Past Simple sa Ingles: Regular Verbs at ang -ed, Madaling Paliwanag
Past Simple: Regular Verbs
Sa pahinang ito
Layunin
Pagkatapos ng araling ito, kaya mo nang magkuwento tungkol sa mga tapos nang kilos sa nakaraan gamit ang regular verbs (I worked, she studied, we stopped), isulat nang tama ang dulong -ed, bigkasin ito sa tatlong paraan, at gamitin ang mga salitang pang-oras para sa nakaraan.
Ang Pangunahing Ideya
Ang Past Simple (ang simpleng nakaraan) ay tungkol sa isang tapos nang kilos: nangyari ito, buo na, at kabilang ito sa panahong lumipas na — yesterday, last year, in 2010. Isipin mo ang isang pintong nakasara na. Nasa kabilang panig ng pinto ang kilos. Tapos na ito, at binabalikan na lang natin ng tingin.
Sa karamihan ng pandiwa, iisang maliit na dulo ang tanda ng past sa Ingles: -ed. Work → worked. Play → played. Live → lived. Tinatawag na regular verbs ang mga pandiwang ito, dahil lahat sila ay sumusunod sa tuntuning ito. (Ang mga hindi sumusunod, tulad ng go → went, ay nasa A1-28.)
May magandang balita pa. Iisa lang ang anyo ng Past Simple para sa lahat ng simuno: I worked, you worked, she worked, they worked. Walang -s para sa he/she/it, at sa positibong pangungusap, walang was o anumang auxiliary. Kailangan mo lang matutuhan ang ilang tuntunin sa baybay at ang bigkas ng -ed — na kadalasan ay isang maliit na tunog lang, hindi dagdag na pantig.
Para sa ating mga Pilipino, malapit ito sa aspektong naganap (nagluto, tumira, nilinis): tapos na ang kilos. Pero mag-ingat: sa Filipino, ang konteksto at ang mga salitang tulad ng kahapon ang madalas magdala ng oras. Sa Ingles, kailangang laging may -ed ang pandiwa kapag tapos na ang panahon.
Filipino at Ingles
Sa Filipino, aspekto ang ipinapakita ng pandiwa: ang aspektong naganap (nanood, nagluto, lumipat) ay nagsasabing tapos na ang kilos. Kadalasang tugma ito sa Past Simple. Pero may isang mahalagang pagkakaiba: sa mga ugali noon, aspektong nagaganap ang gamit natin (Noong bata ako, naglalakad ako papuntang paaralan araw-araw), pero Past Simple pa rin sa Ingles (walked). At isang pagkakatulad: hindi nakadepende sa simuno ang -ed — iisang anyo para sa lahat, tulad din ng pandiwa sa Filipino.
| Filipino | Ingles | Ano ang pagkakaiba |
|---|---|---|
| Nanood ako ng magandang dokumentaryo kagabi. | I watched a great documentary last night. | aspektong naganap → -ed |
| Lumipat sila sa Canada noong 2015. | They moved to Canada in 2015. | tapos na → -ed; noong + taon → in |
| Noong bata ako, naglalakad ako papuntang paaralan araw-araw. | When I was a child, I walked to school every day. | ugali noon: nagaganap sa Filipino, pero -ed sa Ingles |
| Nag-aral si Emma buong weekend. | Emma studied all weekend. | walang -s: iisang anyo para sa lahat |
| Pagod ako. / Nagtrabaho ako nang husto. | I was tired. / I worked hard. | walang pandiwa → was; may kilos → -ed, walang was |
| Tumawag ako sa iyo isang oras na ang nakalipas. | I called you an hour ago. | … na ang nakalipas → … ago |
Kaya tuwing nagkukuwento ka tungkol sa kahapon o noon, tingnan ang pandiwa: may -ed na ba? At kung may kilos na, huwag nang magdagdag ng was.
Anyo
Iisang anyo para sa lahat ng simuno
| Simuno | Past Simple |
|---|---|
| I / you / he / she / it / we / they | worked yesterday. |
| I / you / he / she / it / we / they | played tennis. |
Baybay ng -ed
| Tuntunin | Mga halimbawa |
|---|---|
| Karamihan ng pandiwa: + ed | work → worked, clean → cleaned, want → wanted |
| Nagtatapos sa -e: + d | live → lived, like → liked, arrive → arrived, dance → danced |
| Katinig + y: y → ied | study → studied, carry → carried, try → tried |
| Patinig + y: + ed (walang pagbabago) | play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed |
| May diin ang huling pantig na may isang patinig + isang katinig: doblehin ang katinig | stop → stopped, plan → planned, prefer → preferred |
| Walang diin ang huling pantig: walang pagdodoble | visit → visited, open → opened, listen → listened |
| Nagtatapos sa w, x o y: walang pagdodoble | snow → snowed, fix → fixed, play → played |
| Isang patinig + l | travel → travelled (UK) / traveled (US), cancel → cancelled (UK) / canceled (US) |
Bigkas ng -ed (detalye sa Baybay at Bigkas)
| Tunog | Kailan | Mga halimbawa |
|---|---|---|
| "id" — dagdag na pantig | pagkatapos ng tunog na t o d | wanted, waited, needed, decided |
| "t" | pagkatapos ng mga tunog tulad ng p, k, s, sh, ch, f | stopped, worked, kissed, washed, watched, laughed |
| "d" | pagkatapos ng lahat ng iba pang tunog, pati patinig | played, lived, called, cleaned, studied |
Mga salitang pang-oras: yesterday, yesterday evening, last night / week / month / year, three days ago, a long time ago, in 2010, in March, when I was a child.
Nasa A1-28 ang negatibo at tanong (didn't, Did you…?).
Gamit
1Tapos na Kilos sa Isang Panahon sa Nakaraan
Gamitin ang Past Simple para sa kilos na nagsimula at natapos sa nakaraan. Madalas nating sinasabi kung kailan ito nangyari.
2Sunod-sunod na Kilos sa Nakaraan
Gamitin ang Past Simple para sa mga kilos na nangyari nang sunod-sunod, tulad sa isang kuwento.
3Mga Sitwasyon at Paulit-ulit na Kilos Noon
Gamitin ang Past Simple para sa mga sitwasyong tumagal nang ilang panahon noon, at para sa mga kilos na nangyari nang maraming beses. (Para sa used to, tingnan ang A2-28.) Dito, madalas nating gamitin ang aspektong nagaganap sa Filipino, pero Past Simple pa rin sa Ingles.
4Iisang Anyo para sa Lahat ng Simuno
Pareho ang anyo ng Past Simple para sa lahat ng simuno — walang -s para sa he/she/it.
5Mga Salitang Pang-oras para sa Nakaraan
Ilagay ang salitang pang-oras sa dulo o sa simula ng pangungusap. Ang ago ay nasa likod ng haba ng panahon. Huwag maglagay ng preposition bago ang last o yesterday (tingnan ang A1-20).
Karaniwang Mali
Mga Bitag para sa mga Pilipino
1. Walang -ed dahil may kahapon na. Sa Filipino, minsan sapat na ang kahapon o noong Sabado para malaman na nakaraan ito. Kaya sa mabilis na pagsasalita, madalas mawala ang -ed sa Ingles, lalo na kapag mahirap bigkasin ang dulo. Pero sa Ingles, kailangan ng pandiwa ang -ed, kahit may salitang pang-oras na.
2. Ay → was + pandiwa. Kapag Ako ay naglinis ng kuwarto ang nasa isip natin, madalas maging I was… + pandiwa ang pangungusap, dahil itinuro sa atin na was ang ay sa nakaraan. Pero hindi kailangan ng was ang pandiwang kilos: sapat na ang -ed.
3. Ugali noon sa aspektong nagaganap. Sa Noong high school ako, sabay-sabay kaming naglalakad pauwi ng mga kaibigan ko tuwing hapon, nagaganap ang aspekto ng pandiwa. Kapag isinalin nang diretso, nagiging present ang pandiwa sa Ingles. Pero tapos na ang panahong iyon, kaya Past Simple.
4. Na → already sa maling lugar. Ang Tapos ko na ang homework ko ay madalas maging I finished already my homework. Sa Ingles, hindi puwedeng ilagay ang already sa pagitan ng pandiwa at ng layon nito. Ilagay ito bago ang pandiwa o sa dulo.
Huwag Ipagkamali
was/were at mga pandiwang may -ed — Iniuugnay ng was/were ang isang tao sa isang paglalarawan o lugar (I was tired). Ang mga pandiwang kilos ay nagkakaroon ng -ed at hindi kailangan ng was. Tingnan ang A1-26.
Dagdag na pantig o hindi? — Karamihan ng pandiwang may -ed ay hindi nagdadagdag ng pantig. Isang pantig ang walked; dalawa ang waited.
Past Simple at Present Simple — Inilalarawan ng Present Simple ang ngayon at ang palagi (tingnan ang A1-12); inilalarawan ng Past Simple ang isang panahong tapos na.
Baybay at Bigkas
- Ang tatlong tunog ng -ed: /t/ (stopped /stɒpt/ (UK), /stɑːpt/ (US)), /d/ (played /pleɪd/), /ɪd/ (wanted /ˈwɒntɪd/ (UK), /ˈwɑːntɪd/ (US)). Sa US English, madalas /əd/ ang dagdag na pantig.
- Ang huling tunog ang mahalaga, hindi ang huling letra. Pagkatapos ng /t/ o /d/ → /ɪd/. Pagkatapos ng mga tunog na walang ugong (/p/, /k/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /f/, /θ/) → /t/. Pagkatapos ng iba pang tunog → /d/. Nagtatapos sa tunog na /f/ ang laughed → /lɑːft/ (UK), /læft/ (US) — parang "laft".
- Dahil binibigkas natin sa Filipino ang bawat letra, madalas nating sabihing work-ed /ˈwɜːkɪd/ o stop-ped. Huwag: parang "workt" ang worked, isang pantig lang.
- Mag-ingat din sa kabaligtaran: huwag lunukin ang /t/ o /d/. Kapag walang tunog sa dulo, I watch ang maririnig sa halip na I watched. Gawin itong maikli pero malinaw.
- Subukan gamit ang kamay sa lalamunan: kapag may ugong sa huling tunog ng pandiwa (play, live, call), /d/ ang dulo; kapag wala (stop, work, kiss), /t/.
- Sa mabilis na pagsasalita, madalas sumasanib ang /t/ o /d/ sa kasunod na salita: parang "I watch TV" na may mabilis na t ang I watched TV — pakinggan ito.
- Nakadepende sa diin ang pagdodoble: prefer → preferred, pero open → opened, visit → visited.
Gintong Tuntunin
Regular past = pandiwa + -ed, pareho para sa lahat ng simuno. Suriin ang baybay (lived, studied, stopped), at magdagdag lang ng pantig pagkatapos ng tunog na t o d (wanted, needed). Tapos na ang panahon? Kailangan ng -ed, kahit may kahapon na at kahit nagaganap ang aspekto sa Filipino.
Mga Pagsasanay
A. Anyo
Isulat ang Past Simple ng pandiwa sa panaklong.
-
I (watch) a film last night.
-
She (study) for three hours.
-
We (stop) for lunch at a small café.
-
They (live) in Spain for two years.
-
He (plan) a surprise party.
-
My brother (play) football yesterday.
-
The bus (arrive) late.
B. Kahulugan
Sagutin ang tanong tungkol sa bigkas, o piliin ang tamang sagot. Isulat ang sagot sa Ingles (yes / no, t / d).
-
Nagdadagdag ba ng pantig ang -ed? needed
-
Nagdadagdag ba ng pantig ang -ed? cooked
-
Aling tunog sa dulo: "t" o "d"? cleaned
-
Piliin ang tamang sagot: I … the kitchen yesterday.
-
Piliin ang tamang sagot: We moved here three years ….
C. Hanapin ang Mali
Itama ang mali. Kung tama na ang pangungusap, isulat ang correct.
-
I visitted my cousin.
-
He finish work at six yesterday.
-
We was arrived late.
-
She tried a new recipe last night.
D. Sa Konteksto
Isulat ang Past Simple ng pandiwa sa panaklong.
On Saturday I 17 (stay) at home. In the morning I 18 (clean) the flat, and in the afternoon I 19 (try) a new recipe. On Sunday my friends 20 (invite) me to the park. We 21 (walk) by the river and 22 (chat) for hours.
E. Ikaw Naman
Sumulat sa Ingles tungkol sa sarili mo.
-
Sumulat ng tatlong bagay na ginawa mo noong nakaraang weekend gamit ang regular verbs.
-
Sumulat ng isang pangungusap tungkol sa pagkabata mo gamit ang when I was a child.
F. Halo-halong Balik-aral
Balikan ang mga naunang aralin.
-
A1-26 Was at Were sa Ingles: Ang Past ng To Be, Madaling Paliwanag Piliin ang tamang sagot: Yesterday I … very busy.
-
A1-22 Present Continuous sa Ingles: Am, Is, Are + -ing, Madaling Paliwanag Isulat ang -ing form: stop
-
A1-12 Present Simple sa Ingles (I Work, She Works): Kailan Nagdadagdag ng -s Piliin ang tamang sagot: Now she … in Rome, but in 2015 she lived in Milan.
Mga sagot
A. Anyo
- watched
- studied
- stopped
- lived
- planned
- played
- arrived
B. Kahulugan
- yes
- no
- d
- cleaned
- ago
C. Hanapin ang Mali
- I visited my cousin.
- He finished work at six yesterday.
- We arrived late.
- ✓ She tried a new recipe last night.
D. Sa Konteksto
- stayed
- cleaned
- tried
- invited
- walked
- chatted
E. Ikaw Naman
- I cleaned my room. I watched a film. I called my sister.
- When I was a child, I played football every day.
F. Halo-halong Balik-aral
- was
- stopping
- lives
