For, Since, How Long. I've Lived, թե I've Been Living հայերենով
For, Since, How Long — Simple or Continuous?
Այս էջում
Նպատակ
Այս դասից հետո կկարողանաք ասել, թե որքան է տևել իրավիճակը՝ for, since և How long…? արտահայտություններով, և ընտրել Present Perfect Simple-ի (I've read) և Present Perfect Continuous-ի (I've been reading) միջև։
Հիմնական գաղափար
Դուք արդեն գիտեք, որ անցյալում սկսված և դեռ ճիշտ մնացող իրավիճակի համար պետք է perfect ձև՝ for-ով (տևողություն) կամ since-ով (սկզբնակետ) A2-18. I've lived here for five years, ոչ թե I live here for five years։ Հիմա երկրորդ ընտրությունն էլ կա. պարզ, թե՞ շարունակական։
Պատկերացրեք ներկարարի երկու լուսանկար։ Առաջինում պատն ավարտված է և փայլում է. I've painted the wall. Սա պարզ ձևն է (Present Perfect Simple)՝ ցույց է տալիս արդյունքը՝ ավարտված բան կամ հաշվելի ընդհանուր քանակ։ Երկրորդում ներկարարը թաց վրձին է բռնել, հագուստին ներկ կա. I've been painting the wall. Սա շարունակական ձևն է (Present Perfect Continuous)՝ ցույց է տալիս ընթացքի մեջ գտնվող գործողությունը և այն, թե որքան է տևել։ Գուցե ավարտված է, գուցե՝ ոչ. խնդիրը դա չէ։
Որոշ բայեր (know, have՝ «ունենալ» իմաստով, be, like, believe) վիճակ են նկարագրում, ոչ թե գործողություն։ «Թաց վրձնով» լուսանկար դրանք չունեն, ուստի մնում են պարզ ձևով։
Հայերեն և անգլերեն
Հայերենում «որքա՞ն ժամանակ է» հարցին պատասխանում ենք ներկայով. «Տասը տարի է՝ բուժքույր է», «Համալսարանից իրար ճանաչում ենք», «Երկու տարի է՝ այս հեռախոսն ունեմ»։ Անգլերենում այստեղ միշտ Present Perfect է՝ She's been a nurse, We've known each other, I've had this phone։ Ուշադրություն. սրանք վիճակի բայեր են, ուստի մնում են պարզ ձևով (have known, ոչ թե have been knowing), թեև հայերեն «-ում» ձևը հուշում է -ing։
Գործողության բայերի հետ հայերենն ունի երկու ձև, որոնք մասամբ համընկնում են անգլերենի հետ. «Այս ամիս չորս գիրք եմ կարդացել»՝ արդյունք = I've read, իսկ «Շաբաթներ է՝ այս գիրքն եմ կարդում»՝ ընթացք = I've been reading։ Եվ մի կարևոր թակարդ. «Մեկ տարի է՝ նրան չեմ տեսել» նախադասության մեջ ժխտում կա, իսկ անգլերեն It's been a year since… կառույցում since-ից հետո ժխտում չի դրվում. since I last saw him։
| Հայերեն | Անգլերեն | Ինչն է տարբեր |
|---|---|---|
| Երկու տարի է՝ այս հեռախոսն ունեմ։ | I've had this phone for two years. | ներկա → Present Perfect. վիճակ → պարզ ձև |
| Դարեր է՝ իրար ճանաչում ենք։ | We've known each other for ages. | «-ում» → ոչ թե -ing, այլ known |
| Տասը տարի է՝ բուժքույր է։ | She's been a nurse for ten years. | «է» → has been |
| Այս ամիս չորս գիրք եմ կարդացել։ | I've read four books this month. | քանակ, արդյունք → պարզ ձև. այստեղ նույնն է |
| Շաբաթներ է՝ այս գիրքն եմ կարդում։ | I've been reading this book for weeks. | ընթացք → շարունակական ձև |
| Որքա՞ն ժամանակ է՝ անգլերեն ես սովորում։ | How long have you been learning English? | How long + Present Perfect |
| Դարեր է՝ արձակուրդ չենք գնացել։ | It's been ages since we had a holiday. | since-ից հետո՝ Past Simple, առանց ժխտման |
Կարճ ասած՝ «… ժամանակ է՝ ունեմ / ճանաչում եմ / … եմ» = have had / have known / have been (պարզ ձև), «… ժամանակ է՝ անում եմ» (գործողություն) = have been + -ing, իսկ It's been … since-ից հետո՝ Past Simple առանց not-ի։
Կառուցվածք
For և since (կրկնություն A2-18 դասից)
| Ինչից առաջ | Օրինակներ | |
|---|---|---|
| for | ժամանակահատված (տևողություն) | for two hours, for a week, for ages, for a long time |
| since | ժամանակի կետ (սկիզբ) | since nine o'clock, since Monday, since 2015, since last summer |
| since | նախադասություն, սովորաբար Past Simple | since I was a child, since we moved here |
How long…?
| Ժամանակաձև | Հարց |
|---|---|
| Present Perfect Simple | How long have you known Ana? |
| Present Perfect Continuous | How long have you been waiting? |
| be-ով | How long has she been a teacher? |
Պարզ, թե շարունակական
| Present Perfect Simple (have + past participle) | Present Perfect Continuous (have been + -ing) |
|---|---|
| արդյունք. I've painted the room. (ավարտված է) | գործողություն. I've been painting the room. (գուցե ավարտված չէ) |
| որքան / քանի. She's written three chapters. | որքան ժամանակ. She's been writing all morning. |
| վիճակներ. I've known him for years. | – (վիճակի բայերի հետ՝ ոչ) |
| մշտական է թվում. He's lived here all his life. | ժամանակավոր է թվում. He's been living with his parents for a few months. |
It's (been) … since …
| Կաղապար | Օրինակ |
|---|---|
| It's been + ժամանակահատված + since + Past Simple | It's been three years since I last saw her. |
| It's + ժամանակահատված + since + Past Simple | It's three years since I last saw her. |
Կարճ ձևը՝ It's three years since…, հատկապես տարածված է բրիտանական անգլերենում։
Գործածություն
1For, since և How long. արագ կրկնություն
For-ը տալիս է տևողությունը, since-ը՝ սկզբնակետը (օր, ամսաթիվ, ժամ կամ իրադարձություն)։ Տևողության մասին հարցրեք How long + Present Perfect ձևով։
2Պարզ ձև՝ արդյունքների և քանակների համար
Օգտագործեք պարզ ձևը, երբ գործողությունն ավարտված է, կամ երբ ինչ-որ բան հաշվում եք՝ որքան, քանի, քանի անգամ։
3Պարզ ձև՝ վիճակի բայերի հետ
Վիճակ նկարագրող բայերը՝ know, have (ունենալ), be, like, love, believe, understand, own, սովորաբար մնում են պարզ ձևով, նույնիսկ երբ ասում եք, թե որքան է տևել։ Հայերեն «-ում» ձևը («ճանաչում եմ», «սիրում եմ») այստեղ չի օգնում։
4Շարունակական ձև՝ գործողության և նրա տևողության համար
Օգտագործեք շարունակական ձևը, երբ կարևոր է գործողությունը, այն, թե որքան է այն տևում, կամ այն հետքերը, որ թողել է։ Գործողությունը կարող է ավարտված լինել կամ ոչ։
5Live, work, study, teach. երկուսն էլ հնարավոր են
Երկար իրավիճակ նկարագրող բայերի հետ երկու ձևն էլ ճիշտ է for-ով և since-ով, հաճախ գրեթե առանց տարբերության։ Շարունակական ձևը կարող է իրավիճակը ավելի ժամանակավոր դարձնել։
6It's (been) + ժամանակ + since…
Այս կաղապարով ասում ենք, թե որքան ժամանակ է անցել անցյալի մի իրադարձությունից։ Since-ով նախադասությունը սովորաբար Past Simple է։ Since-ով նախադասությունը կարող է Present Perfect լինել, երբ այդ իրավիճակն էլ է շարունակվում մինչև հիմա, բայց It's been… since կաղապարում Past Simple-ը անվտանգ ընտրություն է։ Հայերենում այստեղ հաճախ ժխտական ենք ասում («… է, ինչ չենք…»), իսկ անգլերենում since-ից հետո՝ հաստատական։
Հաճախակի սխալներ
Թակարդներ հայախոսների համար
1. «Մեկ շաբաթ է՝ հիվանդ է» → is … for. Հայերենում ասում ենք «Կատուն արդեն մեկ շաբաթ է՝ հիվանդ է»։ Ներկան և «է»-ն թարգմանվում են is-ով, բայց մինչև հիմա ընկած ժամանակի համար անգլերենում պետք է have been։
2. «Երկուշաբթիից փակ է» → is closed since. «Գառնիի ճանապարհը երկուշաբթիից փակ է, դրա համար ավտոբուսները շրջանցիկ ճանապարհով են գնում»։ «Է»-ն դառնում է is, բայց since-ի հետ գլխավոր նախադասությունը Present Perfect է. has been։
3. «Վեց ամիս է՝ անձրև չի եկել» → since it didn't rain. Հայերենում այս միտքը ժխտականով ենք ասում. «Վեց ամիս է՝ Երևանում անձրև չի եկել»։ Եթե այն դնենք It's been … since-ի մեջ, ժխտումը պետք չէ. since-ը ցույց է տալիս վերջին անգամը։ Կամ էլ ասեք ժխտական Present Perfect-ով և for-ով։
4. «Ամբողջ առավոտ պատուհաններ եմ լվացել» → I've washed. Հայերենում «-ել» ձևը տևողության հետ էլ ենք օգտագործում. «Ամբողջ առավոտ պատուհաններ եմ լվացել, ձեռքերս ցավում են»։ Բառացի թարգմանությունը Present Perfect Simple է, բայց երբ խոսքը գործողության տևողության և դրա հետքերի մասին է (all morning), բնականը շարունակական ձևն է։
Մի՛ շփոթեք
for, since, թե ago – for = տևողություն. since = սկզբնակետ. ago = որքան առաջ է եղել ավարտված անցյալի իրադարձությունը, Past Simple-ով A2-19։ Հայերեն «առաջ»-ը ago է, ոչ թե before։
How long have you…?, թե How long did you…? – Present Perfect-ը հարցնում է այն մասին, ինչը դեռ ճիշտ է. Past Simple-ը՝ ավարտված ժամանակահատվածի մասին։
I've been here for a week, թե I'm here for a week – Առաջինը չափում է ժամանակը մինչև հիմա, երկրորդը տալիս է ներկա կամ ապագա այցի ամբողջ տևողությունը։ Հայերենում էլ կա այս տարբերությունը՝ «մեկ շաբաթ է՝ այստեղ եմ» և «մեկ շաբաթով եմ այստեղ»։
I've read your book, թե I've been reading your book – Պարզ. ավարտել եմ։ Շարունակական. կեսին եմ կամ ժամանակ եմ ծախսել դրա վրա։
Ուղղագրություն և արտասանություն
- for-ը խոսքում սովորաբար թույլ է՝ /fə/ (UK), /fɚ/ (US). for two years-ը հնչում է մոտավորապես «fuh two years»։ Թույլ /ə/-ն մոտ է հայերեն «ը»-ին։
- since-ը պահում է իր լրիվ ձայնավորը՝ /sɪns/։ Կարճ /ɪ/-ն ավելի թույլ է, քան հայերեն «ի»-ն, և s-երը նույնն են, ինչ «ս»-ն։
- How long have you…?-ը միաձուլվում է. /haʊ ˈlɒŋ əv jə/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv jə/ (US). «how-long-uv-ya»։ long-ի վերջում /ŋ/ է. «գ» մի՛ ավելացրեք։
- It's been-ը հաճախ ասվում է որպես մեկ միավոր՝ /ɪts bɪn/. It's been ages!
- she's known = she has known. she's been-ը կարող է լինել she has been (երբեք՝ she is been)։
Ոսկե կանոն
Դեռ ճի՞շտ է հիմա։ Օգտագործեք Present Perfect՝ for-ով (տևողություն) կամ since-ով (սկիզբ)։ Արդյունք, թիվ կամ վիճակի բայ → պարզ ձև։ Գործողություն և դրա տևողությունը → շարունակական ձև (live, work, study-ի հետ հաճախ երկուսն էլ ճիշտ են)։ Հայերեն ներկան («… տարի է՝ ապրում եմ») երբեք չի թարգմանվում Present Simple-ով։
Վարժություններ
A. Կառուցվածք
1–3 առաջադրանքներում լրացրեք for կամ since։
-
I've had this bike 2021.
-
She's been sleeping ten hours.
-
We've been friends we were five.
-
Լրացրեք Past Simple-ով: It's been two years since I (see) my cousins.
-
Վերագրեք շարունակական ձևով և for-ով: I started learning the piano three years ago.
-
Գրեք հարցը "For five years." պատասխանի համար (you, have, your car):
B. Իմաստ
Ընտրեք ճիշտ տարբերակը։
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I … Tom for years.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: I … four cups of coffee today.
-
Ընտրեք ճիշտ պատասխանը: Sorry about my hands. I … the car.
-
Ո՞ր նախադասությունն է ասում, որ գիրքն ավարտված է:
-
Ո՞ր նախադասությունն է ավելի ժամանակավոր հնչում:
C. Գտեք սխալը
Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ կա մեկ սխալ, կամ նախադասությունը ճիշտ է։ Գրեք ուղղված նախադասությունը կամ գրեք correct։
-
I live in this town since 2019.
-
How long are you waiting?
-
He's worked here since six months.
-
We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. Համատեքստում
Կարդացեք նամակը և լրացրեք բաց թողնված բառերը։ Փակագծերում տրված բայը դրեք ճիշտ ձևով։
Hi Sam! I 16 (live) in Lisbon 17 March, and I love it. I 18 (learn) Portuguese for three months, but it's hard! So far I 19 (make) a few friends at my language school. It 20 (be) ages since we last spoke — how are you?
E. Ձեր հերթն է
Գրեք անգլերենով։
-
Գրեք երկու նախադասություն այն մասին, թե որքան ժամանակ է՝ ճանաչում եք ընկերոջը, և որքան ժամանակ է՝ ունեք ձեր ինչ-որ իրը։
-
Գրեք մեկ նախադասություն մի գործողության մասին, որով վերջերս զբաղված եք, և մեկը՝ արդյունքի մասին։
F. Խառը կրկնություն
Կրկնեք նախորդ դասերը։
-
B1-01 Present Perfect Continuous. շարունակական ներկա կատարյալը հայերենով Your eyes are red. you (cry)?
-
A2-19 Present Perfect, թե Past Simple. տարբերությունը հայերենով I (move) to London two years ago.
-
A2-17 Present Perfect. just, already, yet հայերենով Have you finished your homework ?already = զարմանք
Պատասխաններ
A. Կառուցվածք
- since
- for
- since
- saw / last saw
- I have been learning the piano for three years. / I've been learning the piano for three years.
- How long have you had your car?
B. Իմաստ
- have known
- have drunk
- have been repairing
- I've read your book.
- He's been living with friends since the fire.
C. Գտեք սխալը
- I have lived in this town since 2019. / I've lived in this town since 2019. / I have been living in this town since 2019. / I've been living in this town since 2019.
- How long have you been waiting?
- He's worked here for six months. / He's been working here for six months.
- ✓ We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. Համատեքստում
- have lived / have been living
- since
- have been learning
- have made
- has been / is
E. Ձեր հերթն է
- I've known my best friend since primary school. I've had this watch for ten years.
- I've been running every morning this month. I've lost three kilos.
F. Խառը կրկնություն
- Have … been crying
- moved
- yet / already
