Present Perfect. Have you ever…? կյանքի փորձառությունը անգլերենում
Present Perfect: Have You Ever…?
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք խոսել ձեր կյանքի փորձառության մասին have / has + past participle կառույցով, հարցնել Have you ever…?, պատասխանել կարճ պատասխաններով, օգտագործել ever, never, before և (not) yet, ընտրել been-ի և gone-ի միջև և մանրամասները պատմել Past Simple-ով (պարզ անցյալ)։
Հիմնական գաղափար
Past Simple-ը խոսում է ավարտված պահի մասին. I went to Rome in 2019. Present Perfect-ը (ներկա կատարյալ) այլ բանի է նայում՝ ձեր կյանքին մինչև հիմա, այսօրվա տեսանկյունից. I've been to Rome. Ե՞րբ։ Կարևոր չէ։ Կարևորն այն է, որ դա հիմա ձեր փորձառության մասն է։
Պատկերացրեք ձեր կյանքը որպես ուսապարկ։ Ձեր ունեցած բոլոր փորձառությունները նրա մեջ են, և այսօր այն ձեզ հետ եք կրում։ Present Perfect-ը բացում է ուսապարկը և նայում ներս. Have you ever eaten sushi? I've never seen snow. Մենք նայում ենք, թե ինչ կա պայուսակում, ոչ թե օրացույցին։
Նայեք ձևին. have-ը ներկա ժամանակում է։ Սա է բանալին։ Present Perfect-ը ներկա ժամանակ է անցյալի մասին. այն կապում է անցյալի փորձառությունները այն մարդու հետ, ով դուք եք հիմա։ Հենց որ ասում կամ հարցնում եք՝ երբ, փակում եք ուսապարկը և վերադառնում Past Simple-ին։
Հայերեն և անգլերեն
Հայերեն «եղել եմ», «կերել եմ», «տեսել եմ» ձևերը շատ նման են Present Perfect-ին՝ «եղել» (= been) + «եմ» (= have)։ Փորձառության մասին երկու լեզուն էլ գրեթե նույն կերպ են խոսում. «Երեք տարբեր երկրում եմ ապրել» = I've lived in three different countries։ «Գնացել է» և «եղել է» տարբերությունն էլ հիմնականում համընկնում է gone և been տարբերության հետ։
Բայց կա մի մեծ տարբերություն. հայերենում «-ել եմ» ձևը ազատորեն դնում ենք նաև ավարտված ժամանակի հետ՝ «Անցյալ ամառ Ջերմուկում ենք եղել», «Մարտին եմ հանձնել քննությունը»։ Անգլերենում ժամանակը նշելուն պես պետք է Past Simple։ Երկրորդ. «երբեք»-ը հայերենում միշտ «չ-»-ի հետ է՝ «Երբեք չեմ եղել», իսկ անգլերենում never-ը գալիս է դրական բայի հետ՝ I've never been։ Երրորդ. հայերենում «Գյումրի շատ եմ գնացել» կարող ենք ասել նաև այն ժամանակ, երբ վաղուց վերադարձել ենք, իսկ անգլերենում վերադարձած մարդը been է, ոչ թե gone։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Երեք տարբեր երկրում եմ ապրել։ | I've lived in three different countries. | այստեղ նույնն է. փորձառություն առանց ժամանակի |
| Երբևէ ութոտնուկ կերե՞լ ես։ | Have you ever eaten octopus? | «երբևէ» → ever |
| Երբեք ինքնաթիռով չեմ թռել։ | I've never been on a plane. | never + դրական բայ |
| Երեք անգամ Փարիզում եղել է։ | She's been to Paris three times. | «եղել» = been |
| Հայրիկը սուպերմարկետ է գնացել։ | Dad has gone to the supermarket. | «գնացել» (դեռ այնտեղ է) = gone |
| Անցյալ գարնանը Ճապոնիա եմ գնացել։ | I went to Japan last spring. | ավարտված ժամանակ → Past Simple, թեև հայերենում «-ել եմ» |
| «Եղե՞լ ես Հռոմում»։ «Այո, 2019-ին եմ գնացել»։ | "Yes, I went there in 2019." | մանրամասներ → Past Simple |
Կարճ ասած՝ փորձառություն առանց ժամանակի → Present Perfect, ինչպես «եղել եմ»-ը։ Բայց հենց որ հայտնվում է ժամանակը (last…, in 2019, yesterday), անցեք Past Simple-ի, նույնիսկ եթե հայերենում ասում եք «-ել եմ»։
Կառուցվածք
Past participle (երրորդ ձև, V3)
Ամեն բայ ունի երեք հիմնական ձև՝ բայի հիմնական ձևը (base form), Past Simple-ը և past participle-ը (երբեմն կոչվում է «V3»)։ Կանոնավոր բայերի դեպքում past participle-ը նույնն է, ինչ Past Simple-ը (-ed)։ Անկանոն բայերի երեք ձևերը սովորեք միասին։
| Բայի հիմնական ձև | Past Simple | Past participle |
|---|---|---|
| visit (կանոնավոր) | visited | visited |
| try (կանոնավոր) | tried | tried |
| be | was / were | been |
| go | went | gone |
| see | saw | seen |
| eat | ate | eaten |
| do | did | done |
| have | had | had |
| make | made | made |
| meet | met | met |
| take | took | taken |
| write | wrote | written |
| drink | drank | drunk |
| ride | rode | ridden |
| fly | flew | flown |
| break | broke | broken |
| lose | lost | lost |
Հաստատական և ժխտական
| Ենթակա | have / has (not) | past participle | Կրճատ ձևեր |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | have | visited Japan. | I've, you've, we've, they've |
| he / she / it | has | visited Japan. | he's, she's, it's |
| I / you / we / they | have not | seen it. | haven't |
| he / she / it | has not | seen it. | hasn't |
Հարցեր և կարճ պատասխաններ
| Հարց | Կարճ պատասխաններ |
|---|---|
| Have you ever been to India? | Yes, I have. / No, I haven't. |
| Has she ever tried surfing? | Yes, she has. / No, she hasn't. |
| How many countries have you visited? | Eleven, I think. |
Ever, never, before, yet
| Բառ | Իմաստը | Տեղը | Օրինակ |
|---|---|---|---|
| ever | երբևէ, կյանքում որևէ պահի | հարցերում. past participle-ից առաջ | Have you ever ridden a horse? |
| never | երբեք | past participle-ից առաջ. դրական բայով | I've never ridden a horse. |
| before | նախկինում, մինչև հիմա | նախադասության վերջում | I've seen this film before. |
| yet | դեռ (բայց սպասում եմ, որ կլինի) | ժխտական նախադասությունների և հարցերի վերջում | I haven't been to Paris yet. |
Գործածություն
1Կյանքի փորձառություն՝ առանց ժամանակը նշելու
Present Perfect-ով ասում ենք, որ ինչ-որ բան պատահել է կյանքի որևէ պահի՝ առանց ասելու, թե երբ։
2Have you ever…? և never
Ever նշանակում է «երբևէ, մինչև հիմա որևէ պահի»։ Այն օգտագործվում է հիմնականում հարցերում։ Never նշանակում է «երբեք» և գալիս է դրական բայի հետ։ Հաստատական նախադասություններում ever-ը հիմնականում գալիս է գերադրական աստիճանից կամ the first / only time-ից հետո (the best film I've ever seen. մանրամասները՝ A2-19)։ Ամերիկյան անգլերենում փորձառության մասին հարցերում տարածված է նաև Did you ever…?-ը։ Իսկ ավարտված ժամանակահատվածի մասին խոսելիս never-ը կարող է գալ Past Simple-ի հետ. I never saw him again. Տե՛ս A2-19։
3Before և (not) yet
Before (վերջում) նշանակում է «նախկինում, մինչև հիմա»։ Not … yet նշանակում է «դեռ ոչ, բայց սպասում եմ, որ կլինի»։ Yet-ի մյուս գործածությունները A2-17 դասում են։
4Been, թե gone
Been (be-ից) = գնացել և վերադարձել է։ Gone = գնացել է և դեռ այնտեղ է (կամ ճանապարհին է)։ Հայերենում՝ «եղել է», թե «գնացել է»։
5Նախ փորձառությունը, հետո մանրամասները Past Simple-ով
Փորձառությունը ներկայացնելու համար սկսեք Present Perfect-ով։ Հենց որ տալիս կամ հարցնում եք մեկ կոնկրետ դեպքի մանրամասները՝ երբ, որտեղ, ում հետ, ինչպես էր, անցեք Past Simple-ի։ Հայերենում մանրամասները հաճախ նույնպես «-ել»-ով ենք ասում, բայց անգլերենում ժամանակը փոխվում է։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Մարտին եմ հանձնել» → Present Perfect ավարտված ժամանակով. Հայերենում «-ել եմ» ձևը բնական է նաև ժամանակի հետ. «Անահիտը IELTS-ի քննությունը մարտին է հանձնել»։ Անգլերենում ժամանակը նշելուն պես (in March, last year, in 2019) պետք է Past Simple։
2. «Երբեք Գյումրիում չե՞ս եղել» → երկու ժխտում. Հայերենում «երբեք»-ը միշտ ժխտական բայի հետ է, նաև հարցում. «Իսկապե՞ս երբեք Գյումրիում չես եղել»։ Անգլերենում մեկ ժխտումը բավական է. կամ never + դրական օժանդակ բայ, կամ haven't + ever։
3. «Շատ եմ գնացել» → gone վերադարձած մարդու մասին. Հայերենում ասում ենք «Գյումրիի մասին Նարեկին հարցրու, նա այնտեղ շատ է գնացել», թեև Նարեկը հիմա մեզ մոտ է։ Անգլերենում վերադարձած մարդը has been է, իսկ has gone նշանակում է, որ նա հիմա այնտեղ է։
Մի՛ շփոթեք
Present Perfect, թե Past Simple – Present Perfect = փորձառություն, առանց ժամանակի, կյանքը մինչև հիմա։ Past Simple = ավարտված ժամանակ կամ մանրամասներ։ Ամբողջական համեմատությունը A2-19 դասում է։
been, թե gone – Been to = այցելել և վերադարձել է։ Gone to = հիմա այնտեղ է։
he's = he is / he has – Նայեք, թե ինչ է գալիս հետո։ -ing ձև, ածական կամ գոյական → is։ Past participle, որը գործողություն է, սովորաբար խնդրով կամ been to / gone to-ով → has։ Զգույշ. որոշ past participle-ներ աշխատում են նաև որպես ածական (broken, tired, married), և այդ դեպքում 's = is։ Որոշում է իմաստը։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- have-ը և has-ը հաստատական նախադասություններում և հարցերում թույլ են՝ Have you ever…? /həv juː ˈevə/ (UK), /həv juː ˈevər/ (US)։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին։ Բայց կարճ պատասխաններում ուժեղ են՝ Yes, I have /hæv/։ /æ/-ն հայերենում չկա. բերանը լայն բացեք, ինչպես «ա»-ի ժամանակ, իսկ լեզուն պահեք առջևում, ինչպես «է»-ի ժամանակ։
- Կրճատ ձևեր. I've /aɪv/, he's /hiːz/, she's /ʃiːz/։ Լսեք փոքրիկ /v/-ն կամ /z/-ն. I've seen (ճիշտ է), I seen (ստանդարտ չէ)։
- been-ը զգույշ բրիտանական արտասանությամբ /biːn/ է (երկար), իսկ հաճախ /bɪn/ (կարճ. US-ում և արագ բրիտանական խոսքում)։ Հայերենում միայն մեկ «ի» կա, ուստի լսեք երկարությունը։
- Կանոնավոր past participle-ները գրվում և արտասանվում են Past Simple-ի պես. stopped /t/, lived /d/, visited /ɪd/ A1-27։ -ed-ը առանձին վանկ է միայն t-ից և d-ից հետո։
- gone /ɡɒn/ (UK), /ɡɔːn/ (US). done /dʌn/-ը հանգավորվում է sun-ի հետ։ Մի՛ կարդացեք «գոնե», «դոնե», ինչպես գրված է։
- ever /ˈevə/-ի շեշտը առաջին վանկին է. հայերենի սովորությամբ մի՛ շեշտեք վերջին վանկը։
Ոսկե կանոն
Կյանքի փորձառություն, առանց ժամանակի → have / has + past participle (Have you ever…? I've never…)։ Ասում կամ հարցնում եք երբ → Past Simple, նույնիսկ եթե հայերենում «-ել եմ» եք ասում։ Been = գնացել և վերադարձել է. gone = դեռ այնտեղ է։ Իսկ «երբեք չեմ» = I've never (մեկ ժխտում)։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Փակագծերում տրված բայը դրեք ճիշտ ձևով։
-
I (visit) Rome three times in my life.
-
you ever (try) Thai food?
-
She (never / see) the sea.
-
They (not / meet) my parents yet.
-
Գրեք past participle-ը: write
-
Գրեք past participle-ը: eat
-
Կարճ պատասխան: "Has he ever worked in a restaurant?" (No)
B. Իմաստ
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: "Where's Mum?" "She's … to work."Mum (UK), Mom (US)
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I … that film last week.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: "Have you ever been to Berlin?" "Yes, I … there in 2022."
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I've … eaten octopus.
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
Have you ever went to a concert?
-
I haven't never ridden a motorbike.
-
He have visited Peru twice.
-
She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.
D. Համատեքստում
Կարդացեք երկխոսությունը։ Փակագծերում տրված բայերը դրեք ճիշտ ձևով։
Kai: Have you ever 16 (be) to Japan?
Rosa: Yes, I 17. I 18 (go) there in 2019 with my sister.
Kai: Wow! 19 you (try) real sushi on that trip?
Rosa: Of course! But I 20 (never / climb) Mount Fuji. Maybe next time!
Kai: I've never 21 (be) to Asia. It's my dream.
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք երկու նախադասություն այն մասին, ինչ արել եք, և մեկը այն մասին, ինչ երբեք չեք արել։
-
Գրեք Have you ever…? հարց և կարճ երկխոսություն, որտեղ մանրամասնը Past Simple-ով է։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A1-28 Past Simple հայերենով. անկանոն բայեր, did և didn't, Where did you go? Yesterday I (see) a great film.
-
A2-07 Superlatives. գերադրական աստիճան անգլերենում (the biggest, the most beautiful) Everest is (high) mountain in the world.
-
A2-15 Give me the book, give it to me. երկու խնդրով բայեր անգլերենում Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Can you show ?
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- have visited / 've visited
- Have … tried
- has never seen / 's never seen
- haven't met / have not met
- written
- eaten
- No, he hasn't.
B. Իմաստ
- gone
- saw
- went
- never
C. Գտեք սխալը
- Have you ever been to a concert? / Have you ever gone to a concert?
- I've never ridden a motorbike. / I have never ridden a motorbike. / I haven't ever ridden a motorbike.
- He has visited Peru twice. / He's visited Peru twice.
- ✓ She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.
D. Համատեքստում
- been
- have
- went
- Did … try
- have never climbed / 've never climbed
- been
E. Ձեր հերթն է
- I've been to Egypt and I've run a half marathon. I've never ridden a horse.
- "Have you ever met a famous person?" "Yes, I have. I met a famous singer at the airport in 2021."
F. Խառը կրկնություն
- saw
- the highest
- me your photos
