Zaimki pytające po angielsku: what, where, who, how — szyk pytania
Question Words
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji zapytasz o informacje za pomocą what, where, when, who, why, how, which i whose, użyjesz how + przymiotnik (how old, how often, how much…) i ustawisz każde słowo we właściwej kolejności: słowo pytające + czasownik posiłkowy + podmiot + główny czasownik.
Główna idea
Pytanie typu „tak/nie” sprawdza: „czy to prawda?”. Pytanie ze słowem pytającym (wh- question) prosi o brakujący kawałek informacji. Słowo pytające to etykieta tego kawałka: where = miejsce, when = czas, who = osoba, why = powód.
Wyobraź sobie formularz z jednym pustym polem: You live in ____. Żeby zapytać o brakującą informację, stawiasz na początku etykietę pola — Where — a potem budujesz zwykłe pytanie tak/nie: do you live? Razem: Where do you live?
Pytanie ze słowem pytającym to więc dwie rzeczy, które już znasz: słowo pytające + pytanie tak/nie. Czasownik posiłkowy (do, does) albo be (am, is, are) nadal stoi przed podmiotem. Zapamiętaj kolejność Q-A-S-I: Question word (słowo pytające), Auxiliary (czasownik posiłkowy), Subject (podmiot), a potem główny czasownik w formie podstawowej (I od infinitive, czyli bezokolicznik — tradycyjna nazwa tej formy). Wszystkie pytania w tej lekcji mają ten kształt (pytania, w których who albo what jest podmiotem, działają inaczej: zob. A2-33).
Po polsku wystarczy słowo pytające i czasownik: „Gdzie mieszkasz?”. Polski nie potrzebuje czasownika posiłkowego, a przyimek stoi na początku: „Z kim mieszkasz?”, „Skąd jesteś?”. Po angielsku do / does jest obowiązkowe, a przyimek zwykle ląduje na końcu: Who do you live with? Where are you from?
Polski a angielski
Polskie słowa pytające nie pokrywają się jeden do jednego z angielskimi. Polskie „ile” to po angielsku albo how much, albo how many. Polskie „jak” to czasem how, ale w pytaniach o nazwę i o wygląd — what. A „jaki” to zwykle what albo which, a nie how.
| Polski | Angielski | Co się zmienia |
|---|---|---|
| Gdzie mieszkasz? | Where do you live? | po słowie pytającym → do / does + podmiot |
| Skąd jesteś? | Where are you from? | jedno polskie słowo → where … from, przyimek na końcu |
| Z kim pracujesz? | Who do you work with? | przyimek z początku → na koniec |
| Ile kosztuje ta kurtka? / Ile wody pijesz? | How much is this jacket? / How much water…? | cena i rzeczy niepoliczalne → how much |
| Ile mają dzieci? | How many children do they have? | rzeczy policzalne → how many |
| Ile masz lat? | How old are you? | wiek → how old + be |
| Jak on wygląda? / Jak to się nazywa? | What does he look like? / What is it called? | tu „jak” → what |
| Jaki kolor ma twój samochód? | What colour is your car? | „jaki” → what (+ rzeczownik) |
| Czyj to telefon? | Whose phone is this? | „czyj” → whose przed rzeczownikiem |
Budowa
Słowa pytające
| Słowo | Pyta o | Po polsku | Przykładowa odpowiedź |
|---|---|---|---|
| what | rzecz, informację, czynność | co, jaki | A sandwich. |
| where | miejsce | gdzie, dokąd | In Lisbon. |
| when | czas | kiedy | On Friday. |
| who | osobę | kto, kogo, z kim… | My boss. |
| why | powód | dlaczego | Because I'm tired. |
| how | sposób; samopoczucie | jak | By train. / Fine, thanks. |
| which | jedną rzecz z małej, znanej grupy | który | The blue one. |
| whose | właściciela | czyj | It's Lucy's. |
How + przymiotnik / przysłówek
| Pytanie | Pyta o | Przykładowa odpowiedź |
|---|---|---|
| How old…? | wiek | She's eight. |
| How long…? | długość lub czas trwania | Two hours. |
| How far…? | odległość | About five kilometres. |
| How often…? | częstotliwość | Twice a week. |
| How much…? | cenę albo ilość czegoś niepoliczalnego | £20. / A lot. |
| How many…? | liczbę rzeczy policzalnych (rzeczownik w liczbie mnogiej) | Three. |
Szyk: Q-A-S-I
| Słowo pytające | Czasownik posiłkowy | Podmiot | Główny czasownik (forma podstawowa) | Reszta |
|---|---|---|---|---|
| Where | do | you | live | ? |
| What | does | she | do | ? |
| How often | do | they | play | tennis? |
| What time | does | the film | start | ? |
Z be — am / is / are stoi przed podmiotem i nie ma innego czasownika:
| Słowo pytające | be | Podmiot | Reszta |
|---|---|---|---|
| Where | are | you | from? |
| How old | is | your son | ? |
| Who | is | that man | ? |
W mowie normalne są formy skrócone z is: What's…? Where's…? Who's…? How's…?
Użycie
1What — rzeczy, informacje i czynności
Używasz what, gdy odpowiedzią może być prawie wszystko: rzecz, fakt, czynność.
2Where i when — miejsce i czas
Where pyta o miejsce; when pyta o czas albo dzień.
3Who i whose — osoby i właściciele
Who pyta o osobę. Whose pyta, do kogo coś należy; tutaj stawiamy je przed rzeczownikiem. (Samo whose oraz mine, yours… poznasz w A2-13.)
4Why i how — powody i sposoby
Why pyta o powód; odpowiedź często zaczyna się od Because… (zob. A1-29). How pyta o sposób albo o samopoczucie.
5How + przymiotnik lub przysłówek
Po how stawiasz przymiotnik albo przysłówek i pytasz o wiek, długość, odległość, częstotliwość, cenę i ilość. How many łączysz z rzeczownikami policzalnymi w liczbie mnogiej, a how much z ceną i z tym, czego nie da się policzyć (więcej w A1-24). Polskie „ile” obejmuje oba przypadki.
6What czy which? What + rzeczownik
Which wybierasz, gdy wybór jest mały i jasny (często widzisz opcje). What — gdy wybór jest otwarty. Oba mogą stać przed rzeczownikiem: What time…? What colour…? What kind of…? Which bus…?
7Przyimek na końcu
Gdy słowo pytające łączy się z przyimkiem (with, from, for, about), w codziennym angielskim przyimek stoi na końcu. Po polsku stoi na początku: „Z kim…?”, „O czym…?”.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. „Jak” to nie zawsze how. Po polsku pytamy „Jak to się nazywa?”, „Jak on wygląda?”, „Jaki masz numer?”. Po angielsku w takich pytaniach używamy what.
2. Jedno polskie „ile”, dwa angielskie słowa. Polskie „ile” pasuje do wszystkiego. Po angielsku z rzeczownikiem policzalnym w liczbie mnogiej mówisz how many, a z niepoliczalnym i z ceną — how much.
3. Przyimek na początku pytania. Po polsku „Dla kogo…?”, „O czym…?” stoją na początku. W codziennym angielskim przyimek przechodzi na koniec.
4. Brak do po słowie pytającym. Po polsku „O której kończysz pracę?” nie ma żadnego czasownika posiłkowego. Po angielsku po słowie pytającym musi stać do / does.
Nie myl
whose i who's — brzmią tak samo. Whose pyta o właściciela; who's = who is. Zob. A1-08.
what i which — what przy otwartym wyborze; which przy małej, znanej grupie. Polskie „jaki” i „który” nie zawsze pokrywają się z tym podziałem: liczy się to, ile jest opcji.
Who jako dopełnienie i who jako podmiot — w tej lekcji who jest dopełnieniem: ktoś coś robi z tą osobą lub dla niej, więc używamy do / does. Gdy who jest podmiotem, nie ma do / does. To osobny schemat: zob. A2-33. Po polsku różnicę widać w formie: „kogo” i „kto”.
Pisownia i wymowa
- Większość słów pytających zaczyna się od wh-, ale brzmi jak /w/: what /wɒt/ (UK), /wʌt/ (US); where /weə/ (UK), /wer/ (US); when /wen/; why /waɪ/; which /wɪtʃ/. /w/ to zaokrąglone usta, jak w polskim „ł” w słowie „łąka” — nie polskie „w”.
- Who i whose zaczynają się od /h/: who /huː/, whose /huːz/. Angielskie /h/ to tylko lekki wydech, bez tarcia polskiego „ch”. Whose i who's brzmią identycznie; na końcu jest dźwięczne /z/ — nie zamieniaj go na /s/.
- where i wear brzmią tak samo; which i witch — w większości akcentów też.
- W szybkiej mowie do you często się skraca: Where d'you live? /weə djə lɪv/.
- Pytania ze słowem pytającym zwykle opadają na końcu: Where do you live? ↘ — tak samo jak polskie „Gdzie mieszkasz?”. Akcentujesz słowo pytające i najważniejsze słowo: How old is your son?
Złota zasada
Słowo pytające stawiasz na początku, a potem budujesz zwykłe pytanie tak/nie: słowo pytające + czasownik posiłkowy + podmiot + główny czasownik — Where do you live? Z be: Where are you from? Przyimek idzie na koniec, a polskie „ile” i „jak” sprawdzasz dwa razy (how much / how many, how / what). (Gdy who albo what jest podmiotem, schemat jest inny: zob. A2-33.)
Ćwiczenia
A. Forma
Uzupełnij pytanie albo ułóż wyrazy we właściwej kolejności.
-
do you live? — In Rome.
-
bag is this? — It's Tom's.
-
is your sister? — She's fifteen.
-
How brothers do you have?
-
How is the ticket? — Twelve pounds.
-
is the station from here? — About two kilometres.
-
Ułóż wyrazy we właściwej kolejności: does / what time / start / the film
B. Znaczenie
Napisz pytanie o pogrubioną część zdania albo wybierz poprawną odpowiedź.
-
Napisz pytanie: I go to the gym three times a week.
-
Napisz pytanie: She works in a hospital.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: … is your car, the red one or the white one?
-
Wybierz poprawną odpowiedź: … your teacher?
-
Wybierz poprawną odpowiedź: … do you go to work? — By train.
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
Where you work?
-
What does he wants?
-
How many water do you drink?
-
Who do you live with?
D. W kontekście
Uzupełnij dialog odpowiednimi wyrazami.
Receptionist: Good evening. 17 is your name, please?
Guest: Maria Costa.
Receptionist: And 18 are you from, Ms Costa?
Guest: From Porto.
Receptionist: Lovely. How 19 nights are you here for?
Guest: Three. 20 time is breakfast?
Receptionist: From seven to ten. And 21 car is that outside, the blue one?
Guest: It's my car. Is that OK?
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku kilka pytań.
-
Napisz trzy pytania do nowego znajomego lub nowej znajomej: jedno z Where, jedno z How often i jedno z What kind of.
-
Napisz dwa pytania o kogoś z twojej rodziny i odpowiedz na nie.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A1-13 Present simple: przeczenia i pytania z don't, doesn't, do, does "Does your sister speak French?" "No, she ."
-
A1-15 Przysłówki częstotliwości: always, usually, never — jak często? Ułóż wyrazy we właściwej kolejności: you / late / are / always / ?
-
A1-14 Have i have got po angielsku: jak powiedzieć „mam” you got a pen?
Odpowiedzi
A. Forma
- Where
- Whose
- How old
- many
- much
- How far
- What time does the film start?
B. Znaczenie
- How often do you go to the gym?
- Where does she work?
- Which
- Who's
- How
C. Znajdź błąd
- Where do you work?
- What does he want?
- How much water do you drink?
- ✓ Who do you live with?
D. W kontekście
- What
- where
- many
- What
- whose
E. Twoja kolej
- Where do you work? How often do you go out? What kind of films do you like?
- How old is your brother? He's 30. Where does he live? In Madrid.
F. Powtórka mieszana
- doesn't / does not
- Are you always late?
- Have
