Who called you czy who did you call? Pytania o podmiot i dopełnienie
Who Called You? Who Did You Call? Subject and Object Questions
Na tej stronie
Cel lekcji
Po tej lekcji zadasz dwa rodzaje pytań z who, what, which i how many — pytania o podmiot (Who called you?) i pytania o dopełnienie (Who did you call?). Będziesz też umieć postawić przyimek na końcu pytania (Who did you go with?) oraz zadawać pytania przeczące (Don't you like it?) i na nie odpowiadać.
Główna idea
Popatrz na to zdanie: Anna called Ben. Są w nim dwie osoby. Możesz zapytać o każdą z nich.
Wyobraź sobie, że słowo pytające to element układanki. Jeśli nie wiesz, kto dzwonił — czyli nie znasz podmiotu — element who wskakuje prosto na miejsce podmiotu: Who called Ben? Nic więcej się nie przesuwa. Szyk jest taki sam jak w zwykłym zdaniu, więc nie ma do, does ani did.
Jeśli nie wiesz, do kogo ktoś dzwonił — czyli nie znasz dopełnienia — element who przeskakuje na początek zdania, a ty potrzebujesz zwykłego pytania z czasownikiem posiłkowym przed podmiotem: Who did Anna call?
Zanim więc zapytasz, zdecyduj: pytam o wykonawcę czynności czy o odbiorcę?
Polski a angielski
Po polsku tę różnicę pokazuje przypadek: kto (podmiot) i kogo / komu / do kogo (dopełnienie). „Kto dzwonił?” i „Do kogo dzwoniłeś?” różnią się słowem pytającym, ale ani jedno, ani drugie nie ma czasownika posiłkowego — polskie pytania w ogóle go nie potrzebują. Angielskie who się nie zmienia, więc różnicę pokazuje did: brak did = pytanie o podmiot, did + podmiot = pytanie o dopełnienie. Przy co jest jeszcze trudniej, bo po polsku „co” wygląda tak samo w obu rolach („Co się stało?” / „Co zrobiłeś?”). Dwie inne różnice: po polsku przyimek zawsze stoi przed słowem pytającym („Z kim…?”), a po angielsku zwykle na końcu; a w odpowiedzi na pytanie przeczące polskie „tak” może potwierdzać przeczenie („Nie byłeś tam?” „Tak, nie byłem”) — po angielsku nie.
| Polski | Angielski | Co warto zauważyć |
|---|---|---|
| Kto do ciebie dzwonił? | Who called you? | podmiot: bez did |
| Do kogo dzwoniłeś? | Who did you call? | dopełnienie: did + podmiot |
| Co się stało? | What happened? | „co” jako podmiot: bez did |
| Co robiłaś w pracy? | What did you do at work? | to samo „co”, ale dopełnienie: did |
| Ilu studentów zdało egzamin? | How many students passed the exam? | podmiot: bez did |
| Z kim poszłaś do kina? | Who did you go to the cinema with? | przyimek na końcu |
| Nie lubisz tego? | Don't you like it? | pytanie przeczące: don't przed podmiotem |
| „Nie dostałeś wiadomości?” „Nie, nie dostałem.” | "Didn't you get my message?" "No, I didn't." | fakt przeczący → No |
Budowa
Dwa pytania o jedno zdanie: Anna called Ben.
| Pytasz o… | Pytanie | Odpowiedź |
|---|---|---|
| podmiot | Who called Ben? | Anna (did). |
| dopełnienie | Who did Anna call? | Ben. |
Pytania o podmiot — słowo pytające + czasownik (bez do / does / did)
| Czas | Przykład |
|---|---|
| Present simple | Who lives here? (forma dla he/she/it: -s) |
| Past simple | What happened? |
| Present continuous | Who is making that noise? |
| Czasownik modalny | Who can help me? |
Pytania o dopełnienie — słowo pytające + czasownik posiłkowy + podmiot + czasownik
| Czas | Przykład |
|---|---|
| Present simple | Who do you live with? |
| Past simple | What did you buy? |
| Present continuous | What are you doing? |
| Czasownik modalny | Who can we ask? |
Which / How many + rzeczownik jako podmiot
| Pytanie o podmiot | Pytanie o dopełnienie |
|---|---|
| Which bus goes to the airport? | Which bus did you take? |
| How many people came to the party? | How many people did you invite? |
Pytania przeczące — przeczący czasownik posiłkowy (forma skrócona) + podmiot
| Forma | Przykład |
|---|---|
| Tak/nie | Don't you like it? / Isn't it beautiful? / Haven't you finished? |
| Ze słowem pytającym | Why didn't you call? / Why aren't you ready? |
| Pytanie o podmiot | Who didn't come? |
Odpowiedzi na pytania przeczące — odpowiadasz o fakcie, a nie o pytaniu
| Pytanie | Fakt jest twierdzący | Fakt jest przeczący |
|---|---|---|
| Don't you like coffee? | Yes, I do. (Lubię.) | No, I don't. (Nie lubię.) |
| Isn't she coming? | Yes, she is. (Przyjdzie.) | No, she isn't. (Nie przyjdzie.) |
Użycie
1Pytania o podmiot z who
Who + czasownik pyta o osobę, która wykonuje czynność. W present simple używasz formy dla he/she/it (-s), nawet jeśli spodziewasz się kilku osób.
2Pytania o podmiot z what
What + czasownik pyta o rzecz albo zdarzenie, które coś robi albo się dzieje.
3Pytania o dopełnienie
Słowo pytające + czasownik posiłkowy + podmiot + czasownik pyta o osobę albo rzecz, która jest odbiorcą czynności.
4Which i how many jako podmiot
Which + rzeczownik i How many + rzeczownik też mogą być podmiotem. Wtedy nie ma do / does / did.
5Przyimek na końcu pytania
Kiedy słowo pytające łączy się z przyimkiem (with, to, about, for, from), w codziennym angielskim przyimek zwykle idzie na koniec pytania. Po polsku stoi na początku („Z kim…?”, „O czym…?”).
6Pytania przeczące
Pytanie przeczące wyraża zdziwienie (Don't you like it?), prośbę o potwierdzenie (Isn't it beautiful?) albo pytanie o powód, często z lekką pretensją (Why didn't you call?). Odpowiadasz o fakcie: Yes = fakt twierdzący, No = fakt przeczący.
Częste błędy
Pułapki dla Polaków
1. Pytanie o dopełnienie bez czasownika posiłkowego. Polskie pytanie nie ma czasownika posiłkowego: „Co robi twój brat?”, „Iloma językami mówi twoja córka?”. Dlatego łatwo zapomnieć o do / does / did, gdy pytasz o dopełnienie.
2. Did tam, gdzie go nie ma. Kiedy już się nauczysz, że w pytaniu w past simple jest did, łatwo dodawać je wszędzie. Ale po polsku też widać różnicę: „Ile osób przyszło?” (podmiot) i „Ile osób zaprosiłeś?” (dopełnienie). Jeśli słowo pytające to podmiot — bez did.
3. Przyimek na początku pytania. Po polsku przyimek musi stać przed słowem pytającym: „Z kim…?”, „O czym…?”, „Na kogo…?”. Angielskie pytanie z przyimkiem na początku jest możliwe, ale brzmi bardzo formalnie albo sztucznie. W codziennej mowie przyimek idzie na koniec.
4. „Tak, nie…” w odpowiedzi na pytanie przeczące. Po polsku na pytanie „Nie jesteś zmęczona?” można odpowiedzieć „Tak, nie jestem” — „tak” znaczy wtedy „masz rację”. Po angielsku Yes i No zawsze mówią o fakcie: fakt przeczący → No.
5. „Jak myślisz?” → How do you think? Polskie „jak” w „Jak myślisz?” to po angielsku what — pytasz o treść myśli, czyli o dopełnienie.
Nie myl
Who called you? i Who did you call? — Zapytaj siebie: słowo pytające to wykonawca czy odbiorca?
What happened? i What did you do? — W pierwszym pytaniu what jest podmiotem (coś się stało), w drugim dopełnieniem (zrobiłeś coś). Po polsku w obu jest „co”.
Who's i whose — Who's = who is albo who has. Whose pyta o to, czyje coś jest. Zob. A2-13.
Pytania bezpośrednie i pośrednie — W dłuższym, uprzejmym pytaniu (Could you tell me who…?) szyk znowu się zmienia. Zob. B1-14.
Pisownia i wymowa
- Who did you w szybkiej mowie często się skraca: /ˈhuː dɪdʒə/. d i y zlewają się w /dʒ/, jak w polskim „dż”.
- What did you → /ˈwɒdɪdʒə/ (UK), /ˈwʌdɪdʒə/ (US). Na początku jest /w/ z zaokrąglonymi ustami, nie polskie „w” (/v/).
- who /huː/: h to lekki wydech, miększy niż polskie „ch”.
- Przyimek na końcu pytania jest akcentowany i ma formę mocną: Who are you waiting for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)?
- Pytania ze słowem pytającym mają zwykle intonację opadającą na końcu: Who called you? ↘. Inaczej niż polskie pytania typu „czy”, które często się wznoszą.
- W pytaniach przeczących w zwykłej mowie używa się form skróconych: Don't you…? Isn't it…? Pełna forma Do you not like it? istnieje, ale jest bardziej formalna albo bardziej dobitna.
Złota zasada
Jeśli słowo pytające to podmiot (wykonawca), zachowaj zwykły szyk — bez do / does / did: Who called? Jeśli to dopełnienie, użyj czasownika posiłkowego + podmiotu: Who did you call? Podpowiedź: „kto?” to zwykle pytanie o podmiot, „kogo? komu? do kogo?” — o dopełnienie. Na pytanie przeczące odpowiadasz Yes, gdy fakt jest twierdzący, i No, gdy przeczący.
Ćwiczenia
A. Forma
Ułóż pytania według poleceń. Słowo, o które pytasz, jest zaznaczone kursywą.
-
Zapytaj o podmiot — Maria took my umbrella.
-
Zapytaj o dopełnienie — Maria took my umbrella.
-
Zapytaj o podmiot — Five students failed the test. (How many…?)
-
Ułóż pytanie: you / who / to / talking / are
-
Przenieś przyimek na koniec pytania: With whom did you travel?
-
Ułóż pytanie przeczące: you / like / horror films (present simple)
B. Znaczenie
Wybierz poprawną odpowiedź.
-
Wybierz poprawną odpowiedź: Who … this song?
-
Wybierz poprawną odpowiedź: What … for lunch?
-
Wybierz poprawną odpowiedź: Who … next door?
-
"Didn't you see the email?" Ten mail ci umknął. Odpowiedz: …
-
"Isn't Tom coming?" Tom przyjdzie. Odpowiedz: …
C. Znajdź błąd
Popraw błąd. Jeśli zdanie jest poprawne, napisz correct.
-
What did happen last night?
-
Who you invited to the party?
-
Why you didn't tell me?
-
Which team won the match?
D. W kontekście
Uzupełnij rozmowę. W zadaniu 17 wstaw czasownik z nawiasu w odpowiedniej formie.
Kim: 16 happened to your arm?
Sam: I fell off my bike on Saturday.
Kim: Oh no! Who 17 (take) you to the hospital?
Sam: My brother. And we met our old teacher there!
Kim: Really? What 18 she say?
Sam: She asked about you.
Kim: That's nice. But why 19 you call me on Saturday? I was at home all day.
Sam: Sorry! My phone was broken too. Who 20 I talk to about a new one?
E. Twoja kolej
Napisz po angielsku własne pytania.
-
Napisz jedno pytanie o podmiot i jedno o dopełnienie dotyczące filmu, który znasz.
-
Napisz pytanie przeczące, w którym okazujesz zdziwienie: masz przyjaciela, który w ogóle nie ogląda telewizji.
F. Powtórka mieszana
Powtórz materiał z poprzednich lekcji.
-
A2-29 Who, which, that, where: zdania względne po angielsku krok po kroku The man lives next door is a pilot.
-
A2-32 So do I, neither do I, me too: jak powiedzieć „ja też” po angielsku "I didn't go to the party." "Neither I."
-
A1-16 Zaimki pytające po angielsku: what, where, who, how — szyk pytania often do you go to the gym?
Odpowiedzi
A. Forma
- Who took your umbrella? / Who took my umbrella?
- What did Maria take? / What did she take?
- How many students failed the test?
- Who are you talking to?
- Who did you travel with?
- Don't you like horror films? / Do you not like horror films?
B. Znaczenie
- wrote
- did you eat
- lives
- No, I didn't.
- Yes, he is.
C. Znajdź błąd
- What happened last night?
- Who did you invite to the party?
- Why didn't you tell me?
- ✓ Which team won the match?
D. W kontekście
- What
- took
- did
- didn't / couldn't
- should / can / could / do / shall
E. Twoja kolej
- Who played the main character? Who did the main character fall in love with?
- Don't you like TV?
F. Powtórka mieszana
- who / that
- did
- How
