SlowingoGrammatika
A1 17 / 32

Question Words oʻzbekcha: what, where, who, how much — ingliz tilida savol qanday tuziladi?

Question Words

Bu sahifada
  1. Maqsad
  2. Asosiy gʻoya
  3. Oʻzbek va ingliz tillari
  4. Tuzilish
  5. Qoʻllanish
  6. Keng tarqalgan xatolar
  7. Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
  8. Adashtirmang
  9. Imlo va talaffuz
  10. Oltin qoida
  11. Mashqlar

Maqsad

Bu darsdan keyin siz what, where, when, who, why, how, which va whose bilan maʼlumot soʻray olasiz, how + sifat (how old, how often, how much…) ishlata olasiz va har bir soʻzni toʻgʻri tartibda qoʻya olasiz: soʻroq soʻzi + yordamchi feʼl + ega + asosiy feʼl.

Asosiy gʻoya

«Ha / yoʻq» savoli «Bu toʻgʻrimi yoki yoʻqmi?» deb soʻraydi. Wh- savol (soʻroq soʻzli savol) esa yetishmayotgan bir boʻlak maʼlumotni soʻraydi. Soʻroq soʻzi oʻsha yetishmayotgan boʻlakning nomi: where = joy, when = vaqt, who = odam, why = sabab.

Bitta katagi boʻsh anketani tasavvur qiling: You live in ____. Yetishmayotgan maʼlumotni soʻrash uchun katakning nomini — Where — gap boshiga qoʻying, keyin oddiy «ha / yoʻq» savolini tuzing: do you live? Birga: Where do you live?

Demak, wh- savol siz allaqachon biladigan ikki narsaning birikmasi: soʻroq soʻzi + «ha / yoʻq» savoli. Yordamchi feʼl (do, does) yoki be feʼli (am, is, are) baribir egadan oldin keladi. Q-A-S-I tartibini eslab qoling: Question word (soʻroq soʻzi), Auxiliary (yordamchi feʼl), Subject (ega), keyin asosiy feʼl base form da (I harfi «infinitive» soʻzidan, bu shaklning anʼanaviy nomi). Bu darsdagi barcha savollar shunday tuzilgan (who yoki what savolning egasi boʻlsa, tuzilish boshqacha: A2-33 ga qarang).

Oʻzbek va ingliz tillari

Oʻzbekchada soʻroq soʻzi gap boshiga koʻchmaydi: u odatda feʼl oldida, javob turadigan joyda qoladi («Siz qayerda yashaysiz?» — «Men Toshkentda yashayman»). Yordamchi soʻz ham kerak emas. Ingliz tilida esa soʻroq soʻzi doim gap boshida, undan keyin do / does yoki be, keyin ega keladi. Yana ikki farq bor. Oʻzbekchadagi qancha ham how much, ham how many boʻlishi mumkin, nechta esa faqat sanaladigan narsalar uchun. Yoshni «Necha yoshdasiz?» deb soʻraymiz, inglizchada esa How old…? Oʻzbekchadagi qoʻshimcha va koʻmakchilar (-dan, bilan, uchun) soʻroq soʻziga yopishadi («qayerdan», «kim bilan»); inglizchada esa predlog odatda gap oxiriga ketadi.

OʻzbekchaInglizchaFarqi
Siz qayerda yashaysiz?Where do you live?oʻzbekchada soʻroq soʻzi gap oʻrtasida; inglizchada boshida, keyin do
Opangiz nima ish qiladi?What does your sister do?yordamchi feʼl does, asosiy feʼl do
Necha yoshdasiz?How old are you?yosh → how old + be, how many years emas
Bu kurtka qancha turadi?How much is this jacket?narx → how much
Ularning nechta farzandi bor?How many children do they have?nechta → how many + koʻplikdagi ot
Qayerdansiz?Where are you from?-dan → from, gap oxirida
Kim bilan ishlaysiz?Who do you work with?bilan → with, gap oxirida
Bu kimning telefoni?Whose phone is this?kimning → whose + ot

Tuzilish

Soʻroq soʻzlari

SoʻzNimani soʻraydiJavob namunasi
whatnarsa, maʼlumot, mashgʻulot (nima)A sandwich.
wherejoy (qayerda, qayerga)In Lisbon.
whenvaqt (qachon)On Friday.
whoodam (kim)My boss.
whysabab (nega, nima uchun)Because I'm tired.
howusul; odamning ahvoli (qanday, qanaqa)By train. / Fine, thanks.
whichkichik, maʼlum guruhdan bittasi (qaysi)The blue one.
whoseegasi (kimning)It's Lucy's.

How + sifat / ravish

SavolNimani soʻraydiJavob namunasi
How old…?yoshShe's eight.
How long…?uzunlik yoki davomiylikTwo hours.
How far…?masofaAbout five kilometres.
How often…?takrorlanishTwice a week.
How much…?narx yoki sanalmaydigan narsaning miqdori£20. / A lot.
How many…?sanaladigan narsalar soni (koʻplikdagi ot)Three.

Soʻz tartibi: Q-A-S-I

Soʻroq soʻziYordamchi feʼlEgaAsosiy feʼl (base form)Qolgani
Wheredoyoulive?
Whatdoesshedo?
How oftendotheyplaytennis?
What timedoesthe filmstart?

Be bilan — am / is / are egadan oldin keladi, boshqa feʼl yoʻq:

Soʻroq soʻzibeEgaQolgani
Whereareyoufrom?
How oldisyour son?
Whoisthat man?

Ogʻzaki nutqda is bilan qisqargan shakllar odatiy: What's…? Where's…? Who's…? How's…?

Qoʻllanish

1What — narsalar, maʼlumot va mashgʻulotlar

Javob deyarli har qanday narsa boʻlishi mumkin boʻlsa — narsa, fakt, mashgʻulot — what ishlating.

What's your name?
Ismingiz nima?
oʻzbekchada «nima» oxirida; inglizchada What's boshida
What do you do?
Nima ish qilasiz?
kasbingiz nima? degani
What does this word mean?
Bu soʻz nimani anglatadi?
What do you have for breakfast?
Nonushtaga nima yeysiz?
have = yemoq: A1-14 ga qarang

2Where va when — joy va vaqt

Where joyni soʻraydi; when vaqt yoki kunni soʻraydi.

Where do you live?
Qayerda yashaysiz?
Q-A-S-I: Where + do + you + live
Where's the bathroom, please?
Kechirasiz, hojatxona qayerda?
where's = where is
When is your birthday?
Tugʻilgan kuningiz qachon?
When does the shop open on Sundays?
Yakshanba kunlari doʻkon qachon ochiladi?

3Who va whose — odamlar va egalar

Who odamni soʻraydi. Whose narsa kimga tegishli ekanini soʻraydi; bu yerda u ot oldida keladi. (Yolgʻiz whose va mine, yours… A2-13 da.)

Who is that woman with Tom?
Tom bilan birga turgan ayol kim?
Who do you live with?
Kim bilan yashaysiz?
predlog oxirida: 7-qoʻllanishga qarang
Whose phone is this?
Bu kimning telefoni?
kimning → whose
"Whose keys are these?" "They're Tom's."
«Bu kimning kalitlari?» «Tomniki.»
Tomniki → Tom's

4Why va how — sabab va usul

Why sababni soʻraydi; javob koʻpincha Because… bilan boshlanadi (A1-29 ga qarang). How usulni yoki odamning ahvolini soʻraydi.

Why are you so happy today?
Nega bugun bunchalik xursandsiz?
"Why do you study English?" "For my job."
«Nega ingliz tilini oʻrganyapsiz?» «Ishim uchun.»
oʻzbekchada -yap-; inglizchada odatiy holat → Present Simple
How are you?
Qalaysiz? / Ahvollaringiz qanday?
How do you spell your surname?
Familiyangiz qanday yoziladi?
oʻzbekchada majhul nisbat; inglizchada ega you
How do you get to work?
Ishga qanday borasiz?
By bus.
Avtobusda.
-da → by

5How + sifat yoki ravish

Yosh, uzunlik, masofa, takrorlanish, narx va miqdorni soʻrash uchun how dan keyin sifat yoki ravish qoʻying. Koʻplikdagi sanaladigan otlar bilan how many, narx va sanalmaydigan narsalar bilan how much ishlating (batafsil: A1-24).

How old is your daughter?
Qizingiz necha yoshda?
«necha yosh» → how old
How long is the film?
Film qancha davom etadi?
how long = qancha vaqt
How far is the airport from here?
Aeroport bu yerdan qancha uzoqda?
How often do you go to the gym?
Sport zaliga qanchalik tez-tez borasiz?
How much is this jacket?
Bu kurtka qancha turadi?
narx
How much water do you drink a day?
Kuniga qancha suv ichasiz?
water sanalmaydi → how much
How many children do they have?
Ularning nechta farzandi bor?
nechta → how many + children

6What yoki which? What + ot

Tanlov kichik va aniq boʻlsa (koʻpincha variantlar koʻz oldingizda), which ishlating. Tanlov ochiq boʻlsa, what ishlating. Ikkalasi ham ot oldida kelishi mumkin: What time…? What colour…? What kind of…? Which bus…?

What time is it?
Soat necha?
oʻzbekchada feʼlsiz; inglizchada it is
What colour is your car?
Mashinangiz qanday rangda?
What kind of music do you like?
Qanaqa musiqani yoqtirasiz?
Which is your bag, the black one or the brown one?
Qaysi biri sizning sumkangiz, qorasimi yoki jigarrangimi?
ikki variant → which
Which train do you take in the morning?
Ertalab qaysi poyezdga chiqasiz?

7Predlog oxirida

Soʻroq soʻzi predlog bilan kelsa (with, from, for, about), kundalik ingliz tili predlogni oxiriga qoʻyadi. Oʻzbekchada esa qoʻshimcha yoki koʻmakchi soʻroq soʻzining oʻziga yopishadi («qayerdan», «kim bilan», «nima uchun»).

Where are you from?
Qayerdansiz?
-dan → from oxirida
Who do you work with?
Kim bilan ishlaysiz?
bilan → with oxirida
What is this button for?
Bu tugma nima uchun?
uchun → for oxirida
What is the book about?
Kitob nima haqida?
haqida → about oxirida

Keng tarqalgan xatolar

❌Where you live?
✅Where do you live?
Present Simple savollariga do / does kerak.
❌Where does she lives?
✅Where does she live?
-s does ga oʻtadi; asosiy feʼl base form da qoladi.
❌Where you are from?
✅Where are you from?
be bilan am / is / are ni egadan oldin qoʻying.
❌How many money do you have?
✅How much money do you have?
Pul donalab sanalmaydi → how much.
❌How many years do you have?
✅How old are you?
Yosh how old + be bilan soʻraladi.
❌Who's bag is this?
✅Whose bag is this?
whose = egasi; who's = who is.
❌What does mean this word?
✅What does this word mean?
Q-A-S-I: ega asosiy feʼldan oldin keladi.
⚠️From where are you?
✅Where are you from?
Odatiy ingliz tili emas; predlogni oxiriga qoʻyamiz (rasmiy «From where…?» kam uchraydi).

Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar

1. Soʻroq soʻzi gap oʻrtasida qoladi. Oʻzbekchada «Akangiz qayerda ishlaydi?», «Soat nechada turasiz?» deymiz: soʻroq soʻzi feʼl oldida turadi, yordamchi soʻz yoʻq. Soʻzma-soʻz tarjima qilsak, inglizcha savol buziladi. Inglizchada soʻroq soʻzi boshida, keyin do / does va ega.

❌Your brother where works?
✅Where does your brother work?
❌What time you get up?
✅What time do you get up?

2. «Necha yoshdasiz?» → How many years…? Oʻzbekchada yoshni «necha» bilan soʻraymiz, shuning uchun how many years deyish oson. Ingliz tilida yosh doim How old + be bilan soʻraladi.

❌How many years are you?
✅How old are you?
❌How many years is your grandmother?
✅How old is your grandmother?

3. «Qancha» → how much yoki how many? Oʻzbekchada «qancha» ikkala holatda ham ishlatiladi: «qancha pul», «qancha olma». Ingliz tilida tanlash kerak: sanaladigan narsalar (olma, kitob, odam) → how many + koʻplik; narx va sanalmaydigan narsalar (pul, suv, shakar) → how much.

❌How much apples do we need?
✅How many apples do we need?
❌How much people live in your city?
✅How many people live in your city?
people koʻplik → how many.

4. «Qayerdan», «kim bilan» → from where, with who. Oʻzbekchada -dan va bilan soʻroq soʻziga yopishgan, shuning uchun ularni gap boshida from / with qilib qoʻyamiz. Kundalik ingliz tilida predlog oxirida turadi.

⚠️From where is your teacher?
✅Where is your teacher from?
Grammatika jihatidan xato emas, lekin gʻayritabiiy; predlog oxirida.
❌With who you play football?
✅Who do you play football with?
do ham kerak.

Adashtirmang

whose va who's — Ular bir xil eshitiladi. Whose egasini soʻraydi; who's = who is. A1-08 ga qarang.

Whose coat is this?
Bu kimning paltosi?
Who's at the door?
Eshik oldida kim bor?
who is

what va which — What ochiq tanlov uchun; which kichik, maʼlum guruh uchun. Oʻzbekchada «qaysi» ikkalasiga ham ishlatilishi mumkin, inglizchada esa farq bor.

What sports do you like?
Qanaqa sport turlarini yoqtirasiz?
dunyodagi har qanday sport
Which size do you want, small or large?
Qaysi oʻlchamini xohlaysiz, kichigimi yoki kattasimi?
ikki variant

Who toʻldiruvchi va who ega sifatida — Bu darsda who toʻldiruvchi: kimdir oʻsha odamga nimadir qiladi, shuning uchun do / does ishlatamiz. Who ega boʻlsa, do / does ishlatilmaydi. Bu boshqa tuzilish: A2-33 ga qarang. Quyidagi misollarda oʻzbekchada farq qoʻshimchada koʻrinadi: «kimga» va «kim».

Who do you call every evening?
Har kuni kechqurun kimga qoʻngʻiroq qilasiz?
siz kimgadir qoʻngʻiroq qilasiz: do
Who calls you every evening?
Har kuni kechqurun sizga kim qoʻngʻiroq qiladi?
kimdir sizga qoʻngʻiroq qiladi: do yoʻq

Imlo va talaffuz

  • Koʻpchilik soʻroq soʻzlari wh- bilan yoziladi, lekin w bilan aytiladi: what /wɒt/ (UK), /wʌt/ (US); where /weə/ (UK), /wer/ (US); when /wen/; why /waɪ/; which /wɪtʃ/. /w/ uchun lablarni yumaloqlab oldinga choʻzing; pastki lab tishlarga tegmasin, aks holda «v» ga oʻxshab qoladi. h ni aytmang.
  • Who va whose esa h tovushi bilan boshlanadi, w aytilmaydi: who /huː/, whose /huːz/. Whose va who's aynan bir xil eshitiladi. /h/ oʻzbekchadagi «h» ga yaqin, «x» ga emas.
  • whose oxiridagi /z/ jarangli; uni jarangsiz «s» ga aylantirmang.
  • where va wear bir xil eshitiladi; koʻpchilik talaffuzlarda which va witch ham.
  • Tez nutqda do you qisqaradi: Where d'you live? /weə djə lɪv/.
  • Wh- savollarda ohang odatda oxirida pasayadi: Where do you live? ↘. Oʻzbekchadagi -mi savolidagidek oxirida koʻtarmang. Soʻroq soʻzini va eng muhim soʻzni urgʻu bilan ayting: How old is your son?

Oltin qoida

Soʻroq soʻzini birinchi qoʻying, keyin oddiy «ha / yoʻq» savolini tuzing: soʻroq soʻzi + yordamchi feʼl + ega + asosiy feʼl — Where do you live? Be bilan: Where are you from? (Who yoki what savolning egasi boʻlsa, tuzilish boshqacha: A2-33 ga qarang.)

Mashqlar

A. Tuzilish

Toʻgʻri soʻroq soʻzini yozing yoki soʻzlarni tartibga keltiring.

  1. do you live? — In Rome.
  2. bag is this? — It's Tom's.
  3. is your sister? — She's fifteen.
  4. How brothers do you have?
  5. How is the ticket? — Twelve pounds.
  6. is the station from here? — About two kilometres.
  7. Tartibga keltiring: does / what time / start / the film

B. Maʼno

Savol tuzing yoki toʻgʻri javobni tanlang.

  1. Qalin yozilgan qismni soʻraydigan savol yozing: I go to the gym three times a week.
  2. Qalin yozilgan qismni soʻraydigan savol yozing: She works in a hospital.
  3. Toʻgʻri javobni tanlang: … is your car, the red one or the white one?
  4. Toʻgʻri javobni tanlang: … your teacher?
  5. Toʻgʻri javobni tanlang: … do you go to work? — By train.

C. Xatoni toping

Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.

  1. Where you work?
  2. What does he wants?
  3. How many water do you drink?
  4. Who do you live with?

D. Kontekstda

Suhbatni toʻldiring.

At the hotel desk
Receptionist: Good evening. 17 is your name, please?
Guest: Maria Costa.
Receptionist: And 18 are you from, Ms Costa?
Guest: From Porto.
Receptionist: Lovely. How 19 nights are you here for?
Guest: Three. 20 time is breakfast?
Receptionist: From seven to ten. And 21 car is that outside, the blue one?
Guest: It's my car. Is that OK?

E. Sizning navbatingiz

Ingliz tilida yozing.

  1. Yangi doʻstingiz uchun uchta savol yozing: bittasi Where bilan, bittasi How often bilan, bittasi What kind of bilan.
  2. Oilangizdagi bir kishi haqida ikkita savol yozing, keyin ularga javob bering.

F. Aralash takrorlash

Oldingi darslarni takrorlang.

  1. A1-13 Present Simple inkor va savol oʻzbekcha: don't, doesn't, do, does qachon ishlatiladi?
    "Does your sister speak French?" "No, she ."
  2. A1-15 Always, Usually, Never oʻzbekcha: ingliz tilida «qanchalik tez-tez» qanday aytiladi?
    Tartibga keltiring: you / late / are / always / ?
  3. A1-14 Have va Have Got oʻzbekcha: «mening … bor» inglizcha qanday aytiladi?
    you got a pen?
Javoblar

A. Tuzilish

  1. Where
  2. Whose
  3. How old
  4. many
  5. much
  6. How far
  7. What time does the film start?

B. Maʼno

  1. How often do you go to the gym?
  2. Where does she work?
  3. Which
  4. Who's
  5. How

C. Xatoni toping

  1. Where do you work?
  2. What does he want?
  3. How much water do you drink?
  4. ✓ Who do you live with?

D. Kontekstda

  1. What
  2. where
  3. many
  4. What
  5. whose

E. Sizning navbatingiz

  1. Where do you work? How often do you go out? What kind of films do you like?
  2. How old is your brother? He's 30. Where does he live? In Madrid.

F. Aralash takrorlash

  1. doesn't / does not
  2. Are you always late?
  3. Have
Android ilovasiYo'l-yo'lakay o'rganing Google Play