İngilizce Present Perfect Tense: Have You Ever…? ile Deneyimler
Present Perfect: Have You Ever…?
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda present perfect (şimdiye kadarki zaman: have / has + fiilin 3. hali) ile hayat deneyimlerinizi anlatabileceksiniz. Have you ever…? diye sorabilecek, kısa cevaplar verebilecek, ever, never, before ve (not) yet kelimelerini kullanabilecek, been ile gone arasında seçim yapabilecek ve ayrıntıları past simple (-dı'lı geçmiş zaman) ile verebileceksiniz.
Temel Fikir
Past simple bitmiş bir anı anlatır: I went to Rome in 2019. Present perfect ise başka bir şeye bakar: bugünden bakılan, şimdiye kadarki hayatınıza. I've been to Rome. (Roma'ya gittim / Roma'yı gördüm.) Ne zaman? Önemli değil. Önemli olan, bunun şu anki deneyiminizin bir parçası olması.
Hayatınızı bir sırt çantası gibi düşünün. Yaşadığınız her deneyim onun içinde ve bugün onu sırtınızda taşıyorsunuz. Present perfect çantayı açar ve içine bakar: Have you ever eaten sushi? I've never seen snow. Takvime değil, çantanın içindekilere bakarız.
Yapıya bakın: have şimdiki zamanda. İpucu bu. Present perfect, geçmişle ilgili bir şimdiki zamandır: geçmiş deneyimleri bugünkü sizinle birleştirir. Ne zaman olduğunu söylediğiniz ya da sorduğunuz anda çantayı kapatır ve past simple'a geri dönersiniz.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede deneyimleri de belli bir zamandaki olayları da genellikle aynı ekle anlatırız: -dı. "Hiç Roma'ya gittin mi?" de deriz, "2019'da Roma'ya gittim" de. İngilizcede ise zaman söylenmiyorsa ve konu hayat deneyimiyse have / has + fiilin 3. hali, zaman belliyse fiilin 2. hali kullanılır.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Hiç ahtapot ye-di-n mi? | Have you ever eaten octopus? |
| Hiç uçağa bin-me-di-m. | I've never been on a plane. — fiil olumlu |
| Paris'e üç kez git-ti. | She's been to Paris three times. — gidip döndü |
| Paris'e git-ti. (şu an orada) | She's gone to Paris. — hâlâ orada |
| Roma'ya 2019'da git-ti-m. | I went to Rome in 2019. — zaman belli |
Türkçede "-dı" ekine bakarak zamanı seçemezsiniz. Kendinize sorun: Belli bir zaman var mı? Yoksa hayatımın şimdiye kadarki bölümüne mi bakıyorum? Ayrıca Türkçedeki "hiç … -me-" kalıbının karşılığı İngilizcede olumlu fiille never'dır.
Yapı
Fiilin 3. hali (past participle)
Her fiilin üç ana hali vardır: yalın hal, past simple (2. hal) ve past participle (3. hal, "V3"). Düzenli fiillerde 3. hal, 2. halle aynıdır (-ed). Düzensiz fiillerde üç hali birlikte öğrenin.
| Yalın hal | Past simple (2. hal) | Past participle (3. hal) |
|---|---|---|
| visit (düzenli) | visited | visited |
| try (düzenli) | tried | tried |
| be | was / were | been |
| go | went | gone |
| see | saw | seen |
| eat | ate | eaten |
| do | did | done |
| have | had | had |
| make | made | made |
| meet | met | met |
| take | took | taken |
| write | wrote | written |
| drink | drank | drunk |
| ride | rode | ridden |
| fly | flew | flown |
| break | broke | broken |
| lose | lost | lost |
Olumlu ve olumsuz
| Özne | have / has (not) | 3. hal | Kısa haller |
|---|---|---|---|
| I / you / we / they | have | visited Japan. | I've, you've, we've, they've |
| he / she / it | has | visited Japan. | he's, she's, it's |
| I / you / we / they | have not | seen it. | haven't |
| he / she / it | has not | seen it. | hasn't |
Sorular ve kısa cevaplar
| Soru | Kısa cevaplar |
|---|---|
| Have you ever been to India? | Yes, I have. / No, I haven't. |
| Has she ever tried surfing? | Yes, she has. / No, she hasn't. |
| How many countries have you visited? | Eleven, I think. |
Ever, never, before, yet
| Kelime | Anlam | Yeri | Örnek |
|---|---|---|---|
| ever | hayatınızın herhangi bir anında, hiç | sorularda; 3. halden önce | Have you ever ridden a horse? |
| never | hiçbir zaman | 3. halden önce; fiil olumlu | I've never ridden a horse. |
| before | daha önce | cümlenin sonunda | I've seen this film before. |
| yet | henüz (ama ileride bekliyorum) | olumsuz cümle ve soruların sonunda | I haven't been to Paris yet. |
Kullanımlar
1Zaman söylemeden hayat deneyimleri
Bir şeyin hayatınızın bir döneminde olduğunu, ne zaman olduğunu söylemeden anlatmak için present perfect kullanın.
2Have you ever…? ve never
Ever "şimdiye kadar herhangi bir zamanda, hiç" demektir ve çoğunlukla sorularda kullanılır. Never "hiçbir zaman" demektir ve olumlu fiille gelir. Olumlu cümlelerde ever çoğunlukla üstünlük sıfatından ya da the first / only time kalıbından sonra kullanılır (the best film I've ever seen; ayrıntısı A2-19 dersinde). Amerikan İngilizcesinde deneyim soruları için Did you ever…? de yaygındır. Bitmiş bir dönemden söz ederken never past simple ile de gelebilir: I never saw him again. — bkz. A2-19.
3Before ve (not) yet
Before (sonda) "daha önce" demektir. Not … yet "şimdiye kadar değil, ama ileride bekliyorum" demektir. Yet'in diğer kullanımları A2-17 dersinde.
4Been ve gone
Been (be fiilinden) = gitti ve döndü. Gone = gitti ve hâlâ orada (ya da yolda).
5Önce deneyim, sonra past simple ile ayrıntılar
Deneyimi present perfect ile açın. Belli bir olayın ayrıntılarını (ne zaman, nerede, kiminle, nasıldı) verdiğiniz ya da sorduğunuz anda past simple'a geçin.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "-dı" ekine göre zaman seçmek. Türkçede "Hiç helikoptere bindin mi?" ve "Dün helikoptere bindin mi?" aynı ekle kurulur. Bu yüzden öğrenciler ya deneyim sorularında past simple kullanır ya da present perfect'i öğrendikten sonra onu belli bir zamanla birlikte kullanır. Karar veren ek değil, zamandır.
2. "Hiç … -medim" cümlesini iki olumsuzlukla çevirmek. Türkçede "Karısıyla hiç tanışmadık" derken hem "hiç" hem olumsuz fiil vardır. İngilizcede never olumsuz anlamı zaten taşır, fiil olumlu kalır.
3. "Gitti" için hep aynı kelimeyi kullanmak. Türkçede "Paris'e üç kez gitti" (gidip döndü) ve "Toplantı için Ankara'ya gitti" (şu an orada) aynı fiille söylenir. İngilizcede gidip döndüyse been, hâlâ oradaysa gone gerekir.
4. Kısa cevabı Türkçedeki gibi fiille vermek. Türkçede "Hiç pasaportunu kaybettin mi?" sorusuna "Evet, kaybettim" deriz. İngilizcede kısa cevap sorudaki yardımcı fiili tekrar eder: Have you…? → Yes, I have.
Karıştırılmasın
present perfect ve past simple — Present perfect = zamanı belirtilmeyen, şimdiye kadarki hayatınızdaki bir deneyim. Past simple = bitmiş bir zaman ya da ayrıntılar. Tam karşılaştırma A2-19 dersinde.
been ve gone — Been to = gidip döndü. Gone to = şu an orada.
he's = he is / he has — Arkasından ne geldiğine bakın. -ing hali, sıfat ya da isim → is. Bir eylem anlatan 3. hal (genellikle bir nesneyle ya da been to / gone to ile) → has. Dikkat: Bazı 3. haller sıfat olarak da kullanılır (broken, tired, married); o zaman 's = is olur. Kararı anlam verir.
Yazım ve Telaffuz
- have ve has düz cümlelerde ve sorularda zayıf okunur: Have you ever…? /həv juː ˈevə/ (UK), /həv juː ˈevər/ (US), "hıv yu EVı" gibi. Ama kısa cevaplarda güçlü okunur: Yes, I have /hæv/ "hev".
- Kısa haller: I've /aɪv/ "ayv"; he's /hiːz/ "hiiz", she's /ʃiːz/ "şiiz". Küçük /v/ ve /z/ seslerine kulak verin: I've seen (doğru) ve I seen (standart değil).
- been dikkatli İngiliz telaffuzunda /biːn/, yani "biin"; Amerikan İngilizcesinde ve hızlı İngiliz konuşmasında çoğu zaman /bɪn/, yani "bin" gibi okunur.
- Düzenli fiillerin 3. hali, past simple'ın yazım ve telaffuz kurallarını izler: stopped /t/, lived /d/, visited /ɪd/ A1-27.
- gone /ɡɒn/ (UK) "gon", /ɡɔːn/ (US) "gaan"; done /dʌn/ "dan" gibi okunur, sun ile kafiyelidir.
Altın Kural
Zaman söylemeden hayat deneyimi → have / has + fiilin 3. hali (Have you ever…? I've never…). Ne zaman olduğunu söylüyor ya da soruyorsanız → past simple. Been = gidip döndü; gone = hâlâ orada. Türkçedeki "-dı" size yol göstermez; zamana bakın.
Alıştırmalar
A. Yapı
Parantezdeki fiilleri present perfect ile yazın ya da istenen biçimi verin.
-
I (visit) Rome three times in my life.
-
you ever (try) Thai food?
-
She (never / see) the sea.
-
They (not / meet) my parents yet.
-
3. halini yazın: write
-
3. halini yazın: eat
-
Kısa cevap verin: "Has he ever worked in a restaurant?" (No)
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: "Where's Mum?" "She's … to work."Mum (UK), Mom (US)
-
Doğru olanı seçin: I … that film last week.
-
Doğru olanı seçin: "Have you ever been to Berlin?" "Yes, I … there in 2022."
-
Doğru olanı seçin: I've … eaten octopus.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
Have you ever went to a concert?
-
I haven't never ridden a motorbike.
-
He have visited Peru twice.
-
She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.
D. Bağlam İçinde
Diyaloğu parantezdeki fiillerle tamamlayın. Present perfect mi, past simple mı?
Kai: Have you ever 16 (be) to Japan?
Rosa: Yes, I 17. I 18 (go) there in 2019 with my sister.
Kai: Wow! 19 you (try) real sushi on that trip?
Rosa: Of course! But I 20 (never / climb) Mount Fuji. Maybe next time!
Kai: I've never 21 (be) to Asia. It's my dream.
E. Sıra Sende
-
Yaptığınız iki şey ve hiç yapmadığınız bir şey hakkında cümleler yazın.
-
Have you ever…? ile bir soru yazın ve past simple ile bir ayrıntı veren kısa bir diyalog kurun.
F. Karışık Tekrar
-
A1-28 İngilizce Past Simple: Düzensiz Fiiller (Irregular Verbs), Did ve Didn't Yesterday I (see) a great film.
-
A2-07 İngilizce Superlatives (Üstünlük Sıfatları): The -est ve The Most Kullanımı Everest is (high) mountain in the world.
-
A2-15 İngilizcede İki Nesneli Fiiller: Give Me the Book, Give It to Me Doğru olanı seçin: Can you show ?
Cevap anahtarı
A. Yapı
- have visited / 've visited
- Have … tried
- has never seen / 's never seen
- haven't met / have not met
- written
- eaten
- No, he hasn't.
B. Anlam
- gone
- saw
- went
- never
C. Hatayı Bul
- Have you ever been to a concert? / Have you ever gone to a concert?
- I've never ridden a motorbike. / I have never ridden a motorbike. / I haven't ever ridden a motorbike.
- He has visited Peru twice. / He's visited Peru twice.
- ✓ She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.
D. Bağlam İçinde
- been
- have
- went
- Did … try
- have never climbed / 've never climbed
- been
E. Sıra Sende
- I've been to Egypt and I've run a half marathon. I've never ridden a horse.
- "Have you ever met a famous person?" "Yes, I have. I met a famous singer at the airport in 2021."
F. Karışık Tekrar
- saw
- the highest
- me your photos
