SlowingoГраматика
A2 17 / 38

Present Perfect за искуство: Have you ever…? објаснето на македонски

Present Perfect: Have You Ever…?

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да зборувате за вашето животно искуство со have / has + минат партицип, да прашате Have you ever…?, да одговорите со краток одговор, да ги користите ever, never, before и (not) yet, да изберете меѓу been и gone и деталите да ги кажете во Past Simple.

Главна идеја

Past Simple (просто минато време) зборува за завршен момент: I went to Rome in 2019. Present Perfect (англиски сегашен перфект) гледа нешто друго: вашиот живот до денес, гледан од денешниот ден. I've been to Rome. Кога? Не е важно. Важно е дека тоа сега е дел од вашето искуство.

Замислете го вашиот живот како ранец. Секое искуство што сте го имале е внатре, и денес го носите со вас. Present Perfect го отвора ранецот и гледа внатре: Have you ever eaten sushi? I've never seen snow. Гледаме што има во ранецот, не во календарот.

Погледнете ја формата: have е во сегашно време. Тоа е клучот. Present Perfect е сегашна форма за минатото – ги поврзува минатите искуства со човекот што сте сега. Штом кажете или прашате кога, го затворате ранецот и се враќате на Past Simple.

Македонски и англиски

Кај нас за искуство најчесто користиме перфект со „сум“: „Сум бил во Рим“, „Дали некогаш си јадел октопод?“, „Никогаш не сум летал со авион“. Тоа добро одговара на Present Perfect за искуство. Во говорот се слуша и перфектот со „има“: „Имам бидено во Рим“, „Има истрчано два маратона“ – формално многу личи на has run. Но ниту перфектот со „сум“, ниту перфектот со „има“ не се исто што и англискиот Present Perfect во сите употреби: кај нас и двата можат да стојат до завршено време („Сум бил таму во 2019“), а на англиски тогаш е само Past Simple (видете A2-19). Не одлучува македонскиот глагол, туку времето.

Внимавајте и на помошниот глагол. Кај нас тоа е „сум“, а на англиски have / has – и во краткиот одговор: „Да, сум“ е Yes, I have, не Yes, I am. Зборот „некогаш“ исто бара внимание: во прашање тоа е ever („Дали некогаш…?“), во одречна реченица „никогаш не“ е never – а глаголот на англиски е тогаш потврден (I've never…). Во потврдна реченица „некогаш“ значи „еднаш, во минатото“ („Некогаш живеев во Германија“) и тогаш не е ever. Добра вест: и кај нас разликуваме „бил“ и „отишол“ – исто како been и gone.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Сум живеел во три различни земји.I've lived in three different countries.искуство без време → Present Perfect; помошен глагол have
Дали некогаш си јадел октопод?Have you ever eaten octopus?„некогаш“ во прашање → ever
Никогаш не сум летал со авион.I've never been on a plane.кај нас „никогаш не“, на англиски never + потврден глагол
Некогаш живеев во Германија.I once lived in Germany.потврдно „некогаш“ ≠ ever
„Дали си бил во Мексико?“ „Да, сум.“"Have you been to Mexico?" "Yes, I have."„сум“ во краток одговор → I have
Била е во Париз три пати.She's been to Paris three times.„била“ (и се вратила) → been
Отиде во Париз.She's gone to Paris.„отиде“ (таму е) → gone – тука е иста разлика
Сум бил во Рим. Отидов во 2019 година.I've been to Rome. I went there in 2019.детал (кога) → Past Simple

Накратко: за искуство без време користете have / has + минат партицип; помошниот глагол е have / has, а не „сум“; „никогаш не“ е never со потврден глагол, а потврдното „некогаш“ не е ever.

Форма

Минат партицип

Секој глагол има три основни форми: основна форма, Past Simple и минат партицип (past participle, наречен и „трета форма“). Кај правилните глаголи минатиот партицип е ист како Past Simple (-ed). Кај неправилните глаголи учете ги трите форми заедно.

Основна формаPast SimpleМинат партицип
visit (правилен)visitedvisited
try (правилен)triedtried
bewas / werebeen
gowentgone
seesawseen
eatateeaten
dodiddone
havehadhad
makemademade
meetmetmet
taketooktaken
writewrotewritten
drinkdrankdrunk
rideroderidden
flyflewflown
breakbrokebroken
loselostlost

Потврдна и одречна реченица

Подметhave / has (not)минат партиципКратки облици
I / you / we / theyhavevisited Japan.I've, you've, we've, they've
he / she / ithasvisited Japan.he's, she's, it's
I / you / we / theyhave notseen it.haven't
he / she / ithas notseen it.hasn't

Прашања и кратки одговори

ПрашањеКратки одговори
Have you ever been to India?Yes, I have. / No, I haven't.
Has she ever tried surfing?Yes, she has. / No, she hasn't.
How many countries have you visited?Eleven, I think.

Ever, never, before, yet

ЗборЗначењеМестоПример
everнекогаш во живототво прашања; пред минатиот партиципHave you ever ridden a horse?
neverникогашпред минатиот партицип; потврден глаголI've never ridden a horse.
beforeпорано, пред сегана крајотI've seen this film before.
yetдосега (но очекувам да се случи)на крајот на одречни реченици и прашањаI haven't been to Paris yet.

Употреба

1Животно искуство без време

Користете Present Perfect кога кажувате дека нешто се случило некогаш во вашиот живот, без да кажете кога.

I've lived in three different countries.
Сум живеел во три различни земји.
искуство, без време
She's run two marathons.
Има истрчано два маратона.
she's = she has
We've met a lot of interesting people on this trip.
На ова патување запознавме многу интересни луѓе.
патувањето уште трае → Present Perfect, иако кај нас аорист
My parents have visited me in London twice.
Родителите два пати ми дојдоа на гости во Лондон.
кај нас аорист; на англиски нема време → Present Perfect
I haven't seen many of his films.
Не сум гледал многу негови филмови.

2Have you ever…? и never

Ever значи „некогаш, во кое било време до денес“. Најчесто стои во прашања. Never значи „никогаш“ и оди со потврден глагол – кај нас тука има „не“ („никогаш не сум“), на англиски нема. Во потврдна реченица ever стои главно по суперлатив или по the first / only time (the best film I've ever seen; повеќе во A2-19). Во американскиот англиски за искуство е често и Did you ever…?. А кога зборувате за завршен период, never може да оди и со Past Simple: I never saw him again. – видете A2-19.

Have you ever eaten octopus?
Дали некогаш си јадел октопод?
„Дали некогаш…?“ → Have you ever
Has your brother ever lived abroad?
Дали брат ти некогаш живеел во странство?
I've never been on a plane.
Никогаш не сум летал со авион.
never + потврден глагол
She's never broken a bone.
Таа никогаш не си скршила коска.
"Have you ever met anyone famous?" "No, never."
„Дали некогаш си запознал некој познат?“ „Не, никогаш.“
It's the best film I've ever seen.
Тоа е најдобриот филм што сум го гледал.
суперлатив + ever: видете A2-19

3Before и (not) yet

Before (на крајот) значи „порано, пред сега“. Not … yet значи „досега не – но очекувам да се случи“. Другите употреби на yet се во лекцијата A2-17.

I've tried this recipe before. It's great.
Веќе сум го пробал овој рецепт. Одличен е.
Have you been here before?
Дали си бил овде порано?
I haven't read the last book in the series yet.
Уште не сум ја прочитал последната книга од серијалот.
„уште не“ → not … yet
"Have you seen the new exhibition at the museum?" "Not yet."
„Ја виде ли новата изложба во музејот?“ „Уште не.“

4Been и gone

Been (од be) = отишол и се вратил. Gone = отишол и сè уште е таму (или на пат). Кај нас е иста разлика: „била е во Париз“ и „отиде во Париз“.

She's been to Paris three times.
Била е во Париз три пати.
отиде и се врати
"Where's Sara?" "She's gone to Paris."
„Каде е Сара?“ „Отиде во Париз.“
сега е во Париз
Have you ever been to a music festival?
Дали некогаш си бил на музички фестивал?
Dad has gone to the supermarket. He'll be back soon.
Тато отиде во супермаркет. Наскоро ќе се врати.
кај нас аорист, на англиски gone

5Прво искуството, деталите во Past Simple

Почнете со Present Perfect за да го претставите искуството. Штом давате или прашувате детали за еден определен пат – кога, каде, со кого, како беше –, преминете на Past Simple. И кај нас често правиме слично: „Сум бил. Отидов таму…“.

"Have you ever been to Rome?" "Yes, I went there in 2019."
„Дали некогаш си бил во Рим?“ „Да, отидов таму во 2019 година.“
година → Past Simple
I've met a famous actor. I met him in a café last summer.
Сум запознал еден познат актер. Го запознав минатото лето во едно кафуле.
искуство, па детали
"Have you ever lost your passport?" "Yes, once. It was a nightmare."
„Дали некогаш си го изгубил пасошот?“ „Да, еднаш. Беше кошмар.“
како беше → Past Simple
"Have you ever tried snowboarding?" "Yes. I tried it in January, and I loved it."
„Дали некогаш си пробал сноуборд?“ „Да. Пробав во јануари и многу ми се допадна.“

Чести грешки

❌I have been to Rome in 2019.
✅I went to Rome in 2019.
Завршено време → Past Simple.
❌Have you ever ate sushi?
✅Have you ever eaten sushi?
По have / has доаѓа минатиот партицип: eat – ate – eaten.
❌She has went to Spain.
✅She has gone to Spain. или She has been to Spain.
Користете минат партицип, не форма од Past Simple.
❌I haven't never seen snow.
✅I've never seen snow. или I haven't ever seen snow.
never + потврден глагол.
❌He have visited Peru.
✅He has visited Peru.
he / she / it → has.
❌I've ever been to Canada.
✅I've been to Canada.
Во потврдна реченица ever стои главно по суперлатив или по the first / only time.
❌"Have you been to Mexico?" "Yes, I've."
✅"Yes, I have."
Во потврден краток одговор нема краток облик.
❌"Where's Tom?" "He's been to the bank."
✅"He's gone to the bank."
Во оваа ситуација е погрешно: тој сега е таму → gone.

Замки за говорителите на македонски

1. „Да, сум“, „Не, не е“ → Yes, I am, No, she isn't. Кај нас и во прашањето и во краткиот одговор стои „сум“: „Дали си бил…?“ – „Да, сум.“ „Дали била…?“ – „Не, не била.“ Англискиот краток одговор го повторува помошниот глагол од прашањето, а тоа е have / has: Yes, I have. No, she hasn't.

❌"Have you ever slept in the mountain hut on Pelister?" "Yes, I am, twice, with my scout group from Bitola."
✅"Have you ever slept in the mountain hut on Pelister?" "Yes, I have, twice, with my scout group from Bitola."
краток одговор → have
❌"Has Bojan ever played in a real band?" "Yes, he is: he played bass in a rock band in Kumanovo for three years."
✅"Has Bojan ever played in a real band?" "Yes, he has: he played bass in a rock band in Kumanovo for three years."
краток одговор → has

2. „Некогаш работев таму“ → I've ever worked. Во прашање „некогаш“ е ever: „Дали некогаш…?“ – Have you ever…? Затоа лесно се мисли дека „некогаш“ секогаш е ever. Но во потврдна реченица „некогаш“ значи „еднаш, во минатото“ – и тогаш ever не оди. Изоставете го или кажете once.

❌Our football coach has ever played for a club in Germany, so he still shouts at us in German when he's angry.
✅Our football coach once played for a club in Germany, so he still shouts at us in German when he's angry. или Our football coach has played for a club in Germany, so he still shouts at us in German when he's angry.
потврдно „некогаш“ → once, не ever
❌I've ever seen a bear near the road to Mavrovo, but only from the car.
✅I've seen a bear near the road to Mavrovo, but only from the car. или I once saw a bear near the road to Mavrovo, but only from the car.
ever не оди во потврдна реченица

3. „Имам одено во Лондон“ → I've gone to London. Во говорот кај нас често велиме „имам одено“, „има одено“ за искуство. Од глаголот „одам“ излегува gone. Но gone значи „отишол и сè уште е таму“. Ако сте биле и сте се вратиле, на англиски е been: I've been to London.

⚠️Vesna has gone to London four times for work, so she knows exactly which train to take from the airport.
✅Vesna has been to London four times for work, so she knows exactly which train to take from the airport.
Граматички е точно, но has gone значи дека Весна сега е во Лондон; за искуство со враќање → been.

4. „Никогаш не сум бил“ → I haven't never been. Кај нас „никогаш“ мора да оди со „не“: „Никогаш не сум скијал“. Англиското never само по себе е одречно, па глаголот останува потврден: I've never… Ако сакате haven't, по него стои ever.

❌In thirty years of driving a taxi in Skopje, Petar hasn't never had an accident, and he's very proud of it.
✅In thirty years of driving a taxi in Skopje, Petar has never had an accident, and he's very proud of it. или In thirty years of driving a taxi in Skopje, Petar hasn't ever had an accident, and he's very proud of it.
never + потврден глагол

Не мешајте

Present Perfect и Past Simple – Present Perfect = искуство без време, во животот до денес. Past Simple = завршено време или детали. Целата споредба е во лекцијата A2-19.

I've been to Japan.
Сум бил во Јапонија.
искуство
I went to Japan last spring.
Минатата пролет отидов во Јапонија.
кога

been и gone – Been to = отиде и се врати. Gone to = сега е таму.

They've been to the beach.
Биле на плажа.
се вратиле: погледнете ги пешкирите полни со песок
They've gone to the beach.
Отидоа на плажа.
сега се на плажа

he's = he is / he has – Погледнете што следува. -ing форма, придавка или именка → is. Минат партицип што кажува дејство, обично со предмет или во been to / gone to → has. Внимавајте: некои минати партиципи работат и како придавки (broken, tired, married), и тогаш 's = is. Одлучува значењето.

He's tired.
Уморен е.
he is
He's tried it.
Го пробал тоа.
he has
He's broken his arm.
Ја скршил раката.
he has: дејство + предмет
It's broken.
Скршено е.
it is: опишува предмет сега

Правопис и изговор

  • have и has во потврдна реченица и прашање се слаби: Have you ever…? /həv juː ˈevə/ (UK), /həv juː ˈevər/ (US). Во краткиот одговор се силни: Yes, I have /hæv/. Македонскиот нема /æ/: устата е поотворена отколку за „е“, а јазикот понапред отколку за „а“.
  • Кратки облици: I've /aɪv/, he's /hiːz/, she's /ʃiːz/. Слушајте го малото /v/ или /z/: I've seen (точно) и I seen (не е стандардно). /v/ и /z/ се звучни – кај нас крајната согласка обезвучува, па не ги изговарајте како [f] и [s].
  • been во внимателен британски изговор е /biːn/, а често /bɪn/ (US и брз британски говор). Долгото /iː/ и краткото /ɪ/ не се разликуваат само по должина, туку и по боја.
  • Правилните минати партиципи се пишуваат и изговараат како Past Simple: stopped /t/, lived /d/, visited /ɪd/ A1-27. Дополнителен слог има само по t и d.
  • gone /ɡɒn/ (UK), /ɡɔːn/ (US); done /dʌn/ се римува со sun. /ʌ/ не е ни нашето „о“ ни „а“: кратка, отворена самогласка во средината на устата.

Златно правило

Животно искуство без време → have / has + минат партицип (Have you ever…? I've never…). Кажувате или прашувате кога → Past Simple. Been = отиде и се врати („бил“); gone = сè уште е таму („отиде“). Краткиот одговор е Yes, I have, не Yes, I am; „никогаш не“ е never со потврден глагол, а потврдното „некогаш“ не е ever.

Вежби

A. Форма

Дополнете ги речениците со точната форма на глаголот во заградата.

  1. I (visit) Rome three times in my life.
  2. you ever (try) Thai food?
  3. She (never / see) the sea.
  4. They (not / meet) my parents yet.
  5. Минат партицип: write
  6. Минат партицип: eat
  7. Краток одговор: "Has he ever worked in a restaurant?" (No)

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Изберете го точниот одговор: "Where's Mum?" "She's … to work."
  2. Изберете го точниот одговор: I … that film last week.
  3. Изберете го точниот одговор: "Have you ever been to Berlin?" "Yes, I … there in 2022."
  4. Изберете го точниот одговор: I've … eaten octopus.

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.

  1. Have you ever went to a concert?
  2. I haven't never ridden a motorbike.
  3. He have visited Peru twice.
  4. She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.

D. Во контекст

Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот со точната форма на глаголот во заградата.

Travel talk
Kai: Have you ever 16 (be) to Japan?
Rosa: Yes, I 17. I 18 (go) there in 2019 with my sister.
Kai: Wow! 19 you (try) real sushi on that trip?
Rosa: Of course! But I 20 (never / climb) Mount Fuji. Maybe next time!
Kai: I've never 21 (be) to Asia. It's my dream.

E. Ваш ред е

Напишете на англиски за вашето животно искуство.

  1. Напишете две реченици за работи што сте ги правеле и една за нешто што никогаш не сте го правеле.
  2. Напишете прашање Have you ever…? и краток разговор во кој еден детал е во Past Simple.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A1-28 Past Simple на англиски: неправилни глаголи, did и didn't
    Yesterday I (see) a great film.
  2. A2-07 Суперлатив на англиски: the biggest, the most beautiful
    Everest is (high) mountain in the world.
  3. A2-15 Give me the book или give it to me? Глаголи со два предмета на англиски
    Изберете го точниот одговор: Can you show ?
Одговори

A. Форма

  1. have visited / 've visited
  2. Have … tried
  3. has never seen / 's never seen
  4. haven't met / have not met
  5. written
  6. eaten
  7. No, he hasn't.

B. Значење

  1. gone
  2. saw
  3. went
  4. never

C. Најдете ја грешката

  1. Have you ever been to a concert? / Have you ever gone to a concert?
  2. I've never ridden a motorbike. / I have never ridden a motorbike. / I haven't ever ridden a motorbike.
  3. He has visited Peru twice. / He's visited Peru twice.
  4. ✓ She's been to Canada, but she hasn't been to the USA.

D. Во контекст

  1. been
  2. have
  3. went
  4. Did … try
  5. have never climbed / 've never climbed
  6. been

E. Ваш ред е

  1. I've been to Egypt and I've run a half marathon. I've never ridden a horse.
  2. "Have you ever met a famous person?" "Yes, I have. I met a famous singer at the airport in 2021."

F. Мешано повторување

  1. saw
  2. the highest
  3. me your photos
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play