weekend?
Та амралтын өдрөөр юу хийдэг вэ?
UK
What do you do on the weekend?
Та амралтын өдрөөр юу хийдэг вэ?
US
We often go hiking on weekends.
Бид амралтын өдрүүдэд ихэвчлэн явган аялал хийдэг.
US; go hiking: тогтсон хэллэг, A1-22-ийг үзнэ үү

5This, next, last, every, today, tomorrow, yesterday-тэй угтвар үггүй

Эдгээр үг ямар цагийг хэлж байгааг өөрөө заадаг тул at / on / in хэрэггүй.

I'm busy this afternoon.
Би өнөөдөр үдээс хойш завгүй.
this afternoon, in биш
My new job starts next Monday.
Миний шинэ ажил ирэх даваа гарагт эхэлнэ.
монголоор «-т» байгаа ч англиар next Monday, on биш
She goes swimming every Saturday.
Тэр бямба гараг бүр усанд сэлэхээр явдаг.
every-тэй угтвар үггүй; go swimming: A1-22-ийг үзнэ үү
Are you free tomorrow evening?
Та маргааш орой завтай юу?
tomorrow evening, угтвар үггүй
Let's meet this weekend.
Энэ амралтын өдрүүдэд уулзъя.
монголоор «-д», англиар this weekend

6In the morning эсвэл on Monday morning

In the morning / afternoon / evening бол ерөнхий. Гараг нэмбэл гараг шийднэ: on Monday morning, on Friday evening.

I study in the evening.
Би орой хичээлээ хийдэг.
ерөнхий: in the evening
I have an interview on Thursday morning.
Би пүрэв гарагийн өглөө ярилцлагатай.
гараг + өглөө → on
The flight leaves on Sunday afternoon.
Онгоц ням гарагийн үдээс хойш нисэнэ.
гараг + үдээс хойш → on

Түгээмэл алдаа

❌The class is in Monday.
✅The class is on Monday.
Гарагт on.
❌I get up at the morning.
✅I get up in the morning.
Өдрийн хэсэгт in.
❌She works in night.
✅She works at night.
Тогтсон хэллэг: at night.
❌The concert is in Saturday evening.
✅The concert is on Saturday evening.
Гараг + өдрийн хэсэг → on.
❌I'm on holiday in next week.
✅I'm on holiday next week.
Next-ийн өмнө угтвар үггүй. (on holiday (UK) = on vacation (US))
❌We go there at every summer.
✅We go there every summer.
Every-ийн өмнө угтвар үггүй.
❌The museum opens at 2030.
✅The museum opens in 2030.
Онд in.
❌The party is at Friday.
✅The party is on Friday.
Гарагт on.

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «Мягмар, пүрэв гарагт» → in. Монгол «-т / -д»-ийг in гэж орчуулах нь элбэг: «Манай сагсан бөмбөгийн баг мягмар, пүрэв гарагт хичээлийн дараа бэлтгэл хийдэг». Англиар гарагт on.

❌Our basketball team trains in Tuesdays and Thursdays after school.
✅Our basketball team trains on Tuesdays and Thursdays after school.
гараг → on

2. «Энэ долоо хоногт» → in this week. Монголоор «энэ долоо хоногт», «ирэх сард» гэж «-д / -т» нөхцөлтэй хэлдэг: «Сараа үдэшлэгт ирж чадахгүй. Энэ долоо хоногт хоёр шалгалттай». Үгчлэн орчуулбал this, next-ийн өмнө угтвар үг гарна. Англиар this / next / last / every-ийн өмнө юу ч тавихгүй.

❌Saraa can't come to the party. She has two exams in this week.
✅Saraa can't come to the party. She has two exams this week.
this week, угтвар үггүй

3. «Өглөө» → in morning. Монголоор «өглөө», «орой» нөхцөлгүй, артикльгүй хэлэгддэг: «Манай бяцхан хүү цэцэрлэгт явахаасаа өмнө өглөө үргэлж ааш муутай байдаг». Тиймээс англиар the эсвэл in мартагддаг. Англиар in the morning, in the evening.

❌Our little son is always grumpy in morning before kindergarten.
✅Our little son is always grumpy in the morning before kindergarten.
in the morning

4. «Зургаан цаг дөчин минутад» → in + цаг. Цагийн «-д / -т»-ийг ч in гэж орчуулдаг: «Улаанбаатар руу нисэх онгоц маань өглөөний зургаан цаг дөчин минутад газардана». Англиар цагт at.

❌Our plane lands in Ulaanbaatar in 6:40 in the morning.
✅Our plane lands in Ulaanbaatar at 6:40 in the morning.
цаг → at; in the morning зөв

Бүү андуураарай

at night эсвэл in the night – At night = ерөнхийдөө шөнөөр; in the night = нэг шөнийн ямар нэг үед.

I can't sleep at night.
Би шөнө унтаж чаддаггүй.
ихэвчлэн
The baby wakes up in the night.
Хүүхэд шөнө дунд сэрдэг.
шөнийн ямар нэг үед

in the morning эсвэл on Monday morning – ерөнхий өдрийн хэсэг → in; тодорхой гараг → on.

I run in the morning.
Би өглөө гүйдэг.
ерөнхий: in
I have a race on Sunday morning.
Би ням гарагийн өглөө уралдаантай.
гараг: on

at the weekend (UK) эсвэл on the weekend (US) – утга нэг, хувилбар өөр. Нэгийг сонгоод тогтвортой хэрэглээрэй.

See you at the weekend!
Амралтын өдрөөр уулзъя!
UK
See you on the weekend!
Амралтын өдрөөр уулзъя!
US

Зөв бичих ба дуудлага

  • Угтвар үг ихэвчлэн өргөлтгүй, цаг хугацааны үг өргөлттэй: at six, on Monday, in June.
  • at ихэвчлэн сул: /ət/: at six /ət sɪks/. in /ɪn/, on /ɒn/ (UK), /ɑːn/ (US) богино хэвээр.
  • Холбож хэлэх: at eight /ət‿eɪt/ нэг үг шиг сонсогдоно; on April мөн адил. Монголоор үг бүрийг тусад нь хэлдэг ч англиар гийгүүлэгчийг дараагийн эгшигтэй холбоорой.
  • Monday /ˈmʌndeɪ/ дахь /ʌ/ монгол «а»-аас богино, сул; «о» гэж бүү уншаарай.
  • Гараг, сар үргэлж том үсгээр: on Monday, in July. Улирал том үсэггүй: in summer. Монголоор «даваа гараг», «долдугаар сар» жижиг үсгээр бичдэг тул анхаараарай.
  • weekend /ˌwiːkˈend/ (UK) – өргөлт ихэвчлэн end дээр; /ˈwiːkend/ (US) – өргөлт week дээр. /w/: уруулаа дугуйлаад шууд нээгээрэй.

Алтан дүрэм

at цэг (цаг), on өдөр (гараг, огноо), in урт хугацаа (сар, он, улирал, өдрийн хэсэг) – дээр нь at night шиг цөөн тогтсон хэллэг. this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday-ийн өмнө угтвар үг тавихгүй. Монгол ганц «-д / -т»-ийг бүгдийг нь in гэж бүү орчуулаарай.

Дасгал

A. Бүтэц

Дутуу үгийг нөхөөрэй: at, on эсвэл in.

  1. The film starts 8 pm.
  2. My sister's wedding is 2027.
  3. We have English Wednesdays.
  4. It's very hot here August.
  5. I read the evening.
  6. My dad works night.
  7. Let's meet Friday afternoon.

B. Утга

Зөв хариултыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: I relax … the weekend. (UK)
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: The trees are green … spring.
  3. Зөв хариултыг сонгоно уу: The baby often wakes up … the night.
  4. Зөв хариултыг сонгоно уу: See you …!

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. See you on next week!
  2. I go to the gym in every morning.
  3. Her birthday is in 2 April.
  4. The shop opens at nine on Saturdays.

D. Нөхцөл байдалд

Мессежийг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй.

A message to a friend
Hi Jo! Are you free 16 Saturday? There's a market in the old town. It opens 17 10 am, and it's only here 18 summer. Let's go 19 the morning — it's very hot 20 the afternoon. Or are you free 21 Sunday morning? Let me know!

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Долоо хоногийнхоо тухай at, on, in-тэй гурван өгүүлбэр бичнэ үү.
  2. next эсвэл this-тэй (угтвар үггүй) хоёр төлөвлөгөө бичнэ үү.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. A1-19 Цаг, гараг, огноо англиар: first, second, half past, the fifth of May
    Цагийг уламжлалт аргаар бичнэ үү: 10:45
  2. A1-15 Always, usually, never монголоор: давтамжийн дайвар үг ба байрлал
    Үгсийг зөв дарааллаар байрлуулна уу: at the weekend / never / I / work
  3. A1-18 Тушаах хэлбэр (imperative), Let's ба санал болгох нь монголоор
    (not / be) late tomorrow!
Хариулт

A. Бүтэц

  1. at
  2. in
  3. on
  4. in
  5. in
  6. at
  7. on

B. Утга

  1. at
  2. in
  3. in
  4. next Tuesday

C. Алдааг олоорой

  1. See you next week!
  2. I go to the gym every morning.
  3. Her birthday is on 2 April.
  4. ✓ The shop opens at nine on Saturdays.

D. Нөхцөл байдалд

  1. on
  2. at
  3. in
  4. in
  5. in
  6. on

E. Таны ээлж

  1. I get up at seven. I go swimming on Tuesdays. I read in the evening.
  2. I'm free this evening. My course starts next month.

F. Холимог давталт

  1. a quarter to eleven / quarter to eleven
  2. I never work at the weekend. / At the weekend I never work.
  3. Don't be / Do not be
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play