Асуух үгс монголоор: what, where, when, who, why, how ба үгийн дараалал
Question Words
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та what, where, when, who, why, how, which, whose-оор мэдээлэл асууж, how + тэмдэг нэр (how old, how often, how much…) хэрэглэж, үг бүрийг зөв дараалалд байрлуулж чадна: Асуух үг + Туслах үйл үг + Өгүүлэгдэхүүн + гол үйл үг.
Гол санаа
Тийм / үгүй асуулт «Энэ үнэн үү, биш үү?» гэж асуудаг. Асуух үгтэй асуулт (wh- question) дутуу мэдээллийн хэсгийг асуудаг. Асуух үг бол тэр дутуу хэсгийн шошго: where = газар, when = цаг хугацаа, who = хүн, why = шалтгаан.
Нэг нүд нь хоосон анкетыг төсөөлөөрэй: You live in ____. Дутуу мэдээллийг асуухын тулд нүдний шошгыг – Where – эхэнд тавиад, дараа нь энгийн тийм / үгүй асуулт зохионо: do you live? Нийлээд: Where do you live?
Тэгэхээр асуух үгтэй асуулт бол таны мэдэх хоёр зүйлийн нийлбэр: асуух үг + тийм / үгүй асуулт. Туслах үйл үг (do, does) эсвэл be (am, is, are) өгүүлэгдэхүүний өмнө хэвээр. Q-A-S-I дарааллыг санаарай: Question word (асуух үг), Auxiliary (туслах үйл үг), Subject (өгүүлэгдэхүүн), дараа нь үндсэн хэлбэрээрх гол үйл үг (I нь тэр хэлбэрийн уламжлалт нэр болох «infinitive»-ээс). Энэ хичээлийн бүх асуулт ийм хэлбэртэй (who, what өгүүлэгдэхүүн болсон асуулт өөрөөр бүтдэг: A2-33-ийг үзнэ үү).
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор асуух үг («хаана», «хэзээ», «хэн», «юу») хариулт нь орох байрандаа, ихэвчлэн өгүүлбэрийн дунд үлддэг, төгсгөлд нь «вэ / бэ» гэсэн асуух сул үг ирдэг: «Та хаана амьдардаг вэ?» Үгийн дараалал өөрчлөгддөггүй, туслах үйл үг ч хэрэггүй. Англиар асуух үг хамгийн эхэнд, дараа нь do / does эсвэл am / is / are, тэгээд өгүүлэгдэхүүн: Where do you live?
Бусад ялгаа. Нэгдүгээрт, монголоор «хэнтэй», «хаанаас» гэж нөхцлийг асуух үгэнд залгадаг; англиар with, from гэх мэт угтвар үг ихэвчлэн асуултын төгсгөлд: Who do you work with? Where are you from? Хоёрдугаарт, «хэд / хэдэн» нь тоолж болох, болохгүйг ялгадаггүй («хэдэн хүүхэд», «хэдэн мөнгө»); англиар how many + олон тоо, how much + тоолж болохгүй нэр үг, үнэ. Гуравдугаарт, «хэдэн настай» → How old + be. Энд адилхан зүйл ч бий: «хэр хол», «хэр удаан» гэдэг шиг англиар ч how + тэмдэг нэр: how far, how long.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Та хаана амьдардаг вэ? | Where do you live? | монголоор асуух үг дунд, «вэ» төгсгөлд; англиар асуух үг эхэнд + do |
| Шуудан хаана байдаг вэ? | Where is the post office? | be өгүүлэгдэхүүний өмнө |
| Энэ хэний утас вэ? | Whose phone is this? | «хэний» + нэр үг → Whose + нэр үг, эхэнд |
| Та хэнтэй ажилладаг вэ? | Who do you work with? | «-тэй» → with төгсгөлд |
| Та хаанаас ирсэн бэ? | Where are you from? | «-аас» → from төгсгөлд |
| Охин тань хэдэн настай вэ? | How old is your daughter? | «хэдэн настай» → How old + be |
| Хэдэн хүүхэдтэй вэ? / Энэ хүрэм хэд вэ? | How many children…? / How much is this jacket? | «хэд» → тоолох бол many, үнэ бол much |
| Нисэх онгоцны буудал эндээс хэр хол вэ? | How far is the airport from here? | энд адилхан: «хэр» + тэмдэг нэр = how + тэмдэг нэр |
Товчхондоо: монголоор асуух үг байрандаа үлдэж, «вэ / бэ» төгсгөлд ирдэг бол англиар асуух үг эхэнд, дараа нь do / does / be, тэгээд өгүүлэгдэхүүн; угтвар үг ихэвчлэн төгсгөлд.
Бүтэц
Асуух үгс
| Үг | Юуг асууна | Жишээ хариулт |
|---|---|---|
| what | юм, мэдээлэл, үйл ажиллагаа | A sandwich. |
| where | газар | In Lisbon. |
| when | цаг хугацаа | On Friday. |
| who | хүн | My boss. |
| why | шалтгаан | Because I'm tired. |
| how | арга, хэрхэн; хүн ямар байгаа | By train. / Fine, thanks. |
| which | жижиг, мэдэгдэж буй бүлгээс аль нь | The blue one. |
| whose | эзэн | It's Lucy's. |
How + тэмдэг нэр / дайвар үг
| Асуулт | Юуг асууна | Жишээ хариулт |
|---|---|---|
| How old…? | нас | She's eight. |
| How long…? | урт эсвэл хугацаа | Two hours. |
| How far…? | зай | About five kilometres. |
| How often…? | давтамж | Twice a week. |
| How much…? | үнэ, эсвэл тоолж болохгүй зүйлийн хэмжээ | £20. / A lot. |
| How many…? | тоолж болох зүйлийн тоо (олон тооны нэр үг) | Three. |
Үгийн дараалал: Q-A-S-I
| Асуух үг | Туслах үйл үг | Өгүүлэгдэхүүн | Гол үйл үг (үндсэн хэлбэр) | Бусад |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live | ? |
| What | does | she | do | ? |
| How often | do | they | play | tennis? |
| What time | does | the film | start | ? |
Be-тэй – am / is / are өгүүлэгдэхүүний өмнө, өөр үйл үг байхгүй:
| Асуух үг | be | Өгүүлэгдэхүүн | Бусад |
|---|---|---|---|
| Where | are | you | from? |
| How old | is | your son | ? |
| Who | is | that man | ? |
Ярианд is-тэй товчилсон хэлбэр хэвийн: What's…? Where's…? Who's…? How's…?
Хэрэглээ
1What – юм, мэдээлэл, үйл ажиллагаа
Хариулт нь бараг юу ч байж болох үед what хэрэглэнэ: юм, баримт, үйл ажиллагаа.
2Where ба when – газар, цаг хугацаа
Where газрыг, when цаг хугацаа, өдрийг асууна.
3Who ба whose – хүн ба эзэн
Who хүнийг асууна. Whose юм хэнийх болохыг асууна; энд нэр үгийн өмнө хэрэглэнэ. (Ганц whose болон mine, yours…-ийг A2-13-т үзнэ.)
4Why ба how – шалтгаан ба арга
Why шалтгааныг асууна; хариулт ихэвчлэн Because…-ээр эхэлнэ (A1-29-ийг үзнэ үү). How арга, хэрхэн гэдгийг эсвэл хүн ямар байгааг асууна.
5How + тэмдэг нэр эсвэл дайвар үг
Нас, урт, зай, давтамж, үнэ, хэмжээг асуухын тулд how-ийн дараа тэмдэг нэр эсвэл дайвар үг тавина. Тоолж болох олон тооны нэр үгтэй how many, үнэ болон тоолж болохгүй зүйлтэй how much (A1-24-т дэлгэрэнгүй).
6What эсвэл which? What + нэр үг
Жижиг, тодорхой сонголт байвал (ихэвчлэн сонголтуудыг харж байгаа үед) which. Сонголт нээлттэй бол what. Хоёулаа нэр үгийн өмнө ирж болно: What time…? What colour…? What kind of…? Which bus…?
7Угтвар үг төгсгөлд
Асуух үг угтвар үгтэй (with, from, for, about) явбал өдөр тутмын англи хэлэнд угтвар үгийг төгсгөлд тавина.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «… хаана өнгөрүүлдэг вэ?» → do-гүй асуулт. Монголоор «Аав ээж чинь зуныг ихэвчлэн хаана өнгөрүүлдэг вэ?» гэж асуух үгээ дунд нь тавиад, үйл үгийг өөрчлөхгүй. Тиймээс англиар асуух үгийг эхэнд гаргасан ч do / does-гүй үлддэг.
2. «… хэр гүн бэ?» → be-ийн байр. Монголоор «Хөвсгөл нуур Хатгалын орчимд хэр гүн бэ?» гэж асуух үг дунд нь, асуух сул үг төгсгөлд байдаг. Тиймээс англиар асуух үгийг эхэнд гаргасан ч is төгсгөлд үлддэг. Англиар be өгүүлэгдэхүүний өмнө.
3. «Хэдэн мөнгө» → how many money. Монголоор «хэдэн» мөнгөтэй ч, хүүхэдтэй ч явдаг: «Дөлгөөн амралтын өдрүүдэд кафед ажиллаад хэдэн мөнгө олдог вэ?» Англиар мөнгө тоолж болохгүй нэр үг тул how much.
4. «Аль улсаас …?» → from which. Монголоор «-аас», «-тай», «тухай» асуух үгтэйгээ нийлж явдаг: «Банкны чинь шинэ менежер аль улсаас ирсэн бэ?» Үгчлэн орчуулбал угтвар үг эхэнд гарна. Өдөр тутмын англи хэлэнд угтвар үг төгсгөлд.
Бүү андуураарай
whose эсвэл who's – Ижил сонсогддог. Whose эзнийг асууна; who's = who is. A1-08-ийг үзнэ үү.
what эсвэл which – Нээлттэй сонголтод what; жижиг, мэдэгдэж буй бүлэгт which.
Тусагдахуун who эсвэл өгүүлэгдэхүүн who – Энэ хичээлд who бол тусагдахуун: хэн нэгэн тэр хүнд эсвэл түүнтэй ямар нэг юм хийдэг, тиймээс do / does хэрэглэнэ. Who өгүүлэгдэхүүн бол do / does байхгүй. Энэ бол өөр загвар: A2-33-ийг үзнэ үү.
Зөв бичих ба дуудлага
- Ихэнх асуух үг wh--ээр эхэлдэг ч w гэж дуудагдана: what /wɒt/ (UK), /wʌt/ (US); where /weə/ (UK), /wer/ (US); when /wen/; why /waɪ/; which /wɪtʃ/. /w/: уруулаа дугуйлаад шууд нээгээрэй, дээд шүд доод уруулд хүрэхгүй.
- Who, whose нь h авиагаар эхэлнэ: who /huː/, whose /huːz/. Англи h зүгээр л амьсгал: монгол «х» шиг хоолойн араар шахахгүй. Whose, who's яг адилхан сонсогдоно.
- where ба wear адилхан сонсогддог; ихэнх аялгаар which ба witch ч адилхан.
- Хурдан ярианд do you ихэвчлэн хураагдана: Where d'you live? /weə djə lɪv/.
- Асуух үгтэй асуулт ихэвчлэн төгсгөлдөө доошилдог: Where do you live? ↘. Монголоор «вэ» асуултыг илэрхийлдэг тул англиар аялгаа бүү дээшлүүлээрэй. Асуух үг болон хамгийн чухал үгийг онцолно: How old is your son?
Алтан дүрэм
Асуух үгийг эхэнд тавиад, дараа нь энгийн тийм / үгүй асуулт зохионо: Асуух үг + Туслах үйл үг + Өгүүлэгдэхүүн + гол үйл үг – Where do you live? Be-тэй: Where are you from? Монголоор «хаана», «хэзээ» дунд нь, «вэ» төгсгөлд нь байдаг ч англиар асуух үг эхэнд, «вэ»-гийн оронд do / does / be. (Who, what өгүүлэгдэхүүн бол загвар өөр: A2-33-ийг үзнэ үү.)
Дасгал
A. Бүтэц
Дутуу үгийг нөхөж, үгсийг зөв дарааллаар байрлуулна уу.
-
do you live? — In Rome.
-
bag is this? — It's Tom's.
-
is your sister? — She's fifteen.
-
How brothers do you have?
-
How is the ticket? — Twelve pounds.
-
is the station from here? — About two kilometres.
-
Үгсийг зөв дарааллаар байрлуулна уу: does / what time / start / the film
B. Утга
Тодруулсан хэсгийн тухай асуулт бичиж, зөв хариултыг сонгоно уу.
-
Тодруулсан хэсгийн тухай асуулт бичнэ үү: I go to the gym three times a week.
-
Тодруулсан хэсгийн тухай асуулт бичнэ үү: She works in a hospital.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: … is your car, the red one or the white one?
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: … your teacher?
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: … do you go to work? — By train.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
Where you work?
-
What does he wants?
-
How many water do you drink?
-
Who do you live with?
D. Нөхцөл байдалд
Харилцан яриаг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй.
Receptionist: Good evening. 17 is your name, please?
Guest: Maria Costa.
Receptionist: And 18 are you from, Ms Costa?
Guest: From Porto.
Receptionist: Lovely. How 19 nights are you here for?
Guest: Three. 20 time is breakfast?
Receptionist: From seven to ten. And 21 car is that outside, the blue one?
Guest: It's my car. Is that OK?
E. Таны ээлж
Асуултаа англиар бичээрэй.
-
Шинэ найздаа гурван асуулт бичнэ үү: нэгийг Where-тэй, нэгийг How often-той, нэгийг What kind of-той.
-
Гэр бүлийнхээ нэг хүний тухай хоёр асуулт бичээд, хариулна уу.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – үгүйсгэл ба асуултыг монголоор "Does your sister speak French?" "No, she ."
-
A1-15 Always, usually, never монголоор: давтамжийн дайвар үг ба байрлал Үгсийг зөв дарааллаар байрлуулна уу: you / late / are / always / ?
-
A1-14 Have ба have got монголоор: эзэмшил, гэр бүл, гадаад төрх, өвчин you got a pen?
Хариулт
A. Бүтэц
- Where
- Whose
- How old
- many
- much
- How far
- What time does the film start?
B. Утга
- How often do you go to the gym?
- Where does she work?
- Which
- Who's
- How
C. Алдааг олоорой
- Where do you work?
- What does he want?
- How much water do you drink?
- ✓ Who do you live with?
D. Нөхцөл байдалд
- What
- where
- many
- What
- whose
E. Таны ээлж
- Where do you work? How often do you go out? What kind of films do you like?
- How old is your brother? He's 30. Where does he live? In Madrid.
F. Холимог давталт
- doesn't / does not
- Are you always late?
- Have
