Slowingoგრამატიკა
A2 17 / 38

Present Perfect: Have you ever…? ცხოვრებისეული გამოცდილება ინგლისურად

Present Perfect: Have You Ever…?

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ ილაპარაკოთ თქვენს ცხოვრებისეულ გამოცდილებაზე have / has + past participle-ით, იკითხოთ Have you ever…?, უპასუხოთ მოკლე პასუხებით, გამოიყენოთ ever, never, before და (not) yet, აირჩიოთ been-სა და gone-ს შორის და დეტალები Past Simple-ით (მარტივი წარსული) თქვათ.

მთავარი იდეა

Past Simple დასრულებულ მომენტზე ლაპარაკობს: I went to Rome in 2019. Present Perfect (აწმყო სრული) სხვა რამეს უყურებს: თქვენს ცხოვრებას დღემდე, დღევანდელი დღიდან დანახულს. I've been to Rome. როდის? ამას მნიშვნელობა არ აქვს. მთავარია, რომ ეს ახლა თქვენი გამოცდილების ნაწილია.

წარმოიდგინეთ თქვენი ცხოვრება ზურგჩანთად. ყველა გამოცდილება, რაც გქონიათ, მასშია და დღეს თან დაგაქვთ. Present Perfect ზურგჩანთას ხსნის და შიგნით იხედება: Have you ever eaten sushi? I've never seen snow. ვუყურებთ, რა არის ჩანთაში, და არა კალენდარს.

შეხედეთ ფორმას: have აწმყოშია. ეს არის მინიშნება. Present Perfect აწმყოს დროა წარსულზე – ის წარსულ გამოცდილებას დღევანდელ თქვენთან აკავშირებს. როგორც კი იტყვით ან იკითხავთ, როდის, ზურგჩანთას ხურავთ და Past Simple-ს უბრუნდებით.

ქართული და ინგლისური

ქართულში გამოცდილებაზე ხშირად თურმეობითს ვიყენებთ: „რომში ვყოფილვარ“, „რვაფეხა არასდროს მიჭამია“, „ოდესმე გიცდია?“. აქ ის ინგლისურ Present Perfect-ს ხშირად ემთხვევა. მაგრამ ფრთხილად: ქართულად იმავე აზრს ხშირად წყვეტილითაც ვამბობთ („ახალი გამოფენა ნახე?“, „ამ მოგზაურობაში ბევრი ადამიანი გავიცანით“), ხოლო თურმეობითი დასრულებულ დროსთანაც შეიძლება. ამიტომ ქართული ზმნის ფორმა არ გეტყვით, რომელი დრო აირჩიოთ. ინგლისურში წესი მარტივია: დრო არ არის დასახელებული → Present Perfect; როდის (in 2019, last summer, yesterday) → Past Simple.

კიდევ რამდენიმე დამთხვევა და განსხვავება. „ოდესმე“ = ever, „არასდროს“ = never, „ადრე / ადრეც“ = before, „ჯერ არ“ = not … yet. ქართულად „არასდროს“ ხშირად „არ“-თან ერთად ითქმის („არასდროს არ ვყოფილვარ“), ინგლისურში კი never + დადებითი ზმნაა. კითხვაში ქართულად სიტყვათა რიგი არ იცვლება („ოდესმე ყოფილხარ…?“), ინგლისურში კი have / has ქვემდებარის წინ მოდის. და been / gone: „ყოფილა“ (წავიდა და დაბრუნდა) = has been, „წავიდა“ (ახლა იქაა) = has gone.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
პარიზში სამჯერ ყოფილა.She's been to Paris three times.აქ ერთნაირია: თურმეობითი = გამოცდილება
ოდესმე გიჭამია რვაფეხა?Have you ever eaten octopus?„ოდესმე“ = ever; have ქვემდებარის წინ
ძვალი არასდროს მოუტეხია.She's never broken a bone.never + დადებითი ზმნა
ეს რეცეპტი ადრეც მიცდია.I've tried this recipe before.„ადრე“ = before, წინადადების ბოლოს
სერიის ბოლო წიგნი ჯერ არ წამიკითხავს.I haven't read the last book in the series yet.„ჯერ არ“ = not … yet
ამ მოგზაურობაში ბევრი საინტერესო ადამიანი გავიცანით.We've met a lot of interesting people on this trip.ქართულად წყვეტილი; დრო არ არის დასახელებული → Present Perfect
„სარა სადაა?“ „პარიზში წავიდა.“"She's gone to Paris."ქართულად წყვეტილი; ახლა იქაა → has gone
კი, 2019 წელს ვიყავი.Yes, I went there in 2019.„როდის“ დასახელებულია → Past Simple

მოკლედ: გამოცდილება დროის გარეშე → have / has + past participle (ხშირად ქართული თურმეობითის მსგავსად); დრო ან დეტალი → Past Simple; „ოდესმე“ = ever, „არასდროს“ = never (მეორე „არ“-ის გარეშე).

ფორმა

Past participle (მესამე ფორმა)

ყველა ზმნას სამი მთავარი ფორმა აქვს: საწყისი ფორმა, Past Simple და past participle (მესამე ფორმა, „V3“). წესიერ ზმნებში past participle Past Simple-ის ტოლია (-ed). არაწესიერ ზმნებში სამივე ფორმა ერთად ისწავლეთ.

საწყისი ფორმაPast SimplePast participle
visit (წესიერი)visitedvisited
try (წესიერი)triedtried
bewas / werebeen
gowentgone
seesawseen
eatateeaten
dodiddone
havehadhad
makemademade
meetmetmet
taketooktaken
writewrotewritten
drinkdrankdrunk
rideroderidden
flyflewflown
breakbrokebroken
loselostlost

დადებითი და უარყოფითი

ქვემდებარეhave / has (not)past participleშემოკლებული ფორმები
I / you / we / theyhavevisited Japan.I've, you've, we've, they've
he / she / ithasvisited Japan.he's, she's, it's
I / you / we / theyhave notseen it.haven't
he / she / ithas notseen it.hasn't

კითხვები და მოკლე პასუხები

კითხვამოკლე პასუხები
Have you ever been to India?Yes, I have. / No, I haven't.
Has she ever tried surfing?Yes, she has. / No, she hasn't.
How many countries have you visited?Eleven, I think.

Ever, never, before, yet

სიტყვამნიშვნელობაადგილიმაგალითი
everოდესმე, ცხოვრებაშიკითხვებში; past participle-ის წინHave you ever ridden a horse?
neverარასდროსpast participle-ის წინ; დადებითი ზმნაI've never ridden a horse.
beforeადრე, აქამდეწინადადების ბოლოსI've seen this film before.
yetჯერ (მაგრამ მოველი, რომ მოხდება)უარყოფითი და კითხვითი წინადადების ბოლოსI haven't been to Paris yet.

გამოყენება

1ცხოვრებისეული გამოცდილება, დროის გარეშე

Present Perfect გამოიყენეთ, როცა ამბობთ, რომ რაღაც ცხოვრებაში ოდესღაც მოხდა, და არ ამბობთ, როდის.

I've lived in three different countries.
სამ სხვადასხვა ქვეყანაში მიცხოვრია.
გამოცდილება, დრო არ არის → Present Perfect
She's run two marathons.
ორი მარათონი გაურბენია.
she's = she has
We've met a lot of interesting people on this trip.
ამ მოგზაურობაში ბევრი საინტერესო ადამიანი გავიცანით.
ქართულად წყვეტილი; მოგზაურობა გრძელდება → Present Perfect
My parents have visited me in London twice.
მშობლები ლონდონში ორჯერ ჩამოვიდნენ ჩემთან.
ქართულად წყვეტილი; დრო არ არის დასახელებული → Present Perfect
I haven't seen many of his films.
მისი ბევრი ფილმი არ მინახავს.

2Have you ever…? და never

Ever ნიშნავს „ოდესმე, დღემდე“. ძირითადად კითხვებში გამოიყენება. Never ნიშნავს „არასდროს“ და დადებით ზმნასთან დგას. დადებით წინადადებაში ever ძირითადად აღმატებითი ხარისხის ან the first / only time-ის შემდეგ გვხვდება (the best film I've ever seen; მეტი – A2-19-ში). ამერიკულ ინგლისურში გამოცდილებაზე Did you ever…?-იც ხშირია. ხოლო დასრულებულ პერიოდზე never Past Simple-თანაც დგას: I never saw him again. – იხ. A2-19.

Have you ever eaten octopus?
ოდესმე გიჭამია რვაფეხა?
„ოდესმე“ → ever; have ქვემდებარის წინ
Has your brother ever lived abroad?
შენს ძმას ოდესმე უცხოვრია საზღვარგარეთ?
he / she → has
I've never been on a plane.
თვითმფრინავით არასდროს მიფრენია.
ქართულად ხშირად „არასდროს არ“; ინგლისურში მხოლოდ never
She's never broken a bone.
ძვალი არასდროს მოუტეხია.
"Have you ever met anyone famous?" "No, never."
„ოდესმე შეხვედრიხარ ცნობილ ადამიანს?“ „არა, არასდროს.“
It's the best film I've ever seen.
ეს საუკეთესო ფილმია, რაც კი ოდესმე მინახავს.
აღმატებითი ხარისხი + ever: იხ. A2-19

3Before და (not) yet

Before (ბოლოს) ნიშნავს „ადრე, აქამდე“. Not … yet ნიშნავს „დღემდე არა – მაგრამ მოველი, რომ მოხდება“. Yet-ის სხვა გამოყენებები A2-17-შია.

I've tried this recipe before. It's great.
ეს რეცეპტი ადრეც მიცდია. შესანიშნავია.
„ადრე“ → before, ბოლოს
Have you been here before?
აქ ადრე ყოფილხარ?
I haven't read the last book in the series yet.
სერიის ბოლო წიგნი ჯერ არ წამიკითხავს.
„ჯერ არ“ → not … yet
"Have you seen the new exhibition at the museum?" "Not yet."
„მუზეუმში ახალი გამოფენა ნახე?“ „ჯერ არა.“
ქართულად წყვეტილი („ნახე?“), ინგლისურში Present Perfect

4Been თუ gone

Been (be-სგან) = წავიდა და დაბრუნდა. Gone = წავიდა და ჯერ ისევ იქაა (ან გზაშია).

She's been to Paris three times.
პარიზში სამჯერ ყოფილა.
წავიდა და დაბრუნდა → been
"Where's Sara?" "She's gone to Paris."
„სარა სადაა?“ „პარიზში წავიდა.“
ახლა იქაა → gone
Have you ever been to a music festival?
ოდესმე ყოფილხარ მუსიკალურ ფესტივალზე?
გამოცდილება → been
Dad has gone to the supermarket. He'll be back soon.
მამა სუპერმარკეტში წავიდა. მალე დაბრუნდება.
ჯერ არ დაბრუნებულა → gone

5ჯერ გამოცდილება, მერე დეტალები Past Simple-ით

გამოცდილება Present Perfect-ით დაიწყეთ. როგორც კი ერთი კონკრეტული შემთხვევის დეტალებს იტყვით ან იკითხავთ – როდის, სად, ვისთან ერთად, როგორი იყო – Past Simple-ზე გადადით.

"Have you ever been to Rome?" "Yes, I went there in 2019."
„ოდესმე ყოფილხარ რომში?“ „კი, 2019 წელს ვიყავი.“
დეტალი (როდის) → Past Simple
I've met a famous actor. I met him in a café last summer.
ცნობილი მსახიობი გამიცვნია. გასულ ზაფხულს კაფეში შევხვდი.
ჯერ გამოცდილება, მერე დეტალები
"Have you ever lost your passport?" "Yes, once. It was a nightmare."
„ოდესმე დაგიკარგავს პასპორტი?“ „კი, ერთხელ. საშინელება იყო.“
„როგორი იყო“ → Past Simple
"Have you ever tried snowboarding?" "Yes. I tried it in January, and I loved it."
„ოდესმე გიცდია სნოუბორდი?“ „კი. იანვარში ვცადე და ძალიან მომეწონა.“
in January → Past Simple

ხშირი შეცდომები

❌I have been to Rome in 2019.
✅I went to Rome in 2019.
დასრულებული დრო → Past Simple.
❌Have you ever ate sushi?
✅Have you ever eaten sushi?
have / has-ის შემდეგ – past participle: eat – ate – eaten.
❌She has went to Spain.
✅She has gone to Spain. ან She has been to Spain.
გამოიყენეთ past participle და არა Past Simple-ის ფორმა.
❌I haven't never seen snow.
✅I've never seen snow. ან I haven't ever seen snow.
never + დადებითი ზმნა.
❌He have visited Peru.
✅He has visited Peru.
he / she / it → has.
❌I've ever been to Canada.
✅I've been to Canada.
დადებით წინადადებაში ever ძირითადად აღმატებითი ხარისხის ან the first / only time-ის შემდეგ გამოიყენება.
❌"Have you been to Mexico?" "Yes, I've."
✅"Yes, I have."
დადებით მოკლე პასუხში შემოკლებული ფორმა არ გამოიყენება.
❌"Where's Tom?" "He's been to the bank."
✅"He's gone to the bank."
ამ კონტექსტში არასწორია: ახლა იქაა → gone.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „ორი ზაფხულის წინ ყაზბეგზე ავსულვართ“ → Present Perfect დროსთან. ქართულ თურმეობითს დროის სიტყვა არ აფერხებს: „ორი ზაფხულის წინ ყაზბეგზე ავსულვართ“. ამიტომ ინგლისურშიც Present Perfect გვინდა. ინგლისურში როგორც კი როდის ჩნდება (in August, last year, yesterday), Past Simple გვჭირდება.

❌We have climbed Mount Kazbek two summers ago.
✅We climbed Mount Kazbek two summers ago.
two summers ago = დასრულებული დრო → Past Simple

2. „არასდროს არსად“ → ორმაგი უარყოფა. ქართულად ორი და სამი უარყოფითი სიტყვაც კი ბუნებრივია: „ჩემი პატარა და საქართველოს გარეთ არასდროს არსად ყოფილა“. ინგლისურში never-ის შემდეგ any- სიტყვა დგას.

❌My little sister has never been nowhere outside Georgia.
✅My little sister has never been anywhere outside Georgia.
never + anywhere

3. „ოდესმე ყოფილხარ…?“ → კითხვა მხოლოდ ინტონაციით. ქართულ კითხვაში სიტყვათა რიგი თხრობითისაა. ინგლისურ კითხვაში have / has ქვემდებარის წინ მოდის.

❌You have ever slept in a tent?
✅Have you ever slept in a tent?
have + ქვემდებარე + ever + past participle

4. „უკვე“ → already. ქართულად ხშირად ვკითხულობთ: „შენს იტალიელ მეგობარს ხაჭაპური უკვე გაუსინჯავს?“ ინგლისურ კითხვაში already ნიშნავს, რომ ამას ველოდით ან გაგვიკვირდა. ზოგად გამოცდილებაზე კითხვისთვის – ever.

⚠️Has your Italian friend already tasted khachapuri?
✅Has your Italian friend ever tasted khachapuri?
გრამატიკულად სწორია, მაგრამ already გაკვირვებას ან მოლოდინს გამოხატავს; გამოცდილებაზე ვკითხულობთ ever-ით

არ აგერიოთ

Present Perfect თუ Past Simple – Present Perfect = გამოცდილება, დროის გარეშე, თქვენი ცხოვრება დღემდე. Past Simple = დასრულებული დრო ან დეტალები. სრული შედარება A2-19-შია.

I've been to Japan.
იაპონიაში ვყოფილვარ.
გამოცდილება
I went to Japan last spring.
გასულ გაზაფხულზე იაპონიაში ვიყავი.
როდის → Past Simple

been თუ gone – Been to = ესტუმრა და დაბრუნდა. Gone to = ახლა იქაა.

They've been to the beach.
პლაჟზე იყვნენ.
დაბრუნდნენ: შეხედეთ ქვიშიან პირსახოცებს
They've gone to the beach.
პლაჟზე წავიდნენ.
ახლა პლაჟზე არიან

he's = he is / he has – შეხედეთ, რა მოდის შემდეგ. -ing ფორმა, ზედსართავი ან არსებითი სახელი → is. Past participle, რომელიც მოქმედებაა, ჩვეულებრივ დამატებით ან been to / gone to-თი → has. ფრთხილად: ზოგი past participle ზედსართავიცაა (broken, tired, married), და მაშინ 's = is. გადამწყვეტია მნიშვნელობა.

He's tired.
დაღლილია.
he is
He's tried it.
უცდია.
he has
He's broken his arm.
ხელი მოიტეხა.
he has: მოქმედება + დამატება
It's broken.
გატეხილია.
it is: ნივთის ახლანდელ მდგომარეობას აღწერს

მართლწერა და გამოთქმა

  • have და has თხრობით წინადადებებსა და კითხვებში სუსტია: Have you ever…? /həv juː ˈevə/ (UK), /həv juː ˈevər/ (US). მოკლე პასუხებში კი ძლიერია: Yes, I have /hæv/. /æ/ ქართულში არ არის: პირი ფართოდ გააღეთ, ბგერა ა-სა და ე-ს შორისაა.
  • შემოკლებული ფორმები: I've /aɪv/; he's /hiːz/, she's /ʃiːz/. პატარა /v/ ან /z/ არ დაკარგოთ: I've seen (სწორია) და I seen (სტანდარტული არ არის).
  • been ფრთხილ ბრიტანულ გამოთქმაში /biːn/-ია, გრძელი ხმოვნით; ამერიკულსა და სწრაფ ბრიტანულ მეტყველებაში ხშირად /bɪn/ – მოკლე. ქართულში ხმოვნის სიგრძე არ განასხვავებს სიტყვებს, ინგლისურში კი ეს მნიშვნელოვანია.
  • წესიერი past participle Past Simple-ის მართლწერასა და გამოთქმას მისდევს: stopped /t/, lived /d/, visited /ɪd/ A1-27. worked, lived ერთმარცვლიანია – დამატებით ხმოვანს ნუ ჩასვამთ.
  • gone /ɡɒn/ (UK), /ɡɔːn/ (US); done /dʌn/ ერითმება sun-ს: /ʌ/ მოკლე, ღია ხმოვანია, ა-სთან ახლოს – ო არ არის.

ოქროს წესი

ცხოვრებისეული გამოცდილება, დროის გარეშე → have / has + past participle (Have you ever…? I've never…). იტყვით ან იკითხავთ, როდის → Past Simple. Been = წავიდა და დაბრუნდა; gone = ჯერ ისევ იქაა. ქართული ზმნის ფორმას ნუ მიენდობით – შეხედეთ, დასახელებულია თუ არა დრო.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.

  1. I (visit) Rome three times in my life.
  2. you ever (try) Thai food?
  3. She (never / see) the sea.
  4. They (not / meet) my parents yet.
  5. Past participle (მესამე ფორმა): write
  6. Past participle (მესამე ფორმა): eat
  7. მოკლე პასუხი: "Has he ever worked in a restaurant?" (No)

B. მნიშვნელობა

აირჩიეთ სწორი პასუხი.

  1. აირჩიეთ სწორი პასუხი: "Where's Mum?" "She's … to work."
  2. აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … that film last week.
  3. აირჩიეთ სწორი პასუხი: "Have you ever been to Berlin?" "Yes, I … there in 2022."
  4. აირჩიეთ სწორი პასუხი: I've … eaten octopus.

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. Have you ever went to a concert?
  2. I haven't never ridden a motorbike.
  3. He have visited Peru twice.
  4. She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.

D. კონტექსტში

შეავსეთ დიალოგში გამოტოვებული სიტყვები. ფრჩხილებში მოცემული ზმნა ჩასვით სწორი ფორმით.

Travel talk
Kai: Have you ever 16 (be) to Japan?
Rosa: Yes, I 17. I 18 (go) there in 2019 with my sister.
Kai: Wow! 19 you (try) real sushi on that trip?
Rosa: Of course! But I 20 (never / climb) Mount Fuji. Maybe next time!
Kai: I've never 21 (be) to Asia. It's my dream.

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ ორი წინადადება იმაზე, რაც გაგიკეთებიათ, და ერთი – იმაზე, რაც არასდროს გაგიკეთებიათ.
  2. დაწერეთ კითხვა Have you ever…?-ით და მოკლე დიალოგი, რომელშიც დეტალი Past Simple-შია.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A1-28 Past Simple ქართულად: არაწესიერი ზმნები, did და didn't
    Yesterday I (see) a great film.
  2. A2-07 აღმატებითი ხარისხი ინგლისურად: the -est, the most, one of the (Superlatives ქართულად)
    Everest is (high) mountain in the world.
  3. A2-15 Give me the book თუ give it to me? ზმნები ორი დამატებით ინგლისურად
    აირჩიეთ სწორი პასუხი: Can you show ?
პასუხები

A. ფორმა

  1. have visited / 've visited
  2. Have … tried
  3. has never seen / 's never seen
  4. haven't met / have not met
  5. written
  6. eaten
  7. No, he hasn't.

B. მნიშვნელობა

  1. gone
  2. saw
  3. went
  4. never

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. Have you ever been to a concert? / Have you ever gone to a concert?
  2. I've never ridden a motorbike. / I have never ridden a motorbike. / I haven't ever ridden a motorbike.
  3. He has visited Peru twice. / He's visited Peru twice.
  4. ✓ She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.

D. კონტექსტში

  1. been
  2. have
  3. went
  4. Did … try
  5. have never climbed / 've never climbed
  6. been

E. თქვენი ჯერი

  1. I've been to Egypt and I've run a half marathon. I've never ridden a horse.
  2. "Have you ever met a famous person?" "Yes, I have. I met a famous singer at the airport in 2021."

F. შერეული გამეორება

  1. saw
  2. the highest
  3. me your photos
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play