At, on, in – цаг хугацааны угтвар үг монголоор: at seven, on Monday, in July
At, On, In: Time
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та ямар нэг зүйл хэзээ болохыг at (цаг), on (гараг, огноо), in (сар, он, улирал, өдрийн хэсэг)-ээр хэлж, хэзээ угтвар үг огт хэрэггүйг (next week, every day, tomorrow) мэдэх болно.
Гол санаа
Угтвар үг (preposition) бол харьцааг харуулдаг жижиг үг – энд үйл явдал ба цаг хугацааны хоорондох харьцаа. Англиар гурван үг хэрэглэнэ: at, on, in. Аль нь болохыг цаг хугацааны хэмжээ шийднэ.
Цаг хугацааны пирамид-ыг төсөөлөөрэй. Нарийн оройд нь хамгийн жижиг хэсэг: цагны нэг яг цэг – at six o'clock. Дунд нь нэг өдөр, тэмдэглэлийн дэвтрийн нэг хуудас – on Monday, on 3 May. Өргөн ёроолд нь олон өдрийг багтаасан том хугацаа – in June, in 2030, in winter.
Тэгэхээр: at = цэг, on = өдөр, in = урт хугацаа. Цөөн тогтсон хэллэг энэ загвараас гажина (at night, at the weekend) – тэдгээрийг бүтнээр нь цээжлээрэй.
Цаг хугацааны үг өөрөө «заадаг» бол – this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday – угтвар үг огт хэрэггүй.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор цаг хугацааг ихэвчлэн нэг л нөхцлөөр – «-д / -т» – хэлдэг: «долоон цагт», «даваа гарагт», «долдугаар сард», «2030 онд». Англиар энэ ганц нөхцөл гурван өөр угтвар үг болно: цагт at, гарагт on, сар, онд in. Монгол «-д / -т»-ийг газрын «дотор» гэсэн утгаар in гэж цээжилсэн хүмүүс бүх газар in тавих нь элбэг.
Бусад ялгаа. Нэгдүгээрт, монголоор «өглөө», «орой», «өвөл», «шөнө» нөхцөлгүй хэлэгддэг («Өглөө кофе уудаг»), англиар in the morning, in winter, at night. Хоёрдугаарт, «ирэх сард», «энэ долоо хоногт» гэдэгт монголоор «-д / -т» байдаг ч англиар next / this / last / every-ийн өмнө угтвар үг тавихгүй: next month. Гуравдугаарт, англиар угтвар үг цаг хугацааны үгийн өмнө, монгол нөхцөл ард нь. Энд адилхан зүйл ч бий: «өдөр бүр», «маргааш», «өчигдөр» гэдэгт монголоор ч нөхцөл байхгүй, англиар ч угтвар үг байхгүй: every day, tomorrow, yesterday.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Бид нэг цагт үдийн хоол иддэг. | We have lunch at one o'clock. | «-т» → цагт at |
| Мягмар гарагт йогийн хичээлтэй. | I have a yoga class on Tuesday. | «-т» → гарагт on |
| Шалгалт маань зургадугаар сард. | My exams are in June. | «-д» → сард in |
| Өглөө кофе уудаг. | I drink coffee in the morning. | монголоор нөхцөлгүй; англиар in the |
| Шөнө манай гудамж нам гүм. | My street is very quiet at night. | тогтсон хэллэг: at night |
| Ирэх даваа гарагт | next Monday | монголоор «-т» байсан ч англиар next-ийн өмнө угтвар үггүй |
| Өдөр бүр | every day | энд адилхан: нөхцөл ч, угтвар үг ч байхгүй |
Товчхондоо: монгол ганц «-д / -т» англиар гурав болно – цагт at, өдөрт on, урт хугацаанд in; next, this, last, every-ийн өмнө юу ч тавихгүй.
Бүтэц
At, on, in
| Угтвар үг | Юутай | Жишээ |
|---|---|---|
| at | цаг | at 7:30, at six o'clock, at midnight, at noon |
| at | тогтсон хэллэг | at night, at lunchtime, at the moment, at Christmas, at the weekend (UK) |
| on | гараг | on Monday, on Fridays |
| on | огноо, онцгой өдөр | on 5 May, on my birthday, on New Year's Day |
| on | гараг + өдрийн хэсэг | on Monday morning, on Friday night |
| on | the weekend (US) | on the weekend, on weekends |
| in | өдрийн хэсэг | in the morning, in the afternoon, in the evening |
| in | сар | in July |
| in | он, арван жил | in 2030, in the 1990s |
| in | улирал | in summer / in the summer |
Угтвар үггүй
| Үг | Жишээ |
|---|---|
| this / next / last | this morning, next week, last year |
| every | every day, every Sunday |
| today / tomorrow / yesterday | today, tomorrow afternoon, yesterday morning |
Last, yesterday-г A1-26-д өнгөрсөн цагтай олон удаа хэрэглэнэ.
Хэрэглээ
1At – яг цаг ба тогтсон хэллэг
Цаг болон цөөн тогтсон хэллэгт at хэрэглэнэ. Цагийг өөрийг нь хэлэхийг A1-19-ээс үзнэ үү.
2On – гараг ба огноо
Гараг, огноо, онцгой өдөрт on хэрэглэнэ. Олон тооны гарагтай (on Fridays) бол «баасан гараг бүр» гэсэн утгатай.
3In – сар, он, улирал, өдрийн хэсэг
Урт хугацаанд in: сар, он, арван жил, улирал, өдрийн хэсэг.
4The weekend – UK ба US
Британи англид ихэвчлэн at the weekend; америк англид on the weekend. Хоёулаа өөрийн хувилбартаа зөв.
5This, next, last, every, today, tomorrow, yesterday-тэй угтвар үггүй
Эдгээр үг ямар цагийг хэлж байгааг өөрөө заадаг тул at / on / in хэрэггүй.
6In the morning эсвэл on Monday morning
In the morning / afternoon / evening бол ерөнхий. Гараг нэмбэл гараг шийднэ: on Monday morning, on Friday evening.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Мягмар, пүрэв гарагт» → in. Монгол «-т / -д»-ийг in гэж орчуулах нь элбэг: «Манай сагсан бөмбөгийн баг мягмар, пүрэв гарагт хичээлийн дараа бэлтгэл хийдэг». Англиар гарагт on.
2. «Энэ долоо хоногт» → in this week. Монголоор «энэ долоо хоногт», «ирэх сард» гэж «-д / -т» нөхцөлтэй хэлдэг: «Сараа үдэшлэгт ирж чадахгүй. Энэ долоо хоногт хоёр шалгалттай». Үгчлэн орчуулбал this, next-ийн өмнө угтвар үг гарна. Англиар this / next / last / every-ийн өмнө юу ч тавихгүй.
3. «Өглөө» → in morning. Монголоор «өглөө», «орой» нөхцөлгүй, артикльгүй хэлэгддэг: «Манай бяцхан хүү цэцэрлэгт явахаасаа өмнө өглөө үргэлж ааш муутай байдаг». Тиймээс англиар the эсвэл in мартагддаг. Англиар in the morning, in the evening.
4. «Зургаан цаг дөчин минутад» → in + цаг. Цагийн «-д / -т»-ийг ч in гэж орчуулдаг: «Улаанбаатар руу нисэх онгоц маань өглөөний зургаан цаг дөчин минутад газардана». Англиар цагт at.
Бүү андуураарай
at night эсвэл in the night – At night = ерөнхийдөө шөнөөр; in the night = нэг шөнийн ямар нэг үед.
in the morning эсвэл on Monday morning – ерөнхий өдрийн хэсэг → in; тодорхой гараг → on.
at the weekend (UK) эсвэл on the weekend (US) – утга нэг, хувилбар өөр. Нэгийг сонгоод тогтвортой хэрэглээрэй.
Зөв бичих ба дуудлага
- Угтвар үг ихэвчлэн өргөлтгүй, цаг хугацааны үг өргөлттэй: at six, on Monday, in June.
- at ихэвчлэн сул: /ət/: at six /ət sɪks/. in /ɪn/, on /ɒn/ (UK), /ɑːn/ (US) богино хэвээр.
- Холбож хэлэх: at eight /ət‿eɪt/ нэг үг шиг сонсогдоно; on April мөн адил. Монголоор үг бүрийг тусад нь хэлдэг ч англиар гийгүүлэгчийг дараагийн эгшигтэй холбоорой.
- Monday /ˈmʌndeɪ/ дахь /ʌ/ монгол «а»-аас богино, сул; «о» гэж бүү уншаарай.
- Гараг, сар үргэлж том үсгээр: on Monday, in July. Улирал том үсэггүй: in summer. Монголоор «даваа гараг», «долдугаар сар» жижиг үсгээр бичдэг тул анхаараарай.
- weekend /ˌwiːkˈend/ (UK) – өргөлт ихэвчлэн end дээр; /ˈwiːkend/ (US) – өргөлт week дээр. /w/: уруулаа дугуйлаад шууд нээгээрэй.
Алтан дүрэм
at цэг (цаг), on өдөр (гараг, огноо), in урт хугацаа (сар, он, улирал, өдрийн хэсэг) – дээр нь at night шиг цөөн тогтсон хэллэг. this, next, last, every, today, tomorrow, yesterday-ийн өмнө угтвар үг тавихгүй. Монгол ганц «-д / -т»-ийг бүгдийг нь in гэж бүү орчуулаарай.
Дасгал
A. Бүтэц
Дутуу үгийг нөхөөрэй: at, on эсвэл in.
-
The film starts 8 pm.
-
My sister's wedding is 2027.
-
We have English Wednesdays.
-
It's very hot here August.
-
I read the evening.
-
My dad works night.
-
Let's meet Friday afternoon.
B. Утга
Зөв хариултыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I relax … the weekend. (UK)
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: The trees are green … spring.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: The baby often wakes up … the night.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: See you …!
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
See you on next week!
-
I go to the gym in every morning.
-
Her birthday is in 2 April.
-
The shop opens at nine on Saturdays.
D. Нөхцөл байдалд
Мессежийг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй.
Hi Jo! Are you free 16 Saturday? There's a market in the old town. It opens 17 10 am, and it's only here 18 summer. Let's go 19 the morning — it's very hot 20 the afternoon. Or are you free 21 Sunday morning? Let me know!
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.
-
Долоо хоногийнхоо тухай at, on, in-тэй гурван өгүүлбэр бичнэ үү.
-
next эсвэл this-тэй (угтвар үггүй) хоёр төлөвлөгөө бичнэ үү.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A1-19 Цаг, гараг, огноо англиар: first, second, half past, the fifth of May Цагийг уламжлалт аргаар бичнэ үү: 10:45
-
A1-15 Always, usually, never монголоор: давтамжийн дайвар үг ба байрлал Үгсийг зөв дарааллаар байрлуулна уу: at the weekend / never / I / work
-
A1-18 Тушаах хэлбэр (imperative), Let's ба санал болгох нь монголоор (not / be) late tomorrow!
Хариулт
A. Бүтэц
- at
- in
- on
- in
- in
- at
- on
B. Утга
- at
- in
- in
- next Tuesday
C. Алдааг олоорой
- See you next week!
- I go to the gym every morning.
- Her birthday is on 2 April.
- ✓ The shop opens at nine on Saturdays.
D. Нөхцөл байдалд
- on
- at
- in
- in
- in
- on
E. Таны ээлж
- I get up at seven. I go swimming on Tuesdays. I read in the evening.
- I'm free this evening. My course starts next month.
F. Холимог давталт
- a quarter to eleven / quarter to eleven
- I never work at the weekend. / At the weekend I never work.
- Don't be / Do not be
