Present Perfect, թե Past Simple. տարբերությունը հայերենով
Present Perfect or Past Simple?
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք ընտրել Present Perfect (ներկա կատարյալ)՝ I've been to Mexico, և Past Simple (պարզ անցյալ)՝ I went to Mexico last summer, ժամանակների միջև՝ նայելով ժամանակահատվածին. այն դեռ բա՞ց է, թե՞ արդեն ավարտված։ Նաև կկարողանաք փորձառությունից անցնել դրա մանրամասներին։
Հիմնական գաղափար
Երկու ժամանակն էլ պատմում են անցյալի մասին։ Տարբերությունն այն ժամանակահատվածի մեջ է, որի մասին մտածում եք։
Հիշո՞ւմ եք փակ դուռը A1-27 դասից։ Ավարտված ժամանակը փակ դռան հետևում է։ Հիմա պատկերացրեք խանութի դուռ՝ վրան ցուցանակ։ Past Simple-ի դեպքում ցուցանակին գրված է CLOSED. ժամանակն ավարտված է՝ yesterday, last year, in 2010, two days ago։ Այդ ժամանակում այլևս ոչինչ չի կարող պատահել։ I drank three coffees yesterday.
Present Perfect-ի դեպքում ցուցանակին գրված է OPEN. ժամանակահատվածը դեռ շարունակվում է՝ today, this week, so far, in my life։ Դեռ ինչ-որ բան կարող է պատահել։ I've drunk three coffees today – և օրը դեռ չի ավարտվել։
Ուրեմն ընտրելուց առաջ հարցրեք. ժամանակն ավարտվա՞ծ է։ Եթե ասում կամ հարցնում եք, թե երբ է ինչ-որ բան պատահել, այսինքն՝ խոսում եք ավարտված ժամանակի մասին, ցուցանակը փակ է. Past Simple։ Եթե ժամանակը դեռ բաց է, կամ մտածում եք ձեր ամբողջ կյանքի մասին մինչև հիմա, բնական ընտրությունը Present Perfect-ն է։ Բայց եթե խոսում եք անցյալի մեկ կոնկրետ դեպքի մասին, որը երկու զրուցակիցներն էլ գիտեն, օգտագործեք Past Simple՝ նույնիսկ առանց ժամանակի բառի. Nice jacket! Where did you buy it?
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենում անցյալի մասին պատմում ենք հիմնականում երկու ձևով՝ «խմել եմ» և «խմեցի»։ «Խմել եմ»-ը արտաքինից նման է Present Perfect-ին (have + երրորդ ձև), բայց հայերենում այն ազատորեն դրվում է նաև ավարտված ժամանակի հետ. «Երեկ երեք սուրճ եմ խմել», «Անցյալ ամառ Մեքսիկայում եմ եղել», «Ե՞րբ ես եկել»։ Իսկ «խմեցի»-ն էլ կարող է լինել «այսօր»-ի հետ. «Այսօր երեք սուրճ խմեցի»։ Այսինքն՝ հայերեն բայաձևը չի որոշում անգլերեն ժամանակը։ Որոշում է ժամանակի բառը կամ իրավիճակը։ Ամենատարածված սխալը հենց այստեղից է. «Երեկ տեսել եմ նրան» → I have seen him yesterday ❌։
Եվս մի քանի տարբերություն։ Առաջին. «առաջ» բառը հայերենում նշանակում է և՛ before, և՛ ago. «երկու տարի առաջ»-ը անգլերենում two years ago է, ոչ թե before two years։ Երկրորդ. «Առաջին անգամ եմ մենակ թռչում» նախադասության մեջ հայերենը ներկա է դնում, իսկ անգլերենում the first time-ից հետո պետք է Present Perfect։ Երրորդ. հայերենում ժխտական բառերը («երբեք», «ոչ ոք») միշտ գալիս են բայի ժխտման հետ՝ «Երբեք չեմ եղել», «Ոչ ոք չի եկել», իսկ անգլերենում մեկ ժխտումը բավական է։ Չորրորդ. կյանքի փորձառության մասին հարցում «երբևէ»-ն ever է։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Այսօր երեք սուրճ եմ խմել։ | I've drunk three coffees today. | օրը դեռ չի ավարտվել → Present Perfect |
| Երեկ երեք սուրճ եմ խմել։ / Երեկ երեք սուրճ խմեցի։ | I drank three coffees yesterday. | հայերենում երկու ձևն էլ բնական է, բայց երեկն ավարտված է → միայն Past Simple |
| Երկու անգամ Մեքսիկայում եղել եմ։ | I've been to Mexico twice. | փորձառություն առանց ժամանակի → Present Perfect. այստեղ ձևերը համընկնում են |
| Ե՞րբ ես եկել։ | When did you arrive? | «ե՞րբ» հարցը → Past Simple, թեև հայերենում «եկել ես» |
| Նրան երկու օր առաջ տեսա։ | I saw her two days ago. | ժամանակահատված + «առաջ» → ժամանակահատված + ago, ոչ թե before |
| Երբևէ եղե՞լ ես Հռոմում։ | Have you ever been to Rome? | «երբևէ» → ever |
| Առաջին անգամ եմ մենակ թռչում։ | This is the first time I've flown alone. | հայերենում ներկա, անգլերենում the first time + Present Perfect |
| Ութոտնուկ երբեք չեմ կերել։ | I've never eaten octopus. | հայերենում «երբեք» + «չ-», անգլերենում միայն never |
| Հինգ տարի է՝ այստեղ եմ ապրում։ | I've lived here for five years. | մինչև հիմա շարունակվող իրավիճակ. հայերենում ներկա, անգլերենում Present Perfect (տե՛ս A2-18) |
Կարճ ասած՝ հայերեն բայաձևը անգլերեն ժամանակը չի որոշում։ Ավարտված ժամանակ, «ե՞րբ» հարց կամ մեկ կոնկրետ դեպք → Past Simple. բաց ժամանակ կամ փորձառություն առանց ժամանակի → Present Perfect։
Կառուցվածք
Ժամանակի բառեր. բա՞ց, թե՞ փակ
| Present Perfect – ժամանակը դեռ բաց է, կամ կյանքը մինչև հիմա | Past Simple – ավարտված ժամանակ |
|---|---|
| today, this week, this month, this year | yesterday, last week, last month, last year |
| this morning (դեռ առավոտ է) | this morning (արդեն կեսօրից հետո է) |
| ever, never (ձեր կյանքում մինչև հիմա), so far, up to now | in 2010, at three o'clock, two days ago |
| առանց ժամանակի բառի. փորձառություն ձեր կյանքում | առանց ժամանակի բառի. մեկ կոնկրետ դեպք, որը երկուսդ էլ գիտեք (Where did you buy it?) |
| recently (նաև Past Simple-ի հետ. I recently moved) | when I was a child, When…? What time…? |
Նույն դեպքը երկու ժամանակով
| Present Perfect | Past Simple |
|---|---|
| I've been to Mexico. (փորձառություն, առանց ժամանակի) | I went to Mexico last summer. (ավարտված ժամանակ) |
| She's written two books so far. (դեռ բաց է) | She wrote her first book in 2015. (ավարտված է) |
| Have you seen Tom this week? | Did you see Tom last week? |
Զրույցի տիպային սխեմա. սկսեք Present Perfect-ով (փորձառությունը), իսկ մանրամասների համար անցեք Past Simple-ի։ "Have you ever been to Rome?" "Yes, I went there in 2019. It was beautiful."
Գործածություն
1Չավարտված և ավարտված ժամանակ
Չավարտված ժամանակահատվածների հետ (today, this week, this year, so far) օգտագործեք Present Perfect, ավարտված ժամանակի հետ (yesterday, last year, in 2015, ago)՝ Past Simple։ Հայերենում երկու դեպքում էլ կարող ենք ասել «խմել եմ». որոշում է միայն ժամանակի բառը։
2Փորձառություն և անցյալի կոնկրետ դեպք
Կյանքի փորձառության մասին, առանց ժամանակը նշելու, օգտագործեք Present Perfect։ Երբ պատմում կամ հարցնում եք մեկ կոնկրետ դեպքի մանրամասները՝ երբ, որտեղ, ում հետ, ինչպես էր, անցեք Past Simple-ի։
3Ever, never, the first time, the best… I've ever
Ամբողջ կյանքի մասին հարցերում (Have you ever…?) և մինչ այժմ ապրած կյանքի մասին նախադասություններում (I've never…) օգտագործեք Present Perfect։ (Ավարտված ժամանակահատվածի մասին never-ը կարող է լինել նաև Past Simple-ի հետ. I never saw him again.) Present Perfect է պետք նաև It's the first time…-ից հետո և գերադրական աստիճանից հետո՝ the best / the worst … I've ever…։ Սովորեք սրանք որպես կայուն կաղապարներ։
4«Ե՞րբ» հարցը → Past Simple
When…? և What time…? հարցերը վերաբերում են ավարտված ժամանակի, ուստի սովորաբար Past Simple են պահանջում, նույնիսկ եթե զրույցը սկսվել է Present Perfect-ով։ Հայերենում «Ե՞րբ ես եկել» շատ բնական է, բայց անգլերենում When-ից հետո Present Perfect չի դրվում։
5Նույն դեպքը. ի՞նչ է փոխվում
Շատ դեպքերի մասին կարելի է խոսել երկու ժամանակով էլ։ Ժամանակը ցույց է տալիս, թե ինչպես եք տեսնում դեպքը. արդյունքը հիմա և բաց ժամանակ (Present Perfect), թե ավարտված պատմություն՝ ժամանակով (Past Simple)։
Ամերիկյան անգլերենում Past Simple-ը տարածված է նաև որոշ իրավիճակներում, որտեղ բրիտանացին Present Perfect կասեր (Did you eat yet?, Did you ever see it?). տե՛ս A2-17։ Իսկ ավարտված ժամանակի բառերի հետ (yesterday, last year, ago) և՛ բրիտանական, և՛ ամերիկյան անգլերենը օգտագործում են միայն Past Simple։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Թողել է», «ծանոթացել են»՝ ավարտված ժամանակի հետ. Հայերենում «-ել եմ» ձևը շատ բնական է նաև այն ժամանակ, երբ դեպքը վաղուց ավարտվել է և ժամանակը նշված է. «Տիգրանը երեկ երեկոյան անձրևանոցը մետրոյում է թողել», «Ծնողներս ծանոթացել են, երբ Գյումրիում ուսանող էին»։ Բառացի թարգմանելիս ստացվում է Present Perfect։ Անգլերենում ավարտված ժամանակի հետ (last…, yesterday, տարեթիվ, when-ով սկսվող նախադասություն) պետք է միայն Past Simple։
2. «Քսան տարի առաջ» → before twenty years. «Առաջ»-ը հայերենում և՛ before է, և՛ ago։ Երբ ասում եք, թե որքան ժամանակ է անցել, անգլերենն օգտագործում է ago և դնում այն ժամանակահատվածից հետո. twenty years ago։ Before + ժամանակահատված այս իմաստով չի օգտագործվում։ (Առանց ժամանակահատվածի before-ը նշանակում է «նախկինում, ավելի վաղ». I've been here before.)
3. «Ժամը քանիսին ես անջատել» → what time + Present Perfect. Հայերենում «ե՞րբ» և «ժամը քանիսին» հարցերը հաճախ «-ել» ձևով են, նաև ուրիշ նախադասության մեջ. «Ե՞րբ ես եկել», «Հիշո՞ւմ ես՝ այսօր ժամը քանիսին ես անջատել ջեռոցը»։ Անգլերենում when և what time հարցերը (նաև Do you remember…?-ից հետո) վերաբերում են ավարտված պահի, ուստի պահանջում են Past Simple, նույնիսկ եթե նախադասության մեջ կա today։
4. «Ինչպե՞ս է պատահել» → How has it happened? Լսել եք, որ Դավիթի մեքենան Դիլիջանի ճանապարհին փչացել է, և հարցնում եք. «Ինչպե՞ս է պատահել»։ Հայերենում «-ել» ձևը բնական է, բայց անգլերենում հարցնում եք մեկ կոնկրետ, արդեն ավարտված դեպքի մանրամասնը, ուստի պետք է Past Simple, նույնիսկ առանց ժամանակի բառի։
5. Երկու ժխտում. Հայերենում «ոչ ոք»-ը և «երբեք»-ը միշտ ժխտական բայի հետ են գալիս. «Մեր խմբից ոչ ոք երբևէ Արագած չի բարձրացել»։ Անգլերենում մեկ ժխտումը բավական է. եթե ենթական nobody է, բայը դրական է, և never-ի փոխարեն ասում ենք ever։
Մի՛ շփոթեք
this morning. բա՞ց, թե՞ փակ – Նույն բառերը կարող են նշել և՛ բաց, և՛ ավարտված ժամանակ։ Դա կախված է նրանից, թե երբ եք խոսում։ Հայերենում երկու դեպքում էլ կարող ենք ասել «այսօր առավոտյան երկու հանդիպում եմ ունեցել», իսկ անգլերենում ժամանակը ցույց է տալիս՝ ավարտվե՞լ է առավոտը, թե ոչ։
ever / never, թե անցյալի ավարտված ժամանակ – Have you ever…? և I've never… կառույցներում ժամանակահատվածը ձեր ամբողջ կյանքն է մինչ այսօր։ Ավարտված ժամանակը կտրում է այդ ժամանակահատվածը։ Երբ ժամանակահատվածն ավարտված է, never-ը կարող է լինել Past Simple-ի հետ։
How long…? Present Perfect-ով – Մինչև հիմա շարունակվող իրավիճակի մասին (How long have you lived here?) տե՛ս A2-18։ Ուշադրություն. հայերենում այստեղ ներկա ենք դնում («Հինգ տարի է՝ այստեղ եմ ապրում», «2015 թվականից այստեղ եմ ապրում»), այդ պատճառով մի՛ ասեք I live here for five years. ճիշտ է՝ I've lived here for five years։ Նորությունների և դրանց մանրամասների մասին տե՛ս A2-17։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- Արագ խոսքում I've worked /aɪv wɜːkt/ և I worked /aɪ wɜːkt/ գրեթե նույն կերպ են հնչում։ Հաճախ միակ տարբերությունը փոքրիկ /v/-ն է. ուշադիր լսեք այն, ինչպես նաև ժամանակի բառերը։
- worked-ում երկու նոր հնչյուն կա։ /w/ հայերենում չկա. շրթունքները կլորացրեք և առաջ մղեք, իսկ ներքևի շրթունքը ատամներին մի՛ հպեք, սա «վ» չէ։ /ɜː/-ն էլ նոր է. շրթունքները թուլացած են և չեն կլորանում, լեզուն բերանի մեջտեղում է, հնչյունը երկար է։ Դա ո՛չ «է» է, ո՛չ «օ»։
- Կանոնավոր բայերի -ed վերջավորությունն առանձին վանկ չէ, բացի t-ով և d-ով վերջացող բայերից. /t/ խուլ հնչյուններից հետո (worked), /d/ ձայնեղներից հետո (lived, played), /ɪd/ միայն t-ից և d-ից հետո (started)։ Հայերենում կարդում ենք այնպես, ինչպես գրված է, բայց այստեղ այդ սովորությունը խանգարում է. worked-ը մեկ վանկ է, ոչ թե «վորքեդ»։
- drink – drank – drunk բառերում երեք տարբեր ձայնավոր կա։ drank-ի /æ/-ն հայերենում չկա. բերանը լայն բացեք, ինչպես «ա»-ի ժամանակ, իսկ լեզուն պահեք առջևում, ինչպես «է»-ի ժամանակ։ drunk-ի /ʌ/-ն կարճ է և թուլացած, բերանը կիսաբաց է. շրթունքները մի՛ կլորացրեք, ինչպես «ու»-ի ժամանակ։
- Կանոնավոր բայերում Past Simple-ը և past participle-ը (երրորդ ձև, V3) նույն տեսքն ունեն (worked – worked), ուստի ժամանակը ցույց է տալիս have / has օժանդակ բայը։ Անկանոն բայերում ձևերը հաճախ տարբեր են. saw – seen, went – gone / been, ate – eaten։
- ago-ն շեշտվում է երկրորդ վանկին՝ /əˈɡəʊ/ (UK), /əˈɡoʊ/ (US)։ Այստեղ հայերենի վերջին վանկի շեշտը օգնում է։ Առաջին վանկը թույլ /ə/ է, մոտ հայերեն «ը»-ին. մի՛ ասեք լրիվ «ա»։
- ever /ˈevə/ (UK), /ˈevər/ (US) շեշտվում է առաջին վանկին, և Have you ever…? հարցերում այն շեշտված է։ Հայերենի սովորությամբ մի՛ շեշտեք վերջին վանկը։
Ոսկե կանոն
Ավարտված ժամանակ, ե՞րբ հարց կամ անցյալի մեկ կոնկրետ դեպք → Past Simple։ Ժամանակը դեռ բաց է, կամ խոսում եք կյանքի փորձառության մասին մինչև հիմա (առանց ժամանակի) → Present Perfect։ Հենց որ անցնում եք մանրամասներին (երբ, որտեղ, ինչպես), օգտագործեք Past Simple։ Եվ հիշեք. ժամանակն ընտրում է ոչ թե հայերեն բայաձևը, այլ ժամանակի բառը։ «Երկու տարի առաջ»-ը two years ago է։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
Այս վարժություններում օգտագործեք բրիտանական անգլերենի ձևերը (տե՛ս A2-17, գործածություն 6)։ Փակագծերում տրված բայը դրեք ճիշտ ձևով։
-
I (see) this film before.
-
I (see) this film last week.
-
you (go) out last night?
-
She (not / call) me today.
-
We (move) here in 2019.
-
This is the first time I (eat) Thai food.
B. Իմաստ
Օգտագործեք բրիտանական անգլերենի ձևերը (տե՛ս A2-17, գործածություն 6)։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: … three emails so far today.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: … my phone on holiday last year, but a waiter found it.holiday (UK), vacation (US)
-
Ժամը 16:00-ն է։ Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: … the bank this morning?
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: How many countries … in your life?
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: your new job?
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
I've visited my grandparents last weekend.
-
Have you ever eaten snails?
-
"Have you been to Berlin?" "Yes, I've been there in May."
-
When have you bought that jacket?
D. Համատեքստում
Օգտագործեք բրիտանական անգլերենի ձևերը (տե՛ս A2-17, գործածություն 6)։ Փակագծերում տրված բայերը դրեք ճիշտ ձևով։
Lucy: Hi Ben! I 16 (not / see) you for ages!
Ben: I know! I 17 (be) really busy this month. I 18 (start) a new job three weeks ago.
Lucy: Great! 19 you (meet) many people there yet?
Ben: Yes, a few. And I 20 (go) to the office party last Friday.
Lucy: Oh, nice! 21 you (enjoy) it?
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով ձեր մասին։
-
Գրեք ձեր կյանքի մեկ փորձառության մասին։ Հետո ավելացրեք երկու մանրամասն Past Simple-ով։
-
Գրեք երկու նախադասություն այսօրվա և մեկ նախադասություն երեկվա մասին։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
A2-18 Present Perfect, for և since. «հինգ տարի է՝ այստեղ եմ ապրում» անգլերենով I've known Ali ten years.
-
A2-17 Present Perfect. just, already, yet հայերենով Դրեք already-ն ճիշտ տեղում: I've told you.
-
A2-02 Past Simple, թե Past Continuous. when և while հայերենով I (cook) dinner when you called, so I didn't answer the phone.
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- 've seen / have seen
- saw
- Did … go
- hasn't called / has not called
- moved
- 've eaten / have eaten
B. Իմաստ
- I've written
- I lost
- Did you call
- have you visited
- When did you start
C. Գտեք սխալը
- I visited my grandparents last weekend.
- ✓ Have you ever eaten snails?
- Yes, I went there in May. / Yes, I was there in May.
- When did you buy that jacket?
D. Համատեքստում
- haven't seen / have not seen
- 've been / have been
- started
- Have … met
- went
- Did … enjoy
E. Ձեր հերթն է
- I've been to Morocco. I went there in 2021 with my sister, and we loved the food.
- I've had two coffees today. I haven't checked my emails yet. Yesterday I worked from home.
F. Խառը կրկնություն
- for
- I've already told you. / I've told you already.
- was cooking
