Who Called You apo Who Did You Call? Pyetjet për kryefjalën dhe kundrinorin në anglisht
Who Called You? Who Did You Call? Subject and Object Questions
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të bëni dy lloje pyetjesh me who, what, which dhe how many: pyetje për kryefjalën (Who called you?) dhe pyetje për kundrinorin (Who did you call?). Do të dini edhe ta vendosni parafjalën në fund të pyetjes (Who did you go with?) dhe të bëni e t'u përgjigjeni pyetjeve mohore (Don't you like it?).
Ideja kryesore
Shikoni këtë fjali: Anna called Ben. Janë dy persona. Mund të pyesni për secilin prej tyre.
Mendojeni fjalën pyetëse si një copë enigme. Nëse nuk e dini kush telefonoi – kryefjalën – copa who futet drejt e në vendin e kryefjalës: Who called Ben? Asgjë tjetër nuk lëviz. Rendi i fjalëve është si në një fjali të zakonshme, prandaj nuk ka do, does ose did.
Nëse nuk e dini kujt i telefonuan – kundrinorin – copa who kërcen në fillim të fjalisë, dhe ju duhet një pyetje e zakonshme me folje ndihmëse para kryefjalës: Who did Anna call?
Pra, para se të pyesni, vendosni: po pyes për atë që e bën veprimin apo për atë që e merr?
Shqipja dhe anglishtja
Këtu shqipja ju ndihmon shumë, sepse e dallon vetë kryefjalën nga kundrinori: «Kush të mori në telefon?» – «Kë more në telefon?». «Kush» është kryefjala, «kë» është kundrinori. Në anglisht të dyja janë who; dallimi duket te folja: pyetja me «kush» = Who called you? (pa did), pyetja me «kë» = Who did you call? (me did). Njësoj «cili» – «cilin»: «Cili ekip fitoi?» = Which team won?, «Cilin autobus more?» = Which bus did you take?
Por shqipja nuk ka do / did fare dhe nuk e ndryshon rendin e fjalëve në pyetje: «Kë takove?», «Çfarë bleve?», «Pse nuk erdhe?». Prandaj në pyetjet për kundrinorin did harrohet lehtë: Who you met? ❌. Dhe kush e ka mësuar «në pyetje vihet did», e shton edhe aty ku nuk duhet: What did happen? ❌. Parafjala te ne është gjithmonë në fillim («Me kë shkove?»), kurse në anglishten e përditshme shkon në fund: Who did you go with?
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Kush të mori në telefon? | Who called you? | «kush» = kryefjala → pa did |
| Kë more në telefon? | Who did you call? | «kë» = kundrinori → did + kryefjala |
| Çfarë ndodhi me telefonin? | What happened to your phone? | kryefjala → pa did |
| Çfarë tha ajo? | What did she say? | kundrinori → did + kryefjala |
| Cili ekip fitoi finalen? | Which team won the final? | këtu është njësoj: «cili» – «cilin» |
| Me kë shkove në kinema? | Who did you go to the cinema with? | parafjala shkon në fund |
| Pse nuk më more në telefon? | Why didn't you call me? | didn't para kryefjalës |
| «S'të erdhi mesazhi?» «Jo, s'më erdhi.» | "Didn't you get my message?" "No, I didn't." | këtu është njësoj: përgjigjja për faktin |
Shkurt: «kush / çfarë» si kryefjalë = Who / What + folja, pa did; «kë / çfarë» si kundrinor = Who / What + did + kryefjala + folja.
Forma
Dy pyetje për një fjali: Anna called Ben.
| Pyetja për… | Pyetja | Përgjigjja |
|---|---|---|
| kryefjalën («kush») | Who called Ben? | Anna (did). |
| kundrinorin («kë») | Who did Anna call? | Ben. |
Pyetjet për kryefjalën – fjala pyetëse + folja (pa do / does / did)
| Koha | Shembull |
|---|---|
| Present Simple (e tashmja e thjeshtë) | Who lives here? (forma e he/she/it: -s) |
| Past Simple (e kryera e thjeshtë) | What happened? |
| Present Continuous (e tashmja e vazhdueshme) | Who is making that noise? |
| Folje modale | Who can help me? |
Pyetjet për kundrinorin – fjala pyetëse + folja ndihmëse + kryefjala + folja
| Koha | Shembull |
|---|---|
| Present Simple | Who do you live with? |
| Past Simple | What did you buy? |
| Present Continuous | What are you doing? |
| Folje modale | Who can we ask? |
Which / How many + emër si kryefjalë
| Pyetje për kryefjalën | Pyetje për kundrinorin |
|---|---|
| Which bus goes to the airport? | Which bus did you take? |
| How many people came to the party? | How many people did you invite? |
Pyetjet mohore – folja ndihmëse mohore (forma e shkurtër) + kryefjala
| Forma | Shembull |
|---|---|
| Po / jo | Don't you like it? / Isn't it beautiful? / Haven't you finished? |
| Me fjalë pyetëse | Why didn't you call? / Why aren't you ready? |
| Pyetje për kryefjalën | Who didn't come? |
Si t'u përgjigjeni pyetjeve mohore – përgjigjuni për faktin, jo për pyetjen
| Pyetja | Fakti është pohor | Fakti është mohor |
|---|---|---|
| Don't you like coffee? | Yes, I do. (Më pëlqen.) | No, I don't. (Nuk më pëlqen.) |
| Isn't she coming? | Yes, she is. (Po vjen.) | No, she isn't. (Nuk vjen.) |
Përdorimi
1Pyetjet për kryefjalën me who
Përdorni Who + folja për të pyetur për personin që e bën veprimin – në shqip «kush». Në Present Simple përdorni formën e he/she/it (-s), edhe kur prisni më shumë se një person; edhe në shqip themi «Kush do…?», në njëjës.
2Pyetjet për kryefjalën me what
Përdorni What + folja për të pyetur për sendin ose ngjarjen që bën diçka ose që ndodh.
3Pyetjet për kundrinorin
Përdorni fjala pyetëse + folja ndihmëse + kryefjala + folja për të pyetur për personin ose sendin që e merr veprimin – në shqip «kë», «çfarë».
4Which dhe how many si kryefjalë
Which + emër dhe How many + emër mund të jenë edhe kryefjalë. Atëherë nuk ka do / does / did.
5Pyetjet që mbarojnë me parafjalë
Kur fjala pyetëse është kundrinor i një parafjale (with, to, about, for, from), në anglishten e përditshme parafjala zakonisht shkon në fund të pyetjes. Në shqip ajo vjen gjithmonë në fillim: «me kë», «për kë», «për çfarë».
6Pyetjet mohore
Përdorni një pyetje mohore për të treguar habi (Don't you like it?), për t'i kërkuar dikujt të jetë dakord (Isn't it beautiful?) ose për të pyetur për arsyen, shpesh me pak bezdi (Why didn't you call?). Përgjigjuni për faktin: Yes = fakt pohor, No = fakt mohor. Kjo punon si në shqip, ku themi «Jo, s'më erdhi» – vetëm mos e përdorni Yes në kuptimin «ke të drejtë».
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. «Çfarë / cilin… + folja» → pa did. Në shqip pyesim pa asnjë folje ndihmëse: «Cilin muze vizituat në Gjirokastër?». Kur fjala pyetëse është kundrinor, në anglisht duhet did + kryefjala + forma bazë.
2. «Kush…?» → who did… Kush e ka mësuar mirë rregullin «në pyetje vihet did», e vë edhe te pyetjet me «kush»: «Kush ta dha këtë shall kaq të bukur?». Kur fjala pyetëse është kryefjala, rendi është si në fjali dëftore, pa did.
3. «Pse nuk…?» → why + rendi i fjalisë dëftore. «Pse nuk është hapur ende furra?» – në shqip pyetja ka rendin e fjalisë së zakonshme. Në anglisht folja ndihmëse mohore del para kryefjalës.
4. «Me kë…?» → with who…? Në shqip parafjala nuk ndahet kurrë nga fjala pyetëse: «Me kë shkoi Blerta në dasmën në Prizren?». Në anglisht parafjala zakonisht shkon në fund.
5. «Po» që do të thotë «ke të drejtë». Në bisedë shqip ndonjëherë pohojmë një pyetje mohore me «po»: «Erioni nuk i pagoi biletat?» «Po, nuk i pagoi, harroi portofolin.» Në anglisht Yes shkon vetëm me një fakt pohor; për një fakt mohor përdorni No.
Mos i ngatërroni
Who called you? apo Who did you call? – Pyesni veten: fjala pyetëse është ai që e bën veprimin («kush») apo ai që e merr («kë»)?
What happened? apo What did you do? – What është kryefjala te e para (something happened) dhe kundrinori te e dyta (you did something).
Who's apo whose – Who's = who is ose who has. Whose pyet për pronësinë («i kujt»). Shih A2-13.
Pyetjet e drejtpërdrejta apo të zhdrejta – Brenda një pyetjeje më të gjatë e të sjellshme (Could you tell me who…?) rendi i fjalëve ndryshon përsëri. Shih B1-14.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- Who did you në të folur të shpejtë shpesh shkurtohet: /ˈhuː dɪdʒə/. d dhe y bashkohen në një tingull si «xh» e shqipes.
- What did you → /ˈwɒdɪdʒə/ (UK), /ˈwʌdɪdʒə/ (US). /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët si për «u».
- Parafjala në fund të pyetjes theksohet dhe ka formën e fortë: Who are you waiting for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)?
- Pyetjet me fjalë pyetëse zakonisht ulen në fund: Who called you? ↘. Mos e ngrini zërin si në pyetjet shqipe pa fjalë pyetëse.
- Pyetjet mohore përdorin formën e shkurtër në të folurit e zakonshëm: Don't you…? Isn't it…? Forma e plotë Do you not like it? ekziston, por është më zyrtare ose më e theksuar.
Rregulli i artë
Nëse fjala pyetëse është kryefjala («kush», ai që e bën veprimin), mbani rendin e zakonshëm – pa do / does / did: Who called? Nëse është kundrinori («kë»), përdorni folja ndihmëse + kryefjala: Who did you call? Për t'iu përgjigjur një pyetjeje mohore, thoni Yes për një fakt pohor dhe No për një fakt mohor.
Ushtrime
A. Forma
Formoni pyetjet siç kërkohet. Fjala me shkronja të pjerrëta është ajo për të cilën pyesni.
-
Pyesni për kryefjalën – Maria took my umbrella.
-
Pyesni për kundrinorin – Maria took my umbrella.
-
Pyesni për kryefjalën – Five students failed the test. (How many…?)
-
Formoni një pyetje: you / who / to / talking / are
-
Vendoseni parafjalën në fund: With whom did you travel?
-
Formoni një pyetje mohore: you / like / horror films (present simple)
B. Kuptimi
Zgjidhni mundësinë e duhur.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Who … this song?
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: What … for lunch?
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Who … next door?
-
"Didn't you see the email?" Ju nuk e keni parë. Përgjigjuni: …
-
"Isn't Tom coming?" Tomi po vjen. Përgjigjuni: …
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
What did happen last night?
-
Who you invited to the party?
-
Why you didn't tell me?
-
Which team won the match?
D. Në kontekst
Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Kim: 16 happened to your arm?
Sam: I fell off my bike on Saturday.
Kim: Oh no! Who 17 (take) you to the hospital?
Sam: My brother. And we met our old teacher there!
Kim: Really? What 18 she say?
Sam: She asked about you.
Kim: That's nice. But why 19 you call me on Saturday? I was at home all day.
Sam: Sorry! My phone was broken too. Who 20 I talk to about a new one?
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani një pyetje për kryefjalën dhe një pyetje për kundrinorin për një film që e njihni.
-
Shkruani një pyetje mohore për të treguar habi ndaj një shoku që nuk sheh kurrë televizor.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
A2-29 Who, Which, That: fjalitë përcaktore (relative clauses) në anglisht The man lives next door is a pilot.
-
A2-32 So Do I, Neither Do I, Me Too: si thuhet «edhe unë» dhe «as unë» në anglisht "I didn't go to the party." "Neither I."
-
A1-16 Question words: fjalët pyetëse në anglisht (what, where, who, how…) often do you go to the gym?
Përgjigjet
A. Forma
- Who took your umbrella? / Who took my umbrella?
- What did Maria take? / What did she take?
- How many students failed the test?
- Who are you talking to?
- Who did you travel with?
- Don't you like horror films? / Do you not like horror films?
B. Kuptimi
- wrote
- did you eat
- lives
- No, I didn't.
- Yes, he is.
C. Gjeni gabimin
- What happened last night?
- Who did you invite to the party?
- Why didn't you tell me?
- ✓ Which team won the match?
D. Në kontekst
- What
- took
- did
- didn't / couldn't
- should / can / could / do / shall
E. Radha juaj
- Who played the main character? Who did the main character fall in love with?
- Don't you like TV?
F. Përsëritje e përzier
- who / that
- did
- How
