SlowingoMálfræði
A1 29 / 32

Past Simple á ensku: reglulegar sagnir með -ed – útskýringar og æfingar

Past Simple: Regular Verbs

Á þessari síðu
  1. Markmið
  2. Aðalatriðið
  3. Íslenska og enska
  4. Form
  5. Notkun
  6. Algengar villur
  7. Gildrur fyrir íslenskumælandi
  8. Ekki rugla saman
  9. Stafsetning og framburður
  10. Gullna reglan
  11. Æfingar

Markmið

Eftir þessa kennslustund geturðu sagt frá því sem þú gerðir í fortíðinni með reglulegum sögnum: þú bætir -ed rétt við (lived, studied, stopped, played), berð endinguna rétt fram (/t/, /d/ eða /ɪd/), notar sömu mynd í öllum persónum og notar tímaorð eins og yesterday, last week, three days ago og when I was a child.

Aðalatriðið

Tíðin Past Simple (einföld þátíð) segir frá lokinni athöfn: hún gerðist, hún er búin og hún tilheyrir tíma sem er liðinn – yesterday, last year, in 2010. Hugsaðu þér dyr sem nú eru lokaðar. Athöfnin er hinum megin við dyrnar. Hún er búin og við lítum til baka.

Í flestum sögnum sýnir enskan þátíð með einni lítilli endingu: -ed. Work → worked. Play → played. Live → lived. Þessar sagnir heita reglulegar sagnir (regular verbs), af því að þær fylgja allar þessari reglu. (Sagnir sem gera það ekki, til dæmis go → went, eru í A1-28.)

Og fleiri góðar fréttir. Í Past Simple er ein mynd fyrir allar persónur: I worked, you worked, she worked, they worked. Ekkert -s með he / she / it, og í játandi setningu er ekkert was eða önnur hjálparsögn. Þú þarft bara að læra nokkrar stafsetningarreglur og framburð endingarinnar -ed – oft er hún aðeins eitt lítið hljóð, ekki nýtt atkvæði.

Íslenska og enska

Góðu fréttirnar: íslenska þátíðin („spilaði, vann, bjó“) gerir sama gagn og Past Simple. Og veikar íslenskar sagnir fá líka endingu í þátíð – „spilaði“, „opnaði“ – rétt eins og played, opened. Enskan er samt einfaldari: íslenska endingin breytist eftir persónu („spilaði, spilaðir, spiluðum“), en played er alltaf eins. Þrennt þarf þó að hugsa upp á nýtt. Íslenska „læra“ eru tvö orð á ensku: study (læra fag, lesa fyrir próf) og learn (ná tökum á einhverju). „Fyrir þremur dögum“ er three days ago – ago kemur á eftir tímanum og ekkert orð á undan. Og þegar setning byrjar á tímaorði setjum við sögnina á undan frumlaginu („Í gær hringdi ég…“); á ensku stendur frumlagið samt fyrst: Yesterday I called…

ÍslenskaEnskaHvað er ólíkt?
Ég spilaði / við spiluðumI / we playedíslenska endingin breytist eftir persónu; -ed er eins hjá öllum
Í gær vann ég heima.Yesterday I worked from home.liðinn tími → þátíð – hér er þetta eins
Í gær hringdi ég í ömmu.Yesterday I called my grandma.á íslensku sögnin á undan frumlaginu; á ensku frumlagið fyrst
fyrir þremur dögumthree days ago„fyrir“ fremst; ago á eftir tímanum
í síðustu vikulast weekengin forsetning á ensku
Hún lærði lögfræði. / Hún lærði að synda.She studied law. / She learned to swim.„læra“ → study eða learn
Ég hringdi í hana.I called her.„hringja í“ → call + manneskja, án forsetningar

Í stuttu máli: Past Simple er íslensk þátíð, bara einfaldari – ein mynd fyrir allar persónur, endingin -ed.

Form

Ein mynd fyrir allar persónur

FrumlagPast Simple
I / you / he / she / it / we / theyworked yesterday.
I / you / he / she / it / we / theyplayed tennis.

Stafsetning -ed

ReglaDæmi
Flestar sagnir: + edwork → worked, clean → cleaned, want → wanted
-e í lokin: + dlive → lived, like → liked, arrive → arrived, dance → danced
Samhljóð + y: y → iedstudy → studied, carry → carried, try → tried
Sérhljóð + y: + ed (engin breyting)play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed
Áhersla á síðasta atkvæði, eitt sérhljóð + eitt samhljóð: samhljóðið tvöfaldaststop → stopped, plan → planned, prefer → preferred
Áherslulaust síðasta atkvæði: engin tvöföldunvisit → visited, open → opened, listen → listened
w, x eða y í lokin: engin tvöföldunsnow → snowed, fix → fixed, play → played
Eitt sérhljóð + ltravel → travelled (UK) / traveled (US), cancel → cancelled (UK) / canceled (US)

Framburður -ed (nánar í „Stafsetning og framburður“)

HljóðHvenærDæmi
„id“ – aukaatkvæðiá eftir hljóðunum t eða dwanted, waited, needed, decided
„t“á eftir hljóðum eins og p, k, s, sh, ch, fstopped, worked, kissed, washed, watched, laughed
„d“á eftir öllum öðrum hljóðum, líka sérhljóðumplayed, lived, called, cleaned, studied

Tímaorð: yesterday, yesterday evening, last night / week / month / year, three days ago, a long time ago, in 2010, in March, when I was a child.

Neitun og spurningar (didn't, Did you…?) eru í A1-28.

Notkun

1Lokin athöfn á liðnum tíma

Notaðu Past Simple um athöfn sem byrjaði og lauk í fortíðinni. Oft segjum við líka hvenær hún gerðist.

I watched a great documentary last night.
Ég horfði á frábæra heimildarmynd í gærkvöldi.
„horfa á“ → watch
She started her new job in March.
Hún byrjaði í nýju vinnunni í mars.
We booked our flights two weeks ago.
Við bókuðum flugið fyrir tveimur vikum.
„fyrir … vikum“ → … ago
My laptop crashed yesterday.
Fartölvan mín hrundi í gær.
They moved to Canada in 2015.
Þau fluttu til Kanada árið 2015.
„árið 2015“ → in 2015, án year

2Athafnir hver á eftir annarri

Notaðu Past Simple um athafnir sem gerðust hver á eftir annarri, eins og í frásögn.

I opened the door, turned on the light and screamed.
Ég opnaði dyrnar, kveikti ljósið og öskraði.
He finished work, walked to the station and waited for the train.
Hann kláraði vinnuna, gekk á stöðina og beið eftir lestinni.
„beið eftir“ → waited for
She cooked dinner, cleaned the kitchen and relaxed on the sofa.
Hún eldaði kvöldmat, þreif eldhúsið og slakaði á í sófanum.

3Aðstæður og endurteknar athafnir í fortíð

Notaðu Past Simple um aðstæður sem stóðu yfir í einhvern tíma í fortíðinni og um athafnir sem gerðust oft. (Used to: sjá A2-28.)

My grandparents lived in a small village for forty years.
Afi minn og amma bjuggu í litlu þorpi í fjörutíu ár.
aðstæðurnar eru liðnar
When I was a child, I walked to school every day.
Þegar ég var barn gekk ég í skólann á hverjum degi.
á íslensku „gekk ég“; á ensku I walked
We stayed with my aunt every summer.
Við vorum hjá frænku minni á hverju sumri.
„hjá frænku“ → with my aunt
He worked as a waiter when he was a student.
Hann vann sem þjónn þegar hann var í námi.
„sem þjónn“ → as a waiter

4Ein mynd fyrir allar persónur

Past Simple er eins með öllum frumlögum – ekkert -s með he / she / it. Á íslensku eru endingarnar ólíkar („lærði“, „lærðir“, „lærðum“), á ensku ekki.

I studied all weekend.
Ég lærði alla helgina.
„læra“ fyrir próf → study
Emma studied all weekend.
Emma lærði alla helgina.
sama myndin: studied
The kids played in the garden all afternoon.
Krakkarnir léku sér í garðinum allan eftirmiðdaginn.
„leika sér“ → play
It rained all day on Sunday.
Það rigndi allan sunnudaginn.

5Tímaorð um fortíð

Settu tímaorðið í lok eða byrjun setningar. Ago kemur á eftir tímanum. Á undan last og yesterday kemur engin forsetning (sjá A1-20). Og þótt setningin byrji á tímaorði stendur frumlagið á undan sögninni.

We arrived at the hotel late last night.
Við komum seint á hótelið í gærkvöldi.
„á hótelið“ → at the hotel
I called you an hour ago.
Ég hringdi í þig fyrir klukkutíma.
„hringja í“ → call; „fyrir klukkutíma“ → an hour ago
In 2010, my parents opened a small restaurant.
Árið 2010 opnuðu foreldrar mínir lítinn veitingastað.
á íslensku sögnin á undan frumlaginu; á ensku my parents opened
Yesterday I tried sushi for the first time.
Í gær smakkaði ég sushi í fyrsta skipti.
á íslensku „smakkaði ég“; á ensku I tried

Algengar villur

❌Yesterday I work from home.
✅Yesterday I worked from home.
Liðinn tími → þátíð.
❌She studyed all night.
✅She studied all night.
Samhljóð + y → -ied.
❌We stoped at a café.
✅We stopped at a café.
Eitt sérhljóð + eitt samhljóð með áherslu → tvöföldun.
❌He visitted his aunt.
✅He visited his aunt.
Áherslulaust síðasta atkvæði: engin tvöföldun.
❌They plaied football.
✅They played football.
Sérhljóð + y → bættu bara -ed við.
❌I was work late yesterday.
✅I worked late yesterday.
Á undan þátíðinni kemur ekkert was.
❌She worked-ed hard.
✅She worked hard.
-ed kemur bara einu sinni.
❌I moved here before five years.
✅I moved here five years ago.
ago kemur á eftir tímanum.
❌We arrived in last Monday.
✅We arrived last Monday.
Á undan last kemur engin forsetning.

Gildrur fyrir íslenskumælandi

1. „fyrir tveimur mánuðum“ → before two months, for three days ago. Á íslensku kemur „fyrir“ á undan tímanum: „fyrir tveimur mánuðum“, „fyrir þremur dögum“. Og „fyrir“ getur líka þýtt for og before. Á ensku kemur ago á eftir tímanum og ekkert orð á undan: two months ago.

❌"When did you get your dog?" "We picked her up from a farm near Hella before two months, when she was only eight weeks old."
✅"When did you get your dog?" "We picked her up from a farm near Hella two months ago, when she was only eight weeks old."
„fyrir tveimur mánuðum“ → two months ago
❌The snow plough cleared our street in Isafjordur for three days ago, but now the cars are stuck in the snow again.
✅The snow plough cleared our street in Isafjordur three days ago, but now the cars are stuck in the snow again.
ago stendur eitt á eftir tímanum: ekkert for

2. „Ég lærði nöfnin utan að“, „Hún lærði sjávarlíffræði“ → studied eða learned? Á íslensku nær „læra“ yfir hvort tveggja. Á ensku er study að læra fag, vera í námi eða sitja yfir bókunum, en learn að ná tökum á einhverju (learn to swim, learn a song). Þegar færnin náðist er það learn, og „læra utan að“ er learn by heart.

⚠️In the first week of my summer job at the hotel in Vik, I studied the names of all forty guests by heart.
✅In the first week of my summer job at the hotel in Vik, I learned the names of all forty guests by heart. eða In the first week of my summer job at the hotel in Vik, I learnt the names of all forty guests by heart.
Málfræðilega rétt, en óeðlilegt; að læra utan að er learn by heart; learnt (UK)
⚠️"What did you learn at the University of Iceland, Katrin?" "Marine biology, but now I work as a tour guide."
✅"What did you study at the University of Iceland, Katrin?" "Marine biology, but now I work as a tour guide."
Málfræðilega rétt, en að vera í námi í fagi er study

3. „Í gær hringdi ég…“ → Yesterday called I…. Á íslensku stendur sögnin í öðru sæti: ef setningin byrjar á tímaorði kemur sögnin strax á eftir og frumlagið á eftir henni („Í gær hringdi ég í ömmu“, „Í júní ferðuðumst við um Vestfirði“). Í enskri fullyrðingu stendur frumlagið á undan sögninni, líka á eftir tímaorði: Yesterday I called…

❌Yesterday called I my grandma in Husavik, and we talked about the whales for almost an hour.
✅Yesterday I called my grandma in Husavik, and we talked about the whales for almost an hour.
frumlagið á undan sögninni
❌In June travelled we around the Westfjords in an old camper van and stayed in a different town every night.
✅In June we travelled around the Westfjords in an old camper van and stayed in a different town every night. eða In June we traveled around the Westfjords in an old camper van and stayed in a different town every night.
frumlagið á undan sögninni; travelled (UK), traveled (US)

Ekki rugla saman

was / were og sagnir með -ed – was / were tengja manneskju við lýsingu eða stað (I was tired). Athafnarsagnir fá -ed og þurfa ekkert was. Sjá A1-26.

I was tired.
Ég var þreytt.
be + lýsingarorð
I worked hard.
Ég vann mikið.
athafnarsögn + -ed

Aukaatkvæði eða ekki? – flestar sagnir með -ed fá ekkert aukaatkvæði. Walked er eitt atkvæði; waited eru tvö.

I walked to work.
Ég gekk í vinnuna.
walked: eitt atkvæði
I waited for an hour.
Ég beið í klukkutíma.
waited: tvö atkvæði

Past Simple og Present Simple – Present Simple lýsir því sem er núna og gildir alltaf (sjá A1-12); Past Simple lýsir liðnum tíma.

I live in Leeds now.
Núna bý ég í Leeds.
nútíð
I lived in York in 2015.
Árið 2015 bjó ég í York.
þátíð, liðið

Stafsetning og framburður

  • Endingin -ed hefur þrjá framburði: /t/ (stopped /stɒpt/ (UK), /stɑːpt/ (US)), /d/ (played /pleɪd/), /ɪd/ (wanted /ˈwɒntɪd/ (UK), /ˈwɑːntɪd/ (US)). Í bandarískri ensku er aukaatkvæðið oft /əd/.
  • Reglan fer eftir síðasta hljóðinu, ekki stafnum. Á eftir /t/ eða /d/ → /ɪd/. Á eftir órödduðum hljóðum (/p/, /k/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /f/, /θ/) → /t/. Á eftir öðrum hljóðum → /d/. Laughed endar á /f/ → /lɑːft/ (UK), /læft/ (US).
  • Íslensk stafsetning er nokkuð nærri framburðinum, og því freistast maður til að lesa work-ed /ˈwɜːkɪd/. En worked er eitt atkvæði: í lokin eru tvö samhljóð í röð, /kt/.
  • Leggðu höndina á hálsinn: ef þú finnur titring í síðasta hljóði sagnarinnar (play, live, call) er endingin /d/; ef ekki (stop, work, kiss) er hún /t/. Íslensku b, d og g eru órödduð, svo segðu enska /d/ meðvitað raddað: played, lived, called.
  • Tvöfalt samhljóð í stafsetningu (stopped, planned) er bara stafsetning. Í íslensku fylgir „pp“ og „tt“ oft h-hljóð á undan (eins og í „kappi“); gættu þess að bera það ekki yfir á stopped eða chatted.
  • Tvöföldun fer eftir áherslu: prefer → preferred, en open → opened, visit → visited. Í prefer er áherslan á seinna atkvæðinu – íslenski vaninn, áhersla á fyrsta atkvæði, dregur hana á rangan stað.

Gullna reglan

Regluleg þátíð = sögn + -ed, eins í öllum persónum. Athugaðu stafsetninguna (lived, studied, stopped) og bættu aðeins við atkvæði á eftir hljóðunum t eða d (wanted, needed). „Fyrir þremur dögum“ er three days ago, og þótt setningin byrji á tímaorði kemur frumlagið fyrst: Yesterday I called…

Æfingar

A. Form

Settu sagnirnar í Past Simple.

  1. I (watch) a film last night.
  2. She (study) for three hours.
  3. We (stop) for lunch at a small café.
  4. They (live) in Spain for two years.
  5. He (plan) a surprise party.
  6. My brother (play) football yesterday.
  7. The bus (arrive) late.

B. Merking

Svaraðu spurningunum (bætir -ed við atkvæði? hvaða hljóð heyrist í lokin?) eða veldu rétta svarið.

  1. Does -ed add an extra syllable? needed
  2. Does -ed add an extra syllable? cooked
  3. Which ending sound: "t" or "d"? cleaned
  4. Veldu rétta svarið: I … the kitchen yesterday.
  5. Veldu rétta svarið: We moved here three years ….

C. Finndu villuna

Í hverri setningu er ein villa eða setningin er rétt. Skrifaðu leiðréttu setninguna eða skrifaðu correct.

  1. I visitted my cousin.
  2. He finish work at six yesterday.
  3. We was arrived late.
  4. She tried a new recipe last night.

D. Í samhengi

Settu sagnirnar í svigunum í Past Simple.

Last weekend
On Saturday I 17 (stay) at home. In the morning I 18 (clean) the flat, and in the afternoon I 19 (try) a new recipe. On Sunday my friends 20 (invite) me to the park. We 21 (walk) by the river and 22 (chat) for hours.

E. Spreyttu þig

Skrifaðu á ensku um síðustu helgi og um æsku þína.

  1. Skrifaðu þrennt sem þú gerðir síðustu helgi, með reglulegum sögnum.
  2. Skrifaðu eina setningu um æsku þína með when I was a child.

F. Blönduð upprifjun

Rifjaðu upp efni fyrri kennslustunda.

  1. A1-26 Was og were á ensku: þátíð sagnarinnar to be – útskýringar og æfingar
    Veldu rétta svarið: Yesterday I … very busy.
  2. A1-22 Present Continuous á ensku: I'm working – útskýringar og æfingar
    Skrifaðu -ing myndina: stop
  3. A1-12 Present Simple á ensku: I work, she works – útskýringar og æfingar
    Veldu rétta svarið: Now she … in Rome, but in 2015 she lived in Milan.
Svör

A. Form

  1. watched
  2. studied
  3. stopped
  4. lived
  5. planned
  6. played
  7. arrived

B. Merking

  1. yes
  2. no
  3. d
  4. cleaned
  5. ago

C. Finndu villuna

  1. I visited my cousin.
  2. He finished work at six yesterday.
  3. We arrived late.
  4. ✓ She tried a new recipe last night.

D. Í samhengi

  1. stayed
  2. cleaned
  3. tried
  4. invited
  5. walked
  6. chatted

E. Spreyttu þig

  1. I cleaned my room. I watched a film. I called my sister.
  2. When I was a child, I played football every day.

F. Blönduð upprifjun

  1. was
  2. stopping
  3. lives
Android appLærðu á ferðinni Google Play