SlowingoДүрэм
A1 29 / 32

Past Simple (энгийн өнгөрсөн цаг) монголоор: дүрмийн үйл үг, -ed

Past Simple: Regular Verbs

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та өнгөрсөн цагт болж дууссан үйлдлийг дүрмийн үйл үгээр (I worked, she studied, we stopped) хэлж, -ed төгсгөлийг зөв бичиж, гурван янзаар нь дуудаж, өнгөрсөн цагийн хэллэгийг хэрэглэж чадна.

Гол санаа

Past Simple (энгийн өнгөрсөн цаг) дууссан үйлдлийн тухай өгүүлнэ: болсон, дууссан, аль хэдийн өнгөрсөн цаг үед хамаарах – yesterday, last year, in 2010. Одоо хаалттай байгаа хаалга төсөөлөөрэй. Үйлдэл хаалганы цаана байна. Дууссан, бид эргэж харж байна.

Ихэнх үйл үгийн өнгөрсөн цагийг англиар ганц жижиг төгсгөлөөр тэмдэглэдэг: -ed. Work → worked. Play → played. Live → lived. Бүгд энэ дүрмийг дагадаг тул эдгээрийг дүрмийн үйл үг (regular verbs) гэдэг. (go → went шиг дүрэм дагадаггүй үйл үг A1-28-д бий.)

Бас нэг сайн мэдээ. Past Simple бүх хүнд нэг хэлбэртэй: I worked, you worked, she worked, they worked. he / she / it-д -s байхгүй, батлах өгүүлбэрт was эсвэл өөр туслах үйл үг байхгүй. Хэдэн зөв бичих дүрэм, -ed-ийн дуудлагыг л сурахад хангалттай – энэ нь ихэнхдээ нэмэлт үе биш, ганцхан жижиг авиа.

Монгол хэл ба англи хэл

Энд монгол хэл танд тусална. Монголоор ч өнгөрсөн цагийг үйл үгийн ард дагавраар тэмдэглэдэг: «ажилласан», «тоглосон», «нүүлээ». Монгол үйл үг ч хүнээрээ хувирдаггүй: «би ажилласан», «тэр ажилласан». Англи -ed яг ийм: бүх хүнд нэг хэлбэр.

Ялгаа нь гурав. Нэгдүгээрт, монголоор өнгөрсөн зуршлыг «-даг байсан», өнгөрсөн байдлыг «-ж байсан» гэж «байсан»-тай хэлдэг. Үүнийг was гэж орчуулбал I was walk… гэсэн алдаа гарна; англиар энгийн -ed хангалттай. Хоёрдугаарт, монголоор үгийн дараалал «Би өчигдөр өрөөгөө цэвэрлэсэн» – цаг өгүүлэгдэхүүний дараа, үйл үг төгсгөлд. Англиар үйл үг өгүүлэгдэхүүний дараа, цаг төгсгөлд эсвэл эхэнд: I cleaned my room yesterday. Гуравдугаарт, «нэг цагийн өмнө» → an hour ago, before биш.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Би ажилласан. / Тэр ажилласан.I worked. / She worked.энд адилхан: дагавар, хүнээрээ хувирдаггүй
Өчигдөр гэрээсээ ажилласан.Yesterday I worked from home.энд адилхан: өнгөрсөн цагийг заавал тэмдэглэнэ
Би бага байхдаа сургууль руугаа алхдаг байсан.When I was a child, I walked to school every day.«-даг байсан» → -ed, was walk биш
Тэр оюутан байхдаа зөөгч хийж байсан.He worked as a waiter when he was a student.«-ж байсан» → ихэвчлэн энгийн -ed
Би өчигдөр өрөөгөө цэвэрлэсэн.I cleaned my room yesterday.цагийн үг өгүүлэгдэхүүн, үйл үгийн хооронд биш
Би чам руу нэг цагийн өмнө залгасан.I called you an hour ago.«-ын өмнө» → … ago

Товчхондоо: монгол «-сан» шиг англи -ed бүх хүнд нэг; «-даг байсан», «-ж байсан» гэсэн «байсан»-г was болгохгүй; цагийн үгийг төгсгөлд эсвэл эхэнд тавина.

Бүтэц

Бүх хүнд нэг хэлбэр

ӨгүүлэгдэхүүнPast Simple
I / you / he / she / it / we / theyworked yesterday.
I / you / he / she / it / we / theyplayed tennis.

-ed-ийн зөв бичих дүрэм

ДүрэмЖишээ
Ихэнх үйл үг: + edwork → worked, clean → cleaned, want → wanted
-e-ээр төгссөн: + dlive → lived, like → liked, arrive → arrived, dance → danced
Гийгүүлэгч + y: y → iedstudy → studied, carry → carried, try → tried
Эгшиг + y: + ed (өөрчлөлтгүй)play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed
Сүүлийн үе өргөлттэй, нэг эгшиг + нэг гийгүүлэгч: гийгүүлэгчийг давхарланаstop → stopped, plan → planned, prefer → preferred
Сүүлийн үе өргөлтгүй: давхарлахгүйvisit → visited, open → opened, listen → listened
w, x, y-ээр төгссөн: давхарлахгүйsnow → snowed, fix → fixed, play → played
Нэг эгшиг + ltravel → travelled (UK) / traveled (US), cancel → cancelled (UK) / canceled (US)

-ed-ийн дуудлага (дэлгэрэнгүйг «Зөв бичих ба дуудлага» хэсгээс үзээрэй)

АвиаХэзээЖишээ
«id» – нэмэлт үеt, d авианы дарааwanted, waited, needed, decided
«t»p, k, s, sh, ch, f зэрэг авианы дарааstopped, worked, kissed, washed, watched, laughed
«d»бусад бүх авиа, эгшгийн дарааplayed, lived, called, cleaned, studied

Цагийн хэллэг: yesterday, yesterday evening, last night / week / month / year, three days ago, a long time ago, in 2010, in March, when I was a child.

Үгүйсгэл, асуулт (didn't, Did you…?) A1-28-д бий.

Хэрэглээ

1Өнгөрсөн цагт болж дууссан үйлдэл

Өнгөрсөн цагт эхэлж, дууссан үйлдэлд Past Simple. Хэзээ болсныг ихэвчлэн хэлдэг.

I watched a great documentary last night.
Би өчигдөр орой гайхалтай баримтат кино үзсэн.
«үзсэн» → watched
She started her new job in March.
Тэр гуравдугаар сард шинэ ажилдаа орсон.
in + сар
We booked our flights two weeks ago.
Бид хоёр долоо хоногийн өмнө онгоцны тасалбараа захиалсан.
«-ын өмнө» → ago
My laptop crashed yesterday.
Өчигдөр зөөврийн компьютер маань гацсан.
crash = гацах, эвдрэх
They moved to Canada in 2015.
Тэд 2015 онд Канад руу нүүсэн.
moved: нэг үетэй

2Дараалсан үйлдлүүд

Түүх шиг ар араасаа болсон үйлдлүүдэд Past Simple.

I opened the door, turned on the light and screamed.
Би хаалгаа онгойлгоод, гэрлээ асаагаад, хашгирчихсан.
монголоор «-аад», англиар үйл үг бүр -ed
He finished work, walked to the station and waited for the train.
Тэр ажлаа дуусгаад, буудал руу алхаж очоод, галт тэрэг хүлээсэн.
finished, walked, waited
She cooked dinner, cleaned the kitchen and relaxed on the sofa.
Тэр оройн хоол хийгээд, гал тогоогоо цэвэрлээд, буйдан дээр амарсан.
гурван үйл үг бүгд -ed

3Өнгөрсөн байдал ба давтагдсан үйлдэл

Өнгөрсөн цагт хэсэг хугацаанд үргэлжилсэн байдал, олон удаа давтагдсан үйлдэлд Past Simple. (Used to-г A2-28-аас үзээрэй.)

My grandparents lived in a small village for forty years.
Өвөө эмээ маань жижиг тосгонд дөчин жил амьдарсан.
дууссан хугацаа: lived
When I was a child, I walked to school every day.
Би бага байхдаа өдөр бүр сургууль руугаа алхдаг байсан.
«-даг байсан» → walked, was walk биш
We stayed with my aunt every summer.
Бид зун бүр нагац эгчийндээ байдаг байсан.
«-даг байсан» → stayed
He worked as a waiter when he was a student.
Тэр оюутан байхдаа зөөгч хийж байсан.
«-ж байсан» → worked

4Бүх хүнд нэг хэлбэр

Past Simple-ийн хэлбэр бүх өгүүлэгдэхүүнд адилхан – he / she / it-д -s байхгүй.

I studied all weekend.
Би амралтын өдрүүдээ бүтэн хичээл хийж өнгөрөөсөн.
I studied
Emma studied all weekend.
Эмма амралтын өдрүүдээ бүтэн хичээл хийж өнгөрөөсөн.
Emma studied: -s-гүй, яг адилхан
The kids played in the garden all afternoon.
Хүүхдүүд үдээс хойш оройтол хашаанд тоглосон.
played: y хэвээр
It rained all day on Sunday.
Ням гарагт өдөржин бороо орсон.
монголоор өгүүлэгдэхүүн «бороо», англиар it rained

5Өнгөрсөн цагийн хэллэг

Цагийн хэллэгийг өгүүлбэрийн төгсгөлд эсвэл эхэнд тавина. Ago хугацааны ард ирнэ. Last, yesterday-ийн өмнө угтвар үг тавихгүй (A1-20-ийг үзнэ үү).

We arrived at the hotel late last night.
Бид өчигдөр шөнө орой зочид буудалд ирсэн.
last night, угтвар үггүй
I called you an hour ago.
Би чам руу нэг цагийн өмнө залгасан.
«нэг цагийн өмнө» → an hour ago
In 2010, my parents opened a small restaurant.
2010 онд аав ээж маань жижиг ресторан нээсэн.
цаг эхэнд, дараа нь таслал
Yesterday I tried sushi for the first time.
Өчигдөр би анх удаа суши идэж үзсэн.
try → tried

Түгээмэл алдаа

❌Yesterday I work from home.
✅Yesterday I worked from home.
Өнгөрсөн цаг → өнгөрсөн хэлбэр.
❌She studyed all night.
✅She studied all night.
Гийгүүлэгч + y → -ied.
❌We stoped at a café.
✅We stopped at a café.
Өргөлттэй нэг эгшиг + нэг гийгүүлэгч → давхарлана.
❌He visitted his aunt.
✅He visited his aunt.
Сүүлийн үе өргөлтгүй: давхарлахгүй.
❌They plaied football.
✅They played football.
Эгшиг + y → зүгээр -ed нэмнэ.
❌I was work late yesterday.
✅I worked late yesterday.
Өнгөрсөн цагийн үйл үгийн өмнө was нэмэхгүй.
❌She worked-ed hard.
✅She worked hard.
-ed-ийг ганц удаа нэмнэ.
❌I moved here before five years.
✅I moved here five years ago.
ago хугацааны ард ирнэ.
❌We arrived in last Monday.
✅We arrived last Monday.
last-ийн өмнө угтвар үг тавихгүй.

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «-даг байсан» → was + үйл үг. Монголоор өнгөрсөн зуршлыг «-даг байсан» гэж хэлдэг: «Аав маань залуудаа Эрдэнэтийн уурхайд бүтэн арван жил ажилладаг байсан». «Байсан»-г was гэж орчуулбал үйл үгийн өмнө was гарна. Англиар энгийн -ed хангалттай.

❌When my dad was young, he was work at the copper mine in Erdenet for ten years.
✅When my dad was young, he worked at the copper mine in Erdenet for ten years.
was-гүй: worked

2. «-ж байсан» → was + -ing. Монголоор өнгөрсөн байдал, туршлагыг «-ж байсан» гэж ярьдаг: «Ах маань Солонгост гурван жил оюутан байхдаа зочид буудалд хүлээн авагчаар ажиллаж байсан». Was working дүрмийн хувьд зөв ч өөр утгатай: ямар нэг агшинд үргэлжилж байсан үйлдэл (A2-01-ийг үзнэ үү). Дууссан, урт байдлын тухай бол Past Simple.

⚠️My brother was working as a hotel receptionist for three years when he studied in Korea.
✅My brother worked as a hotel receptionist for three years when he studied in Korea.
Дүрмийн хувьд зөв, гэхдээ дууссан гурван жил: worked

3. «Би өчигдөр … угаасан» → I yesterday washed. Монголоор цагийн үг өгүүлэгдэхүүний шууд дараа ирэх нь хэвийн: «Би өчигдөр бүх хөшгөө угаагаад, гал тогооны хаалгаа будсан». Англиар yesterday, last week өгүүлэгдэхүүн, үйл үгийн хооронд ордоггүй: төгсгөлд эсвэл эхэнд.

❌I yesterday washed all the curtains and painted the kitchen door.
✅I washed all the curtains and painted the kitchen door yesterday. эсвэл Yesterday I washed all the curtains and painted the kitchen door.
цаг төгсгөлд эсвэл эхэнд

4. «Хорин минутын өмнө» → before twenty minutes. Монгол «-ын өмнө» нь ago ч, before ч болно: «Би шалгалтаа хорин минутын өмнө дуусгачихаад, одоо Сарааг гадаа хүлээж байна». Англиар хугацааны ард ago.

❌I finished my exam before twenty minutes, and now I'm waiting for Saraa outside.
✅I finished my exam twenty minutes ago, and now I'm waiting for Saraa outside.
хугацаа + ago

Бүү андуураарай

was / were эсвэл -ed үйл үг – Was / were хүнийг тодорхойлолт эсвэл газартай холбоно (I was tired). Үйлдлийн үйл үг -ed авна, was хэрэггүй. A1-26-ийг үзнэ үү.

I was tired.
Би ядарсан байсан.
be + тэмдэг нэр
I worked hard.
Би шаргуу ажилласан.
үйлдлийн үйл үг + -ed

Нэмэлт үе байна уу, үгүй юу? – Ихэнх -ed үйл үг нэмэлт үе нэмдэггүй. Walked нэг үетэй; waited хоёр үетэй.

I walked to work.
Би ажил руугаа алхаж очсон.
walked: нэг үе
I waited for an hour.
Би нэг цаг хүлээсэн.
waited: хоёр үе

Past Simple эсвэл Present Simple – Present Simple одоо, үргэлжийн зүйлийг тайлбарлана (A1-12-ийг үзнэ үү); Past Simple дууссан цаг үеийг.

I live in Leeds now.
Би одоо Лийдст амьдардаг.
одоо цаг
I lived in York in 2015.
Би 2015 онд Йоркт амьдарч байсан.
өнгөрсөн, дууссан; монголоор «-ж байсан», англиар lived

Зөв бичих ба дуудлага

  • -ed-ийн гурван авиа: /t/ (stopped /stɒpt/ (UK), /stɑːpt/ (US)), /d/ (played /pleɪd/), /ɪd/ (wanted /ˈwɒntɪd/ (UK), /ˈwɑːntɪd/ (US)). US англиар нэмэлт үе нь ихэвчлэн /əd/.
  • Дүрэм нь сүүлийн үсэг биш, сүүлийн авиа-нд хамаарна. /t/, /d/-ийн дараа → /ɪd/. Дуугүй авиаг (/p/, /k/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /f/, /θ/) дараа → /t/. Бусад авианы дараа → /d/. Laughed /f/ авиагаар төгссөн → /lɑːft/ (UK), /læft/ (US) – «laft» шиг.
  • Монголчууд төгсгөлийн гийгүүлэгчдийн хооронд эгшиг оруулах хандлагатай тул worked-ийг «воркэд» гэж хэлэх нь элбэг. Ингэж бүү хэлээрэй: worked /wɜːkt/ нэг үетэй, «workt» шиг. Asked /ɑːskt/ (UK), watched /wɒtʃt/ (UK) ч мөн эгшиггүй.
  • Гараа хоолой дээрээ тавиад шалгаарай: үйл үгийн сүүлийн авиан дээр чичиргээ мэдрэгдвэл (play, live, call) төгсгөл нь /d/; мэдрэгдэхгүй бол (stop, work, kiss) /t/.
  • Хурдан ярианд /t/ эсвэл /d/ дараагийн үгтэй нийлдэг: I watched TV бараг «I watch TV» шиг, хурдан t-тэй сонсогдоно – анхааралтай сонсоорой.
  • Давхарлах эсэхийг өргөлт шийднэ: prefer → preferred, харин open → opened, visit → visited. Монголоор өргөлт үргэлж эхний үе дээр тул pre-FER-ийг анхаараарай.

Алтан дүрэм

Дүрмийн өнгөрсөн цаг = үйл үг + -ed, бүх хүнд адилхан – монгол «-сан» шиг. «-даг байсан», «-ж байсан» гэснийг was болгохгүй, энгийн -ed. Зөв бичихээ шалгаарай (lived, studied, stopped), нэмэлт үеийг зөвхөн t, d авианы дараа нэмнэ (wanted, needed).

Дасгал

A. Бүтэц

Үйл үгийг Past Simple-д оруулна уу.

  1. I (watch) a film last night.
  2. She (study) for three hours.
  3. We (stop) for lunch at a small café.
  4. They (live) in Spain for two years.
  5. He (plan) a surprise party.
  6. My brother (play) football yesterday.
  7. The bus (arrive) late.

B. Утга

Асуултад англиар хариулна уу.

  1. -ed нэмэлт үе нэмж байна уу? (yes / no) needed
  2. -ed нэмэлт үе нэмж байна уу? (yes / no) cooked
  3. Төгсгөл нь ямар авиа вэ: «t» уу, «d» юу? cleaned
  4. Зөв хариултыг сонгоно уу: I … the kitchen yesterday.
  5. Зөв хариултыг сонгоно уу: We moved here three years ….

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. I visitted my cousin.
  2. He finish work at six yesterday.
  3. We was arrived late.
  4. She tried a new recipe last night.

D. Нөхцөл байдалд

Үйл үгийг Past Simple-д оруулна уу.

Last weekend
On Saturday I 17 (stay) at home. In the morning I 18 (clean) the flat, and in the afternoon I 19 (try) a new recipe. On Sunday my friends 20 (invite) me to the park. We 21 (walk) by the river and 22 (chat) for hours.

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд хийсэн гурван зүйлээ дүрмийн үйл үгээр бичнэ үү.
  2. Бага насныхаа тухай when I was a child-тэй нэг өгүүлбэр бичнэ үү.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. A1-26 Was ба were монголоор: be-ийн өнгөрсөн цаг, there was, I was born
    Зөв хариултыг сонгоно уу: Yesterday I … very busy.
  2. A1-22 Present Continuous (үргэлжилж буй одоо цаг) монголоор: I'm working
    -ing хэлбэрийг бичнэ үү: stop
  3. A1-12 Present Simple монголоор: I work, she works – -s төгсгөл, тайлбар ба дасгал
    Зөв хариултыг сонгоно уу: Now she … in Rome, but in 2015 she lived in Milan.
Хариулт

A. Бүтэц

  1. watched
  2. studied
  3. stopped
  4. lived
  5. planned
  6. played
  7. arrived

B. Утга

  1. yes
  2. no
  3. d
  4. cleaned
  5. ago

C. Алдааг олоорой

  1. I visited my cousin.
  2. He finished work at six yesterday.
  3. We arrived late.
  4. ✓ She tried a new recipe last night.

D. Нөхцөл байдалд

  1. stayed
  2. cleaned
  3. tried
  4. invited
  5. walked
  6. chatted

E. Таны ээлж

  1. I cleaned my room. I watched a film. I called my sister.
  2. When I was a child, I played football every day.

F. Холимог давталт

  1. was
  2. stopping
  3. lives
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play