SlowingoGramatyka
A1 19 / 32

Tryb rozkazujący po angielsku, let's i propozycje (How about…?)

Imperatives, Let's and Suggestions

Na tej stronie
  1. Cel lekcji
  2. Główna idea
  3. Polski a angielski
  4. Budowa
  5. Użycie
  6. Częste błędy
  7. Pułapki dla Polaków
  8. Nie myl
  9. Pisownia i wymowa
  10. Złota zasada
  11. Ćwiczenia

Cel lekcji

Po tej lekcji wydasz polecenia, wskażesz drogę i ostrzeżesz kogoś (Turn left. Don't touch that!), zaprosisz kogoś (Come in!), złagodzisz ton słowem please i zaproponujesz coś za pomocą Let's, How about…?, What about…? i Why don't we…?

Główna idea

Czasem nie chcesz opisywać świata — chcesz go zmienić. Chcesz, żeby ktoś coś zrobił: Sit down. Open the window. Be careful. Do tego angielski ma tryb rozkazujący (imperative): forma podstawowa czasownika na początku zdania, bez podmiotu.

Dlaczego bez podmiotu? Bo wiadomo, o kogo chodzi: o ciebie, słuchacza. Wyobraź sobie przycisk akcji z napisanym na nim czasownikiem — Stop. Wait. Go. Naciskasz przycisk, a słuchacz wykonuje czynność.

Żeby powiedzieć „nie rób tego”, stawiasz przed czasownikiem Don't: Don't go. Gdy chcesz włączyć też siebie — ty i ja razem — używasz Let's: Let's go. A łagodniejszą propozycję zgłaszasz pytaniem: How about a coffee? Why don't we go out?

Polski tryb rozkazujący ma końcówki: otwórz, otwórzcie, otwórzmy. Angielski ma jedną formę dla jednej osoby i dla wielu (Open), a polskie „-my” (chodźmy, zróbmy) zastępuje Let's. Tryb rozkazujący może brzmieć bezpośrednio — tak samo jak po polsku — więc please, życzliwy ton i sytuacja mają duże znaczenie.

Polski a angielski

Polski tryb rozkazujący zmienia formę w zależności od tego, do ilu osób mówisz, a angielski — nie. Polskie przeczenie „nie” to w trybie rozkazującym Don't, a nie samo not. Polska propozycja „Może pójdziemy…?” to po angielsku osobny wzór: Let's…, How about…? albo Why don't we…?

PolskiAngielskiCo się zmienia
Otwórz / Otwórzcie książki.Open your books.jedna forma dla jednej osoby i dla wielu
Nie dotykaj tego!Don't touch that!„nie” → Don't + forma podstawowa
Bądź ostrożny! / ostrożna!Be careful!„bądź” → be + przymiotnik
Nie spóźnij się!Don't be late!polski czasownik → be + przymiotnik late
Zróbmy przerwę. / Chodźmy do domu.Let's take a break. / Let's go home.końcówka -my → Let's + forma podstawowa
Może pójdziemy na spacer?How about a walk? / Why don't we go for a walk?„może…?” → osobny wzór propozycji
Proszę usiąść. / Usiądź, proszę.Please sit down. / Sit down, please.jedno please — bez podmiotu i bez to

Budowa

Tryb rozkazujący

SchematPrzykład
Twierdzącyforma podstawowa + …Open the door.
PrzeczącyDon't + forma podstawowa + …Don't open the door.
Z beBe / Don't be + przymiotnikBe quiet. Don't be late.
ŁagodniejPlease + tryb rozkazujący / tryb rozkazujący + pleasePlease sit down. / Sit down, please.
Always / neverAlways / Never + forma podstawowaAlways say thank you. Never tell anyone.
  • Forma jest taka sama dla jednej osoby i dla wielu: Sit down, Tom. / Sit down, everyone.
  • Do not to forma pełna, używana na tabliczkach i w oficjalnych przepisach: Do not enter.

Let's (= let us)

SchematPrzykład
PropozycjaLet's + forma podstawowaLet's eat out tonight.
PrzeczenieLet's not + forma podstawowaLet's not wait.

Inne propozycje

SchematPrzykład
How about / What about + rzeczownik?How about a coffee?
How about / What about + forma -ing?What about going to the beach?
Why don't we + forma podstawowa?Why don't we take a taxi?

Formę -ing (going, taking) dokładnie poznasz w A1-22; tutaj po prostu zapamiętaj ją po How about / What about.

Odpowiedź na propozycję

TakNie
Good idea! / OK. / Sure. / Yes, let's. / Why not?Sorry, I can't. / I'm not sure. / Maybe another time.

Użycie

1Instrukcje

Trybu rozkazującego używasz w instrukcjach krok po kroku: w przepisach, aplikacjach, przy obsłudze urządzeń, na egzaminach i na lekcjach.

Open the app and tap "Settings".
Otwórz aplikację i stuknij „Ustawienia”.
Add the eggs and mix well.
Dodaj jajka i dobrze wymieszaj.
Read the questions carefully.
Uważnie przeczytaj pytania. / Przeczytajcie…
jedna forma dla ty i wy
Turn off your phone, please.
Wyłącz, proszę, telefon.
Don't press this button.
Nie naciskaj tego przycisku.
„nie” → don't

2Wskazówki, jak dojść

Trybem rozkazującym wskazujesz komuś drogę.

Go straight on and turn left at the bank.
Idź prosto, a przy banku skręć w lewo.
straight on (UK); straight ahead (US)
Take the next street on the right.
Skręć w następną ulicę w prawo.
Cross the road at the lights.
Przejdź przez ulicę na światłach.
Get off the bus at the next stop.
Wysiądź z autobusu na następnym przystanku.

3Ostrzeżenia i rady

Trybem rozkazującym — często krótko i głośno — ostrzegasz. Always / Never + tryb rozkazujący dają mocną, ogólną radę.

Be careful! The floor is wet.
Uważaj! Podłoga jest mokra.
„uważaj” → be careful
Watch out! There's a step here.
Uwaga! Tu jest stopień.
Don't touch that pan. It's very hot.
Nie dotykaj tej patelni. Jest bardzo gorąca.
patelnia to „ona”, po angielsku it
Never leave your bag on the train.
Nigdy nie zostawiaj torby w pociągu.
never bez don't
Always lock the door at night.
Na noc zawsze zamykaj drzwi na klucz.

4Zaproszenia i propozycje poczęstunku

Wypowiedziany życzliwym tonem tryb rozkazujący jest ciepły i gościnny, a nie niegrzeczny — dokładnie tak jak polskie „Wejdź!”, „Siadaj!”.

Come in!
Wejdź! / Proszę wejść!
Have a seat.
Usiądź. / Siadaj.
have a seat: stałe, uprzejme wyrażenie
Please help yourself to coffee.
Częstuj się kawą.
stałe wyrażenie = weź, ile chcesz: zob. A2-14
Come to my place on Saturday.
Wpadnij do mnie w sobotę.
Don't worry about the dishes.
Nie przejmuj się zmywaniem.

5Let's i Let's not

Let's proponuje, żeby coś zrobić razem (ty + ja). Let's not proponuje, żeby tego nie robić. Po polsku to forma na „-my”: „chodźmy”, „zróbmy”.

Let's take a break.
Zróbmy przerwę.
Let's order a pizza tonight.
Zamówmy dziś pizzę.
"Let's meet at the café." "Good idea!"
„Spotkajmy się w kawiarni.” „Dobry pomysł!”
Let's not argue about money.
Nie kłóćmy się o pieniądze.
„nie …-my” → let's not
It's late. Let's go home.
Jest późno. Chodźmy do domu.

6How about…? What about…? Why don't we…?

Takie pytania sprawiają, że propozycja brzmi łagodniej i bardziej otwarcie — jak polskie „A może…?”. Po How about / What about stawiasz rzeczownik albo formę -ing. Po Why don't we — formę podstawową.

How about a walk?
Może pójdziemy na spacer? / A może spacer?
What about Italian food tonight?
Może dziś coś włoskiego?
How about watching a film?
Może obejrzymy film?
watching: stałe wyrażenie po How about, zob. A1-22
"Why don't we ask Sara?" "Yes, let's."
„Może zapytamy Sarę?” „Tak, zróbmy tak.”
to propozycja, a nie pytanie o powód
Why don't we meet at six?
Może spotkamy się o szóstej?

Częste błędy

❌Not touch that!
✅Don't touch that!
Przeczenie w trybie rozkazującym tworzymy z Don't.
❌Don't to go.
✅Don't go.
Don't + forma podstawowa, bez to.
❌Don't late!
✅Don't be late!
Late to przymiotnik, więc potrzebuje be.
❌Please you sit down.
✅Please sit down.
W trybie rozkazującym zwykle nie ma podmiotu.
❌Let's to go.
✅Let's go.
Let's + forma podstawowa, bez to.
❌Let's going to the beach.
✅Let's go to the beach.
Let's + forma podstawowa, nie -ing.
❌How about go to the cinema?
✅How about going to the cinema?
How about + forma -ing albo rzeczownik.
❌Why don't we to call him?
✅Why don't we call him?
Why don't we + forma podstawowa.
⚠️Let's don't wait.
✅Let's not wait.
Let's don't słychać w nieformalnym amerykańskim angielskim (a staroświeckie Don't let's w brytyjskim), ale standardową formą jest Let's not.

Pułapki dla Polaków

1. „Nie” → not. Po polsku przeczenie to po prostu „nie” przed czasownikiem: „Nie otwieraj okna”. Po angielsku samo not nie wystarczy — tryb rozkazujący potrzebuje Don't.

❌Not open the window, it's cold.
✅Don't open the window, it's cold.
❌Not be angry with me, please.
✅Don't be angry with me, please.
„Nie gniewaj się” → Don't be angry

2. „Może pójdziemy…?” Polska propozycja to pytanie z „może” i czasownikiem w 1. osobie liczby mnogiej. Przetłumaczona słowo w słowo brzmi po angielsku dziwnie. Użyj Let's…, How about…? albo Why don't we…?

⚠️Maybe we go to the zoo on Sunday?
✅Why don't we go to the zoo on Sunday?
albo: Let's go to the zoo on Sunday. Wersja z maybe brzmi jak niepewne zdanie oznajmujące, a nie propozycja.

3. Bezokolicznik po What about / How about. Polskie „A może zamówić sushi?” podsuwa bezokolicznik z to. Po How about / What about stoi forma -ing albo rzeczownik.

❌What about to order sushi?
✅What about ordering sushi?

4. „Daj mi…” w sklepie i kawiarni. Po polsku „Poproszę kawę” jest grzeczne, ale łatwo przetłumaczyć to jako Give me…. Taki tryb rozkazujący w sklepie czy kawiarni brzmi po angielsku bardzo szorstko.

⚠️Give me a large latte.
✅Can I have a large latte, please?
Zdanie jest gramatyczne, ale brzmi jak rozkaz. W sklepie prosimy pytaniem: zob. A1-17.

Nie myl

Tryb rozkazujący i Can you…? — tryb rozkazujący każe; Can you…? prosi. Z nieznajomymi, w sklepach i w pracy prośba jest zwykle grzeczniejsza. Zob. A1-17 i A2-23.

Close the window.
Zamknij okno.
bezpośrednio
Can you close the window, please?
Możesz zamknąć okno?
uprzejma prośba

Let's i lets — Let's (z apostrofem) = let us, propozycja. Lets (bez apostrofu) to czasownik let + -s = pozwala. Zob. B1-18.

Let's watch a film.
Obejrzyjmy film.
propozycja
My mum lets me watch films at the weekend.
Mama pozwala mi oglądać filmy w weekendy.
pozwala; Mum (UK), Mom (US)

Don't i Doesn't — przeczący tryb rozkazujący to zawsze Don't (albo Do not), także do jednej osoby. Doesn't jest tylko dla he / she / it w present simple. Zob. A1-13.

Don't run, Max!
Nie biegaj, Max!
tryb rozkazujący
Max doesn't run.
Max nie biega.
present simple

Pisownia i wymowa

  • Let's = let us. Apostrof zastępuje u: /lets/. Nie pisz Lets go.
  • Don't to jedna sylaba: /dəʊnt/ (UK), /doʊnt/ (US) — z dwugłoską, a nie z płaskim polskim „o”. W szybkiej mowie t często prawie nie słychać: Don't worry.
  • Akcentujesz główny czasownik albo małe słowo w czasownikach typu sit down: Sit down. Don't touch it. W ostrzeżeniu akcentujesz Don't: Don't touch it!
  • Ton głosu zmienia znaczenie. Płaski, opadający ton może brzmieć jak rozkaz; łagodniejszy ton i please brzmią życzliwie. Polski tryb rozkazujący często zmiękczamy samą intonacją — po angielsku dodaj też please.
  • Please na końcu (Sit down, please) zwykle brzmi życzliwiej niż mocne please na początku, które może brzmieć niecierpliwie.
  • Watch out zaczyna się od /w/: zaokrąglone usta, jak w polskim „ł”, a nie polskie „w”.
  • W emocjonalnej lub gniewnej mowie czasem dodaje się podmiot: You sit here! To forma nacechowana, a nie zwykły schemat.

Złota zasada

Zacznij od formy podstawowej, zwykle bez podmiotu: Sit down. Przeczenie: Don't + forma podstawowa. Żeby włączyć siebie (polskie „-my”), użyj Let's / Let's not + forma podstawowa. Łagodniejsza propozycja (polskie „A może…?”): How about / What about + rzeczownik albo forma -ing, albo Why don't we + forma podstawowa.

Ćwiczenia

A. Forma

Wybierz poprawną formę, zbuduj przeczenie albo ułóż wyrazy.

  1. ___ … your books, please.
  2. Zamień na przeczenie: Touch the screen.
  3. Zamień na przeczenie: Let's go out tonight.
  4. late for the meeting! (przeczący tryb rozkazujący z be)
  5. How about (have) lunch in the park?
  6. Ułóż wyrazy we właściwej kolejności: forget / never / your password

B. Znaczenie

Określ funkcję zdania (odpowiedz po angielsku: instruction, warning albo suggestion) albo wybierz poprawną odpowiedź.

  1. Instruction, warning or suggestion? "Watch out! The dog bites."
  2. Instruction, warning or suggestion? "Why don't we take the train?"
  3. "Let's go to the cinema." Wybierz najlepszą odpowiedź: …
  4. Wybierz poprawną odpowiedź: … take a taxi.

C. Znajdź błąd

Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.

  1. Not park here.
  2. Let's to have lunch.
  3. Please you wait here.
  4. What about a pizza?

D. W kontekście

Uzupełnij dialog. Tam, gdzie w nawiasie jest czasownik, użyj go we właściwej formie.

Saturday plans
Mia: I'm bored. 15 do something!
Ben: OK. How about 16 (go) to the lake?
Mia: Hmm, it's cold today. Why 17 we go to the cinema?
Ben: Good idea. 18 (not / forget) your student card — it's cheaper.
Mia: Thanks! 19 (meet) at the station at three.

E. Twoja kolej

Napisz po angielsku kilka poleceń i propozycji.

  1. Napisz trzy wskazówki dla gościa, który przychodzi do twojego domu.
  2. Twój przyjaciel albo twoja przyjaciółka się nudzi. Napisz dwie propozycje, za każdym razem w inny sposób.

F. Powtórka mieszana

Powtórz materiał z poprzednich lekcji.

  1. A1-17 Can i can't po angielsku: umiejętności, pozwolenie i prośby
    you help me with my bags, please?
  2. A1-13 Present simple: przeczenia i pytania z don't, doesn't, do, does
    My brother (not / eat) fish.
  3. A1-15 Przysłówki częstotliwości: always, usually, never — jak często?
    Ułóż wyrazy we właściwej kolejności: on Sundays / we / visit / always / our grandmother
Odpowiedzi

A. Forma

  1. Open
  2. Don't touch the screen. / Do not touch the screen.
  3. Let's not go out tonight.
  4. Don't be / Do not be
  5. having
  6. Never forget your password.

B. Znaczenie

  1. warning
  2. suggestion
  3. Good idea!
  4. Let's

C. Znajdź błąd

  1. Don't park here. / Do not park here.
  2. Let's have lunch.
  3. Please wait here. / Wait here, please.
  4. ✓ What about a pizza?

D. W kontekście

  1. Let's
  2. going
  3. don't
  4. Don't forget / Do not forget
  5. Let's meet / Meet

E. Twoja kolej

  1. Take off your shoes, please. Don't sit on that chair — it's broken. Help yourself to tea.
  2. Let's go for a walk. Why don't we watch a film?

F. Powtórka mieszana

  1. Can / Could / Will / Would
  2. doesn't eat / does not eat
  3. We always visit our grandmother on Sundays. / On Sundays we always visit our grandmother. / On Sundays, we always visit our grandmother.
Aplikacja AndroidUcz się w drodze Google Play