SlowingoGrammatica
A1 19 / 32

Imperative en let's: de gebiedende wijs en voorstellen doen in het Engels

Imperatives, Let's and Suggestions

Op deze pagina
  1. Leerdoel
  2. Het idee
  3. Nederlands en Engels vergeleken
  4. Vorm
  5. Gebruik
  6. Veelgemaakte fouten
  7. Valkuilen voor Nederlandstaligen
  8. Niet verwarren
  9. Spelling en uitspraak
  10. Gouden regel
  11. Oefeningen

Leerdoel

Na deze les kun je instructies, routebeschrijvingen en waarschuwingen geven (Turn left. Don't touch that!), mensen uitnodigen (Come in!), dat vriendelijker maken met please, en voorstellen doen met Let's, How about…?, What about…? en Why don't we…?

Het idee

Soms wil je de wereld niet beschrijven – je wilt hem veranderen. Je wilt dat iemand iets doet: Sit down. Open the window. Be careful. Daarvoor gebruikt het Engels de imperative (gebiedende wijs): de basisvorm van het werkwoord vooraan, zonder onderwerp.

Waarom geen onderwerp? Omdat het duidelijk is: het is you, de luisteraar. Denk aan een actieknop: een knop met een actie erop – Stop. Wait. Go. Je drukt op de knop, en de luisteraar doet de actie.

Wil je zeggen ‘doe het niet’, zet dan Don't ervoor: Don't go. Wil je jezelf meetellen – jij en ik samen – gebruik dan Let's: Let's go. En voor een zachter idee stel je een vraag: How about a coffee? Why don't we go out?

De gebiedende wijs kan direct klinken. Daarom zijn please, een vriendelijke toon en de situatie heel belangrijk.

Nederlands en Engels vergeleken

De gebiedende wijs werkt in het Nederlands bijna hetzelfde: de stam van het werkwoord vooraan, zonder onderwerp – Kom binnen! = Come in! Zelfs Wees voorzichtig werkt als Be careful. Het verschil zit in drie dingen. De ontkenning: het Nederlands zet niet achter het werkwoord, het Engels zet Don't ervóór. De toon: het Nederlands maakt een opdracht zachter met kleine woordjes als even, maar, eens en gerust – die heeft het Engels niet, dus daar doen please en een vraag (Can you…?) dat werk. En voorstellen: Zullen we…? is in het Engels meestal Let's… of Why don't we…?, en nooit Will we…?

NederlandsEngelsWat is anders?
Kom binnen! / Wees voorzichtig!Come in! / Be careful!hetzelfde: basisvorm zonder onderwerp
Raak die pan niet aan.Don't touch that pan.niet achteraan → Don't vooraan
Doe je telefoon even uit.Turn off your phone, please.even, maar, eens → please of een vraag
Laten we pauze nemen.Let's take a break.laten we → let's
Zullen we om zes uur afspreken?Why don't we meet at six? / Let's meet at six.zullen we → why don't we / let's
Zin in een wandeling?How about a walk?voorstel als vraag

Vorm

Gebiedende wijs

PatroonVoorbeeld
Bevestigendbasisvorm + …Open the door.
OntkennendDon't + basisvorm + …Don't open the door.
Met beBe / Don't be + bijvoeglijk naamwoordBe quiet. Don't be late.
ZachterPlease + gebiedende wijs / gebiedende wijs + pleasePlease sit down. / Sit down, please.
Always / neverAlways / Never + basisvormAlways say thank you. Never tell anyone.
  • De vorm is hetzelfde voor één persoon of meer: Sit down, Tom. / Sit down, everyone. Er is ook geen verschil tussen je en u.
  • Do not is de volledige vorm, voor borden en formele regels: Do not enter.

Let's (= let us)

PatroonVoorbeeld
VoorstelLet's + basisvormLet's eat out tonight.
OntkennendLet's not + basisvormLet's not wait.

Andere voorstellen

PatroonVoorbeeld
How about / What about + zelfstandig naamwoord?How about a coffee?
How about / What about + -ing-vorm?What about going to the beach?
Why don't we + basisvorm?Why don't we take a taxi?

De -ing-vorm (going, taking) leer je helemaal in A1-22; leer hem hier alleen na How about / What about.

Reageren op een voorstel

JaNee
Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not?Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time.

Gebruik

1Instructies

Gebruik de gebiedende wijs voor instructies stap voor stap: recepten, apps, apparaten, examens, de klas.

Open the app and tap "Settings".
Open de app en tik op ‘Instellingen’.
Add the eggs and mix well.
Voeg de eieren toe en meng alles goed.
Read the questions carefully.
Lees de vragen goed door.
Turn off your phone, please.
Zet je telefoon even uit, alsjeblieft.
uitzetten/uitdoen → turn off
Don't press this button.
Druk niet op deze knop.
niet achteraan → Don't vooraan

2De weg wijzen

Gebruik de gebiedende wijs om iemand de weg te wijzen.

Go straight on and turn left at the bank.
Ga rechtdoor en sla bij de bank linksaf.
straight on (UK); straight ahead (US)
Take the next street on the right.
Neem de volgende straat rechts.
Cross the road at the lights.
Steek bij het stoplicht over.
Get off the bus at the next stop.
Stap bij de volgende halte uit.

3Waarschuwingen en advies

Gebruik de gebiedende wijs – vaak kort en luid – om mensen te waarschuwen. Always / Never + gebiedende wijs geeft een sterk, algemeen advies.

Be careful! The floor is wet.
Pas op! De vloer is nat.
Watch out! There's a step here.
Kijk uit! Hier is een opstapje.
Don't touch that pan. It's very hot.
Raak die pan niet aan. Hij is heel heet.
de pan → it
Never leave your bag on the train.
Laat je tas nooit in de trein liggen.
Always lock the door at night.
Doe 's nachts altijd de deur op slot.

4Uitnodigingen en aanbiedingen

Met een vriendelijke toon is de gebiedende wijs warm en gastvrij, niet onbeleefd.

Come in!
Kom binnen!
Have a seat.
Ga zitten. / Neem plaats.
Please help yourself to coffee.
Pak gerust koffie.
vaste uitdrukking = neem wat je wilt: zie A2-14
Come to my place on Saturday.
Kom zaterdag bij mij langs.
Don't worry about the dishes.
Laat die afwas maar staan.
maak je geen zorgen → don't worry

5Let's en Let's not

Gebruik Let's om voor te stellen iets samen te doen (jij + ik). Let's not stelt voor het niet te doen. In het Nederlands zeg je hier laten we of zullen we, of gewoon kom, we gaan.

Let's take a break.
Laten we even pauze nemen.
Let's order a pizza tonight.
Zullen we vanavond pizza bestellen?
zullen we → let's
"Let's meet at the café." "Good idea!"
‘Laten we in het café afspreken.’ ‘Goed idee!’
Let's not argue about money.
Laten we geen ruzie maken over geld.
It's late. Let's go home.
Het is laat. Kom, we gaan naar huis.

6How about…? What about…? Why don't we…?

Met deze vragen klinkt een voorstel zachter en opener. Na How about / What about gebruik je een zelfstandig naamwoord of een -ing-vorm. Na Why don't we gebruik je de basisvorm.

How about a walk?
Zin in een wandeling?
What about Italian food tonight?
Wat dacht je van Italiaans vanavond?
How about watching a film?
Zullen we een film kijken?
watching: vaste uitdrukking na How about, zie A1-22
"Why don't we ask Sara?" "Yes, let's."
‘Zullen we het aan Sara vragen?’ ‘Ja, goed.’
een voorstel, geen echte vraag naar een reden
Why don't we meet at six?
Zullen we om zes uur afspreken?

Veelgemaakte fouten

❌Not touch that!
✅Don't touch that!
De ontkennende gebiedende wijs gebruikt Don't.
❌Don't to go.
✅Don't go.
Don't + basisvorm, geen to.
❌Don't late!
✅Don't be late!
Late is een bijvoeglijk naamwoord, dus je hebt be nodig.
❌Please you sit down.
✅Please sit down.
Normaal staat er geen onderwerp in de gebiedende wijs.
❌Let's to go.
✅Let's go.
Let's + basisvorm, geen to.
❌Let's going to the beach.
✅Let's go to the beach.
Let's + basisvorm, geen -ing-vorm.
❌How about go to the cinema?
✅How about going to the cinema?
How about + -ing-vorm of zelfstandig naamwoord.
❌Why don't we to call him?
✅Why don't we call him?
Why don't we + basisvorm.
⚠️Let's don't wait.
✅Let's not wait.
Let's don't hoor je in informeel Amerikaans-Engels (en het ouderwetse Don't let's in het Brits-Engels), maar Let's not is de standaardvorm.

Valkuilen voor Nederlandstaligen

1. ‘Doen’ voor aan, uit, op en dicht. ‘Doe het licht uit’, ‘Doe je jas aan’, ‘Doe de deur op slot’ – het Nederlandse doen werkt hier niet in het Engels. Gebruik turn off / switch off, put on, take off, lock.

❌Do the light out, please.
✅Turn off the light, please. of Switch off the light, please.
❌Do your coat on. It's cold.
✅Put your coat on. It's cold.

2. Make a photo. ‘Maak eens een foto van ons!’ In het Engels neem je een foto: take a photo / a picture.

❌Make a photo of us!
✅Take a photo of us!

3. ‘Zullen we…?’ → Will we…? ‘Zullen we gaan?’ is een voorstel. Will we…? vraagt naar de toekomst (‘Gaan we straks…?’). Voor een voorstel gebruik je Let's…, Why don't we…? of (vooral Brits) Shall we…?

⚠️Will we go to the beach tomorrow?
✅Let's go to the beach tomorrow. of Why don't we go to the beach tomorrow?
Grammaticaal, maar het klinkt als een vraag over de toekomst, niet als een voorstel.

4. Te direct zonder even en maar. ‘Geef me even het zout’ klinkt in het Nederlands vriendelijk door het woordje even. Woord voor woord vertaald blijft er een kale opdracht over. In het Engels maak je het zacht met please, of je stelt een vraag: Can you…?

⚠️Give me the salt.
✅Can you pass me the salt, please?
Grammaticaal, maar het klinkt als een bevel. Aan tafel vraag je het.
⚠️Send me the report today.
✅Can you send me the report today, please?
Tegen een collega klinkt de kale gebiedende wijs bot.

Niet verwarren

gebiedende wijs en Can you…? – De gebiedende wijs zegt wat iemand moet doen; Can you…? vraagt het. Bij onbekenden, in winkels en op het werk is een vraag meestal beleefder. Zie A1-17 en A2-23.

Close the window.
Doe het raam dicht.
direct
Can you close the window, please?
Wil je het raam even dichtdoen?
een beleefd verzoek

Let's en lets – Let's (met apostrof) = let us, een voorstel. Lets (zonder apostrof) is het werkwoord let + -s = laat, staat toe. Zie B1-18.

Let's watch a film.
Laten we een film kijken.
voorstel
My mum lets me watch films at the weekend.
Van mijn moeder mag ik in het weekend films kijken.
ze staat het toe; Mum (UK), Mom (US)

Don't en doesn't – De ontkennende gebiedende wijs is altijd Don't (of Do not), ook tegen één persoon. Doesn't is alleen voor he / she / it in de Present Simple. Zie A1-13.

Don't run, Max!
Niet rennen, Max!
gebiedende wijs
Max doesn't run.
Max rent niet.
Present Simple

Spelling en uitspraak

  • Let's = let us. De apostrof vervangt de u: /lets/. Schrijf niet Lets go.
  • Don't heeft één lettergreep: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US). De klinker is een tweeklank: hij begint met een doffe ‘uh’ en glijdt naar een ronde klank. In snelle spraak hoor je de t vaak nauwelijks: Don't worry.
  • please /pliːz/ eindigt op een stemhebbende /z/. In het Nederlands wordt een eindklank stemloos, maar laat hier je stem doorzoemen – anders klinkt please scherp en kortaf.
  • Leg de klemtoon op het hoofdwerkwoord, of op het kleine woord bij werkwoorden als sit down: Sit down. Don't touch it. Bij een waarschuwing krijgt Don't de klemtoon: Don't touch it!
  • Je toon verandert de betekenis. Een vlakke, dalende toon klinkt als een bevel. Een vrij vlakke zinsmelodie, zoals die in het Nederlands heel gewoon is, kan in het Engels al snel streng klinken; een opdracht klinkt vriendelijker met een levendige toon en please.
  • Please aan het eind (Sit down, please) klinkt meestal vriendelijker dan een sterk please aan het begin; dat kan ongeduldig klinken.
  • In nadrukkelijke of boze spraak zet men er soms een onderwerp bij: You sit here! Dat is bijzonder, niet het normale patroon.

Gouden regel

Begin met de basisvorm, normaal zonder onderwerp: Sit down. Ontkennend: Don't + basisvorm. Wil je jezelf meetellen, gebruik dan Let's / Let's not + basisvorm. Voor een zachter voorstel: How about / What about + zelfstandig naamwoord of -ing-vorm, of Why don't we + basisvorm. En waar het Nederlands even of maar zegt, zegt het Engels please.

Oefeningen

A. Vorm

Kies of vul de juiste vorm in, maak de zin ontkennend, of zet de woorden in de goede volgorde.

  1. ___ … your books, please.
  2. Maak de zin ontkennend: Touch the screen.
  3. Maak de zin ontkennend: Let's go out tonight.
  4. late for the meeting! (ontkennende gebiedende wijs van be)
  5. How about (have) lunch in the park?
  6. Zet in de goede volgorde: forget / never / your password

B. Betekenis

Kies het juiste antwoord.

  1. Instruction, warning of suggestion? "Watch out! The dog bites."
  2. Instruction, warning of suggestion? "Why don't we take the train?"
  3. "Let's go to the cinema." Kies de beste reactie: …
  4. Kies het juiste antwoord: … take a taxi.

C. Vind de fout

Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.

  1. Not park here.
  2. Let's to have lunch.
  3. Please you wait here.
  4. What about a pizza?

D. In context

Vul het gesprek aan. Staat er een werkwoord tussen haakjes, gebruik dat dan in de juiste vorm.

Saturday plans
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.

E. Jouw beurt

Schrijf in het Engels instructies en voorstellen.

  1. Schrijf drie instructies voor iemand die bij jou thuis op bezoek komt.
  2. Je vriend of vriendin verveelt zich. Schrijf twee voorstellen, elk op een andere manier.

F. Gemengde herhaling

Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.

  1. A1-17 Can en can't: kunnen en mogen in het Engels
    you help me with my bags, please?
  2. A1-13 Present Simple: ontkenning en vragen met don't, doesn't, do en does
    My brother (not / eat) fish.
  3. A1-15 Always, usually, never: zeggen hoe vaak je iets doet in het Engels
    Zet in de goede volgorde: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
Antwoorden

A. Vorm

  1. Open
  2. Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
  3. Let's not go out tonight.
  4. Don't be / Do not be
  5. having
  6. Never forget your password.

B. Betekenis

  1. warning
  2. suggestion
  3. Good idea!
  4. Let's

C. Vind de fout

  1. Don't park here. / Do not park here.
  2. Let's have lunch.
  3. Please wait here. / Wait here, please.
  4. ✓ What about a pizza?

D. In context

  1. Let's
  2. going
  3. don't
  4. Don't forget / Do not forget
  5. Let's meet / Meet

E. Jouw beurt

  1. Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
  2. Let's go for a walk. Why don't we watch a film?

F. Gemengde herhaling

  1. Can / Could / Will / Would
  2. doesn't eat / does not eat
  3. We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
Android-appLeer onderweg Google Play