Slowingoሰዋሰው
A1 29 / 32

Past Simple: መደበኛ ግሶች (-ed) — በቀላል አማርኛ

Past Simple: Regular Verbs

በዚህ ገጽ
  1. ዓላማ
  2. ዋናው ሐሳብ
  3. አማርኛ እና እንግሊዝኛ
  4. አወቃቀር
  5. አጠቃቀም
  6. የተለመዱ ስህተቶች
  7. ለአማርኛ ተናጋሪዎች ወጥመዶች
  8. አታምታቱ
  9. አጻጻፍ እና አነባበብ
  10. ወርቃማው ሕግ
  11. መልመጃዎች

ዓላማ

ከዚህ ትምህርት በኋላ በመደበኛ ግሶች (regular verbs) ስለ ያለቁ ያለፉ ድርጊቶች መናገር (I worked, she studied, we stopped)፣ -ed የሚለውን መጨረሻ በትክክል መጻፍ፣ በሦስቱ መንገዶች መጥራት እና ያለፈ ጊዜን የሚያሳዩ ቃላትን መጠቀም ትችላላችሁ።

ዋናው ሐሳብ

Past Simple (ቀላል ያለፈ ጊዜ) ስለ አንድ ያለቀ ድርጊት ይነግረናል: ሆኗል፣ ተጠናቋል፣ ጊዜውም አልፏል — yesterday, last year, in 2010። አሁን የተዘጋ በር አስቡ። ድርጊቱ ከበሩ በሌላኛው በኩል ነው። አልቋል፤ እኛም ወደ ኋላ እንመለከተዋለን።

ለአብዛኞቹ ግሶች እንግሊዝኛ ያለፈ ጊዜን በአንድ ትንሽ መጨረሻ ያሳያል: -ed። Work → worked. Play → played. Live → lived. እነዚህ ግሶች ሁሉም ይህን ሕግ ስለሚከተሉ መደበኛ ግሶች (regular verbs) ይባላሉ። (እንደ go → went ያሉ ሕጉን የማይከተሉ ግሶች A1-28 ውስጥ ናቸው።)

ሌላም ጥሩ ዜና አለ። Past Simple ለሁሉም ሰው አንድ ቅርጽ አለው: I worked, you worked, she worked, they worked. he/she/it ሲሆኑ -s የለም፤ በአዎንታዊ ዓረፍተ ነገርም was ወይም ሌላ ረዳት ግስ የለም። የምትማሩት ጥቂት የአጻጻፍ ሕጎችንና -ed እንዴት እንደሚነበብ ብቻ ነው፤ ይህም ብዙ ጊዜ ተጨማሪ ክፍለ ቃል ሳይሆን አንድ ትንሽ ድምፅ ብቻ ነው።

አማርኛ እና እንግሊዝኛ

አማርኛ ለያለቀ ድርጊት የራሱ ቅርጽ አለው: «ሠራሁ»፣ «ሠራች»፣ «ሠሩ»፤ ይህ ልክ እንደ Past Simple ነው። ልዩነቱ አማርኛ ለእያንዳንዱ ሰው መጨረሻውን መቀየሩ ነው፤ እንግሊዝኛ ግን ለሁሉም worked ይላል። ሁለት ነገሮች ግን ያታልላሉ። አንደኛ፣ አማርኛ ለያለፈ ድርጊት «ደውዬልሃለሁ»፣ «አይቼዋለሁ» የሚለውንም ቅርጽ ይጠቀማል፤ ይህ የእንግሊዝኛውን have ያለበት ቅርጽ (Present Perfect) ይመስላል፤ ግን yesterday ሲኖር እንግሊዝኛ Past Simple ብቻ ይፈልጋል። ሁለተኛ፣ ለተደጋገሙ ያለፉ ድርጊቶች አማርኛ «እሠራ ነበር» ይላል፤ «ነበር» = was ስለሚመስል ብዙዎች I was work ይላሉ። በእንግሊዝኛ ግን -ed ብቻውን ይበቃል: I worked። «ከ… በፊት» ደግሞ እንደ A1-26 ውስጥ … ago ነው።

አማርኛእንግሊዝኛልዩነቱ
ሠራሁ / ሠራች / ሠሩI / she / they workedአማርኛ መጨረሻውን ይቀይራል፤ -ed ለሁሉም አንድ ነው
Emma ቅዳሜና እሁድን ሙሉ አጠናች።Emma studied all weekend.-s የለም
ትናንት ደውዬልሃለሁ።I called you yesterday.-ጃለሁ ቢሆንም yesterday ሲኖር → Past Simple
ተማሪ እያለ አስተናጋጅ ሆኖ ይሠራ ነበር።He worked as a waiter when he was a student.«ነበር» → was አይጨመርም
ደክሞኝ ነበር።I was tired.ቅጽል → was
ከአንድ ሰዓት በፊትan hour ago«ከ… በፊት» → ago
ባለፈው ሰኞlast Mondayin አይገባም

አወቃቀር

ለሁሉም ሰው አንድ ቅርጽ

ባለቤትPast Simple
I / you / he / she / it / we / theyworked yesterday.
I / you / he / she / it / we / theyplayed tennis.

አጻጻፍ: -ed ሲጨመር

ሕጉምሳሌዎች
አብዛኞቹ ግሶች: + edwork → worked, clean → cleaned, want → wanted
ግሱ መጨረሻው -e ከሆነ: + dlive → lived, like → liked, arrive → arrived, dance → danced
ተነባቢ + y: y → iedstudy → studied, carry → carried, try → tried
አናባቢ + y: + ed (ለውጥ የለም)play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed
ጫና ያለበት የመጨረሻ ክፍለ ቃል፣ አንድ አናባቢ + አንድ ተነባቢ: ተነባቢው ይደገማልstop → stopped, plan → planned, prefer → preferred
የመጨረሻው ክፍለ ቃል ጫና ከሌለው: አይደገምምvisit → visited, open → opened, listen → listened
መጨረሻቸው w, x ወይም y የሆነ: አይደገምምsnow → snowed, fix → fixed, play → played
አንድ አናባቢ + ltravel → travelled (UK) / traveled (US), cancel → cancelled (UK) / canceled (US)

አነባበብ: -ed (ዝርዝሩ «አጻጻፍ እና አነባበብ» በሚለው ክፍል ውስጥ)

ድምፁመቼምሳሌዎች
"id" — ተጨማሪ ክፍለ ቃልt ወይም d ከሚሉት ድምፆች በኋላwanted, waited, needed, decided
"t"እንደ p, k, s, sh, ch, f ካሉ ድምፆች በኋላstopped, worked, kissed, washed, watched, laughed
"d"ከሌሎች ድምፆች ሁሉ በኋላ፣ አናባቢዎችንም ጨምሮplayed, lived, called, cleaned, studied

ያለፈ ጊዜን የሚያሳዩ ቃላት: yesterday, yesterday evening, last night / week / month / year, three days ago, a long time ago, in 2010, in March, when I was a child።

አሉታዊና ጥያቄ (didn't, Did you…?) A1-28 ውስጥ ናቸው።

አጠቃቀም

1ባለፈ ጊዜ ውስጥ ያለቁ ድርጊቶች

ባለፈው ጊዜ ተጀምሮ ላለቀ ድርጊት Past Simple ተጠቀሙ። ብዙ ጊዜ መቼ እንደሆነም እንናገራለን።

I watched a great documentary last night.
ትናንት ማታ በጣም ጥሩ ዘጋቢ ፊልም አየሁ።
«አየሁ» → watched
She started her new job in March.
አዲሱን ሥራዋን በማርች ጀመረች።
«ጀመረች» → started (-s የለም)
We booked our flights two weeks ago.
ከሁለት ሳምንት በፊት በረራዎቻችንን አስያዝን።
«ከ… በፊት» → … ago
My laptop crashed yesterday.
ላፕቶፔ ትናንት ተበላሸ።
They moved to Canada in 2015.
በ2015 ወደ ካናዳ ተዛወሩ።
in + ዓመት

2ተከታታይ ያለፉ ድርጊቶች

እንደ ታሪክ አንዱ ከሌላው በኋላ ለሆኑ ድርጊቶች Past Simple ተጠቀሙ። አማርኛ ብዙ ጊዜ «ከፍቼ»፣ «ጨርሶ» የሚሉ የማያያዣ ቅርጾችን ይጠቀማል፤ በእንግሊዝኛ እያንዳንዱ ግስ -ed ይወስዳል።

I opened the door, turned on the light and screamed.
በሩን ከፍቼ መብራቱን አበራሁና ጮኽኩ።
«ከፍቼ» → opened
He finished work, walked to the station and waited for the train.
ሥራውን ጨርሶ በእግሩ ወደ ጣቢያው ሄደና ባቡሩን ጠበቀ።
«ጨርሶ» → finished፤ «በእግሩ ሄደ» → walked
She cooked dinner, cleaned the kitchen and relaxed on the sofa.
እራት አብስላ ወጥ ቤቱን አጸዳችና ሶፋው ላይ አረፈች።
ሦስቱም ግሶች -ed

3ያለፉ ሁኔታዎችና የተደጋገሙ ድርጊቶች

ባለፈው ጊዜ ለተወሰነ ጊዜ ለቆዩ ሁኔታዎችና ብዙ ጊዜ ለተደጋገሙ ድርጊቶች Past Simple ተጠቀሙ። (ስለ used to A2-28 ተመልከቱ።) አማርኛ እዚህ ብዙ ጊዜ «… ነበር» ይጠቀማል፤ በእንግሊዝኛ was አይጨመርም።

My grandparents lived in a small village for forty years.
አያቶቼ ለአርባ ዓመት በአንዲት ትንሽ መንደር ኖሩ።
ያለቀ ጊዜ → lived
When I was a child, I walked to school every day.
ልጅ እያለሁ በየቀኑ በእግሬ ወደ ትምህርት ቤት እሄድ ነበር።
«እሄድ ነበር» → walked
We stayed with my aunt every summer.
በየክረምቱ አክስቴ ጋ እናርፍ ነበር።
«እናርፍ ነበር» → stayed፤ summer = ክረምት (ሰኔ–ነሐሴ)
He worked as a waiter when he was a student.
ተማሪ እያለ አስተናጋጅ ሆኖ ይሠራ ነበር።
«ይሠራ ነበር» → worked፤ was work አይደለም

4ለሁሉም ሰው አንድ ቅርጽ

Past Simple ሲሆን ቅርጹ ለሁሉም ባለቤቶች አንድ ነው — he/she/it ሲሆኑም -s የለም።

I studied all weekend.
ቅዳሜና እሁድን ሙሉ አጠናሁ።
«አጠናሁ» → studied
Emma studied all weekend.
Emma ቅዳሜና እሁድን ሙሉ አጠናች።
«አጠናች» ይለወጣል፤ studied አይለወጥም
The kids played in the garden all afternoon.
ልጆቹ ከሰዓት በኋላውን ሙሉ ግቢ ውስጥ ተጫወቱ።
they → played
It rained all day on Sunday.
እሁድ ቀኑን ሙሉ ዘነበ።
ባለቤቱ It

5ያለፈ ጊዜን የሚያሳዩ ቃላት

የጊዜ ቃሉን የዓረፍተ ነገሩ መጨረሻ ወይም መጀመሪያ ላይ አድርጉ። Ago ከጊዜው መጠን በኋላ ይመጣል። last ወይም yesterday ከሚሉት በፊት preposition አትጠቀሙ (A1-20 ተመልከቱ)።

We arrived at the hotel late last night.
ትናንት ማታ አምሽተን ሆቴሉ ደረስን።
«ትናንት ማታ» → last night (in የለም)
I called you an hour ago.
ከአንድ ሰዓት በፊት ደወልኩልህ።
«ከ… በፊት» → … ago
In 2010, my parents opened a small restaurant.
በ2010 ወላጆቼ ትንሽ ምግብ ቤት ከፈቱ።
ዓመቱ መጀመሪያ ላይ፤ ከዚያ ኮማ
Yesterday I tried sushi for the first time.
ትናንት ለመጀመሪያ ጊዜ ሱሺ ቀመስኩ።
try → tried

የተለመዱ ስህተቶች

❌Yesterday I work from home.
✅Yesterday I worked from home.
ያለፈ ጊዜ → ያለፈ ቅርጽ።
❌She studyed all night.
✅She studied all night.
ተነባቢ + y → -ied።
❌We stoped at a café.
✅We stopped at a café.
ጫና ያለበት አንድ አናባቢ + አንድ ተነባቢ → ይደገማል።
❌He visitted his aunt.
✅He visited his aunt.
የመጨረሻው ክፍለ ቃል ጫና የለውም: አይደገምም።
❌They plaied football.
✅They played football.
አናባቢ + y → -ed ብቻ ጨምሩ።
❌I was work late yesterday.
✅I worked late yesterday.
ከያለፈ ግስ በፊት was አትጨምሩ።
❌She worked-ed hard.
✅She worked hard.
-ed አንድ ጊዜ ብቻ።
❌I moved here before five years.
✅I moved here five years ago.
ago ከጊዜው በኋላ ይመጣል።
❌We arrived in last Monday.
✅We arrived last Monday.
last ከሚለው በፊት preposition አይገባም።

ለአማርኛ ተናጋሪዎች ወጥመዶች

1. «ትናንት ደውዬልሃለሁ» → I have called you yesterday. በአማርኛ ያለቀን ድርጊት «ደውዬልሃለሁ»፣ «አይቼዋለሁ»፣ «ጨርሻለሁ» ብለንም እንናገራለን፤ ከ«ትናንት» ጋርም ይመጣል። ይህ ቅርጽ የእንግሊዝኛውን have + ሦስተኛው ቅርጽ (Present Perfect) ይመስላል። ግን እንደ yesterday, last week, ago ያለ ያለቀ ጊዜ ሲኖር እንግሊዝኛ Past Simple ብቻ ይፈልጋል (A2-19 ተመልከቱ)።

❌I have called you yesterday, but you didn't answer.
✅I called you yesterday, but you didn't answer.
yesterday → Past Simple።
❌Selam has finished her project last week.
✅Selam finished her project last week.

2. «… ይሠራ ነበር» → was work. በአማርኛ ስለ ያለፉ ልማዶችና ሁኔታዎች «ይሠራ ነበር»፣ «እናጸዳ ነበር» እንላለን። «ነበር» = was ስለሚመስል ብዙዎች was / were + መሠረታዊ ቅርጽ ይላሉ። ይህ እንግሊዝኛ አይደለም፤ ድርጊቱን የሚገልጸው ግስ -ed ብቻ ይወስዳል።

❌Last year my father was work in a hotel in Bahir Dar.
✅Last year my father worked in a hotel in Bahir Dar.
was አይገባም፤ worked።
❌When I was little, we were clean the house with my mother every Sunday.
✅When I was little, we cleaned the house with my mother every Sunday.
«እናጸዳ ነበር» → cleaned፤ were አይገባም።

3. «ከሦስት ዓመት በፊት» → before three years. «ከ… በፊት» before እና ago ሁለቱንም ይሸፍናል። ከአሁን ወደ ኋላ ስትቆጥሩ … ago ተጠቀሙ፤ ago ከጊዜው በኋላ ይመጣል።

❌Abebe opened his shop in Mercato before three years.
✅Abebe opened his shop in Mercato three years ago.
«ከ… በፊት» → … ago።

አታምታቱ

was/were እና -ed ግሶች — Was/were አንድን ሰው ከመግለጫ ወይም ከቦታ ጋር ያገናኛሉ (I was tired)። ድርጊትን የሚገልጹ ግሶች -ed ይወስዳሉ፤ was አያስፈልጋቸውም። A1-26 ተመልከቱ።

I was tired.
ደክሞኝ ነበር።
be + ቅጽል
I worked hard.
ጠንክሬ ሠራሁ።
ድርጊት + -ed፤ was የለም

ተጨማሪ ክፍለ ቃል አለ ወይስ የለም? — አብዛኞቹ -ed ግሶች ክፍለ ቃል አይጨምሩም። Walked አንድ ክፍለ ቃል ነው፤ waited ሁለት ነው።

I walked to work.
በእግሬ ወደ ሥራ ሄድኩ።
walked: አንድ ክፍለ ቃል
I waited for an hour.
ለአንድ ሰዓት ጠበቅኩ።
waited: ሁለት ክፍለ ቃላት

Past Simple እና Present Simple — Present Simple አሁንንና ሁልጊዜን ይገልጻል (A1-12 ተመልከቱ)፤ Past Simple ያለቀ ጊዜን ይገልጻል።

I live in Leeds now.
አሁን የምኖረው ሊድስ ነው።
የአሁን ጊዜ
I lived in York in 2015.
በ2015 የምኖረው ዮርክ ነበር።
ያለፈ፣ ያለቀ

አጻጻፍ እና አነባበብ

  • -ed ሦስት ድምፆች አሉት: /t/ (stopped /stɒpt/ (UK)፣ /stɑːpt/ (US))፣ /d/ (played /pleɪd/)፣ /ɪd/ (wanted /ˈwɒntɪd/ (UK)፣ /ˈwɑːntɪd/ (US))። US እንግሊዝኛ ውስጥ ተጨማሪው ክፍለ ቃል ብዙ ጊዜ /əd/ ነው።
  • ሕጉ የሚወሰነው በመጨረሻው ድምፅ ነው፤ በመጨረሻው ፊደል አይደለም። /t/ ወይም /d/ ከሚሉት ድምፆች በኋላ → /ɪd/። ከድምፅ አልባ ድምፆች (/p/, /k/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /f/, /θ/) በኋላ → /t/። ከሌሎች ድምፆች በኋላ → /d/። Laughed /f/ በሚለው ድምፅ ያልቃል → /lɑːft/ (UK)፣ /læft/ (US) — "laft" ይመስላል።
  • ብዙ ተማሪዎች work-ed /ˈwɜːkɪd/ ይላሉ። አትበሉ: worked "workt" ይመስላል፤ አንድ ክፍለ ቃል ነው። በአማርኛ ተነባቢዎች በተከታታይ ሲመጡ በመካከላቸው «እ» የሚመስል አናባቢ የማስገባት ልማድ አለ፤ እዚህ /k/ እና /t/ ያለ ምንም አናባቢ ተያይዘው ይነገራሉ። ከመጨረሻው /t/ ወይም /d/ በኋላም አናባቢ አትጨምሩ።
  • እጃችሁን ጉሮሮአችሁ ላይ አድርጋችሁ ሞክሩ: የግሱ መጨረሻ ድምፅ ላይ ንዝረት ከተሰማችሁ (play, live, call) መጨረሻው /d/ ነው፤ ካልተሰማችሁ (stop, work, kiss) /t/ ነው።
  • በፈጣን ንግግር /t/ ወይም /d/ ብዙ ጊዜ ከሚቀጥለው ቃል ጋር ይያያዛል: I watched TV በፍጥነት የሚነገር t ያለው "I watch TV" ይመስላል — አዳምጡት።
  • መደገሙ በጫና ይወሰናል: prefer → preferred፣ ግን open → opened፣ visit → visited።

ወርቃማው ሕግ

መደበኛ ያለፈ ጊዜ = ግስ + -ed፣ ለሁሉም ሰው አንድ ቅርጽ። አጻጻፉን አረጋግጡ (lived, studied, stopped)፤ ተጨማሪ ክፍለ ቃል የሚጨመረው t ወይም d ከሚሉት ድምፆች በኋላ ብቻ ነው (wanted, needed)። «ነበር» ቢኖርም was አትጨምሩ፤ «ትናንት» ሲኖር have አትጠቀሙ።

መልመጃዎች

A. አወቃቀር

ግሶቹን Past Simple ቅርጽ ላይ አስገቡ።

  1. I (watch) a film last night.
  2. She (study) for three hours.
  3. We (stop) for lunch at a small café.
  4. They (live) in Spain for two years.
  5. He (plan) a surprise party.
  6. My brother (play) football yesterday.
  7. The bus (arrive) late.

B. ትርጉም

ጥያቄዎቹን መልሱ ወይም ትክክለኛውን መልስ ምረጡ።

  1. -ed ተጨማሪ ክፍለ ቃል ይጨምራል? needed
  2. -ed ተጨማሪ ክፍለ ቃል ይጨምራል? cooked
  3. መጨረሻው ድምፅ "t" ነው ወይስ "d"? cleaned
  4. ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: I … the kitchen yesterday.
  5. ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: We moved here three years ….

C. ስህተቱን ፈልጉ

እያንዳንዱ ዓረፍተ ነገር አንድ ስህተት አለው ወይም ትክክል ነው። የተስተካከለውን ዓረፍተ ነገር ጻፉ ወይም correct ብላችሁ ጻፉ።

  1. I visitted my cousin.
  2. He finish work at six yesterday.
  3. We was arrived late.
  4. She tried a new recipe last night.

D. በጽሑፍ ውስጥ

ግሶቹን Past Simple ቅርጽ ላይ አስገቡ።

Last weekend
On Saturday I 17 (stay) at home. In the morning I 18 (clean) the flat, and in the afternoon I 19 (try) a new recipe. On Sunday my friends 20 (invite) me to the park. We 21 (walk) by the river and 22 (chat) for hours.

E. የእናንተ ተራ

በእንግሊዝኛ ጻፉ።

  1. ባለፈው ቅዳሜና እሁድ ያደረጋችኋቸውን ሦስት ነገሮች በመደበኛ ግሶች ጻፉ።
  2. when I was a child ተጠቅማችሁ ስለ ልጅነታችሁ አንድ ዓረፍተ ነገር ጻፉ።

F. የተደባለቀ ክለሳ

ያለፉትን ትምህርቶች ከልሱ።

  1. A1-26 Was እና Were አጠቃቀም — በቀላል አማርኛ
    ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: Yesterday I … very busy.
  2. A1-22 Present Continuous (I'm working) አጠቃቀም — በቀላል አማርኛ
    -ing ቅርጹን ጻፉ: stop
  3. A1-12 Present Simple (I work, she works) አጠቃቀም — በቀላል አማርኛ
    ትክክለኛውን መልስ ምረጡ: Now she … in Rome, but in 2015 she lived in Milan.
መልሶች

A. አወቃቀር

  1. watched
  2. studied
  3. stopped
  4. lived
  5. planned
  6. played
  7. arrived

B. ትርጉም

  1. yes
  2. no
  3. d
  4. cleaned
  5. ago

C. ስህተቱን ፈልጉ

  1. I visited my cousin.
  2. He finished work at six yesterday.
  3. We arrived late.
  4. ✓ She tried a new recipe last night.

D. በጽሑፍ ውስጥ

  1. stayed
  2. cleaned
  3. tried
  4. invited
  5. walked
  6. chatted

E. የእናንተ ተራ

  1. I cleaned my room. I watched a film. I called my sister.
  2. When I was a child, I played football every day.

F. የተደባለቀ ክለሳ

  1. was
  2. stopping
  3. lives
የAndroid መተግበሪያበጉዞ ላይ ሳሉ ይማሩ Google Play