Past Simple (ရိုးရိုး အတိတ်ကာလ) — စည်းမျဉ်းကျ ကြိယာ နှင့် -ed ကို မြန်မာလို ရှင်းပြချက်
Past Simple: Regular Verbs
ဤစာမျက်နှာတွင်
ရည်မှန်းချက်
ဒီသင်ခန်းစာ ပြီးရင် စည်းမျဉ်းကျ ကြိယာ (regular verb) တွေနဲ့ အတိတ်မှာ ပြီးသွားတဲ့ လုပ်ရပ်တွေ အကြောင်း ပြောတတ် (I worked, she studied, we stopped)၊ -ed အဆုံးသတ်ကို မှန်မှန် စာလုံးပေါင်းတတ်၊ အသံထွက် သုံးမျိုးနဲ့ ထွက်တတ်ပြီး အတိတ် အချိန်ပြ စကားလုံးတွေကို သုံးတတ်လာပါလိမ့်မယ်။
အဓိကအယူအဆ
Past Simple (ရိုးရိုး အတိတ်ကာလ) က ပြီးသွားတဲ့ လုပ်ရပ် တစ်ခု အကြောင်း ပြောပါတယ်: ဖြစ်ခဲ့ပြီ၊ ပြီးဆုံးသွားပြီ၊ ပြီးသွားပြီ ဖြစ်တဲ့ အချိန် တစ်ခုမှာ ရှိပါတယ် — yesterday, last year, in 2010။ အခု ပိတ်ထားတဲ့ တံခါး တစ်ချပ်ကို စိတ်ကူးကြည့်ပါ။ လုပ်ရပ်က တံခါးရဲ့ ဟိုဘက်မှာ ရှိပါတယ်။ ပြီးသွားပြီ ဖြစ်ပြီး အဲဒါကို နောက်ပြန် လှည့်ကြည့်နေတာပါ။
ကြိယာ အများစု အတွက် English က အတိတ်ကို အဆုံးသတ် သေးသေးလေး တစ်ခုနဲ့ ပြပါတယ်: -ed။ Work → worked. Play → played. Live → lived. ဒီ ကြိယာတွေ အားလုံး ဒီ စည်းမျဉ်းကို လိုက်လို့ စည်းမျဉ်းကျ ကြိယာ (regular verb) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ (go → went လို စည်းမျဉ်း မလိုက်တဲ့ ကြိယာတွေက A1-28 မှာ ရှိပါတယ်။)
နောက်ထပ် သတင်းကောင်း ရှိပါသေးတယ်။ Past Simple မှာ ကတ္တား အားလုံး အတွက် ပုံစံ တစ်မျိုးတည်း ရှိပါတယ်: I worked, you worked, she worked, they worked. he / she / it အတွက် -s မပါ၊ အဆိုဝါကျမှာ was ဒါမှမဟုတ် တခြား အကူကြိယာ မပါပါ။ စာလုံးပေါင်း စည်းမျဉ်း အနည်းငယ် နဲ့ -ed ရဲ့ အသံထွက် ကိုပဲ သင်ဖို့ လိုပါတယ် — များသောအားဖြင့် ဝဏ္ဏ အပို မဟုတ်ဘဲ အသံ သေးသေးလေး တစ်သံပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာလိုမှာ ကြိယာ ပုံစံ ဘယ်တော့မှ မပြောင်းပါ။ မနေ့ညက ရုပ်ရှင် ကြည့်တယ် — "-တယ်" က ပစ္စုပ္ပန် ရော အတိတ် ရော ဖြစ်နိုင်ပြီး -ခဲ့ (ကြည့်ခဲ့တယ်) က ထည့်ချင်မှ ထည့်ပါတယ်။ English မှာတော့ အတိတ် ဆိုရင် -ed က မဖြစ်မနေ လိုပါတယ် — last night ပါပြီးသား ဖြစ်နေရင်တောင်ပါ။ ကတ္တား အလိုက် ပုံစံ မပြောင်းတာကတော့ မြန်မာလို နဲ့ တူပါတယ်။
မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ်
မြန်မာလို အတိတ်ကို အချိန်ပြ စကားလုံး (မနေ့က၊ ပြီးခဲ့တဲ့ … က၊ လွန်ခဲ့တဲ့ … က) နဲ့ ပြပြီး -ခဲ့ ကို လိုရင် ထည့်ပါတယ်။ English မှာ ကြိယာ ကိုယ်တိုင်က -ed ကို ယူရပါတယ်။
| မြန်မာ | English | ကွာခြားချက် |
|---|---|---|
| မနေ့ညက ရုပ်ရှင် ကြည့်တယ် | I watched a film last night. | "-တယ်" ပဲ ပါပေမဲ့ English မှာ -ed မဖြစ်မနေ |
| ကြည့်ခဲ့တယ် | I watched | "-ခဲ့" ≈ -ed၊ ဒါပေမဲ့ "-ခဲ့" က was မဟုတ်ပါ |
| ကျွန်တော် / Emma / သူတို့ စာ ကျက်ခဲ့တယ် | I / Emma / they studied | ကတ္တား အလိုက် မပြောင်း — မြန်မာလို နဲ့ တူ |
| တံခါး ဖွင့်ပြီး မီး ဖွင့်ပြီး အော်လိုက်တယ် | I opened the door, turned on the light and screamed. | မြန်မာလို နောက်ဆုံး ကြိယာမှာပဲ ကာလ ပြ၊ English မှာ ကြိယာ တိုင်း -ed |
| ငယ်ငယ်တုန်းက နေ့တိုင်း ကျောင်းကို လမ်းလျှောက် သွားတယ် | I walked to school every day. | အတိတ်က ထပ်ခါ ဖြစ်တာလည်း -ed |
| လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပတ်က | two weeks ago | ago က အချိန်ရဲ့ နောက်မှာ |
| ပင်ပန်းခဲ့တယ် | I was tired. | နာမဝိသေသန → was၊ လုပ်ရပ်ပြ ကြိယာ → -ed |
အတိုချုပ်ပြောရရင်: အတိတ် အချိန် ဖြစ်ရင် "-ခဲ့" ပါ မပါ မကြည့်ဘဲ ကြိယာ တိုင်း မှာ -ed ထည့်ပါ — was မထည့်ပါနဲ့၊ ကတ္တား အလိုက် ပုံစံ မပြောင်းပါ။
ပုံစံ
ကတ္တား အားလုံး အတွက် ပုံစံ တစ်မျိုး
| ကတ္တား | Past Simple |
|---|---|
| I / you / he / she / it / we / they | worked yesterday. |
| I / you / he / she / it / we / they | played tennis. |
-ed စာလုံးပေါင်း
| စည်းမျဉ်း | ဥပမာ |
|---|---|
| ကြိယာ အများစု: + ed | work → worked, clean → cleaned, want → wanted |
| -e နဲ့ ဆုံးရင်: + d | live → lived, like → liked, arrive → arrived, dance → danced |
| ဗျည်း + y: y → ied | study → studied, carry → carried, try → tried |
| သရ + y: + ed (မပြောင်း) | play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed |
| ဖိသံ ပါတဲ့ နောက်ဆုံး ဝဏ္ဏ၊ သရ တစ်လုံး + ဗျည်း တစ်လုံး: ဗျည်းကို နှစ်ခါ | stop → stopped, plan → planned, prefer → preferred |
| ဖိသံ မပါတဲ့ နောက်ဆုံး ဝဏ္ဏ: နှစ်ခါ မရေး | visit → visited, open → opened, listen → listened |
| w, x ဒါမှမဟုတ် y နဲ့ ဆုံးရင်: နှစ်ခါ မရေး | snow → snowed, fix → fixed, play → played |
| သရ တစ်လုံး + l | travel → travelled (UK) / traveled (US), cancel → cancelled (UK) / canceled (US) |
-ed အသံထွက် (အသေးစိတ်ကို စာလုံးပေါင်းနှင့် အသံထွက် အပိုင်းမှာ ကြည့်ပါ)
| အသံ | ဘယ်တော့ | ဥပမာ |
|---|---|---|
| "id" — ဝဏ္ဏ အပို | t ဒါမှမဟုတ် d အသံ ရဲ့ နောက် | wanted, waited, needed, decided |
| "t" | p, k, s, sh, ch, f လို အသံတွေ ရဲ့ နောက် | stopped, worked, kissed, washed, watched, laughed |
| "d" | သရ အသံ အပါအဝင် ကျန်တဲ့ အသံ အားလုံး ရဲ့ နောက် | played, lived, called, cleaned, studied |
အချိန်ပြ စကားလုံးများ: yesterday, yesterday evening, last night / week / month / year, three days ago, a long time ago, in 2010, in March, when I was a child။
အငြင်းဝါကျ နဲ့ မေးခွန်း (didn't, Did you…?) က A1-28 မှာ ရှိပါတယ်။
အသုံးပြုပုံ
1အတိတ် အချိန် တစ်ခုမှာ ပြီးသွားတဲ့ လုပ်ရပ်
အတိတ်မှာ စပြီး ပြီးသွားတဲ့ လုပ်ရပ် အတွက် Past Simple ကို သုံးပါ။ ဘယ်တော့ ဖြစ်ခဲ့လဲ ဆိုတာ မကြာခဏ ပြောပါတယ်။
2အတိတ်က တစ်ခုပြီး တစ်ခု ဖြစ်တဲ့ လုပ်ရပ်များ
ပုံပြင် တစ်ပုဒ်လို တစ်ခုပြီး တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့တဲ့ လုပ်ရပ်တွေ အတွက် Past Simple ကို သုံးပါ။ မြန်မာလို "-ပြီး" နဲ့ ဆက်ရင် နောက်ဆုံး ကြိယာမှာပဲ ကာလ ပြပေမဲ့ English မှာ ကြိယာ တိုင်းမှာ -ed ပါပါတယ်။
3အတိတ်က အခြေအနေ နှင့် ထပ်ခါ ဖြစ်တဲ့ လုပ်ရပ်
အတိတ်မှာ အချိန် တစ်ခု ကြာခဲ့တဲ့ အခြေအနေတွေ နဲ့ အကြိမ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့တဲ့ လုပ်ရပ်တွေ အတွက် Past Simple ကို သုံးပါ။ (used to အတွက် A2-28 ကို ကြည့်ပါ။)
4ကတ္တား အားလုံး အတွက် ပုံစံ တစ်မျိုး
Past Simple ပုံစံက ကတ္တား အားလုံး အတွက် အတူတူ ပါ — he / she / it အတွက် -s မပါ။
5အတိတ် အချိန်ပြ စကားလုံးများ
အချိန်ပြ စကားလုံးကို ဝါကျရဲ့ အဆုံး ဒါမှမဟုတ် အစမှာ ထားပါ။ Ago က အချိန် ပမာဏရဲ့ နောက်မှာ လာပါတယ်။ last ဒါမှမဟုတ် yesterday ရှေ့မှာ preposition မထည့်ပါနဲ့ (A1-20 ကို ကြည့်ပါ)။
အဖြစ်များသော အမှားများ
မြန်မာစကားပြောသူများအတွက် ထောင်ချောက်များ
1. အချိန်ပြ စကားလုံး ပါလို့ -ed ကို မေ့ခြင်း မြန်မာလို ပြီးခဲ့တဲ့ တနင်္ဂနွေက အင်းလေးကန်ကို သွားလည်တယ် မှာ အတိတ်ကို "ပြီးခဲ့တဲ့ တနင်္ဂနွေက" က ပြပြီး ကြိယာ မပြောင်းပါ။ English မှာ အချိန်ပြ စကားလုံး ပါနေရင်တောင် ကြိယာမှာ -ed လိုပါတယ်။
2. "-ခဲ့" ကို was လို့ ပြန်ခြင်း "-ခဲ့" ကို "အတိတ် အမှတ်အသား" လို့ သင်ထားပြီး was = အတိတ် လို့ ထင်ရင် မြန်မာလို နှင်း ဒီမနက် အိမ် သန့်ရှင်းရေး လုပ်ခဲ့တယ် ကို was + ကြိယာ နဲ့ ပြန်မိတတ်ပါတယ်။ လုပ်ရပ်ပြ ကြိယာ ဆိုရင် was မထည့်ဘဲ -ed ပဲ ထည့်ပါ။
3. "-ပြီး" နဲ့ ဆက်ထားတဲ့ ကြိယာ တချို့မှာ -ed မေ့ခြင်း မြန်မာလို မမ ဆန် ဆေးပြီး ချက်ပြီး ကလေးတွေကို ခေါ်လိုက်တယ် မှာ ကာလကို နောက်ဆုံး ကြိယာ "ခေါ်လိုက်တယ်" မှာပဲ ပြပါတယ်။ English မှာတော့ ကြိယာ တိုင်း က အတိတ်ပုံစံ ဖြစ်ရပါတယ်။
4. "လွန်ခဲ့တဲ့ … က" ကို before နဲ့ ပြန်ခြင်း မြန်မာလို ကျော် လွန်ခဲ့တဲ့ ခြောက်လက ဒီ အလုပ်ကို စခဲ့တယ် မှာ "လွန်ခဲ့တဲ့" က အချိန်ရဲ့ ရှေ့မှာ ရှိလို့ before six months လို့ ပြန်မိတတ်ပါတယ်။ အချိန် + ago ပါ။
မရောထွေးပါနှင့်
was/were နှင့် -ed ကြိယာ — Was/were က လူ တစ်ယောက်ကို ဖော်ပြချက် ဒါမှမဟုတ် နေရာ နဲ့ ဆက်ပေးပါတယ် (I was tired)။ လုပ်ရပ်ပြ ကြိယာတွေက -ed ကို ယူပြီး was မလိုပါ။ A1-26 ကို ကြည့်ပါ။
ဝဏ္ဏ အပို ပါလား၊ မပါလား — -ed ကြိယာ အများစုက ဝဏ္ဏ မတိုး ပါ။ Walked မှာ ဝဏ္ဏ တစ်လုံး၊ waited မှာ ဝဏ္ဏ နှစ်လုံး ရှိပါတယ်။
Past Simple နှင့် Present Simple — Present Simple က အခု နဲ့ အမြဲ အကြောင်း ဖော်ပြပါတယ် (A1-12 ကို ကြည့်ပါ); Past Simple က ပြီးသွားပြီ ဖြစ်တဲ့ အချိန် အကြောင်း ဖော်ပြပါတယ်။ မြန်မာလို နှစ်ခုလုံး "နေတယ်" ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
စာလုံးပေါင်းနှင့် အသံထွက်
- -ed ရဲ့ အသံ သုံးမျိုး: /t/ (stopped /stɒpt/ (UK), /stɑːpt/ (US))၊ /d/ (played /pleɪd/)၊ /ɪd/ (wanted /ˈwɒntɪd/ (UK), /ˈwɑːntɪd/ (US))။ US English မှာ ဝဏ္ဏ အပိုက /əd/ ဖြစ်လေ့ ရှိပါတယ်။
- စည်းမျဉ်းက နောက်ဆုံး အက္ခရာ မဟုတ်ဘဲ နောက်ဆုံး အသံ အကြောင်း ပါ။ /t/ ဒါမှမဟုတ် /d/ ရဲ့ နောက် → /ɪd/။ အသံ မတုန်တဲ့ အသံ (/p/, /k/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /f/, /θ/) ရဲ့ နောက် → /t/။ ကျန်တဲ့ အသံတွေ ရဲ့ နောက် → /d/။ Laughed က /f/ အသံ နဲ့ ဆုံးလို့ → /lɑːft/ (UK), /læft/ (US) — "laft" လို။
- ကျောင်းသားတွေ work-ed /ˈwɜːkɪd/ လို့ ပြောလေ့ ရှိပါတယ်။ မပြောပါနဲ့: worked က ဝဏ္ဏ တစ်လုံး "workt" လို ကြားရပါတယ်။
- မြန်မာ ကျောင်းသားတွေ အတွက် အဓိက ပြဿနာ: မြန်မာ ဝဏ္ဏတွေက သရ၊ နှာသံ ဒါမှမဟုတ် အသံတိုး (glottal stop) နဲ့ပဲ ဆုံးလို့ worked /wɜːkt/ ရဲ့ /kt/ က ပျောက်ပြီး "work" ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ ပြောတဲ့ အတိုင်း ရေးတဲ့အခါ -ed ပါ ပျောက်သွားပါတယ် (I like it ← I liked it)။ နောက်ဆုံး /t/ ဒါမှမဟုတ် /d/ အတွက် လျှာဖျားကို အပေါ်သွားဖုံးမှာ တကယ် ထိပါ။
- လည်ချောင်းပေါ် လက် တင်ပြီး စမ်းကြည့်ပါ: ကြိယာရဲ့ နောက်ဆုံး အသံ (play, live, call) မှာ တုန်ခါမှု ခံစားရရင် အဆုံးသတ်က /d/ ပါ၊ မခံစားရရင် (stop, work, kiss) /t/ ပါ။ lived ရဲ့ /v/ အတွက် အပေါ်သွားကို အောက်နှုတ်ခမ်းပေါ် တင်ပါ — /b/ မဖြစ်ပါစေနဲ့။
- မြန်တဲ့ အပြောမှာ /t/ ဒါမှမဟုတ် /d/ က နောက်က စကားလုံးနဲ့ ဆက်သွားလေ့ ရှိပါတယ်: I watched TV က t မြန်မြန်လေး နဲ့ "I watch TV" လို ကြားရပါတယ် — သေချာ နားထောင်ပါ။
- ဗျည်း နှစ်ခါ ရေးတာက ဖိသံ ပေါ် မူတည်ပါတယ်: prefer → preferred၊ ဒါပေမဲ့ open → opened, visit → visited။
ရွှေစည်းမျဉ်း
စည်းမျဉ်းကျ အတိတ် = ကြိယာ + -ed၊ ကတ္တား အားလုံး အတွက် အတူတူ။ မြန်မာလို "-ခဲ့" မပါရင်တောင် အတိတ် ဆိုရင် -ed ထည့်ပါ၊ was မထည့်ပါနဲ့။ စာလုံးပေါင်းကို စစ်ပါ (lived, studied, stopped)၊ ဝဏ္ဏ အပိုကို t ဒါမှမဟုတ် d အသံ ရဲ့ နောက်မှာပဲ ထည့်ပါ (wanted, needed)။
လေ့ကျင့်ခန်း
A. ပုံစံ
ကွင်းထဲက ကြိယာကို Past Simple နဲ့ ဖြည့်ပါ။
-
I (watch) a film last night.
-
She (study) for three hours.
-
We (stop) for lunch at a small café.
-
They (live) in Spain for two years.
-
He (plan) a surprise party.
-
My brother (play) football yesterday.
-
The bus (arrive) late.
B. အဓိပ္ပာယ်
အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ အဖြေကို ရွေးပါ။
-
-ed က ဝဏ္ဏ အပို တစ်လုံး ထည့်လား (yes / no)။ needed
-
-ed က ဝဏ္ဏ အပို တစ်လုံး ထည့်လား (yes / no)။ cooked
-
အဆုံးသတ် အသံက "t" လား "d" လား: cleaned
-
မှန်ကန်သော အဖြေကို ရွေးပါ: I … the kitchen yesterday.
-
မှန်ကန်သော အဖြေကို ရွေးပါ: We moved here three years ….
C. အမှားရှာပါ
ဝါကျတိုင်းမှာ အမှားတစ်ခု ရှိပါတယ်၊ ဒါမှမဟုတ် ဝါကျက မှန်ပါတယ်။ ပြင်ထားတဲ့ ဝါကျကို ရေးပါ၊ ဒါမှမဟုတ် correct လို့ ရေးပါ။
-
I visitted my cousin.
-
He finish work at six yesterday.
-
We was arrived late.
-
She tried a new recipe last night.
D. အကြောင်းအရာထဲတွင်
ကွင်းထဲက ကြိယာတွေကို Past Simple နဲ့ ဖြည့်ပါ။
On Saturday I 17 (stay) at home. In the morning I 18 (clean) the flat, and in the afternoon I 19 (try) a new recipe. On Sunday my friends 20 (invite) me to the park. We 21 (walk) by the river and 22 (chat) for hours.
E. သင့်အလှည့်
သင့်ရဲ့ ပြီးခဲ့တဲ့ စနေ၊ တနင်္ဂနွေ နဲ့ ငယ်ဘဝ အကြောင်း အင်္ဂလိပ်လို ရေးပါ။
-
ပြီးခဲ့တဲ့ စနေ၊ တနင်္ဂနွေက သင် လုပ်ခဲ့တဲ့ အရာ သုံးခုကို စည်းမျဉ်းကျ ကြိယာတွေနဲ့ ရေးပါ။
-
when I was a child ကို သုံးပြီး သင့် ငယ်ဘဝ အကြောင်း ဝါကျ တစ်ကြောင်း ရေးပါ။
F. ပေါင်းစပ် ပြန်လှန်လေ့ကျင့်ခန်း
အရင် သင်ခန်းစာတွေကို ပြန်လေ့ကျင့်ပါ။
-
A1-26 Was နှင့် were — be ရဲ့ အတိတ်ပုံစံ၊ there was / there were နှင့် I was born ကို မြန်မာလို ရှင်းပြချက် မှန်ကန်သော အဖြေကို ရွေးပါ: Yesterday I … very busy.
-
A1-22 Present Continuous (ဆက်လက်ဖြစ်နေဆဲ ပစ္စုပ္ပန်ကာလ) — am / is / are + -ing ကို မြန်မာလို ရှင်းပြချက် -ing ပုံစံကို ရေးပါ: stop
-
A1-12 Present Simple (I work, she works) — he / she / it မှာ -s ထည့်ပုံကို မြန်မာလို ရှင်းပြချက် မှန်ကန်သော အဖြေကို ရွေးပါ: Now she … in Rome, but in 2015 she lived in Milan.
အဖြေများ
A. ပုံစံ
- watched
- studied
- stopped
- lived
- planned
- played
- arrived
B. အဓိပ္ပာယ်
- yes
- no
- d
- cleaned
- ago
C. အမှားရှာပါ
- I visited my cousin.
- He finished work at six yesterday.
- We arrived late.
- ✓ She tried a new recipe last night.
D. အကြောင်းအရာထဲတွင်
- stayed
- cleaned
- tried
- invited
- walked
- chatted
E. သင့်အလှည့်
- I cleaned my room. I watched a film. I called my sister.
- When I was a child, I played football every day.
F. ပေါင်းစပ် ပြန်လှန်လေ့ကျင့်ခန်း
- was
- stopping
- lives
