SlowingoGramatika
A2 36 / 38

Who Called You apo Who Did You Call? Pyetjet për kryefjalën dhe kundrinorin në anglisht

Who Called You? Who Did You Call? Subject and Object Questions

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të bëni dy lloje pyetjesh me who, what, which dhe how many: pyetje për kryefjalën (Who called you?) dhe pyetje për kundrinorin (Who did you call?). Do të dini edhe ta vendosni parafjalën në fund të pyetjes (Who did you go with?) dhe të bëni e t'u përgjigjeni pyetjeve mohore (Don't you like it?).

Ideja kryesore

Shikoni këtë fjali: Anna called Ben. Janë dy persona. Mund të pyesni për secilin prej tyre.

Mendojeni fjalën pyetëse si një copë enigme. Nëse nuk e dini kush telefonoi – kryefjalën – copa who futet drejt e në vendin e kryefjalës: Who called Ben? Asgjë tjetër nuk lëviz. Rendi i fjalëve është si në një fjali të zakonshme, prandaj nuk ka do, does ose did.

Nëse nuk e dini kujt i telefonuan – kundrinorin – copa who kërcen në fillim të fjalisë, dhe ju duhet një pyetje e zakonshme me folje ndihmëse para kryefjalës: Who did Anna call?

Pra, para se të pyesni, vendosni: po pyes për atë që e bën veprimin apo për atë që e merr?

Shqipja dhe anglishtja

Këtu shqipja ju ndihmon shumë, sepse e dallon vetë kryefjalën nga kundrinori: «Kush të mori në telefon?» – «Kë more në telefon?». «Kush» është kryefjala, «kë» është kundrinori. Në anglisht të dyja janë who; dallimi duket te folja: pyetja me «kush» = Who called you? (pa did), pyetja me «kë» = Who did you call? (me did). Njësoj «cili» – «cilin»: «Cili ekip fitoi?» = Which team won?, «Cilin autobus more?» = Which bus did you take?

Por shqipja nuk ka do / did fare dhe nuk e ndryshon rendin e fjalëve në pyetje: «Kë takove?», «Çfarë bleve?», «Pse nuk erdhe?». Prandaj në pyetjet për kundrinorin did harrohet lehtë: Who you met? ❌. Dhe kush e ka mësuar «në pyetje vihet did», e shton edhe aty ku nuk duhet: What did happen? ❌. Parafjala te ne është gjithmonë në fillim («Me kë shkove?»), kurse në anglishten e përditshme shkon në fund: Who did you go with?

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Kush të mori në telefon?Who called you?«kush» = kryefjala → pa did
Kë more në telefon?Who did you call?«kë» = kundrinori → did + kryefjala
Çfarë ndodhi me telefonin?What happened to your phone?kryefjala → pa did
Çfarë tha ajo?What did she say?kundrinori → did + kryefjala
Cili ekip fitoi finalen?Which team won the final?këtu është njësoj: «cili» – «cilin»
Me kë shkove në kinema?Who did you go to the cinema with?parafjala shkon në fund
Pse nuk më more në telefon?Why didn't you call me?didn't para kryefjalës
«S'të erdhi mesazhi?» «Jo, s'më erdhi.»"Didn't you get my message?" "No, I didn't."këtu është njësoj: përgjigjja për faktin

Shkurt: «kush / çfarë» si kryefjalë = Who / What + folja, pa did; «kë / çfarë» si kundrinor = Who / What + did + kryefjala + folja.

Forma

Dy pyetje për një fjali: Anna called Ben.

Pyetja për…PyetjaPërgjigjja
kryefjalën («kush»)Who called Ben?Anna (did).
kundrinorin («kë»)Who did Anna call?Ben.

Pyetjet për kryefjalën – fjala pyetëse + folja (pa do / does / did)

KohaShembull
Present Simple (e tashmja e thjeshtë)Who lives here? (forma e he/she/it: -s)
Past Simple (e kryera e thjeshtë)What happened?
Present Continuous (e tashmja e vazhdueshme)Who is making that noise?
Folje modaleWho can help me?

Pyetjet për kundrinorin – fjala pyetëse + folja ndihmëse + kryefjala + folja

KohaShembull
Present SimpleWho do you live with?
Past SimpleWhat did you buy?
Present ContinuousWhat are you doing?
Folje modaleWho can we ask?

Which / How many + emër si kryefjalë

Pyetje për kryefjalënPyetje për kundrinorin
Which bus goes to the airport?Which bus did you take?
How many people came to the party?How many people did you invite?

Pyetjet mohore – folja ndihmëse mohore (forma e shkurtër) + kryefjala

FormaShembull
Po / joDon't you like it? / Isn't it beautiful? / Haven't you finished?
Me fjalë pyetëseWhy didn't you call? / Why aren't you ready?
Pyetje për kryefjalënWho didn't come?

Si t'u përgjigjeni pyetjeve mohore – përgjigjuni për faktin, jo për pyetjen

PyetjaFakti është pohorFakti është mohor
Don't you like coffee?Yes, I do. (Më pëlqen.)No, I don't. (Nuk më pëlqen.)
Isn't she coming?Yes, she is. (Po vjen.)No, she isn't. (Nuk vjen.)

Përdorimi

1Pyetjet për kryefjalën me who

Përdorni Who + folja për të pyetur për personin që e bën veprimin – në shqip «kush». Në Present Simple përdorni formën e he/she/it (-s), edhe kur prisni më shumë se një person; edhe në shqip themi «Kush do…?», në njëjës.

Who wants a cup of tea?
Kush do një çaj?
«kush» → pa do; wants me -s
Who broke the window?
Kush e theu xhamin?
pa did
Who lives in that big house on the corner?
Kush jeton në atë shtëpinë e madhe në qoshe?
Who told you about the party?
Kush të tha për festën?
«kush» → told, jo did tell
Who's coming to dinner tonight?
Kush vjen për darkë sonte?
who's = who is

2Pyetjet për kryefjalën me what

Përdorni What + folja për të pyetur për sendin ose ngjarjen që bën diçka ose që ndodh.

What happened to your phone?
Çfarë i ndodhi telefonit tënd?
pa did
What makes you happy?
Çfarë të bën të lumtur?
makes me -s
What caused the delay?
Çfarë e shkaktoi vonesën?
What's making that strange noise?
Çfarë po e bën atë zhurmë të çuditshme?

3Pyetjet për kundrinorin

Përdorni fjala pyetëse + folja ndihmëse + kryefjala + folja për të pyetur për personin ose sendin që e merr veprimin – në shqip «kë», «çfarë».

Who did you meet at the conference?
Kë takove në konferencë?
«kë» → did + you
What did she say?
Çfarë tha ajo?
did + she + say
Who are you texting?
Kujt po i shkruan mesazh?
are + you
What do you usually have for breakfast?
Çfarë ha zakonisht për mëngjes?
do + you

4Which dhe how many si kryefjalë

Which + emër dhe How many + emër mund të jenë edhe kryefjalë. Atëherë nuk ka do / does / did.

Which team won the final?
Cili ekip e fitoi finalen?
«cili» → pa did
Which road goes to the beach?
Cila rrugë të çon në plazh?
How many students passed the exam?
Sa nxënës e kaluan provimin?
kryefjala: pa did
How many people work in your office?
Sa veta punojnë në zyrën tuaj?
Which shoes did you buy in the end?
Cilat këpucë i bleve në fund?
«cilat … i bleve» = kundrinori: did + kryefjala

5Pyetjet që mbarojnë me parafjalë

Kur fjala pyetëse është kundrinor i një parafjale (with, to, about, for, from), në anglishten e përditshme parafjala zakonisht shkon në fund të pyetjes. Në shqip ajo vjen gjithmonë në fillim: «me kë», «për kë», «për çfarë».

Who did you go to the cinema with?
Me kë shkove në kinema?
«me kë» → who … with
What are you looking for?
Çfarë po kërkon?
look for: for në fund
Who is this present for?
Për kë është kjo dhuratë?
«për kë» → who … for
What are you two talking about?
Për çfarë po flisni ju të dy?
«për çfarë» → what … about

6Pyetjet mohore

Përdorni një pyetje mohore për të treguar habi (Don't you like it?), për t'i kërkuar dikujt të jetë dakord (Isn't it beautiful?) ose për të pyetur për arsyen, shpesh me pak bezdi (Why didn't you call?). Përgjigjuni për faktin: Yes = fakt pohor, No = fakt mohor. Kjo punon si në shqip, ku themi «Jo, s'më erdhi» – vetëm mos e përdorni Yes në kuptimin «ke të drejtë».

Don't you like it? You haven't eaten anything!
Nuk të pëlqen? Nuk ke ngrënë asgjë!
habi
Isn't it a beautiful day?
Sa ditë e bukur, apo jo?
kërkoj që të jetë dakord
Why didn't you call me? I was worried.
Pse nuk më more në telefon? U shqetësova.
didn't para you
Didn't you get my message?
Nuk të erdhi mesazhi im?
No, I didn't. My phone was off.
Jo, nuk më erdhi. E kisha telefonin të fikur.
përgjigje për fjalinë më lart; fakt mohor → No
"Aren't you hungry?" "Yes, I am! Let's eat."
«Nuk ke uri?» «Po, kam! Hajde të hamë.»
fakt pohor → Yes

Gabime të shpeshta

❌Who did call you?
✅Who called you?
Pyetje për kryefjalën: pa did. (Me theks të fortë te did, forma e parë është e mundur për të theksuar – jo si pyetje e zakonshme.)
❌Who you saw yesterday?
✅Who did you see yesterday?
Pyetje për kundrinorin: did + kryefjala + forma bazë.
❌Who did you saw?
✅Who did you see?
Pas did vjen forma bazë.
❌Who live here?
✅Who lives here?
Pyetje për kryefjalën në të tashmen: forma me -s.
❌Who you are waiting for?
✅Who are you waiting for?
Pyetje për kundrinorin: folja ndihmëse para kryefjalës.
❌Why you didn't call me?
✅Why didn't you call me?
Folja ndihmëse mohore para kryefjalës.
❌"Don't you like coffee?" "Yes, I don't."
✅"No, I don't."
Përgjigjuni për faktin: fakt mohor → No.
⚠️With who did you go?
✅Who did you go with?
Tingëllon e panatyrshme. Anglishtja e përditshme e vë parafjalën në fund; forma shumë zyrtare është With whom did you go?

Kurthe për shqipfolësit

1. «Çfarë / cilin… + folja» → pa did. Në shqip pyesim pa asnjë folje ndihmëse: «Cilin muze vizituat në Gjirokastër?». Kur fjala pyetëse është kundrinor, në anglisht duhet did + kryefjala + forma bazë.

❌Which museum you visited in Gjirokaster?
✅Which museum did you visit in Gjirokaster?
«cilin» = kundrinori: did + you + visit

2. «Kush…?» → who did… Kush e ka mësuar mirë rregullin «në pyetje vihet did», e vë edhe te pyetjet me «kush»: «Kush ta dha këtë shall kaq të bukur?». Kur fjala pyetëse është kryefjala, rendi është si në fjali dëftore, pa did.

❌Who did give you this beautiful scarf?
✅Who gave you this beautiful scarf?
«kush» = kryefjala: pa did

3. «Pse nuk…?» → why + rendi i fjalisë dëftore. «Pse nuk është hapur ende furra?» – në shqip pyetja ka rendin e fjalisë së zakonshme. Në anglisht folja ndihmëse mohore del para kryefjalës.

❌Why the bakery isn't open yet?
✅Why isn't the bakery open yet?
isn't para kryefjalës

4. «Me kë…?» → with who…? Në shqip parafjala nuk ndahet kurrë nga fjala pyetëse: «Me kë shkoi Blerta në dasmën në Prizren?». Në anglisht parafjala zakonisht shkon në fund.

⚠️With who did Blerta go to the wedding in Prizren?
✅Who did Blerta go to the wedding in Prizren with?
Gramatikisht është e saktë, por tingëllon e panatyrshme; në anglishten e përditshme parafjala shkon në fund

5. «Po» që do të thotë «ke të drejtë». Në bisedë shqip ndonjëherë pohojmë një pyetje mohore me «po»: «Erioni nuk i pagoi biletat?» «Po, nuk i pagoi, harroi portofolin.» Në anglisht Yes shkon vetëm me një fakt pohor; për një fakt mohor përdorni No.

❌"Didn't Erion pay for the tickets?" "Yes, he didn't. He forgot his wallet."
✅"No, he didn't. He forgot his wallet."
fakt mohor → No

Mos i ngatërroni

Who called you? apo Who did you call? – Pyesni veten: fjala pyetëse është ai që e bën veprimin («kush») apo ai që e merr («kë»)?

Who called you?
Kush të mori në telefon?
dikush të mori ty – kush?
Who did you call?
Kë more në telefon?
ti more dikë – kë?

What happened? apo What did you do? – What është kryefjala te e para (something happened) dhe kundrinori te e dyta (you did something).

What happened at work today?
Çfarë ndodhi sot në punë?
kryefjala: pa did
What did you do at work today?
Çfarë bëre sot në punë?
kundrinori: did + you

Who's apo whose – Who's = who is ose who has. Whose pyet për pronësinë («i kujt»). Shih A2-13.

Who's seen my keys?
Kush i ka parë çelësat e mi?
who has
Whose keys are these?
Të kujt janë këta çelësa?
pronësi

Pyetjet e drejtpërdrejta apo të zhdrejta – Brenda një pyetjeje më të gjatë e të sjellshme (Could you tell me who…?) rendi i fjalëve ndryshon përsëri. Shih B1-14.

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • Who did you në të folur të shpejtë shpesh shkurtohet: /ˈhuː dɪdʒə/. d dhe y bashkohen në një tingull si «xh» e shqipes.
  • What did you → /ˈwɒdɪdʒə/ (UK), /ˈwʌdɪdʒə/ (US). /w/ nuk është «v»: rrumbullakosni buzët si për «u».
  • Parafjala në fund të pyetjes theksohet dhe ka formën e fortë: Who are you waiting for /fɔː/ (UK), /fɔːr/ (US)?
  • Pyetjet me fjalë pyetëse zakonisht ulen në fund: Who called you? ↘. Mos e ngrini zërin si në pyetjet shqipe pa fjalë pyetëse.
  • Pyetjet mohore përdorin formën e shkurtër në të folurit e zakonshëm: Don't you…? Isn't it…? Forma e plotë Do you not like it? ekziston, por është më zyrtare ose më e theksuar.

Rregulli i artë

Nëse fjala pyetëse është kryefjala («kush», ai që e bën veprimin), mbani rendin e zakonshëm – pa do / does / did: Who called? Nëse është kundrinori («kë»), përdorni folja ndihmëse + kryefjala: Who did you call? Për t'iu përgjigjur një pyetjeje mohore, thoni Yes për një fakt pohor dhe No për një fakt mohor.

Ushtrime

A. Forma

Formoni pyetjet siç kërkohet. Fjala me shkronja të pjerrëta është ajo për të cilën pyesni.

  1. Pyesni për kryefjalën – Maria took my umbrella.
  2. Pyesni për kundrinorin – Maria took my umbrella.
  3. Pyesni për kryefjalën – Five students failed the test. (How many…?)
  4. Formoni një pyetje: you / who / to / talking / are
  5. Vendoseni parafjalën në fund: With whom did you travel?
  6. Formoni një pyetje mohore: you / like / horror films (present simple)

B. Kuptimi

Zgjidhni mundësinë e duhur.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: Who … this song?
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: What … for lunch?
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë: Who … next door?
  4. "Didn't you see the email?" Ju nuk e keni parë. Përgjigjuni: …
  5. "Isn't Tom coming?" Tomi po vjen. Përgjigjuni: …

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. What did happen last night?
  2. Who you invited to the party?
  3. Why you didn't tell me?
  4. Which team won the match?

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

After the weekend
Kim: 16 happened to your arm?
Sam: I fell off my bike on Saturday.
Kim: Oh no! Who 17 (take) you to the hospital?
Sam: My brother. And we met our old teacher there!
Kim: Really? What 18 she say?
Sam: She asked about you.
Kim: That's nice. But why 19 you call me on Saturday? I was at home all day.
Sam: Sorry! My phone was broken too. Who 20 I talk to about a new one?

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani një pyetje për kryefjalën dhe një pyetje për kundrinorin për një film që e njihni.
  2. Shkruani një pyetje mohore për të treguar habi ndaj një shoku që nuk sheh kurrë televizor.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A2-29 Who, Which, That: fjalitë përcaktore (relative clauses) në anglisht
    The man lives next door is a pilot.
  2. A2-32 So Do I, Neither Do I, Me Too: si thuhet «edhe unë» dhe «as unë» në anglisht
    "I didn't go to the party." "Neither I."
  3. A1-16 Question words: fjalët pyetëse në anglisht (what, where, who, how…)
    often do you go to the gym?
Përgjigjet

A. Forma

  1. Who took your umbrella? / Who took my umbrella?
  2. What did Maria take? / What did she take?
  3. How many students failed the test?
  4. Who are you talking to?
  5. Who did you travel with?
  6. Don't you like horror films? / Do you not like horror films?

B. Kuptimi

  1. wrote
  2. did you eat
  3. lives
  4. No, I didn't.
  5. Yes, he is.

C. Gjeni gabimin

  1. What happened last night?
  2. Who did you invite to the party?
  3. Why didn't you tell me?
  4. ✓ Which team won the match?

D. Në kontekst

  1. What
  2. took
  3. did
  4. didn't / couldn't
  5. should / can / could / do / shall

E. Radha juaj

  1. Who played the main character? Who did the main character fall in love with?
  2. Don't you like TV?

F. Përsëritje e përzier

  1. who / that
  2. did
  3. How
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play