Have ба have got монголоор: эзэмшил, гэр бүл, гадаад төрх, өвчин
Have and Have Got
Энэ хуудсанд
Зорилго
Энэ хичээлийн дараа та юу эзэмшдэг, ямар гэр бүлтэй, хүмүүс ямар төрхтэй, хэзээ өвддөг тухайгаа have болон have got-оор батлах, үгүйсгэх, асуух өгүүлбэрт ярьж чадна. Мөн have breakfast гэх мэт өдөр тутмын үйлдэлд have-ийг хэрэглэж чадна.
Гол санаа
Have хүнийг түүний амьдрал дахь ямар нэг зүйлтэй холбодог: машин, эгч, цэнхэр нүд, толгойн өвдөлт. Хүнийг соронз гэж төсөөлөөрэй. Юмс түүнд наалдаж, амьдралынх нь нэг хэсэг болно – машин, эгч, цэнхэр нүд, нохой, бүр ханиад ч. I have a car. I have a dog.
Англиар үүнийг хоёр янзаар хэлдэг. Have англи хэлний бүх хувилбарт хэрэглэгддэг. Have got ижил утгатай бөгөөд британи англид, ялангуяа ярианд маш түгээмэл. Америк англид have хэвийн хэлбэр, гэхдээ албан бус ярианд I've got ч түгээмэл.
Хоёр хэлбэр өөр өөрөөр ажилладаг. Have бол энгийн үйл үг, тиймээс үгүйсгэл, асуултад do / does хэрэглэнэ – яг A1-13-т сурсан шиг. Have got-д have нь туслах үйл үг, тиймээс not-ийг өөрөө авч, өөрөө эхэнд гарна.
Бас нэг зүйл: have үйлдэл ч байж болно – have lunch, have a shower. Энэ нь эзэмшил биш, энд have got хэрэглэж болохгүй.
Монгол хэл ба англи хэл
Монголоор эзэмшлийг ихэвчлэн хоёр янзаар хэлдэг: «Надад машин бий / байна» (надад машин байдаг) эсвэл «-тай / -тэй / -той» нөхцлөөр: «Би машинтай», «Би хоёр эгчтэй», «Тэр урт үстэй». Англиар хоёуланд нь хүн өгүүлэгдэхүүн болж, дараа нь have / has ирнэ: I have a car. I have two sisters. She has long hair.
Бусад ялгаа. Нэгдүгээрт, монгол «байна» нь эзэмшил ч, «тэнд байгаа» гэсэн утга ч илэрхийлдэг («Манай байранд лифт байна»). Англиар энэ хоёр өөр: Our building has a lift (эзэмшил) / There's a lift in our building (тэнд байна, A1-11). Хоёрдугаарт, тооны дараа монголоор ганц тоо («хоёр эгч»), англиар олон тоо (two sisters). Гуравдугаарт, монгол үйл үг хүнээр хувирдаггүй, англиар he / she / it → has. Дөрөвдүгээрт, хоол идэх, шүршүүрт орохыг монголоор «идэх», «уух», «орох» гэж өөр өөр үйл үгээр хэлдэг бол англиар олонхдоо have: have breakfast, have a shower. Энд адилхан зүйл ч бий: өвчнийг монголоор ч «Би ханиадтай» гэж эзэмшил мэт хэлдэг, англиар ч have: I have a cold.
| Монголоор | Англиар | Юу өөр вэ |
|---|---|---|
| Надад шинэ утас бий. | I have a new phone. | монголоор «надад … бий»; англиар өгүүлэгдэхүүн I + have |
| Би хоёр эгчтэй. | I have two sisters. | «-тэй» → have; тооны дараа англиар олон тоо |
| Тэр урт хар үстэй. | She has long, dark hair. | «-тэй» → has, учир нь she |
| Би ханиадтай. | I have a cold. | энд адилхан: өвчин = эзэмшил; англиар зөвхөн a нэмнэ |
| Би даарч байна. | I'm cold. | мэдрэмж → be, have биш |
| Манай байранд лифт байна. | There's a lift in our building. / Our building has a lift. | «байна» = there is ч, have ч |
| Би найман цагт өглөөний цай уудаг. | I have breakfast at eight. | монголоор «уух», «идэх»; англиар have |
| Танд үзэг байгаа юу? | Do you have a pen? / Have you got a pen? | асуух сул үг → Do … have эсвэл Have … got |
Товчхондоо: «надад … бий», «-тай / -тэй» → have / has (got); хүн өгүүлэгдэхүүн болно. Газарт юм байгааг хэлбэл there is, мэдрэмжийг be-гээр хэлнэ.
Бүтэц
Батлах
| Өгүүлэгдэхүүн | have | have got (голдуу UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have a car. | have got ('ve got) a car. |
| he / she / it | has a car. | has got ('s got) a car. |
Үгүйсгэх
| Өгүүлэгдэхүүн | have (бүх хувилбарт) | have got (голдуу UK) |
|---|---|---|
| I / you / we / they | don't have a car. | haven't got a car. |
| he / she / it | doesn't have a car. | hasn't got a car. |
Doesn't-ийн дараа has биш, have: She doesn't have a car.
Тийм / үгүй асуулт ба богино хариулт
| Хэлбэр | Асуулт | Тийм | Үгүй |
|---|---|---|---|
| have | Do you have a pen? | Yes, I do. | No, I don't. |
| have | Does she have a car? | Yes, she does. | No, she doesn't. |
| have got | Have you got a pen? | Yes, I have. | No, I haven't. |
| have got | Has he got a car? | Yes, he has. | No, he hasn't. |
Хоёр хэлбэрийг бүү холиорой: Do you have got…? гэж болохгүй. Асуултын туслах үйл үгээр хариулна: Have you got…? – Yes, I have.
Товчилсон хэлбэр: I've got, you've got, he's got, she's got, it's got, we've got, they've got. Эзэмшлийн утгатай энгийн have-ийг ихэвчлэн бүтэн хэлбэрээр хэлнэ: I have a car.
Үйлдлийн have (зөвхөн have – have got хэзээ ч биш)
| have + … | Жишээ |
|---|---|
| хоол, ундаа | have breakfast / lunch / dinner / a coffee |
| угаал | have a shower / a bath; take a shower ч түгээмэл, ялангуяа US |
| туршлага, үйл явдал | have a party / a good time / a break / a lesson |
Хэрэглээ
1Эзэмшил
Өөрийн эд зүйлийн тухай have эсвэл have got хэрэглэнэ.
2Гэр бүл, найз нөхөд, тэжээвэр амьтан
Амьдралд тань байгаа хүмүүс, амьтдын тухай have / have got хэрэглэнэ.
3Гадаад төрх
Үс, нүд болон бусад онцлогийн тухай have / have got хэрэглэнэ.
4Өвчин, асуудал, уулзалт
Өвчин, өвдөлтийн тухай have / have got-ыг ихэвчлэн a / an-тэй хэрэглэнэ. Асуудал, уулзалтад ч болно.
5Үйлдлийн have – have got хэзээ ч биш
Have + нэр үг үйлдэл байж болно: идэх, уух, угаах, туршлага. Энд have бол энгийн үйлдлийн үйл үг, have got хэрэглэж болохгүй.
Түгээмэл алдаа
Монголчуудад тохиолддог урхи
1. «Эгч маань … -тай» → have, has-гүй. Монголоор «би машинтай», «эгч маань машинтай» гэж хэнд ч адилхан. Тиймээс англиар he / she, нэг хүний дараа has мартагдана.
2. «Гурван ах, хоёр эгч» → тооны дараа ганц тоо. Монголоор «Би гурван ах, хоёр эгчтэй» гэхэд нэр үг ганц тоогоор үлддэг. Англиар нэгээс олон бол -s, мөн child → children шиг дүрмийн бус олон тоо.
3. «Би ханиадтай» → a-гүй өвчин. Монголоор «Дөлгөөн хоолой нь өвдөөд, өндөр халуунтай болохоор хоёр хөнжил нөмөрчихөөд гэртээ хэвтэж байна» гэж артикльгүй хэлдэг. Англиар тоолж болох өвчин, өвдөлтийн өмнө a / an: a cold, a headache, a sore throat.
4. «… шинэ байшинд хэдэн өрөө байдаг вэ?» → there-гүй have. Монгол «байна / байдаг» нь эзэмшил ч, «тэнд байгаа» ч болдог. Тиймээс «Өвөө эмээгийн чинь Зуунмод дахь шинэ байшинд хэдэн өрөө байдаг вэ?» гэдгийг англиар өгүүлэгдэхүүнгүй have-ээр асуух нь элбэг. Газарт хэд байгааг асуухдаа How many… are there? (A1-11-ийг үзнэ үү), эсвэл байшинг өгүүлэгдэхүүн болгоод does … have.
Бүү андуураарай
have (эзэмшил) эсвэл have (үйлдэл) – Эзэмшил have ч, have got ч байж болно. Үйлдэл зөвхөн have. (Үйлдлийн have үргэлжилсэн хэлбэртэй ч байж болно – I'm having lunch: A1-23-ийг үзнэ үү.)
have эсвэл there is – Have = хэн нэгэн ямар нэг юм эзэмшдэг; there is = ямар нэг газар юм байдаг. A1-11-ийг үзнэ үү.
be эсвэл have – Мэдрэмж, нас, байдлыг be-гээр хэлнэ. Өвчин бол нэр үг, тиймээс have. A1-02-ийг үзнэ үү.
Зөв бичих ба дуудлага
- has /hæz/; хурдан ярианд ихэвчлэн сул /həz/. /æ/ монгол хэлэнд байхгүй: «а» хэлэх шиг амаа томоор ангайж, хэлээ «э» шиг урагш байлгаарай. Англи h бол зүгээр л амьсгал – монгол «х» шиг хоолойн араар шахахгүй.
- has төгсгөлийн /z/ хоолойн дуутай, урт: монгол «з» шиг тасалдахгүй.
- have дахь /v/: дээд шүдээ доод уруулдаа хөнгөн хүргээд хоолойгоо дуугаргаарай. Хоёр уруулаа нийлүүлбэл буруу авиа гарна.
- have got-д have ихэвчлэн товчлогдож, өргөлт got дээр: I've got /aɪv ˈɡɒt/ (UK), /aɪv ˈɡɑːt/ (US).
- she's got = she has got, харин she's = she is. Дараагийн үгийг хараарай: She's got a cat (has) / She's tired (is).
- Богино хариултад туслах үйл үг хүчтэй: Yes, I have /hæv/. Yes, I do /duː/.
Алтан дүрэм
have / has бүх хувилбарт ажилладаг бөгөөд үгүйсгэл, асуултад do / does хэрэглэнэ. have got / has got (голдуу UK) эзэмшил, гэр бүл, гадаад төрх, өвчинд ижил утгатай бөгөөд үгүйсгэл, асуултаа өөрөө бүтээнэ. Have lunch шиг үйлдэлд зөвхөн have. Монгол «надад … бий», «-тай»-г англиар хүнээс эхэлж have / has-аар хэлээрэй.
Дасгал
A. Бүтэц
Даалгаврыг гүйцэтгэж, дутуу үгийг нөхөөрэй.
-
My brother (have) two cats.
-
Үгүйсгэх өгүүлбэр болгоно уу (have): I have a bike.
-
Үгүйсгэх өгүүлбэр болгоно уу (have got): She's got a laptop.
-
Асуулт болгоно уу (have): They have a garden.
-
Асуулт болгоно уу (have got): He has got a sister.
-
"Have you got a pen?" "Yes, I ."
B. Утга
Зөв хариултыг сонгоно уу.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: I … a terrible headache.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: She … a shower after the gym.
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: "Does your flat have a lift?" "No, it …."
-
Зөв хариултыг сонгоно уу: My grandmother … 80.
C. Алдааг олоорой
Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.
-
He doesn't has a car.
-
Do you have got a minute?
-
We've got dinner at seven every day.
-
Has your sister got blue eyes?
D. Нөхцөл байдалд
Харилцан яриаг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй.
Kim: So, what about your family? 15 you got any brothers or sisters?
Leo: Yes, I 16. I've got a sister. She 17 two kids.
Kim: Nice! And 18 you have a car?
Leo: No, I 19. I've got a bike.
Kim: OK. Oh — we 20 dinner at eight here. Is that OK?
E. Таны ээлж
Өөрийнхөө болон найзынхаа тухай англиар бичээрэй.
-
Гэр бүл эсвэл эд зүйлсийнхээ тухай гурван өгүүлбэр бичнэ үү. Have эсвэл have got хэрэглээрэй.
-
Найзынхаа гадаад төрхийг хоёр өгүүлбэрээр тайлбарлана уу.
F. Холимог давталт
Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.
-
A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – үгүйсгэл ба асуултыг монголоор your sister work in a bank?
-
A1-11 There is / There are монголоор: «байна», «бий»-г англиар хэлэх a supermarket near my flat.
-
A1-02 To Be (am, is, are) монголоор: тайлбар ба дасгал My son six years old.
Хариулт
A. Бүтэц
- has / has got / 's got
- I don't have a bike. / I do not have a bike.
- She hasn't got a laptop. / She has not got a laptop.
- Do they have a garden?
- Has he got a sister?
- have
B. Утга
- have
- has
- doesn't
- is
C. Алдааг олоорой
- He doesn't have a car.
- Do you have a minute? / Have you got a minute?
- We have dinner at seven every day.
- ✓ Has your sister got blue eyes?
D. Нөхцөл байдалд
- Have
- have
- has / 's got / has got
- do
- don't / do not
- have
E. Таны ээлж
- I have one brother. I've got a small flat. I don't have a car.
- My friend Ana has short hair. She's got brown eyes.
F. Холимог давталт
- Does
- There's / There is
- is
