Slowingoგრამატიკა
A1 29 / 32

Past Simple ქართულად: წესიერი ზმნები და -ed დაბოლოება

Past Simple: Regular Verbs

ამ გვერდზე
  1. მიზანი
  2. მთავარი იდეა
  3. ქართული და ინგლისური
  4. ფორმა
  5. გამოყენება
  6. ხშირი შეცდომები
  7. მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის
  8. არ აგერიოთ
  9. მართლწერა და გამოთქმა
  10. ოქროს წესი
  11. სავარჯიშოები

მიზანი

ამ გაკვეთილის შემდეგ შეძლებთ წესიერი ზმნებით ილაპარაკოთ წარსულში დამთავრებულ მოქმედებებზე (I worked, she studied, we stopped), სწორად დაწეროთ -ed დაბოლოება, წარმოთქვათ ის სამი გზით და გამოიყენოთ წარსულის დროის გამოთქმები.

მთავარი იდეა

Past Simple (მარტივი წარსული) დამთავრებულ მოქმედებაზე გვიყვება: ის მოხდა, დასრულდა და ეკუთვნის დროს, რომელიც უკვე გავიდა – yesterday, last year, in 2010. წარმოიდგინეთ კარი, რომელიც ახლა დაკეტილია. მოქმედება კარის მეორე მხარესაა. ის დამთავრდა, და ჩვენ მას უკან ვუყურებთ.

ზმნების უმეტესობასთან ინგლისური წარსულს ერთი პატარა დაბოლოებით აღნიშნავს: -ed. Work → worked. Play → played. Live → lived. ამ ზმნებს წესიერი ზმნები (regular verbs) ჰქვია, რადგან ყველა ამ წესს მისდევს. (ზმნები, რომლებიც არ მისდევს, როგორიცაა go → went, A1-28-შია.)

კიდევ ერთი კარგი ამბავი: Past Simple-ს ყველა პირისთვის ერთი ფორმა აქვს: I worked, you worked, she worked, they worked. he / she / it-ს -s არ ემატება, დადებით წინადადებაში კი არც was გვჭირდება და არც სხვა დამხმარე ზმნა. საკმარისია ისწავლოთ მართლწერის რამდენიმე წესი და -ed-ის გამოთქმა – რომელიც ხშირად მხოლოდ ერთი პატარა ბგერაა და არა დამატებითი მარცვალი.

ქართული და ინგლისური

ქართულ წარსულს („ვიმუშავე“, „იმუშავა“, „იმუშავეს“) ყოველი პირისთვის თავისი ფორმა აქვს. ინგლისური აქ ბევრად მარტივია: worked ყველა პირისთვის ერთი და იგივეა. ქართულს ორი წარსულიც აქვს: წყვეტილი („ვიცხოვრე“, „გავაღე“) და უწყვეტელი („ვცხოვრობდი“, „დავდიოდი“). ინგლისური ორივე შემთხვევაში ჩვეულებრივ Past Simple-ს იყენებს: I lived there for ten years. I walked to school every day.

სირთულეები სხვაგანაა. ქართულად დროს „წინ“-ით ვითვლით („ხუთი წლის წინ“), ინგლისურად – ago-თი. ამინდზე ქართულ წინადადებას ქვემდებარე არ აქვს („კვირას მთელი დღე წვიმდა“), ინგლისურს კი სჭირდება it: It rained all day. რიცხვის შემდეგ ქართული მხოლობითს იყენებს („ორი საათი ველოდეთ“), ინგლისური – მრავლობითს: two hours. და ქართულ ენაზე წერა-კითხვის ჩვევა გვკარნახობს, რომ worked ორ მარცვლად წავიკითხოთ – ინგლისურში კი ის ერთმარცვლიანია.

ქართულიინგლისურირაშია განსხვავება?
ვიმუშავე / იმუშავა / იმუშავესI worked / she worked / they workedქართულად ყოველ პირს თავისი ფორმა აქვს; ინგლისურში ერთი
ბავშვობაში სკოლაში ფეხით დავდიოდი.When I was a child, I walked to school.ქართულად უწყვეტელი; ინგლისურში ჩვეულებრივ Past Simple
ხუთი წლის წინfive years ago„წინ“ → ago, დროის შემდეგ
წვიმდა.It rained.ქართულ წინადადებაში ქვემდებარე არ არის; ინგლისურში it
ორი საათი ველოდეთ.We waited for two hours.რიცხვის შემდეგ ქართულად მხოლობითი; ინგლისურში მრავლობითი
გუშინ / გასულ კვირასyesterday / last weekაქ ერთნაირია: დამატებითი სიტყვა არ გვჭირდება

მოკლედ: ინგლისური წესიერი წარსული = ზმნა + -ed, ყველა პირისთვის ერთნაირი. „წინ“ = ago, ამინდზე – it, და -ed-ს ყოველთვის ცალკე მარცვლად ნუ წაიკითხავთ.

ფორმა

ერთი ფორმა ყველა პირისთვის

ქვემდებარეPast Simple
I / you / he / she / it / we / theyworked yesterday.
I / you / he / she / it / we / theyplayed tennis.

-ed-ის მართლწერა

წესიმაგალითები
ზმნების უმეტესობა: + edwork → worked, clean → cleaned, want → wanted
ზმნა მთავრდება -e-ზე: + dlive → lived, like → liked, arrive → arrived, dance → danced
თანხმოვანი + y: y → iedstudy → studied, carry → carried, try → tried
ხმოვანი + y: + ed (ცვლილების გარეშე)play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed
მახვილიანი ბოლო მარცვალი ერთი ხმოვნით + ერთი თანხმოვნით: თანხმოვანი ორმაგდებაstop → stopped, plan → planned, prefer → preferred
უმახვილო ბოლო მარცვალი: არ ორმაგდებაvisit → visited, open → opened, listen → listened
მთავრდება w, x ან y-ზე: არ ორმაგდებაsnow → snowed, fix → fixed, play → played
ერთი ხმოვანი + ltravel → travelled (UK) / traveled (US), cancel → cancelled (UK) / canceled (US)

-ed-ის გამოთქმა (დეტალები – „მართლწერა და გამოთქმა“-ში)

ბგერაროდისმაგალითები
/ɪd/ – დამატებითი მარცვალიt ან d ბგერის შემდეგwanted, waited, needed, decided
/t/ისეთი ბგერების შემდეგ, როგორიცაა p, k, s, sh, ch, fstopped, worked, kissed, washed, watched, laughed
/d/ყველა სხვა ბგერის შემდეგ, ხმოვნების ჩათვლითplayed, lived, called, cleaned, studied

დროის გამოთქმები: yesterday, yesterday evening, last night / week / month / year, three days ago, a long time ago, in 2010, in March, when I was a child.

უარყოფა და კითხვა (didn't, Did you…?) A1-28-შია.

გამოყენება

1დამთავრებული მოქმედება წარსულის გარკვეულ დროს

Past Simple გამოიყენეთ მოქმედებისთვის, რომელიც წარსულში დაიწყო და დამთავრდა. ხშირად ვამბობთ, როდის მოხდა.

I watched a great documentary last night.
წუხელ შესანიშნავ დოკუმენტურ ფილმს ვუყურე.
last night → Past Simple
She started her new job in March.
ახალ სამსახურში მარტში დაიწყო მუშაობა.
in March
We booked our flights two weeks ago.
ბილეთები ორი კვირის წინ დავჯავშნეთ.
„ორი კვირის წინ“ → two weeks ago
My laptop crashed yesterday.
გუშინ ჩემი ლეპტოპი გაითიშა.
crash = მწყობრიდან გამოსვლა
They moved to Canada in 2015.
2015 წელს კანადაში გადავიდნენ საცხოვრებლად.
„2015 წელს“ → in 2015

2წარსული მოქმედებების მიმდევრობა

Past Simple გამოიყენეთ მოქმედებებისთვის, რომლებიც ერთმანეთის მიყოლებით მოხდა, როგორც მოთხრობაში.

I opened the door, turned on the light and screamed.
კარი გავაღე, შუქი ავანთე და ვიყვირე.
სამი მოქმედება ზედიზედ
He finished work, walked to the station and waited for the train.
სამსახური დაამთავრა, სადგურამდე ფეხით მივიდა და მატარებელს დაელოდა.
„სადგურამდე“ → to the station
She cooked dinner, cleaned the kitchen and relaxed on the sofa.
ვახშამი მოამზადა, სამზარეულო დაალაგა და დივანზე დაისვენა.

3წარსული სიტუაციები და განმეორებადი მოქმედებები

Past Simple გამოიყენეთ სიტუაციებისთვის, რომლებიც წარსულში გარკვეული ხნის განმავლობაში გრძელდებოდა, და მოქმედებებისთვის, რომლებიც ბევრჯერ მეორდებოდა. ქართულად აქ ხშირად უწყვეტელს ვიყენებთ („ვცხოვრობდით“, „დავდიოდი“), ინგლისურში კი – Past Simple-ს. (used to: იხ. A2-28.)

My grandparents lived in a small village for forty years.
ბებია და ბაბუა ორმოცი წელი პატარა სოფელში ცხოვრობდნენ.
„ორმოცი წელი“ → for forty years: მრავლობითი
When I was a child, I walked to school every day.
ბავშვობაში ყოველდღე ფეხით დავდიოდი სკოლაში.
ქართულად უწყვეტელი; ინგლისურში walked
We stayed with my aunt every summer.
ყოველ ზაფხულს დეიდასთან ვრჩებოდით.
ყოველ ზაფხულს → Past Simple
He worked as a waiter when he was a student.
სტუდენტობისას მიმტანად მუშაობდა.
„მიმტანად“ → as a waiter

4ერთი ფორმა ყველა პირისთვის

Past Simple-ის ფორმა ყველა ქვემდებარესთან ერთნაირია – he / she / it-ს -s არ ემატება.

I studied all weekend.
მთელი შაბათ-კვირა ვმეცადინეობდი.
I → studied
Emma studied all weekend.
ემა მთელი შაბათ-კვირა მეცადინეობდა.
she → იგივე studied
The kids played in the garden all afternoon.
ბავშვები მთელი ნაშუადღევი ბაღში თამაშობდნენ.
they → played
It rained all day on Sunday.
კვირას მთელი დღე წვიმდა.
„წვიმდა“: ქვემდებარე არ არის; ინგლისურში it

5წარსულის დროის გამოთქმები

დროის გამოთქმა წინადადების ბოლოს ან დასაწყისში დასვით. Ago დროის მონაკვეთის შემდეგ დგას. last-ისა და yesterday-ს წინ წინდებული არ დგას (იხ. A1-20).

We arrived at the hotel late last night.
წუხელ გვიან მივედით სასტუმროში.
arrive at + შენობა
I called you an hour ago.
ერთი საათის წინ დაგირეკე.
„ერთი საათის წინ“ → an hour ago
In 2010, my parents opened a small restaurant.
2010 წელს ჩემმა მშობლებმა პატარა რესტორანი გახსნეს.
in 2010
Yesterday I tried sushi for the first time.
გუშინ პირველად გავსინჯე სუში.
try = გასინჯვა, ცდა

ხშირი შეცდომები

❌Yesterday I work from home.
✅Yesterday I worked from home.
წარსული დრო → წარსულის ფორმა.
❌She studyed all night.
✅She studied all night.
თანხმოვანი + y → -ied.
❌We stoped at a café.
✅We stopped at a café.
ერთი ხმოვანი + ერთი თანხმოვანი, მახვილიანი → თანხმოვანი ორმაგდება.
❌He visitted his aunt.
✅He visited his aunt.
უმახვილო ბოლო მარცვალი: არ ორმაგდება.
❌They plaied football.
✅They played football.
ხმოვანი + y → უბრალოდ + ed.
❌I was work late yesterday.
✅I worked late yesterday.
წარსულის ზმნის წინ was არ ემატება.
❌She worked-ed hard.
✅She worked hard.
-ed მხოლოდ ერთხელ ემატება.
❌I moved here before five years.
✅I moved here five years ago.
ago დროის შემდეგ დგას.
❌We arrived in last Monday.
✅We arrived last Monday.
last-ის წინ წინდებული არ დგას.

მახეები ქართულად მოლაპარაკეებისთვის

1. „ათი წლის წინ“ → before ten years. ქართული „წინ“ ნიშნავს როგორც before-ს, ისე ago-ს. დროის მონაკვეთის შემდეგ ინგლისურში ago დგას.

❌Before ten years, this street looked very different.
✅Ten years ago, this street looked very different.
„ათი წლის წინ“ → ten years ago

2. „მთელი დღე წვიმდა“ → on Sunday rained. ამინდზე ქართულ წინადადებას ქვემდებარე არ აქვს: „ბათუმში კვირას მთელი დღე წვიმდა“. ინგლისურ წინადადებას ქვემდებარე სჭირდება – it. დროის სიტყვა (on Sunday, yesterday) ქვემდებარე ვერ იქნება.

❌In Batumi on Sunday rained from morning till night.
✅In Batumi on Sunday it rained from morning till night.
ამინდზე ქვემდებარეა it

3. „ორი საათი ველოდეთ“ → for two hour. ქართულად რიცხვის შემდეგ მხოლობითია: „ორი საათი“, „სამი დღე“. ინგლისურში ორი და მეტი – მრავლობითში: hours, days, years.

❌We waited for the bus to Mestia for two hour.
✅We waited for the bus to Mestia for two hours.
two-ს შემდეგ hours

4. „შარშან ზაფხულში“, „გასულ თვეში“ → in last summer. ქართულად ხშირად ვამბობთ „გასულ ზაფხულში“, „გასულ თვეში“, და „-ში“ in-ს გვკარნახობს. ინგლისურში last-ის წინ წინდებული არ დგას.

❌In last summer we travelled around Kakheti by car.
✅Last summer we travelled around Kakheti by car.
last-ის წინ – არაფერი

არ აგერიოთ

was / were თუ -ed ზმნები – Was / were ადამიანს აღწერასთან ან ადგილთან აკავშირებს (I was tired). მოქმედების ზმნები -ed-ს იღებს და was არ სჭირდება. იხ. A1-26.

I was tired.
დაღლილი ვიყავი.
be + ზედსართავი სახელი
I worked hard.
ბევრი ვიმუშავე.
მოქმედების ზმნა + -ed

დამატებითი მარცვალი თუ არა? – -ed ზმნების უმეტესობა მარცვალს არ ამატებს. Walked ერთმარცვლიანია; waited – ორმარცვლიანი.

I walked to work.
სამსახურამდე ფეხით მივედი.
walked: ერთი მარცვალი
I waited for an hour.
ერთი საათი ვიცადე.
waited: ორი მარცვალი

Past Simple თუ Present Simple – Present Simple აღწერს ახლანდელს და მუდმივს (იხ. A1-12); Past Simple – დამთავრებულ დროს.

I live in Leeds now.
ახლა ლიდსში ვცხოვრობ.
აწმყო
I lived in York in 2015.
2015 წელს იორკში ვცხოვრობდი.
წარსული, დამთავრებული

მართლწერა და გამოთქმა

  • -ed-ის სამი ბგერა: /t/ (stopped /stɒpt/ (UK), /stɑːpt/ (US)), /d/ (played /pleɪd/), /ɪd/ (wanted /ˈwɒntɪd/ (UK), /ˈwɑːntɪd/ (US)). ამერიკულ ინგლისურში დამატებითი მარცვალი ხშირად /əd/-ია.
  • წესი ბოლო ბგერას ეხება და არა ბოლო ასოს. /t/-ს ან /d/-ს შემდეგ → /ɪd/. ყრუ ბგერების (/p/, /k/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /f/, /θ/) შემდეგ → /t/. სხვა ბგერების შემდეგ → /d/. Laughed /f/ ბგერით მთავრდება → /lɑːft/ (UK), /læft/ (US).
  • ქართულად ყველაფერს ისე ვკითხულობთ, როგორც იწერება, ამიტომ ხშირად გვესმის work-ed /ˈwɜːkɪd/ – ორ მარცვლად. ასე ნუ იტყვით: worked /wɜːkt/ ერთმარცვლიანია. კარგი ამბავი: ქართულს თანხმოვნების თავმოყრა არ უჭირს („მწვრთნელი“), ამიტომ /kt/, /pt/, /tʃt/ ადვილად გამოგივათ.
  • შეამოწმეთ ხელით ყელზე: თუ ზმნის ბოლო ბგერაზე ვიბრაციას გრძნობთ (play, live, call), დაბოლოება /d/-ია; თუ არა (stop, work, kiss), /t/-ა.
  • სწრაფ მეტყველებაში /t/ ან /d/ ხშირად მომდევნო სიტყვას ერწყმის: I watched TV თითქმის ისე ჟღერს, როგორც „I watch TV“, სწრაფი t-თი – ყური დაუგდეთ.
  • გაორმაგება მახვილზეა დამოკიდებული: prefer → preferred, მაგრამ open → opened, visit → visited.

ოქროს წესი

წესიერი წარსული = ზმნა + -ed, ყველა პირისთვის ერთნაირი. შეამოწმეთ მართლწერა (lived, studied, stopped) და დამატებითი მარცვალი მხოლოდ t ან d ბგერის შემდეგ თქვით (wanted, needed). „ხუთი წლის წინ“ = five years ago.

სავარჯიშოები

A. ფორმა

ზმნები ჩასვით Past Simple-ში.

  1. I (watch) a film last night.
  2. She (study) for three hours.
  3. We (stop) for lunch at a small café.
  4. They (live) in Spain for two years.
  5. He (plan) a surprise party.
  6. My brother (play) football yesterday.
  7. The bus (arrive) late.

B. მნიშვნელობა

უპასუხეთ ინგლისურად (yes / no, t / d) ან აირჩიეთ სწორი ვარიანტი.

  1. ამატებს -ed დამატებით მარცვალს? needed
  2. ამატებს -ed დამატებით მარცვალს? cooked
  3. რომელი ბგერით მთავრდება: "t" თუ "d"? cleaned
  4. აირჩიეთ სწორი პასუხი: I … the kitchen yesterday.
  5. აირჩიეთ სწორი პასუხი: We moved here three years ….

C. იპოვეთ შეცდომა

ყოველ წინადადებაში ერთი შეცდომაა, ან წინადადება სწორია. დაწერეთ გასწორებული წინადადება ან დაწერეთ correct.

  1. I visitted my cousin.
  2. He finish work at six yesterday.
  3. We was arrived late.
  4. She tried a new recipe last night.

D. კონტექსტში

ზმნები ჩასვით Past Simple-ში.

Last weekend
On Saturday I 17 (stay) at home. In the morning I 18 (clean) the flat, and in the afternoon I 19 (try) a new recipe. On Sunday my friends 20 (invite) me to the park. We 21 (walk) by the river and 22 (chat) for hours.

E. თქვენი ჯერი

დაწერეთ ინგლისურად.

  1. დაწერეთ სამი რამ, რაც გასულ შაბათ-კვირას გააკეთეთ, წესიერი ზმნებით.
  2. დაწერეთ ერთი წინადადება თქვენს ბავშვობაზე when I was a child-ით.

F. შერეული გამეორება

გაიმეორეთ წინა გაკვეთილები.

  1. A1-26 Was და were ქართულად: be-ს წარსული, there was / there were
    აირჩიეთ სწორი პასუხი: Yesterday I … very busy.
  2. A1-22 Present Continuous ქართულად: I'm working – რა ხდება ახლა
    დაწერეთ -ing ფორმა: stop
  3. A1-12 Present Simple ქართულად: I work, she works – როდის ემატება ზმნას -s
    აირჩიეთ სწორი პასუხი: Now she … in Rome, but in 2015 she lived in Milan.
პასუხები

A. ფორმა

  1. watched
  2. studied
  3. stopped
  4. lived
  5. planned
  6. played
  7. arrived

B. მნიშვნელობა

  1. yes
  2. no
  3. d
  4. cleaned
  5. ago

C. იპოვეთ შეცდომა

  1. I visited my cousin.
  2. He finished work at six yesterday.
  3. We arrived late.
  4. ✓ She tried a new recipe last night.

D. კონტექსტში

  1. stayed
  2. cleaned
  3. tried
  4. invited
  5. walked
  6. chatted

E. თქვენი ჯერი

  1. I cleaned my room. I watched a film. I called my sister.
  2. When I was a child, I played football every day.

F. შერეული გამეორება

  1. was
  2. stopping
  3. lives
Android აპლიკაციაისწავლეთ ყველგან Google Play