Thì hiện tại hoàn thành nói về trải nghiệm: Have you ever…? (Present Perfect)
Present Perfect: Have You Ever…?
Trong trang này
Mục tiêu
Sau bài này, bạn có thể nói về những trải nghiệm trong đời bằng present perfect (thì hiện tại hoàn thành: have / has + past participle), hỏi Have you ever…?, trả lời bằng câu trả lời ngắn, dùng ever, never, before và (not) yet, chọn đúng giữa been và gone, và kể chi tiết bằng past simple (thì quá khứ đơn).
Ý chính
Past simple nói về một thời điểm đã kết thúc: I went to Rome in 2019. Present perfect nhìn vào một điều khác: cuộc đời bạn cho đến bây giờ, nhìn từ hôm nay. I've been to Rome. Khi nào? Không quan trọng. Điều quan trọng là việc đó đã trở thành một phần trải nghiệm của bạn.
Hãy hình dung cuộc đời bạn như một chiếc ba lô. Mọi trải nghiệm bạn đã có đều nằm trong đó, và hôm nay bạn vẫn mang nó trên lưng. Present perfect mở ba lô ra và nhìn vào bên trong: Have you ever eaten sushi? I've never seen snow. Chúng ta nhìn vào những gì trong ba lô, không nhìn vào tờ lịch.
Hãy nhìn vào hình thức: have ở thì hiện tại. Đó chính là manh mối. Present perfect là một thì hiện tại nói về quá khứ — nó nối những trải nghiệm trong quá khứ với con người bạn bây giờ. Ngay khi bạn nói hoặc hỏi khi nào, bạn đóng ba lô lại và quay về past simple.
Tiếng Việt và tiếng Anh
Động từ tiếng Việt không đổi hình thức: "đến" vẫn là "đến". Để nói về trải nghiệm, tiếng Việt dùng đã từng, từng, chưa bao giờ, và hỏi bằng đã … chưa? Tiếng Anh thì phải đổi động từ: have / has + past participle (quá khứ phân từ). Lưu ý: chữ "từng" không có nghĩa là phải thêm ever; trong câu khẳng định, tiếng Anh chỉ cần present perfect.
| Tiếng Việt | Tiếng Anh | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tôi đã từng sống ở ba nước. | I've lived in three countries. | "từng" → present perfect, không thêm ever |
| Bạn đã bao giờ ăn bạch tuộc chưa? | Have you ever eaten octopus? | câu hỏi: ever |
| Rồi. / Chưa. | Yes, I have. / No, I haven't. | trả lời ngắn bằng have |
| Tôi chưa bao giờ đi máy bay. | I've never been on a plane. | never + động từ khẳng định |
| Cô ấy từng đến Paris ba lần. | She's been to Paris three times. | đã về rồi → been |
| Bố đi siêu thị rồi. | Dad has gone to the supermarket. | bố đang ở đó → gone |
| Tôi đã đến Rome năm 2019. | I went to Rome in 2019. | có thời gian đã kết thúc → past simple, dù có "đã" |
Hãy chú ý chữ "rồi": tiếng Việt nói đi Paris rồi cho cả hai trường hợp (đã đi và đã về, hoặc vẫn đang ở đó), nhưng tiếng Anh phân biệt been (đi và đã về) với gone (vẫn đang ở đó).
Cấu trúc
Past participle (quá khứ phân từ)
Mỗi động từ có ba dạng chính: dạng nguyên mẫu, dạng quá khứ đơn và quá khứ phân từ (đôi khi gọi là "V3"). Với động từ có quy tắc, quá khứ phân từ giống dạng quá khứ đơn (-ed). Với động từ bất quy tắc, hãy học cả ba dạng cùng nhau.
| Nguyên mẫu | Quá khứ đơn | Quá khứ phân từ |
|---|---|---|
| visit (có quy tắc) | visited | visited |
| try (có quy tắc) | tried | tried |
| be | was / were | been |
| go | went | gone |
| see | saw | seen |
| eat | ate | eaten |
| do | did | done |
| have | had | had |
| make | made | made |
| meet | met | met |
| take | took | taken |
| write | wrote | written |
| drink | drank | drunk |
| ride | rode | ridden |
| fly | flew | flown |
| break | broke | broken |
| lose | lost | lost |
Khẳng định và phủ định
| Chủ ngữ | have / has (not) | quá khứ phân từ | Dạng rút gọn |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | have | visited Japan. | I've, you've, we've, they've |
| he / she / it | has | visited Japan. | he's, she's, it's |
| I / you / we / they | have not | seen it. | haven't |
| he / she / it | has not | seen it. | hasn't |
Câu hỏi và câu trả lời ngắn
| Câu hỏi | Câu trả lời ngắn |
|---|---|
| Have you ever been to India? | Yes, I have. / No, I haven't. |
| Has she ever tried surfing? | Yes, she has. / No, she hasn't. |
| How many countries have you visited? | Eleven, I think. |
Ever, never, before, yet
| Từ | Nghĩa | Vị trí | Ví dụ |
|---|---|---|---|
| ever | bất cứ lúc nào trong đời | câu hỏi; trước quá khứ phân từ | Have you ever ridden a horse? |
| never | chưa bao giờ | trước quá khứ phân từ; động từ khẳng định | I've never ridden a horse. |
| before | trước đây | cuối câu | I've seen this film before. |
| yet | cho đến giờ (nhưng sau này sẽ làm) | cuối câu phủ định và câu hỏi | I haven't been to Paris yet. |
Cách dùng
1Trải nghiệm trong đời, không nói thời gian
Dùng present perfect để nói rằng một việc đã xảy ra vào một lúc nào đó trong đời bạn, mà không nói khi nào.
2Have you ever…? và never
Ever nghĩa là "bất cứ lúc nào cho đến giờ". Từ này chủ yếu dùng trong câu hỏi. Never nghĩa là "chưa bao giờ" và đi với động từ khẳng định. Trong câu khẳng định, ever chủ yếu dùng sau so sánh nhất hoặc sau the first / only time (the best film I've ever seen; xem thêm A2-19). Trong tiếng Anh Mỹ, Did you ever…? cũng phổ biến khi hỏi về trải nghiệm. Và khi nói về một khoảng thời gian đã kết thúc, never có thể đi với past simple: I never saw him again. — xem A2-19.
3Before và (not) yet
Before (ở cuối câu) nghĩa là "trước đây". Not … yet nghĩa là "cho đến giờ thì chưa — nhưng tôi nghĩ sau này sẽ làm". Yet còn những cách dùng khác trong A2-17.
4Been và gone
Been (từ be) = đã đi và đã về. Gone = đã đi và vẫn đang ở đó (hoặc đang trên đường).
5Trải nghiệm trước, chi tiết bằng past simple
Bắt đầu bằng present perfect để giới thiệu trải nghiệm. Ngay khi bạn kể hoặc hỏi chi tiết về một lần cụ thể — khi nào, ở đâu, với ai, thế nào — hãy chuyển sang past simple.
Lỗi thường gặp
Bẫy dành cho người Việt
1. Quên đổi động từ sang quá khứ phân từ. Động từ tiếng Việt không bao giờ đổi, nên người Việt hay giữ nguyên dạng nguyên mẫu sau have / has. Sau have / has luôn là quá khứ phân từ.
2. Dịch "từng" thành ever trong câu khẳng định. Tôi từng ăn sầu riêng không có nghĩa là I have ever eaten…. Trong câu khẳng định, chỉ cần present perfect.
3. Trả lời "Rồi / Chưa" bằng did hoặc not yet. Tiếng Việt trả lời Rồi hoặc Chưa cho mọi câu hỏi "đã … chưa?". Trong tiếng Anh, câu hỏi với have được trả lời bằng have. Và với câu hỏi về trải nghiệm trong đời, not yet nghe như bạn đã có kế hoạch làm việc đó.
4. "Đi … rồi" lúc nào cũng thành been. Mai đi Đà Nẵng rồi có thể nghĩa là Mai đã đi và đã về, hoặc Mai đang ở Đà Nẵng. Tiếng Anh phải chọn: been (đã về) hay gone (vẫn đang ở đó).
Đừng nhầm lẫn
present perfect và past simple — Present perfect = một trải nghiệm, không có thời gian, trong cuộc đời bạn đến bây giờ. Past simple = thời gian đã kết thúc, hoặc chi tiết. Phần so sánh đầy đủ có trong A2-19.
been và gone — Been to = đã đến và đã về. Gone to = đang ở đó.
he's = he is / he has — Hãy nhìn từ đứng sau. Dạng -ing, tính từ hoặc danh từ → is. Quá khứ phân từ chỉ một hành động, thường có tân ngữ hoặc là been to / gone to → has. Cẩn thận: một số quá khứ phân từ cũng là tính từ (broken, tired, married), và khi đó 's = is. Nghĩa của câu sẽ quyết định.
Chính tả và phát âm
- have và has đọc nhẹ trong câu khẳng định và câu hỏi: Have you ever…? /həv juː ˈevə/ (Anh), /həv juː ˈevər/ (Mỹ) — nhấn vào ev-. Nhưng chúng đọc mạnh trong câu trả lời ngắn: Yes, I have /hæv/.
- Dạng rút gọn: I've /aɪv/; he's /hiːz/, she's /ʃiːz/. Tiếng Việt không có âm /v/ hay /z/ ở cuối từ, nên người Việt hay bỏ mất chúng — và I've seen nghe thành I seen (không chuẩn). Với /v/, răng trên chạm nhẹ môi dưới và rung dây thanh; với /z/, giữ một tiếng rung nhẹ như tiếng ong.
- been đọc /biːn/ (nguyên âm dài) trong tiếng Anh Anh cẩn thận, và thường đọc /bɪn/ (nguyên âm ngắn) trong tiếng Anh Mỹ và khi người Anh nói nhanh.
- Quá khứ phân từ có quy tắc đọc giống dạng quá khứ đơn: stopped /t/, lived /d/, visited /ɪd/ A1-27. Đừng bỏ âm cuối: mất /t/ hay /d/ là mất luôn dấu hiệu của thì.
- Cụm phụ âm cuối trong các quá khứ phân từ bất quy tắc: eaten /ˈiːtn/, written /ˈrɪtn/, drunk /drʌŋk/. Tiếng Việt không có cụm phụ âm như dr- ở đầu từ, nên đừng chèn thêm nguyên âm giữa /d/ và /r/.
- gone /ɡɒn/ (Anh), /ɡɔːn/ (Mỹ); done /dʌn/ vần với sun.
Quy tắc vàng
Trải nghiệm trong đời, không nói thời gian → have / has + quá khứ phân từ (Have you ever…? I've never…). Nói hoặc hỏi khi nào → past simple. Been = đã đi và đã về; gone = vẫn đang ở đó. Và chữ "từng" không có nghĩa là phải thêm ever.
Luyện tập
A. Hình thức
Chia động từ trong ngoặc hoặc làm theo yêu cầu.
-
I (visit) Rome three times in my life.
-
you ever (try) Thai food?
-
She (never / see) the sea.
-
They (not / meet) my parents yet.
-
Viết dạng quá khứ phân từ: write
-
Viết dạng quá khứ phân từ: eat
-
Viết câu trả lời ngắn: "Has he ever worked in a restaurant?" (No)
B. Ý nghĩa
Chọn đáp án đúng.
-
Chọn đáp án đúng: "Where's Mum?" "She's … to work."Mum (Anh), Mom (Mỹ)
-
Chọn đáp án đúng: I … that film last week.
-
Chọn đáp án đúng: "Have you ever been to Berlin?" "Yes, I … there in 2022."
-
Chọn đáp án đúng: I've … eaten octopus.
C. Tìm lỗi sai
Sửa lỗi sai. Nếu câu đã đúng, hãy viết correct.
-
Have you ever went to a concert?
-
I haven't never ridden a motorbike.
-
He have visited Peru twice.
-
She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.
D. Trong ngữ cảnh
Chia động từ trong ngoặc hoặc điền một từ thích hợp để hoàn thành đoạn hội thoại.
Kai: Have you ever 16 (be) to Japan?
Rosa: Yes, I 17. I 18 (go) there in 2019 with my sister.
Kai: Wow! 19 you (try) real sushi on that trip?
Rosa: Of course! But I 20 (never / climb) Mount Fuji. Maybe next time!
Kai: I've never 21 (be) to Asia. It's my dream.
E. Đến lượt bạn
Viết bằng tiếng Anh về trải nghiệm của bạn.
-
Viết hai câu về những việc bạn đã từng làm và một câu về việc bạn chưa bao giờ làm.
-
Viết một câu hỏi với Have you ever…? và một đoạn hội thoại ngắn có một chi tiết ở thì past simple.
F. Ôn tập tổng hợp
Ôn lại kiến thức của các bài trước.
-
A1-28 Thì quá khứ đơn với động từ bất quy tắc, câu phủ định và câu hỏi với did (Past Simple: Irregular Verbs) Yesterday I (see) a great film.
-
A2-07 So sánh nhất trong tiếng Anh (Superlatives): the -est và the most Everest is (high) mountain in the world.
-
A2-15 Động từ có hai tân ngữ: give me the book hay give it to me? (Verbs with Two Objects) Chọn đáp án đúng: Can you show ?
Đáp án
A. Hình thức
- have visited / 've visited
- Have … tried
- has never seen / 's never seen
- haven't met / have not met
- written
- eaten
- No, he hasn't.
B. Ý nghĩa
- gone
- saw
- went
- never
C. Tìm lỗi sai
- Have you ever been to a concert? / Have you ever gone to a concert?
- I've never ridden a motorbike. / I have never ridden a motorbike. / I haven't ever ridden a motorbike.
- He has visited Peru twice. / He's visited Peru twice.
- ✓ She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.
D. Trong ngữ cảnh
- been
- have
- went
- Did … try
- have never climbed / 've never climbed
- been
E. Đến lượt bạn
- I've been to Egypt and I've run a half marathon. I've never ridden a horse.
- "Have you ever met a famous person?" "Yes, I have. I met a famous singer at the airport in 2021."
F. Ôn tập tổng hợp
- saw
- the highest
- me your photos
