Past Simple հայերենով. կանոնավոր բայեր, -ed վերջավորություն, worked, studied, stopped
Past Simple: Regular Verbs
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք խոսել անցյալում ավարտված գործողությունների մասին կանոնավոր բայերով (I worked, she studied, we stopped), ճիշտ գրել -ed վերջավորությունը, արտասանել այն երեք ձևով և օգտագործել անցյալի ժամանակի արտահայտությունները։
Հիմնական գաղափար
Past Simple-ը (պարզ անցյալ) պատմում է ավարտված գործողության մասին. այն կատարվել է, ավարտվել է և պատկանում է մի ժամանակի, որն արդեն անցել է՝ yesterday, last year, in 2010։ Պատկերացրեք դուռ, որն այժմ փակ է։ Գործողությունը դռան մյուս կողմում է։ Այն ավարտված է, և մենք հետ ենք նայում դրան։
Բայերի մեծ մասի համար անգլերենը անցյալը նշում է մեկ փոքր վերջավորությամբ՝ -ed. Work → worked. Play → played. Live → lived. Այս բայերը կոչվում են կանոնավոր բայեր, որովհետև բոլորը հետևում են այս կանոնին։ (Այն բայերը, որոնք չեն հետևում, ինչպես go → went, A1-28-ում են։)
Եվս մի լավ լուր։ Past Simple-ն ունի մեկ ձև բոլոր դեմքերի համար. I worked, you worked, she worked, they worked. he/she/it-ի համար -s չկա, և հաստատական նախադասություններում ոչ was, ոչ էլ այլ օժանդակ բայ չկա։ Պետք է սովորել միայն մի քանի ուղղագրական կանոն և -ed-ի արտասանությունը, որը հաճախ ընդամենը մեկ փոքր հնչյուն է, ոչ թե լրացուցիչ վանկ։
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենում անցյալը մի քանի ձև ունի, և ամեն դեմք իր վերջավորությունն ունի. «աշխատեցի, աշխատեցիր, աշխատեց, աշխատեցինք…»։ Անգլերենում ամեն ինչ ավելի պարզ է. worked բոլորի համար։ Բայց երկու տեղ ուշադիր եղեք։ Առաջինը՝ օժանդակ բայով հայերեն ձևերը. «աշխատել եմ», իսկ խոսակցական լեզվում հաճախ նաև «աշխատել էի»՝ սովորական անցյալ իրադարձության համար («Երեկ քեզ զանգել էի»)։ «Էի»-ն հիշեցնում է was, և ստացվում է I was worked ❌։ Անգլերեն Past Simple-ում օժանդակ բայ չկա. ուղղակի worked։ Երկրորդը՝ «աշխատում էի» ձևը, որը նման է was working-ին, բայց հայերենում այն նաև անցյալի սովորությունների համար է («Ամեն ամառ գյուղ էինք գնում»)։ Անգլերենում անցյալում կրկնվող գործողությունների համար սովորաբար Past Simple է. We stayed with my aunt every summer։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Աշխատեցի / Աշխատեց / Աշխատեցին | I / she / they worked | մեկ ձև բոլոր դեմքերի համար |
| Աշխատել եմ (երեկ) | I worked (yesterday) | «եմ» կա, բայց անգլերենում օժանդակ բայ չկա |
| Պատրաստել էր (շաբաթ օրը) | She cooked (on Saturday) | «էր» ≈ was, բայց Past Simple-ում was չկա |
| Ամեն ամառ մնում էինք | We stayed every summer | անցյալի սովորություն → Past Simple |
| Հինգ տարի առաջ | five years ago | ago ժամանակից հետո |
| Անցյալ երկուշաբթի | last Monday | այստեղ նույնն է. նախդիր չկա |
Կարճ ասած՝ անցյալի ավարտված գործողության համար ուղղակի բայ + -ed, առանց was-ի և առանց հայերեն «եմ»-ի թարգմանության։
Կառուցվածք
Մեկ ձև բոլոր դեմքերի համար
| Ենթակա | Past Simple |
|---|---|
| I / you / he / she / it / we / they | worked yesterday. |
| I / you / he / she / it / we / they | played tennis. |
-ed-ի ուղղագրությունը
| Կանոն | Օրինակներ |
|---|---|
| Բայերի մեծ մասը. + ed | work → worked, clean → cleaned, want → wanted |
| Բայը վերջանում է -e-ով. + d | live → lived, like → liked, arrive → arrived, dance → danced |
| Բաղաձայն + y. y → ied | study → studied, carry → carried, try → tried |
| Ձայնավոր + y. + ed (առանց փոփոխության) | play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed |
| Շեշտված վերջին վանկ՝ մեկ ձայնավոր + մեկ բաղաձայն. բաղաձայնը կրկնեք | stop → stopped, plan → planned, prefer → preferred |
| Անշեշտ վերջին վանկ. կրկնություն չկա | visit → visited, open → opened, listen → listened |
| Վերջանում է w, x կամ y-ով. կրկնություն չկա | snow → snowed, fix → fixed, play → played |
| Մեկ ձայնավոր + l | travel → travelled (UK) / traveled (US), cancel → cancelled (UK) / canceled (US) |
-ed-ի արտասանությունը (մանրամասները՝ «Ուղղագրություն և արտասանություն» բաժնում)
| Հնչյուն | Երբ | Օրինակներ |
|---|---|---|
| «իդ». լրացուցիչ վանկ | t կամ d հնչյունից հետո | wanted, waited, needed, decided |
| «տ» | p, k, s, sh, ch, f հնչյուններից հետո | stopped, worked, kissed, washed, watched, laughed |
| «դ» | մնացած բոլոր հնչյուններից հետո, ներառյալ ձայնավորները | played, lived, called, cleaned, studied |
Ժամանակի արտահայտություններ. yesterday, yesterday evening, last night / week / month / year, three days ago, a long time ago, in 2010, in March, when I was a child։
Ժխտական և հարցական ձևերը (didn't, Did you…?) A1-28-ում են։
Գործածություն
1Ավարտված գործողություններ անցյալի որոշակի ժամանակում
Past Simple-ն օգտագործեք այն գործողության համար, որը սկսվել և ավարտվել է անցյալում։ Հաճախ ասում ենք, թե երբ է այն կատարվել։
2Անցյալի գործողությունների շարք
Past Simple-ն օգտագործեք իրար հաջորդող գործողությունների համար, ինչպես պատմության մեջ։
3Անցյալի իրավիճակներ և կրկնվող գործողություններ
Past Simple-ն օգտագործեք անցյալում որոշ ժամանակ տևած իրավիճակների և բազմիցս կրկնված գործողությունների համար։ (used to-ի համար տե՛ս A2-28։)
4Մեկ ձև բոլոր դեմքերի համար
Past Simple-ի ձևը նույնն է բոլոր ենթակաների համար. he/she/it-ի համար -s չկա։
5Անցյալի ժամանակի արտահայտություններ
Ժամանակի արտահայտությունը դրեք նախադասության վերջում կամ սկզբում։ Ago-ն գալիս է ժամանակահատվածից հետո։ last-ից կամ yesterday-ից առաջ նախդիր մի՛ դրեք (տե՛ս A1-20)։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Պատրաստել էր», «զանգել էի» → was + -ed. Խոսակցական հայերենում ավարտված անցյալ գործողության մասին հաճախ ասում ենք «-ել էի / -ել էր» ձևով. «Շաբաթ օրը քույրս բոլորի համար տոլմա էր պատրաստել»։ «Էր»-ը was է հիշեցնում, և ստացվում է was cooked։ Past Simple-ում օժանդակ բայ չկա։
2. «-ում էի» սովորության համար → was + -ing. Հայերենում անցյալի սովորությունը «-ում էի» ձևով ենք ասում. «Տատիկս ամեն Նոր տարի ամբողջ ընտանիքի համար գաթա էր թխում»։ Այս ձևը նման է was baking-ին, բայց անգլերենում անցյալում կրկնվող գործողության համար սովորաբար Past Simple է։
3. «Առաջ» → before + ժամանակ. «Անձրևը քսան րոպե առաջ է դադարել, արի զբոսնելու գնանք»։ «Առաջ»-ը հայերենում ժամանակից հետո է, և շատերը թարգմանում են before։ Անգլերենում՝ ago։
Մի՛ շփոթեք
was/were, թե -ed բայեր – Was/were-ը մարդուն կապում է նկարագրության կամ տեղի հետ (I was tired)։ Գործողության բայերը ստանում են -ed և was չեն պահանջում։ Տե՛ս A1-26։
Լրացուցիչ վանկ, թե ոչ – -ed բայերի մեծ մասը վանկ չի ավելացնում։ Walked-ը մեկ վանկ ունի, waited-ը՝ երկու։
Past Simple, թե Present Simple – Present Simple-ը նկարագրում է հիմա և միշտ (տե՛ս A1-12), Past Simple-ը՝ ավարտված ժամանակ։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- -ed-ի երեք հնչյունը. /t/ (stopped /stɒpt/ (UK), /stɑːpt/ (US)), /d/ (played /pleɪd/), /ɪd/ (wanted /ˈwɒntɪd/ (UK), /ˈwɑːntɪd/ (US))։ US անգլերենում լրացուցիչ վանկը հաճախ /əd/ է։
- Կանոնը վերաբերում է վերջին հնչյունին, ոչ թե վերջին տառին։ /t/-ից կամ /d/-ից հետո → /ɪd/։ Խուլ հնչյուններից հետո (/p/, /k/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /f/, /θ/) → /t/։ Մնացածից հետո → /d/։ Laughed-ը վերջանում է /f/ հնչյունով → /lɑːft/ (UK), /læft/ (US)։
- Հայերենում բաղաձայնների միջև հաճախ չգրված «ը» ենք արտասանում։ worked-ում մի՛ ավելացրեք այն. worked = մեկ վանկ, /k/ և /t/ իրար կողքի, առանց ձայնավորի։ Նույնը՝ stopped, watched։
- Ստուգում ձեռքը կոկորդին դնելով. եթե բայի վերջին հնչյունի ժամանակ թրթռոց եք զգում (play, live, call), վերջավորությունը /d/ է, եթե ոչ (stop, work, kiss)՝ /t/։ Հայերենում էլ ունենք նույն զույգերը՝ դ / տ, բ / պ, գ / կ, ուստի այս տարբերությունը ձեզ ծանոթ է։
- Արագ խոսքում /t/-ն կամ /d/-ն միանում է հաջորդ բառին. I watched TV հնչում է գրեթե «I watch TV»՝ արագ t-ով։ Ականջ դրեք դրան։
- Կրկնությունը կախված է շեշտից. prefer → preferred, բայց open → opened, visit → visited։ Հայերենում շեշտը վերջին վանկին է, իսկ visit, open, listen բառերում՝ առաջինին. VIS-it-ed, ոչ թե vis-it-ED։
Ոսկե կանոն
Կանոնավոր անցյալ = բայ + -ed, նույնը բոլոր դեմքերի համար, առանց was-ի։ Ստուգեք ուղղագրությունը (lived, studied, stopped) և լրացուցիչ վանկ ավելացրեք միայն t կամ d հնչյունից հետո (wanted, needed)։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Բայերը դրեք Past Simple-ով։
-
I (watch) a film last night.
-
She (study) for three hours.
-
We (stop) for lunch at a small café.
-
They (live) in Spain for two years.
-
He (plan) a surprise party.
-
My brother (play) football yesterday.
-
The bus (arrive) late.
B. Իմաստ
Պատասխանեք կամ ընտրեք։
-
-ed-ը լրացուցիչ վանկ ավելացնո՞ւմ է (yes / no): needed
-
-ed-ը լրացուցիչ վանկ ավելացնո՞ւմ է (yes / no): cooked
-
Վերջավորության հնչյունը «t» է, թե «d»: cleaned
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I … the kitchen yesterday.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: We moved here three years ….
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
I visitted my cousin.
-
He finish work at six yesterday.
-
We was arrived late.
-
She tried a new recipe last night.
D. Համատեքստում
Բայերը դրեք Past Simple-ով։
On Saturday I 17 (stay) at home. In the morning I 18 (clean) the flat, and in the afternoon I 19 (try) a new recipe. On Sunday my friends 20 (invite) me to the park. We 21 (walk) by the river and 22 (chat) for hours.
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք երեք բան, որ արել եք անցյալ հանգստյան օրերին՝ կանոնավոր բայերով։
-
Գրեք մեկ նախադասություն ձեր մանկության մասին when I was a child-ով։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A1-26 Was և were հայերենով. be բայի անցյալը, there was / there were, I was born Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Yesterday I … very busy.
-
A1-22 Present Continuous հայերենով. I'm working, am / is / are + -ing Գրեք -ing ձևը: stop
-
A1-12 Present Simple (պարզ ներկա) հայերենով. I work, she works Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Now she … in Rome, but in 2015 she lived in Milan.
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- watched
- studied
- stopped
- lived
- planned
- played
- arrived
B. Իմաստ
- yes
- no
- d
- cleaned
- ago
C. Գտեք սխալը
- I visited my cousin.
- He finished work at six yesterday.
- We arrived late.
- ✓ She tried a new recipe last night.
D. Համատեքստում
- stayed
- cleaned
- tried
- invited
- walked
- chatted
E. Ձեր հերթն է
- I cleaned my room. I watched a film. I called my sister.
- When I was a child, I played football every day.
F. Խառը կրկնություն
- was
- stopping
- lives
