SlowingoGramatika
A2 17 / 38

Present Perfect për përvojat: Have you ever…? – shpjeguar në shqip

Present Perfect: Have You Ever…?

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të flisni për përvojat e jetës suaj me have / has + past participle, të pyesni Have you ever…?, të përgjigjeni shkurt, të përdorni ever, never, before dhe (not) yet, të zgjidhni midis been dhe gone dhe të jepni detajet me Past Simple.

Ideja kryesore

Past Simple (e kryera e thjeshtë) flet për një moment të mbaruar: I went to Rome in 2019. Present Perfect (e kryera) shikon diçka tjetër: jetën tuaj deri tani, parë nga sot. I've been to Rome. Kur? Nuk ka rëndësi. E rëndësishme është që kjo është pjesë e përvojës suaj sot.

Përfytyroni jetën tuaj si një çantë shpine. Çdo përvojë që keni pasur është brenda saj, dhe ju e mbani me vete sot. Present Perfect e hap çantën dhe shikon brenda: Have you ever eaten sushi? I've never seen snow. Shikojmë çfarë ka në çantë, jo kalendarin.

Shikoni formën: have është në kohën e tashme. Ky është çelësi. Present Perfect është një kohë e tashme për të kaluarën – i lidh përvojat e së kaluarës me personin që jeni sot. Sapo thoni ose pyetni kur, e mbyllni çantën dhe ktheheni te Past Simple.

Shqipja dhe anglishtja

Edhe shqipja ka një kohë që ndërtohet me «kam» + pjesore: «kam qenë», «kam ngrënë», «ka vizituar». Për përvojat e jetës kjo kohë përputhet shumë mirë me Present Perfect: «Kam qenë në Romë» → I've been to Rome. Dhe «ndonjëherë» në pyetje është saktësisht ever: «A ke ngrënë ndonjëherë oktapod?» → Have you ever eaten octopus? Këtu keni avantazh.

Por mos u mbështetni te forma shqipe. E kryera shqipe shkon pa problem edhe me një kohë të mbaruar dhe me «kur»: «Kam qenë në Romë në vitin 2019», «Kur ke qenë në Shkodër?». Në anglisht, sapo thoni ose pyetni kur, përdorni Past Simple. Edhe dy dallime të tjera: shqipja i do dy mohime («Nuk kam qenë kurrë»), anglishtja vetëm një (I've never been); dhe «ka shkuar» në shqip mund të jetë edhe has been (ka qenë dhe është kthyer), edhe has gone (është ende atje).

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Kam qenë në Japoni.I've been to Japan.përvojë pa kohë; këtu është njësoj
A ke ngrënë ndonjëherë oktapod?Have you ever eaten octopus?«ndonjëherë» → ever; këtu është njësoj
Kam qenë në Japoni pranverën e kaluar.I went to Japan last spring.në shqip e kryera me kohë të mbaruar; në anglisht Past Simple
Kur ke qenë në Romë?When did you go to Rome?«kur» → vetëm Past Simple
Nuk kam fluturuar kurrë me avion.I've never been on a plane.dy mohime → vetëm never
Ka qenë në Paris tri herë.She's been to Paris three times.shkoi dhe u kthye → been
Babi ka shkuar në supermarket.Dad has gone to the supermarket.është ende atje → gone

Shkurt: për përvojat pa kohë e kryera shqipe = Present Perfect; por kohën angleze e vendos fjala e kohës, jo forma shqipe. Me kur ose me kohë të mbaruar → Past Simple; «nuk… kurrë» → vetëm never.

Forma

Past participle (forma e tretë / V3)

Çdo folje ka tri forma kryesore: formën bazë, Past Simple dhe past participle (forma e tretë, «V3»). Te foljet e rregullta past participle është i njëjtë me Past Simple (-ed). Te foljet e parregullta mësojini tri format bashkë.

Forma bazëPast SimplePast participle
visit (e rregullt)visitedvisited
try (e rregullt)triedtried
bewas / werebeen
gowentgone
seesawseen
eatateeaten
dodiddone
havehadhad
makemademade
meetmetmet
taketooktaken
writewrotewritten
drinkdrankdrunk
rideroderidden
flyflewflown
breakbrokebroken
loselostlost

Pohore dhe mohore

Kryefjalahave / has (not)past participleFormat e shkurtra
I / you / we / theyhavevisited Japan.I've, you've, we've, they've
he / she / ithasvisited Japan.he's, she's, it's
I / you / we / theyhave notseen it.haven't
he / she / ithas notseen it.hasn't

Pyetjet dhe përgjigjet e shkurtra

PyetjaPërgjigjet e shkurtra
Have you ever been to India?Yes, I have. / No, I haven't.
Has she ever tried surfing?Yes, she has. / No, she hasn't.
How many countries have you visited?Eleven, I think.

Ever, never, before, yet

FjalaKuptimiVendiShembull
everndonjëherë në jetënë pyetje; para past participleHave you ever ridden a horse?
neverkurrëpara past participle; folja pohoreI've never ridden a horse.
beforemë parënë fund të fjalisëI've seen this film before.
yetderi tani (por pres që të ndodhë)në fund të mohimeve dhe pyetjeveI haven't been to Paris yet.

Përdorimi

1Përvojat e jetës, pa treguar kohën

Përdorni Present Perfect për të thënë që diçka ka ndodhur në një moment të jetës suaj, pa thënë kur. Në shqip këtu përdorim zakonisht të kryerën: «kam jetuar», «ka vrapuar».

I've lived in three different countries.
Kam jetuar në tri vende të ndryshme.
përvojë, pa kohë
She's run two marathons.
Ka vrapuar dy maratona.
she's = she has
We've met a lot of interesting people on this trip.
Në këtë udhëtim kemi njohur shumë njerëz interesantë.
udhëtimi vazhdon ende
My parents have visited me in London twice.
Prindërit më kanë ardhur për vizitë në Londër dy herë.
I haven't seen many of his films.
Nuk i kam parë shumë nga filmat e tij.

2Have you ever…? dhe never

Ever do të thotë «ndonjëherë deri tani». Përdoret kryesisht në pyetje. Never do të thotë «kurrë» dhe shkon me folje pohore. Në fjali pohore ever përdoret kryesisht pas sipërores ose pas the first / only time (the best film I've ever seen; më shumë te A2-19). Në anglishten amerikane për përvojat është e zakonshme edhe Did you ever…?. Dhe kur flisni për një periudhë të mbaruar, never mund të shkojë me Past Simple: I never saw him again – shih A2-19.

Have you ever eaten octopus?
A ke ngrënë ndonjëherë oktapod?
«ndonjëherë» → ever
Has your brother ever lived abroad?
A ka jetuar ndonjëherë jashtë vëllai yt?
I've never been on a plane.
Nuk kam fluturuar kurrë me avion.
«nuk… kurrë» → vetëm never
She's never broken a bone.
Nuk ka thyer kurrë asnjë kockë.
në shqip tre mohime, në anglisht një
"Have you ever met anyone famous?" "No, never."
«Ke takuar ndonjëherë ndonjë të famshëm?» «Jo, kurrë.»
It's the best film I've ever seen.
Është filmi më i mirë që kam parë ndonjëherë.
sipërore + ever: shih A2-19

3Before dhe (not) yet

Before (në fund) do të thotë «më parë». Not … yet do të thotë «jo deri tani – por pres ta bëj në të ardhmen». Yet ka edhe përdorime të tjera te A2-17.

I've tried this recipe before. It's great.
Këtë recetë e kam provuar edhe më parë. Është shumë e mirë.
Have you been here before?
Ke qenë këtu më parë?
I haven't read the last book in the series yet.
Librin e fundit të serisë nuk e kam lexuar ende.
ende jo, por do ta lexoj
"Have you seen the new exhibition at the museum?" "Not yet."
«E ke parë ekspozitën e re në muze?» «Ende jo.»

4Been apo gone

Been (nga be) = shkoi dhe u kthye. Gone = shkoi dhe është ende atje (ose në rrugë). Në shqip «ka qenë» është gjithmonë been, por «ka shkuar» mund të jetë të dyja.

She's been to Paris three times.
Ka qenë në Paris tri herë.
shkoi dhe u kthye
"Where's Sara?" "She's gone to Paris."
«Ku është Sara?» «Ka shkuar në Paris.»
tani është në Paris
Have you ever been to a music festival?
Ke qenë ndonjëherë në një festival muzike?
Dad has gone to the supermarket. He'll be back soon.
Babi ka shkuar në supermarket. Kthehet shpejt.
është ende atje → gone

5Së pari përvoja, pastaj detajet me Past Simple

Filloni me Present Perfect për të sjellë përvojën. Sapo jepni ose kërkoni detaje për një rast të caktuar – kur, ku, me kë, si ishte – kaloni te Past Simple. Në shqip shpesh vazhdojmë me të kryerën («Po, kam qenë në 2019»), në anglisht jo.

"Have you ever been to Rome?" "Yes, I went there in 2019."
«Ke qenë ndonjëherë në Romë?» «Po, kam qenë në vitin 2019.»
në shqip e kryera, në anglisht viti → went
I've met a famous actor. I met him in a café last summer.
Kam takuar një aktor të famshëm. E takova në një kafe verën e kaluar.
përvoja, pastaj detajet
"Have you ever lost your passport?" "Yes, once. It was a nightmare."
«Të ka humbur ndonjëherë pasaporta?» «Po, një herë. Ishte makth.»
si ishte → Past Simple
"Have you ever tried snowboarding?" "Yes. I tried it in January, and I loved it."
«A ke provuar ndonjëherë snoubord?» «Po. E provova në janar dhe më pëlqeu shumë.»

Gabime të shpeshta

❌I have been to Rome in 2019.
✅I went to Rome in 2019.
Kohë e mbaruar → Past Simple.
❌Have you ever ate sushi?
✅Have you ever eaten sushi?
Pas have / has vjen past participle: eat – ate – eaten.
❌She has went to Spain.
✅She has gone to Spain. ose She has been to Spain.
Përdorni past participle, jo Past Simple.
❌I haven't never seen snow.
✅I've never seen snow. ose I haven't ever seen snow.
never + folje pohore.
❌He have visited Peru.
✅He has visited Peru.
he / she / it → has.
❌I've ever been to Canada.
✅I've been to Canada.
Në fjali pohore ever përdoret kryesisht pas sipërores ose pas the first / only time.
❌"Have you been to Mexico?" "Yes, I've."
✅"Yes, I have."
Pa formë të shkurtër në përgjigjet e shkurtra pohore.
❌"Where's Tom?" "He's been to the bank."
✅"He's gone to the bank."
E gabuar në këtë kontekst: ai është atje tani → gone.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Kur ke qenë…?» → When have you been…? Në shqip e kryera shkon pa problem me «kur» dhe me një kohë të mbaruar: «Arta, kur e ke vizituar kalanë e Gjirokastrës me klasën?», «Klea ka qenë në Londër muajin e kaluar». Në anglisht pyetja me When…? dhe çdo kohë e mbaruar kërkojnë Past Simple.

❌Arta, when have you visited the castle in Gjirokaster with your class?
✅Arta, when did you visit the castle in Gjirokaster with your class?
«kur» → Past Simple
❌Klea has been to London last month for a job interview.
✅Klea went to London last month for a job interview. ose Klea was in London last month for a job interview.
last month = kohë e mbaruar

2. «Nuk… kurrë» → haven't never. Shqipja i do dy mohime: «Gjyshja është nëntëdhjetë vjeçe, por nuk ka dalë kurrë nga Gjirokastra». Në anglisht mjafton një: never me folje pohore, ose haven't / hasn't … ever.

❌Grandma is ninety, but she hasn't never left Gjirokaster.
✅Grandma is ninety, but she has never left Gjirokaster. ose Grandma is ninety, but she hasn't ever left Gjirokaster.
vetëm një mohim

3. «Ka shkuar tri herë» → has gone three times. Në shqip «Ka shkuar në Itali tri herë» do të thotë që ka shkuar dhe është kthyer. Në anglisht has gone do të thotë që personi është ende atje. Për një përvojë (shkoi dhe u kthye) anglishtja thotë been.

⚠️Ardit has gone to Italy three times, so he knows a few words of Italian.
✅Ardit has been to Italy three times, so he knows a few words of Italian.
Gramatikisht është e saktë, por gone do të thotë «është ende atje»; për përvojë: been

Mos i ngatërroni

Present Perfect apo Past Simple – Present Perfect = përvojë pa kohë, në jetën tuaj deri tani. Past Simple = kohë e mbaruar, ose detajet. Dallimi i plotë është te A2-19.

I've been to Japan.
Kam qenë në Japoni.
përvojë
I went to Japan last spring.
Pranverën e kaluar shkova në Japoni.
kur

been apo gone – Been to = vizitoi dhe u kthye. Gone to = është atje tani.

They've been to the beach.
Kanë qenë në plazh.
janë kthyer: shikoni peshqirët me rërë
They've gone to the beach.
Kanë shkuar në plazh.
janë në plazh tani

he's = he is / he has – Shikoni çfarë vjen pas. Forma -ing, mbiemër ose emër → is. Past participle që tregon një veprim, zakonisht me kundrinor ose me been to / gone to → has. Kujdes: disa past participle janë edhe mbiemra (broken, tired, married), dhe atëherë 's = is. Vendos kuptimi.

He's tired.
Është i lodhur.
he is
He's tried it.
E ka provuar.
he has
He's broken his arm.
Ka thyer krahun.
he has: veprim, + kundrinor
It's broken.
Është i prishur.
it is: përshkruan sendin tani

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • have dhe has janë të dobëta në pohime dhe pyetje: Have you ever…? /həv juː ˈevə/ (UK), /həv juː ˈevər/ (US). /ə/ është shumë afër «ë»-së shqipe. Në përgjigjet e shkurtra janë të forta: Yes, I have /hæv/ – /æ/ nuk ekziston në shqip: hapeni gojën më shumë se për «e», pothuajse si për «a».
  • Format e shkurtra: I've /aɪv/; he's /hiːz/, she's /ʃiːz/. Dëgjoni /v/ ose /z/ të vogël: I've seen (e saktë) apo I seen (jo standarde). she's fillon me «sh» të shqipes.
  • been është /biːn/ në anglishten britanike të kujdesshme, dhe shpesh /bɪn/ (US, dhe në të folurit e shpejtë britanik). Mos e lexoni me dy zanore («be-en»).
  • Past participle i rregullt ndjek shkrimin dhe shqiptimin e Past Simple: stopped /t/, lived /d/, visited /ɪd/ A1-27. -ed nuk është rrokje më vete, përveç pas t dhe d.
  • gone /ɡɒn/ (UK), /ɡɔːn/ (US); done /dʌn/ rimon me sun: /ʌ/ është e shkurtër, me gojë gjysmë të hapur, diku midis «a»-së dhe «ë»-së – jo «o».

Rregulli i artë

Përvojë jete, pa kohë → have / has + past participle (Have you ever…? I've never…). Thoni ose pyetni kur → Past Simple, edhe kur në shqip themi «kam qenë». Been = shkoi dhe u kthye; gone = është ende atje. Dhe «nuk… kurrë» është vetëm never.

Ushtrime

A. Forma

Vendoseni foljen në kllapa në formën e duhur.

  1. I (visit) Rome three times in my life.
  2. you ever (try) Thai food?
  3. She (never / see) the sea.
  4. They (not / meet) my parents yet.
  5. Past participle: write
  6. Past participle: eat
  7. Përgjigje e shkurtër: "Has he ever worked in a restaurant?" (No)

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen e saktë.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: "Where's Mum?" "She's … to work."
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … that film last week.
  3. Zgjidhni përgjigjen e saktë: "Have you ever been to Berlin?" "Yes, I … there in 2022."
  4. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I've … eaten octopus.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. Have you ever went to a concert?
  2. I haven't never ridden a motorbike.
  3. He have visited Peru twice.
  4. She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

Travel talk
Kai: Have you ever 16 (be) to Japan?
Rosa: Yes, I 17. I 18 (go) there in 2019 with my sister.
Kai: Wow! 19 you (try) real sushi on that trip?
Rosa: Of course! But I 20 (never / climb) Mount Fuji. Maybe next time!
Kai: I've never 21 (be) to Asia. It's my dream.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani dy fjali për gjëra që i keni bërë dhe një për diçka që nuk e keni bërë kurrë.
  2. Shkruani një pyetje me Have you ever…? dhe një bisedë të shkurtër me një detaj në Past Simple.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A1-28 Past Simple: foljet e parregullta, did dhe didn't në anglisht
    Yesterday I (see) a great film.
  2. A2-07 Shkalla sipërore në anglisht (superlatives): the biggest, the most, the best
    Everest is (high) mountain in the world.
  3. A2-15 Give me the book, give it to me: foljet me dy kundrinorë në anglisht
    Zgjidhni përgjigjen e saktë: Can you show ?
Përgjigjet

A. Forma

  1. have visited / 've visited
  2. Have … tried
  3. has never seen / 's never seen
  4. haven't met / have not met
  5. written
  6. eaten
  7. No, he hasn't.

B. Kuptimi

  1. gone
  2. saw
  3. went
  4. never

C. Gjeni gabimin

  1. Have you ever been to a concert? / Have you ever gone to a concert?
  2. I've never ridden a motorbike. / I have never ridden a motorbike. / I haven't ever ridden a motorbike.
  3. He has visited Peru twice. / He's visited Peru twice.
  4. ✓ She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.

D. Në kontekst

  1. been
  2. have
  3. went
  4. Did … try
  5. have never climbed / 've never climbed
  6. been

E. Radha juaj

  1. I've been to Egypt and I've run a half marathon. I've never ridden a horse.
  2. "Have you ever met a famous person?" "Yes, I have. I met a famous singer at the airport in 2021."

F. Përsëritje e përzier

  1. saw
  2. the highest
  3. me your photos
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play