Imperative en let's: de gebiedende wijs en voorstellen doen in het Engels
Imperatives, Let's and Suggestions
Op deze pagina
Leerdoel
Na deze les kun je instructies, routebeschrijvingen en waarschuwingen geven (Turn left. Don't touch that!), mensen uitnodigen (Come in!), dat vriendelijker maken met please, en voorstellen doen met Let's, How about…?, What about…? en Why don't we…?
Het idee
Soms wil je de wereld niet beschrijven – je wilt hem veranderen. Je wilt dat iemand iets doet: Sit down. Open the window. Be careful. Daarvoor gebruikt het Engels de imperative (gebiedende wijs): de basisvorm van het werkwoord vooraan, zonder onderwerp.
Waarom geen onderwerp? Omdat het duidelijk is: het is you, de luisteraar. Denk aan een actieknop: een knop met een actie erop – Stop. Wait. Go. Je drukt op de knop, en de luisteraar doet de actie.
Wil je zeggen ‘doe het niet’, zet dan Don't ervoor: Don't go. Wil je jezelf meetellen – jij en ik samen – gebruik dan Let's: Let's go. En voor een zachter idee stel je een vraag: How about a coffee? Why don't we go out?
De gebiedende wijs kan direct klinken. Daarom zijn please, een vriendelijke toon en de situatie heel belangrijk.
Nederlands en Engels vergeleken
De gebiedende wijs werkt in het Nederlands bijna hetzelfde: de stam van het werkwoord vooraan, zonder onderwerp – Kom binnen! = Come in! Zelfs Wees voorzichtig werkt als Be careful. Het verschil zit in drie dingen. De ontkenning: het Nederlands zet niet achter het werkwoord, het Engels zet Don't ervóór. De toon: het Nederlands maakt een opdracht zachter met kleine woordjes als even, maar, eens en gerust – die heeft het Engels niet, dus daar doen please en een vraag (Can you…?) dat werk. En voorstellen: Zullen we…? is in het Engels meestal Let's… of Why don't we…?, en nooit Will we…?
| Nederlands | Engels | Wat is anders? |
|---|---|---|
| Kom binnen! / Wees voorzichtig! | Come in! / Be careful! | hetzelfde: basisvorm zonder onderwerp |
| Raak die pan niet aan. | Don't touch that pan. | niet achteraan → Don't vooraan |
| Doe je telefoon even uit. | Turn off your phone, please. | even, maar, eens → please of een vraag |
| Laten we pauze nemen. | Let's take a break. | laten we → let's |
| Zullen we om zes uur afspreken? | Why don't we meet at six? / Let's meet at six. | zullen we → why don't we / let's |
| Zin in een wandeling? | How about a walk? | voorstel als vraag |
Vorm
Gebiedende wijs
| Patroon | Voorbeeld | |
|---|---|---|
| Bevestigend | basisvorm + … | Open the door. |
| Ontkennend | Don't + basisvorm + … | Don't open the door. |
| Met be | Be / Don't be + bijvoeglijk naamwoord | Be quiet. Don't be late. |
| Zachter | Please + gebiedende wijs / gebiedende wijs + please | Please sit down. / Sit down, please. |
| Always / never | Always / Never + basisvorm | Always say thank you. Never tell anyone. |
- De vorm is hetzelfde voor één persoon of meer: Sit down, Tom. / Sit down, everyone. Er is ook geen verschil tussen je en u.
- Do not is de volledige vorm, voor borden en formele regels: Do not enter.
Let's (= let us)
| Patroon | Voorbeeld | |
|---|---|---|
| Voorstel | Let's + basisvorm | Let's eat out tonight. |
| Ontkennend | Let's not + basisvorm | Let's not wait. |
Andere voorstellen
| Patroon | Voorbeeld |
|---|---|
| How about / What about + zelfstandig naamwoord? | How about a coffee? |
| How about / What about + -ing-vorm? | What about going to the beach? |
| Why don't we + basisvorm? | Why don't we take a taxi? |
De -ing-vorm (going, taking) leer je helemaal in A1-22; leer hem hier alleen na How about / What about.
Reageren op een voorstel
| Ja | Nee |
|---|---|
| Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not? | Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time. |
Gebruik
1Instructies
Gebruik de gebiedende wijs voor instructies stap voor stap: recepten, apps, apparaten, examens, de klas.
2De weg wijzen
Gebruik de gebiedende wijs om iemand de weg te wijzen.
3Waarschuwingen en advies
Gebruik de gebiedende wijs – vaak kort en luid – om mensen te waarschuwen. Always / Never + gebiedende wijs geeft een sterk, algemeen advies.
4Uitnodigingen en aanbiedingen
Met een vriendelijke toon is de gebiedende wijs warm en gastvrij, niet onbeleefd.
5Let's en Let's not
Gebruik Let's om voor te stellen iets samen te doen (jij + ik). Let's not stelt voor het niet te doen. In het Nederlands zeg je hier laten we of zullen we, of gewoon kom, we gaan.
6How about…? What about…? Why don't we…?
Met deze vragen klinkt een voorstel zachter en opener. Na How about / What about gebruik je een zelfstandig naamwoord of een -ing-vorm. Na Why don't we gebruik je de basisvorm.
Veelgemaakte fouten
Valkuilen voor Nederlandstaligen
1. ‘Doen’ voor aan, uit, op en dicht. ‘Doe het licht uit’, ‘Doe je jas aan’, ‘Doe de deur op slot’ – het Nederlandse doen werkt hier niet in het Engels. Gebruik turn off / switch off, put on, take off, lock.
2. Make a photo. ‘Maak eens een foto van ons!’ In het Engels neem je een foto: take a photo / a picture.
3. ‘Zullen we…?’ → Will we…? ‘Zullen we gaan?’ is een voorstel. Will we…? vraagt naar de toekomst (‘Gaan we straks…?’). Voor een voorstel gebruik je Let's…, Why don't we…? of (vooral Brits) Shall we…?
4. Te direct zonder even en maar. ‘Geef me even het zout’ klinkt in het Nederlands vriendelijk door het woordje even. Woord voor woord vertaald blijft er een kale opdracht over. In het Engels maak je het zacht met please, of je stelt een vraag: Can you…?
Niet verwarren
gebiedende wijs en Can you…? – De gebiedende wijs zegt wat iemand moet doen; Can you…? vraagt het. Bij onbekenden, in winkels en op het werk is een vraag meestal beleefder. Zie A1-17 en A2-23.
Let's en lets – Let's (met apostrof) = let us, een voorstel. Lets (zonder apostrof) is het werkwoord let + -s = laat, staat toe. Zie B1-18.
Don't en doesn't – De ontkennende gebiedende wijs is altijd Don't (of Do not), ook tegen één persoon. Doesn't is alleen voor he / she / it in de Present Simple. Zie A1-13.
Spelling en uitspraak
- Let's = let us. De apostrof vervangt de u: /lets/. Schrijf niet Lets go.
- Don't heeft één lettergreep: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US). De klinker is een tweeklank: hij begint met een doffe ‘uh’ en glijdt naar een ronde klank. In snelle spraak hoor je de t vaak nauwelijks: Don't worry.
- please /pliːz/ eindigt op een stemhebbende /z/. In het Nederlands wordt een eindklank stemloos, maar laat hier je stem doorzoemen – anders klinkt please scherp en kortaf.
- Leg de klemtoon op het hoofdwerkwoord, of op het kleine woord bij werkwoorden als sit down: Sit down. Don't touch it. Bij een waarschuwing krijgt Don't de klemtoon: Don't touch it!
- Je toon verandert de betekenis. Een vlakke, dalende toon klinkt als een bevel. Een vrij vlakke zinsmelodie, zoals die in het Nederlands heel gewoon is, kan in het Engels al snel streng klinken; een opdracht klinkt vriendelijker met een levendige toon en please.
- Please aan het eind (Sit down, please) klinkt meestal vriendelijker dan een sterk please aan het begin; dat kan ongeduldig klinken.
- In nadrukkelijke of boze spraak zet men er soms een onderwerp bij: You sit here! Dat is bijzonder, niet het normale patroon.
Gouden regel
Begin met de basisvorm, normaal zonder onderwerp: Sit down. Ontkennend: Don't + basisvorm. Wil je jezelf meetellen, gebruik dan Let's / Let's not + basisvorm. Voor een zachter voorstel: How about / What about + zelfstandig naamwoord of -ing-vorm, of Why don't we + basisvorm. En waar het Nederlands even of maar zegt, zegt het Engels please.
Oefeningen
A. Vorm
Kies of vul de juiste vorm in, maak de zin ontkennend, of zet de woorden in de goede volgorde.
-
___ … your books, please.
-
Maak de zin ontkennend: Touch the screen.
-
Maak de zin ontkennend: Let's go out tonight.
-
late for the meeting! (ontkennende gebiedende wijs van be)
-
How about (have) lunch in the park?
-
Zet in de goede volgorde: forget / never / your password
B. Betekenis
Kies het juiste antwoord.
-
Instruction, warning of suggestion? "Watch out! The dog bites."
-
Instruction, warning of suggestion? "Why don't we take the train?"
-
"Let's go to the cinema." Kies de beste reactie: …
-
Kies het juiste antwoord: … take a taxi.
C. Vind de fout
Verbeter de fout. Is de zin goed, schrijf dan correct.
-
Not park here.
-
Let's to have lunch.
-
Please you wait here.
-
What about a pizza?
D. In context
Vul het gesprek aan. Staat er een werkwoord tussen haakjes, gebruik dat dan in de juiste vorm.
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.
E. Jouw beurt
Schrijf in het Engels instructies en voorstellen.
-
Schrijf drie instructies voor iemand die bij jou thuis op bezoek komt.
-
Je vriend of vriendin verveelt zich. Schrijf twee voorstellen, elk op een andere manier.
F. Gemengde herhaling
Herhaal wat je in eerdere lessen hebt geleerd.
-
A1-17 Can en can't: kunnen en mogen in het Engels you help me with my bags, please?
-
A1-13 Present Simple: ontkenning en vragen met don't, doesn't, do en does My brother (not / eat) fish.
-
A1-15 Always, usually, never: zeggen hoe vaak je iets doet in het Engels Zet in de goede volgorde: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
Antwoorden
A. Vorm
- Open
- Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
- Let's not go out tonight.
- Don't be / Do not be
- having
- Never forget your password.
B. Betekenis
- warning
- suggestion
- Good idea!
- Let's
C. Vind de fout
- Don't park here. / Do not park here.
- Let's have lunch.
- Please wait here. / Wait here, please.
- ✓ What about a pizza?
D. In context
- Let's
- going
- don't
- Don't forget / Do not forget
- Let's meet / Meet
E. Jouw beurt
- Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
- Let's go for a walk. Why don't we watch a film?
F. Gemengde herhaling
- Can / Could / Will / Would
- doesn't eat / does not eat
- We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
