Present Perfect. just, already, yet հայերենով
Present Perfect: Just, Already, Yet
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք խոսել անցյալի գործողությունների մասին, որոնք հիմա են կարևոր (I've lost my keys), նորություններ հայտնել և just, already և yet բառերը դնել նախադասության ճիշտ տեղում։
Հիմնական գաղափար
Պատկերացրեք ձեր այսօրվա անելիքների ցուցակը։ Որոշ գործերի կողքին նշան կա, որոշների կողքին՝ ոչ։ Երբ նայում եք ցուցակին, չեք հարցնում, թե երբ եք արել ամեն գործը։ Հարցնում եք՝ ի՞նչն է արված հիմա, և ի՞նչը՝ ոչ։
Այս դասում Present Perfect-ը (ներկա կատարյալ) հենց այդ գործն է անում։ Այն նայում է անցյալի գործողությանը հիմիկվանից, որովհետև արդյունքը հիմա է. I've lost my keys (ուստի չեմ կարող ներս մտնել)։ She's broken her arm (ուստի չի կարող թենիս խաղալ)։
Երեք փոքր բառ նկարագրում է ցուցակի նշանները։ Just-ը թարմ նշան է. դա պատահել է մի պահ առաջ։ Already-ն նշան է, որ դրվել է շուտ կամ արդեն՝ մինչև հիմա. I've already paid։ Yet-ը գործ է առանց նշանի, բայց սպասում ենք, որ նշանը կլինի. I haven't called her yet։ Ցուցակը հիմիկվա մասին է, ուստի բայն էլ է ներկայի մասին՝ have/has + past participle։
Հայերեն և անգլերեն
Այստեղ հայերենը շատ բան հեշտացնում է։ «Բանալիներս կորցրել եմ» = I've lost my keys. «-ել եմ» ձևը նույնպես ցույց է տալիս, որ արդյունքը հիմա է։ «Հենց նոր» կամ «նոր» = just, «արդեն» = already, «դեռ … չ-» = not … yet։
Տարբերությունները բառերի տեղի և մի քանի սովորության մեջ են։ Առաջին. հայերենում «դեռ»-ը դնում ենք բայից առաջ՝ «Դեռ չեմ որոշել», իսկ անգլերենում yet-ը գալիս է նախադասության վերջում՝ I haven't decided yet։ Երկրորդ. հայերենում «արդեն»-ը և «նոր»-ը հանգիստ միանում են ավարտված ժամանակի հետ՝ «Արդեն երկու շաբաթ առաջ ամրագրել եմ», «Նոր՝ տասը րոպե առաջ է եկել», իսկ անգլերենում yesterday, ago, last… բառերի հետ պետք է Past Simple։ Երրորդ. «Արդեն ճաշե՞լ ես» հայերենում սովորական, չեզոք հարց է, իսկ անգլերեն Have you already…?-ը զարմանք է ցույց տալիս. չեզոք հարցի համար պետք է yet։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Բանալիներս կորցրել եմ։ | I've lost my keys. | այստեղ նույնն է. արդյունքը հիմա է |
| Հաղորդագրությունդ հենց նոր տեսա։ | I've just seen your message. | just-ը have-ի և past participle-ի միջև |
| Արդեն ճաշել եմ։ | I've already eaten. | already-ն have-ի և past participle-ի միջև |
| Դեռ չեմ որոշել։ | I haven't decided yet. | «դեռ»-ը բայից առաջ, yet-ը՝ վերջում |
| Ծանրոցը դեռ չի՞ եկել։ / Ծանրոցն արդեն եկե՞լ է։ | Has the parcel arrived yet? | չեզոք հարց → yet |
| Արդեն վերջացրի՞ր։ Ինչ արագ։ | Have you finished already? | զարմանք → already |
| Երեկ եմ տեսել նրան։ | I saw him yesterday. | ավարտված ժամանակ → Past Simple |
Կարճ ասած՝ just և already՝ have/has-ից հետո, yet՝ նախադասության վերջում, իսկ ավարտված ժամանակի բառերի հետ՝ Past Simple, նույնիսկ եթե հայերենում «-ել եմ» եք ասում։
Կառուցվածք
Present Perfect (կրկնություն A2-16 դասից)
| Ենթակա | have / has | past participle |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have ('ve) | finished. |
| he / she / it | has ('s) | finished. |
| ժխտական | haven't / hasn't | finished. |
| հարց | Have you / Has she… | finished? |
She's finished her homework նախադասության մեջ 's = has. դա ցույց է տալիս past participle-ը, որը գործողություն է՝ այստեղ խնդրով։ (Որոշ past participle-ներ be-ից հետո կարող են լինել նաև ածական. It's broken = it is. տե՛ս A2-16)
Just, already, yet. իմաստը և տեղը
| Բառ | Իմաստը | Նախադասության տեսակը | Տեղը | Օրինակ |
|---|---|---|---|---|
| just | հենց նոր, մի պահ առաջ | հիմնականում հաստատական | have/has-ի և past participle-ի միջև | I've just finished. |
| already | արդեն, մինչև հիմա. սպասվածից շուտ | հաստատական և հարցեր | have/has-ի և past participle-ի միջև կամ վերջում | She's already left. / She's left already. |
| yet | դեռ (և սպասում ենք, որ կլինի) | ժխտական և հարցեր | նախադասության վերջում | I haven't eaten yet. / Have you eaten yet? |
Կարճ պատասխան yet-ով. "Is it ready?" "Not yet."
Գործածություն
1Անցյալի գործողություն, որի արդյունքը հիմա է
Present Perfect օգտագործեք, երբ անցյալի գործողությունն ունի արդյունք, որը հիմա է կարևոր։ Չենք ասում, թե երբ է դա պատահել. կարևորը արդյունքն է։
2Just = հենց նոր
Just-ը դրեք have/has-ի և past participle-ի միջև։ Այն ցույց է տալիս, որ գործողությունը շատ թարմ է։ Հայերենում՝ «հենց նոր», «նոր»։
3Already = արդեն, սպասվածից շուտ
Already-ն սովորաբար դրվում է have/has-ի և past participle-ի միջև։ Խոսքում կարող է դրվել նաև վերջում։ Հարցում այն հաճախ զարմանք է ցույց տալիս՝ այդքա՞ն շուտ։
4Yet = դեռ, բայց սպասում ենք
Yet-ը օգտագործեք ժխտական նախադասություններում և հարցերում։ Այն սովորաբար դրվում է նախադասության վերջում՝ խնդրից հետո։ Ժխտական նախադասությունը yet-ով նշանակում է «հիմա՝ ոչ, բայց հավանաբար ավելի ուշ»։ Հայերեն «դեռ»-ը բայից առաջ է, yet-ը՝ վերջում։
5Նորություններ
Թարմ նորությունները հաճախ հայտնում ենք Present Perfect-ով, որովհետև նորությունը հիմա է նոր և կարևոր։ Երբ մանրամասներ ենք ավելացնում (երբ, որտեղ, ինչպես), սովորաբար անցնում ենք Past Simple-ի (պարզ անցյալ). տե՛ս A2-19։
6Ամերիկյան անգլերեն. Past Simple just, already և yet բառերով
Ամերիկյան անգլերենում Past Simple-ը շատ տարածված է just, already և yet բառերի հետ։ Երկու ձևն էլ ճիշտ են։ Բրիտանական անգլերենը սովորաբար նախընտրում է Present Perfect։ Այս դասընթացում մենք վարժվում ենք Present Perfect-ով։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Դեռ չի նորոգել» → yet բայից առաջ. Հայերենում «դեռ»-ը դնում ենք բայից առաջ. «Սանտեխնիկը դեռ չի նորոգել խոհանոցի ծորակը»։ Անգլերենում yet-ը գալիս է նախադասության վերջում՝ խնդրից հետո։
2. «Արդեն երկու շաբաթ առաջ ամրագրել է» → already + ավարտված ժամանակ. Հայերենում «արդեն»-ը և «-ել է» ձևը հանգիստ միանում են ժամանակի հետ. «Լիլիթը Դիլիջանի հյուրանոցն արդեն երկու շաբաթ առաջ է ամրագրել»։ Անգլերենում ago, yesterday, last… բառերի հետ Present Perfect չի լինում։ Կամ հանեք ժամանակը, կամ անցեք Past Simple-ի։
3. «Արդեն … ե՞լ է» → already չեզոք հարցում. Հայերենում «Տատիկն արդեն դեղը խմե՞լ է» սովորական, չեզոք հարց է, օրինակ, երբ երեկոյան պարզապես ստուգում եք։ Անգլերենում already-ն հարցում զարմանք է ցույց տալիս («այդքա՞ն շուտ»)։ Երեկոյան պարզապես ստուգելու համար ավելի բնական է yet-ը։
4. «Ճամպրուկդ գտնվե՞լ է» → has found. Հայերենում «գտնվել», «կորել» բայերը առանց խնդրի են. «Ճամպրուկդ արդեն գտնվե՞լ է»։ Անգլերենում find-ը խնդիր է ուզում. ասեք, թե ով է գտել։
Մի՛ շփոթեք
yet, թե already հարցերում – Yet-ը չեզոք հարց է. սպասում եք, որ դա կլինի։ Already-ն զարմանք է ցույց տալիս. դա պատահել է սպասվածից շուտ։ Հայերենում երկու դեպքում էլ կարող ենք ասել «արդեն»։
just = հենց նոր, թե just = միայն – Present Perfect-ի հետ just-ը սովորաբար նշանակում է «հենց նոր»։ Այլ նախադասություններում կարող է նշանակել «միայն»։
yet, թե still – Հայերեն «դեռ»-ը և՛ yet է, և՛ still։ Still-ը (ինչ-որ բան շարունակվում է. I still haven't finished) և any more / no longer-ը B1-33 դասում են։ Present Perfect-ի և Past Simple-ի ընտրությունը A2-19 դասում է։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- Խոսքում have-ը և has-ը կրճատվում են, և դրանք հեշտ է բաց թողնել. I've just seen it /aɪv dʒʌst siːn ɪt/, She's already left /ʃiːz ɔːlˈredi left/։ Լսեք փոքրիկ /v/-ն կամ /z/-ն։
- already-ն մեկ բառ է, շեշտը երկրորդ վանկի վրա է՝ /ɔːlˈredi/։ Մի՛ շփոթեք all ready-ի հետ (երկու բառ = լրիվ պատրաստ. We're all ready to go)։
- just /dʒʌst/. սկզբի /dʒ/-ն նույնն է, ինչ հայերեն «ջ»-ն, իսկ /ʌ/-ն կարճ է, բերանը կիսաբաց է. սա ո՛չ «ա» է, ո՛չ «ու»։ I've just…-ում just-ը սովորաբար շեշտված է։ Վերջում s-ի և t-ի միջև «ը» մի՛ ավելացրեք։
- yet /jet/-ը սկսվում է yes-ի պես, հայերեն «յ»-ով։ Այո/ոչ հարցի վերջում ձայնը սովորաբար բարձրանում է. Have you finished yet?
Ոսկե կանոն
Երբ անցյալի գործողությունը հիմա է կարևոր, օգտագործեք have/has + past participle։ Just-ը և already-ն դրեք have/has-ի և past participle-ի միջև (already-ն կարող է գալ նաև վերջում)։ Yet-ը դրեք ժխտական նախադասությունների և հարցերի վերջում։ Եվ հիշեք. «դեռ չեմ» = haven't … yet, իսկ ago, yesterday-ի հետ միայն Past Simple։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Այս վարժություններում օգտագործեք Present Perfect (բրիտանական անգլերենի ձևը)։ Ամերիկյան Past Simple-ն էլ (I just ate) ճիշտ է. տե՛ս գործածություն 6։
-
I can't find my wallet. I (lose) it.
-
just-ը դրեք ճիշտ տեղում: She has called me.
-
yet-ը դրեք ճիշտ տեղում: They haven't replied to my email.
-
already-ն դրեք ճիշտ տեղում: I've paid for the tickets.
-
"Is Tom here?" "No, he (just / leave)."
-
the film (start) yet?
B. Իմաստ
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: "Do you want to see this film?" "No, I've … seen it."
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I haven't had breakfast ….
-
Ո՞ր հարցն է զարմանք ցույց տալիս:
-
Դուք շատ սոված եք։ Ասեք՝ ինչու:
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։ Ուղղումներում օգտագործեք Present Perfect։
-
I've finished just my work.
-
Have you yet called your mum?mum (UK), mom (US)
-
She has already went to bed.
-
We haven't booked the hotel yet.
D. Համատեքստում
Կարդացեք երկխոսությունը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Բայերի տեղում օգտագործեք Present Perfect։
Mia: Hi Leo! We 15 (just / arrive) at the new flat!
Leo: Great! Have you unpacked 16?
Mia: No, not yet. But Sam 17 (already / build) the bed!
Leo: Wow! 18 the internet (start) working yet?
Mia: No, it 19 (not / start) yet. I'm using my phone.
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք երկու բան, որ այսօր արդեն արել եք, և մեկը, որ դեռ չեք արել։
-
Գրեք ընկերոջ համար մի կարճ լավ նորություն։ Օգտագործեք Present Perfect և just։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A2-16 Present Perfect. Have you ever…? կյանքի փորձառությունը անգլերենում "Where's Dad?" "He's ___ … to the shop. He'll be back in ten minutes."
-
A2-16 Present Perfect. Have you ever…? կյանքի փորձառությունը անգլերենում you ever (eat) Korean food?
-
A1-28 Past Simple հայերենով. անկանոն բայեր, did և didn't, Where did you go? Գրեք Past Simple-ը և past participle-ը: write
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- 've lost / have lost
- She has just called me. / She's just called me.
- They haven't replied to my email yet.
- I've already paid for the tickets. / I've paid for the tickets already.
- 's just left / has just left
- Has … started
B. Իմաստ
- already
- yet
- Have you finished already?
- I haven't eaten yet.
C. Գտեք սխալը
- I've just finished my work. / I have just finished my work.
- Have you called your mum yet?
- She has already gone to bed. / She's already gone to bed. / She has gone to bed already.
- ✓ We haven't booked the hotel yet.
D. Համատեքստում
- 've just arrived / have just arrived
- yet / already
- has already built / 's already built
- Has … started
- hasn't started / has not started
E. Ձեր հերթն է
- I've already had breakfast. I've already answered my emails. I haven't been to the gym yet.
- Guess what! I've just passed my driving test!
F. Խառը կրկնություն
- gone
- Have … eaten
- wrote … written
