Present Perfect: Have you ever…? ცხოვრებისეული გამოცდილება ინგლისურად
Present Perfect: Have You Ever…?
ამ გვერდზე
მიზანი
ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ილაპარაკოთ თქვენს ცხოვრებისეულ გამოცდილებაზე have / has + past participle-ით, იკითხოთ Have you ever…?, უპასუხოთ მოკლე პასუხებით, გამოიყენოთ ever, never, before და (not) yet, აირჩიოთ been-სა და gone-ს შორის და დეტალები Past Simple-ით (მარტივი წარსული) თქვათ.
მთავარი იდეა
Past Simple დასრულებულ მომენტზე ლაპარაკობს: I went to Rome in 2019. Present Perfect (აწმყო სრული) სხვა რამეს უყურებს: თქვენს ცხოვრებას დღემდე, დღევანდელი დღიდან დანახულს. I've been to Rome. როდის? ამას მნიშვნელობა არ აქვს. მთავარია, რომ ეს ახლა თქვენი გამოცდილების ნაწილია.
წარმოიდგინეთ თქვენი ცხოვრება ზურგჩანთად. ყველა გამოცდილება, რაც გქონიათ, მასშია და დღეს თან დაგაქვთ. Present Perfect ზურგჩანთას ხსნის და შიგნით იხედება: Have you ever eaten sushi? I've never seen snow. ვუყურებთ, რა არის ჩანთაში, და არა კალენდარს.
შეხედეთ ფორმას: have აწმყოშია. ეს არის მინიშნება. Present Perfect აწმყოს დროა წარსულზე – ის წარსულ გამოცდილებას დღევანდელ თქვენთან აკავშირებს. როგორც კი იტყვით ან იკითხავთ, როდის, ზურგჩანთას ხურავთ და Past Simple-ს უბრუნდებით.
ქართული და ინგლისური
ქართულში გამოცდილებაზე ხშირად თურმეობითს ვიყენებთ: „რომში ვყოფილვარ“, „რვაფეხა არასდროს მიჭამია“, „ოდესმე გიცდია?“. აქ ის ინგლისურ Present Perfect-ს ხშირად ემთხვევა. მაგრამ ფრთხილად: ქართულად იმავე აზრს ხშირად წყვეტილითაც ვამბობთ („ახალი გამოფენა ნახე?“, „ამ მოგზაურობაში ბევრი ადამიანი გავიცანით“), ხოლო თურმეობითი დასრულებულ დროსთანაც შეიძლება. ამიტომ ქართული ზმნის ფორმა არ გეტყვით, რომელი დრო აირჩიოთ. ინგლისურში წესი მარტივია: დრო არ არის დასახელებული → Present Perfect; როდის (in 2019, last summer, yesterday) → Past Simple.
კიდევ რამდენიმე დამთხვევა და განსხვავება. „ოდესმე“ = ever, „არასდროს“ = never, „ადრე / ადრეც“ = before, „ჯერ არ“ = not … yet. ქართულად „არასდროს“ ხშირად „არ“-თან ერთად ითქმის („არასდროს არ ვყოფილვარ“), ინგლისურში კი never + დადებითი ზმნაა. კითხვაში ქართულად სიტყვათა რიგი არ იცვლება („ოდესმე ყოფილხარ…?“), ინგლისურში კი have / has ქვემდებარის წინ მოდის. და been / gone: „ყოფილა“ (წავიდა და დაბრუნდა) = has been, „წავიდა“ (ახლა იქაა) = has gone.
| ქართული | ინგლისური | რაშია განსხვავება? |
|---|---|---|
| პარიზში სამჯერ ყოფილა. | She's been to Paris three times. | აქ ერთნაირია: თურმეობითი = გამოცდილება |
| ოდესმე გიჭამია რვაფეხა? | Have you ever eaten octopus? | „ოდესმე“ = ever; have ქვემდებარის წინ |
| ძვალი არასდროს მოუტეხია. | She's never broken a bone. | never + დადებითი ზმნა |
| ეს რეცეპტი ადრეც მიცდია. | I've tried this recipe before. | „ადრე“ = before, წინადადების ბოლოს |
| სერიის ბოლო წიგნი ჯერ არ წამიკითხავს. | I haven't read the last book in the series yet. | „ჯერ არ“ = not … yet |
| ამ მოგზაურობაში ბევრი საინტერესო ადამიანი გავიცანით. | We've met a lot of interesting people on this trip. | ქართულად წყვეტილი; დრო არ არის დასახელებული → Present Perfect |
| „სარა სადაა?“ „პარიზში წავიდა.“ | "She's gone to Paris." | ქართულად წყვეტილი; ახლა იქაა → has gone |
| კი, 2019 წელს ვიყავი. | Yes, I went there in 2019. | „როდის“ დასახელებულია → Past Simple |
მოკლედ: გამოცდილება დროის გარეშე → have / has + past participle (ხშირად ქართული თურმეობითის მსგავსად); დრო ან დეტალი → Past Simple; „ოდესმე“ = ever, „არასდროს“ = never (მეორე „არ“-ის გარეშე).
ფორმა
Past participle (მესამე ფორმა)
ყველა ზმნას სამი მთავარი ფორმა აქვს: საწყისი ფორმა, Past Simple და past participle (მესამე ფორმა, „V3“). წესიერ ზმნებში past participle Past Simple-ის ტოლია (-ed). არაწესიერ ზმნებში სამივე ფორმა ერთად ისწავლეთ.
| საწყისი ფორმა | Past Simple | Past participle |
|---|---|---|
| visit (წესიერი) | visited | visited |
| try (წესიერი) | tried | tried |
| be | was / were | been |
| go | went | gone |
| see | saw | seen |
| eat | ate | eaten |
| do | did | done |
| have | had | had |
| make | made | made |
| meet | met | met |
| take | took | taken |
| write | wrote | written |
| drink | drank | drunk |
| ride | rode | ridden |
| fly | flew | flown |
| break | broke | broken |
| lose | lost | lost |
დადებითი და უარყოფითი
| ქვემდებარე | have / has (not) | past participle | შემოკლებული ფორმები |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | have | visited Japan. | I've, you've, we've, they've |
| he / she / it | has | visited Japan. | he's, she's, it's |
| I / you / we / they | have not | seen it. | haven't |
| he / she / it | has not | seen it. | hasn't |
კითხვები და მოკლე პასუხები
| კითხვა | მოკლე პასუხები |
|---|---|
| Have you ever been to India? | Yes, I have. / No, I haven't. |
| Has she ever tried surfing? | Yes, she has. / No, she hasn't. |
| How many countries have you visited? | Eleven, I think. |
Ever, never, before, yet
| სიტყვა | მნიშვნელობა | ადგილი | მაგალითი |
|---|---|---|---|
| ever | ოდესმე, ცხოვრებაში | კითხვებში; past participle-ის წინ | Have you ever ridden a horse? |
| never | არასდროს | past participle-ის წინ; დადებითი ზმნა | I've never ridden a horse. |
| before | ადრე, აქამდე | წინადადების ბოლოს | I've seen this film before. |
| yet | ჯერ (მაგრამ მოველი, რომ მოხდება) | უარყოფითი და კითხვითი წინადადების ბოლოს | I haven't been to Paris yet. |
გამოყენება
1ცხოვრებისეული გამოცდილება, დროის გარეშე
Present Perfect გამოიყენეთ, როცა ამბობთ, რომ რაღაც ცხოვრებაში ოდესღაც მოხდა, და არ ამბობთ, როდის.
2Have you ever…? და never
Ever ნიშნავს „ოდესმე, დღემდე“. ძირითადად კითხვებში გამოიყენება. Never ნიშნავს „არასდროს“ და დადებით ზმნასთან დგას. დადებით წინადადებაში ever ძირითადად აღმატებითი ხარისხის ან the first / only time-ის შემდეგ გვხვდება (the best film I've ever seen; მეტი – A2-19-ში). ამერიკულ ინგლისურში გამოცდილებაზე Did you ever…?-იც ხშირია. ხოლო დასრულებულ პერიოდზე never Past Simple-თანაც დგას: I never saw him again. – იხ. A2-19.
3Before და (not) yet
Before (ბოლოს) ნიშნავს „ადრე, აქამდე“. Not … yet ნიშნავს „დღემდე არა – მაგრამ მოველი, რომ მოხდება“. Yet-ის სხვა გამოყენებები A2-17-შია.
4Been თუ gone
Been (be-სგან) = წავიდა და დაბრუნდა. Gone = წავიდა და ჯერ ისევ იქაა (ან გზაშია).
5ჯერ გამოცდილება, მერე დეტალები Past Simple-ით
გამოცდილება Present Perfect-ით დაიწყეთ. როგორც კი ერთი კონკრეტული შემთხვევის დეტალებს იტყვით ან იკითხავთ – როდის, სად, ვისთან ერთად, როგორი იყო – Past Simple-ზე გადადით.
ხშირი შეცდომები
მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
1. „ორი ზაფხულის წინ ყაზბეგზე ავსულვართ“ → Present Perfect დროსთან. ქართულ თურმეობითს დროის სიტყვა არ აფერხებს: „ორი ზაფხულის წინ ყაზბეგზე ავსულვართ“. ამიტომ ინგლისურშიც Present Perfect გვინდა. ინგლისურში როგორც კი როდის ჩნდება (in August, last year, yesterday), Past Simple გვჭირდება.
2. „არასდროს არსად“ → ორმაგი უარყოფა. ქართულად ორი და სამი უარყოფითი სიტყვაც კი ბუნებრივია: „ჩემი პატარა და საქართველოს გარეთ არასდროს არსად ყოფილა“. ინგლისურში never-ის შემდეგ any- სიტყვა დგას.
3. „ოდესმე ყოფილხარ…?“ → კითხვა მხოლოდ ინტონაციით. ქართულ კითხვაში სიტყვათა რიგი თხრობითისაა. ინგლისურ კითხვაში have / has ქვემდებარის წინ მოდის.
4. „უკვე“ → already. ქართულად ხშირად ვკითხულობთ: „შენს იტალიელ მეგობარს ხაჭაპური უკვე გაუსინჯავს?“ ინგლისურ კითხვაში already ნიშნავს, რომ ამას ველოდით ან გაგვიკვირდა. ზოგად გამოცდილებაზე კითხვისთვის – ever.
არ აგერიოთ
Present Perfect თუ Past Simple – Present Perfect = გამოცდილება, დროის გარეშე, თქვენი ცხოვრება დღემდე. Past Simple = დასრულებული დრო ან დეტალები. სრული შედარება A2-19-შია.
been თუ gone – Been to = ესტუმრა და დაბრუნდა. Gone to = ახლა იქაა.
he's = he is / he has – შეხედეთ, რა მოდის შემდეგ. -ing ფორმა, ზედსართავი ან არსებითი სახელი → is. Past participle, რომელიც მოქმედებაა, ჩვეულებრივ დამატებით ან been to / gone to-თი → has. ფრთხილად: ზოგი past participle ზედსართავიცაა (broken, tired, married), და მაშინ 's = is. გადამწყვეტია მნიშვნელობა.
მართლწერა და გამოთქმა
- have და has თხრობით წინადადებებსა და კითხვებში სუსტია: Have you ever…? /həv juː ˈevə/ (UK), /həv juː ˈevər/ (US). მოკლე პასუხებში კი ძლიერია: Yes, I have /hæv/. /æ/ ქართულში არ არის: პირი ფართოდ გააღეთ, ბგერა ა-სა და ე-ს შორისაა.
- შემოკლებული ფორმები: I've /aɪv/; he's /hiːz/, she's /ʃiːz/. პატარა /v/ ან /z/ არ დაკარგოთ: I've seen (სწორია) და I seen (სტანდარტული არ არის).
- been ფრთხილ ბრიტანულ გამოთქმაში /biːn/-ია, გრძელი ხმოვნით; ამერიკულსა და სწრაფ ბრიტანულ მეტყველებაში ხშირად /bɪn/ – მოკლე. ქართულში ხმოვნის სიგრძე არ განასხვავებს სიტყვებს, ინგლისურში კი ეს მნიშვნელოვანია.
- წესიერი past participle Past Simple-ის მართლწერასა და გამოთქმას მისდევს: stopped /t/, lived /d/, visited /ɪd/ A1-27. worked, lived ერთმარცვლიანია – დამატებით ხმოვანს ნუ ჩასვამთ.
- gone /ɡɒn/ (UK), /ɡɔːn/ (US); done /dʌn/ ერითმება sun-ს: /ʌ/ მოკლე, ღია ხმოვანია, ა-სთან ახლოს – ო არ არის.
ოქროს წესი
ცხოვრებისეული გამოცდილება, დროის გარეშე → have / has + past participle (Have you ever…? I've never…). იტყვით ან იკითხავთ, როდის → Past Simple. Been = წავიდა და დაბრუნდა; gone = ჯერ ისევ იქაა. ქართული ზმნის ფორმას ნუ მიენდობით – შეხედეთ, დასახელებულია თუ არა დრო.
სავარჯიშოები
A. ფორმა
ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
-
I (visit) Rome three times in my life.
-
you ever (try) Thai food?
-
She (never / see) the sea.
-
They (not / meet) my parents yet.
-
Past participle (მესამე ფორმა): write
-
Past participle (მესამე ფორმა): eat
-
მოკლე პასუხი: "Has he ever worked in a restaurant?" (No)
B. მნიშვნელობა
აირჩიეთ სწორი პასუხი.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: "Where's Mum?" "She's … to work."Mum (UK), Mom (US)
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … that film last week.
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: "Have you ever been to Berlin?" "Yes, I … there in 2022."
-
აირჩიეთ სწორი პასუხი: I've … eaten octopus.
C. იპოვეთ შეცდომა
ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.
-
Have you ever went to a concert?
-
I haven't never ridden a motorbike.
-
He have visited Peru twice.
-
She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.
D. კონტექსტში
შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები. ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.
Kai: Have you ever 16 (be) to Japan?
Rosa: Yes, I 17. I 18 (go) there in 2019 with my sister.
Kai: Wow! 19 you (try) real sushi on that trip?
Rosa: Of course! But I 20 (never / climb) Mount Fuji. Maybe next time!
Kai: I've never 21 (be) to Asia. It's my dream.
E. თქვენი ჯერი
დაწერეთ ინგლისურად.
-
დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, რაც გაგიკეთებიათ, და ერთი – იმაზე, რაც არასდროს გაგიკეთებიათ.
-
დაწერეთ კითხვა Have you ever…?-ით და მოკლე დიალოგი, რომელშიც დეტალი Past Simple-შია.
F. შერეული გამეორება
გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.
-
A1-28 Past Simple ქართულად: არაწესიერი ზმნები, did და didn't Yesterday I (see) a great film.
-
A2-07 აღმატებითი ხარისხი ინგლისურად: the -est, the most, one of the (Superlatives ქართულად) Everest is (high) mountain in the world.
-
A2-15 Give me the book თუ give it to me? ზმნები ორი დამატებით ინგლისურად აირჩიეთ სწორი პასუხი: Can you show ?
პასუხები
A. ფორმა
- have visited / 've visited
- Have … tried
- has never seen / 's never seen
- haven't met / have not met
- written
- eaten
- No, he hasn't.
B. მნიშვნელობა
- gone
- saw
- went
- never
C. იპოვეთ შეცდომა
- Have you ever been to a concert? / Have you ever gone to a concert?
- I've never ridden a motorbike. / I have never ridden a motorbike. / I haven't ever ridden a motorbike.
- He has visited Peru twice. / He's visited Peru twice.
- ✓ She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.
D. კონტექსტში
- been
- have
- went
- Did … try
- have never climbed / 've never climbed
- been
E. თქვენი ჯერი
- I've been to Egypt and I've run a half marathon. I've never ridden a horse.
- "Have you ever met a famous person?" "Yes, I have. I met a famous singer at the airport in 2021."
F. შერეული გამეორება
- saw
- the highest
- me your photos
