SlowingoDilbilgisi
A1 29 / 32

İngilizce Past Simple (Geçmiş Zaman): Düzenli Fiiller ve -ed Eki

Past Simple: Regular Verbs

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda düzenli fiillerle (I worked, she studied, we stopped) geçmişte bitmiş eylemlerden söz edebilecek, -ed ekini doğru yazabilecek, üç farklı şekilde doğru okuyabilecek ve geçmiş zaman ifadelerini kullanabileceksiniz.

Temel Fikir

Past simple (geçmiş zaman) bize bitmiş bir eylemi anlatır: olmuştur, tamamlanmıştır ve artık geride kalmış bir zamana aittir — yesterday, last year, in 2010. Artık kapanmış bir kapı düşünün. Eylem kapının öbür tarafındadır. Bitmiştir; biz de dönüp ona bakarız.

İngilizce çoğu fiilde geçmişi tek bir küçük ekle gösterir: -ed. Work → worked. Play → played. Live → lived. Bu fiillere regular verbs (düzenli fiiller) denir, çünkü hepsi bu kurala uyar. (go → went gibi uymayanlar A1-28'de.)

Bir iyi haber daha: Past simple'ın her kişi için tek bir biçimi vardır: I worked, you worked, she worked, they worked. He/she/it için -s yoktur ve olumlu cümlede was ya da başka bir yardımcı fiil de yoktur. Yalnızca birkaç yazım kuralını ve -ed'in okunuşunu öğrenmeniz gerekir — -ed çoğu zaman ayrı bir hece değil, sadece küçük bir sestir.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Türkçede geçmiş zamanı -dı ekiyle kurarız, arkasından da kişiyi gösteren bir ek gelir: "çalıştım, çalıştın, çalıştı". İngilizcede ise geçmişi -ed gösterir ve kişi için ek gelmez: biçim herkes için aynıdır. Kişiyi yalnızca özne söyler.

Türkçeİngilizce
çalış-tı-mI worked
çalış-tı-nyou worked
çalış-tıshe worked
çalış-tı-kwe worked
çalış-tı-larthey worked
üç yıl önce taşın-dı-kWe moved three years ago.

Bir not daha: Türkçede iki geçmiş zaman vardır: "çalıştı" (bildiğimiz geçmiş) ve "çalışmış" (duyduğumuz geçmiş). İngilizcede ikisinin de karşılığı aynı past simple'dır: He worked.

Yapı

Her kişi için tek biçim

ÖznePast simple
I / you / he / she / it / we / theyworked yesterday.
I / you / he / she / it / we / theyplayed tennis.

-ed yazımı

KuralÖrnekler
Çoğu fiil: + edwork → worked, clean → cleaned, want → wanted
-e ile biten fiil: + dlive → lived, like → liked, arrive → arrived, dance → danced
Ünsüz + y: y → iedstudy → studied, carry → carried, try → tried
Sesli + y: + ed (değişiklik yok)play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed
Vurgulu son hece, tek sesli + tek ünsüz: ünsüz ikilenirstop → stopped, plan → planned, prefer → preferred
Vurgusuz son hece: ikilenme yokvisit → visited, open → opened, listen → listened
w, x ya da y ile biter: ikilenme yoksnow → snowed, fix → fixed, play → played
Tek sesli + ltravel → travelled (UK) / traveled (US), cancel → cancelled (UK) / canceled (US)

-ed okunuşu (ayrıntılar Yazım ve Telaffuz bölümünde)

SesNe zamanÖrnekler
"id" — fazladan bir hecet ya da d sesinden sonrawanted, waited, needed, decided
"t"p, k, s, sh, ch, f gibi seslerden sonrastopped, worked, kissed, washed, watched, laughed
"d"sesli harfler dahil diğer bütün seslerden sonraplayed, lived, called, cleaned, studied

Zaman ifadeleri: yesterday, yesterday evening, last night / week / month / year, three days ago, a long time ago, in 2010, in March, when I was a child.

Olumsuz cümleler ve sorular (didn't, Did you…?) A1-28'de.

Kullanımlar

1Geçmişteki bir zamanda bitmiş eylemler

Geçmişte başlayıp bitmiş bir eylem için past simple kullanın. Çoğu zaman ne zaman olduğunu da söyleriz.

I watched a great documentary last night.
Dün gece harika bir belgesel izledim.
She started her new job in March.
Yeni işine martta başladı.
We booked our flights two weeks ago.
Uçak biletlerimizi iki hafta önce aldık.
My laptop crashed yesterday.
Dizüstü bilgisayarım dün çöktü.
They moved to Canada in 2015.
2015'te Kanada'ya taşındılar.

2Art arda olan eylemler

Bir hikâyedeki gibi birbiri ardına olan eylemler için past simple kullanın.

I opened the door, turned on the light and screamed.
Kapıyı açtım, ışığı yaktım ve çığlık attım.
He finished work, walked to the station and waited for the train.
İşi bitirdi, istasyona yürüdü ve treni bekledi.
She cooked dinner, cleaned the kitchen and relaxed on the sofa.
Akşam yemeğini pişirdi, mutfağı temizledi ve kanepede dinlendi.

3Geçmişteki durumlar ve tekrarlanan eylemler

Geçmişte bir süre devam etmiş durumlar ve birçok kez olmuş eylemler için de past simple kullanın. Türkçede burada çoğu zaman "-ırdı" deriz. (used to için bkz. A2-28.)

My grandparents lived in a small village for forty years.
Büyükannemle büyükbabam kırk yıl küçük bir köyde yaşadı.
When I was a child, I walked to school every day.
Çocukken her gün okula yürüyerek giderdim.
Türkçede -ırdı, İngilizcede past simple
We stayed with my aunt every summer.
Her yaz teyzemde kalırdık.
He worked as a waiter when he was a student.
Öğrenciyken garsonluk yaptı.

4Her kişi için tek biçim

Past simple biçimi bütün öznelerle aynıdır — he/she/it için -s yoktur.

I studied all weekend.
Bütün hafta sonu ders çalıştım.
Emma studied all weekend.
Emma bütün hafta sonu ders çalıştı.
The kids played in the garden all afternoon.
Çocuklar bütün öğleden sonra bahçede oynadı.
It rained all day on Sunday.
Pazar günü bütün gün yağmur yağdı.

5Geçmiş zaman ifadeleri

Zaman ifadesini cümlenin sonuna ya da başına koyun. Ago süreden sonra gelir. Last ve yesterday kelimelerinden önce edat kullanılmaz (bkz. A1-20).

We arrived at the hotel late last night.
Dün gece geç saatte otele vardık.
I called you an hour ago.
Seni bir saat önce aradım.
In 2010, my parents opened a small restaurant.
2010'da annemle babam küçük bir restoran açtı.
Yesterday I tried sushi for the first time.
Dün ilk kez suşi denedim.

Sık Yapılan Hatalar

❌Yesterday I work from home.
✅Yesterday I worked from home.
Geçmiş zaman → geçmiş biçim.
❌She studyed all night.
✅She studied all night.
Ünsüz + y → -ied.
❌We stoped at a café.
✅We stopped at a café.
Vurgulu tek sesli + tek ünsüz → ünsüz ikilenir.
❌He visitted his aunt.
✅He visited his aunt.
Son hece vurgusuz: ikilenme yok.
❌They plaied football.
✅They played football.
Sesli + y → sadece -ed eklenir.
❌I was work late yesterday.
✅I worked late yesterday.
Geçmiş zaman fiilinden önce was eklenmez.
❌She worked-ed hard.
✅She worked hard.
-ed yalnızca bir kez eklenir.
❌I moved here before five years.
✅I moved here five years ago.
ago süreden sonra gelir.
❌We arrived in last Monday.
✅We arrived last Monday.
last kelimesinden önce edat gelmez.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. -ed'i yazıldığı gibi okumak. Türkçe yazıldığı gibi okunur; bu yüzden worked kelimesini "wörked", stopped kelimesini "stopped" diye iki heceli okumak çok doğal gelir. Ama İngilizcede -ed çoğu zaman ayrı bir hece değildir: worked "wörkt", stopped "stopt", played "pleyd" diye tek hece okunur. Fazladan hece yalnızca t ve d sesinden sonra gelir: wanted, needed.

⚠️worked → "wör-ked" (iki hece)
✅"wörkt" (tek hece)
Yazı doğru, ama telaffuz yanlış.

2. "-dım" ekini "was" ile çevirmek. A1-26'da "yorgundum" için I was tired öğrendiniz. Bu yüzden "çalıştım" için de was eklemek akla gelir. Ama eylem fiillerinde geçmişi -ed zaten gösterir; was gelmez.

❌I was work late yesterday.
✅I worked late yesterday.
❌She was called me last night.
✅She called me last night.

3. "İki ay önce" için "before two months" demek. "Önce" kelimesi akla before getirir. Ama İngilizcede "…önce" anlamı ago ile verilir ve süreden sonra gelir.

❌I started this job before two months.
✅I started this job two months ago.

4. "-ıyordu / -ırdı" yüzünden geçmişteki alışkanlıkları continuous ile söylemek. "Pazar günleri babam bize kahvaltı hazırlıyordu" cümlesindeki "-ıyordu" akla was cooking getirir. Ama geçmişte tekrar tekrar olan şeyler için İngilizcede en basit seçim past simple'dır.

⚠️On Sundays my dad was cooking breakfast for us.
✅On Sundays my dad cooked breakfast for us.
Tekrarlanan alışkanlık: past simple.

Karıştırılmasın

was/were ve -ed fiilleri — Was/were bir kişiyi bir tanıma ya da bir yere bağlar (I was tired). Eylem fiilleri -ed alır ve was istemez. Bkz. A1-26.

I was tired.
Yorgundum.
be + sıfat
I worked hard.
Çok çalıştım.
eylem fiili + -ed

Fazladan hece var mı? — -ed alan fiillerin çoğu hece eklemez. Walked tek hecedir; waited iki hecedir.

I walked to work.
İşe yürüyerek gittim.
walked: tek hece ("wokt")
I waited for an hour.
Bir saat bekledim.
waited: iki hece ("weytid")

Past simple ve present simple — Present simple şimdiyi ve her zamanı anlatır (bkz. A1-12); past simple ise bitmiş bir zamanı.

I live in Leeds now.
Şimdi Leeds'te oturuyorum.
şimdi
I lived in York in 2015.
2015'te York'ta oturuyordum.
geçmiş, bitti

Yazım ve Telaffuz

  • -ed'in üç sesi: /t/ (stopped /stɒpt/ (UK), /stɑːpt/ (US), "stopt"), /d/ (played /pleɪd/, "pleyd"), /ɪd/ (wanted /ˈwɒntɪd/ (UK), /ˈwɑːntɪd/ (US), "wontid"). Amerikan İngilizcesinde fazladan hece çoğu zaman /əd/ ("ıd") gibidir.
  • Kural son harfle değil, son sesle ilgilidir. /t/ ya da /d/ sesinden sonra → /ɪd/. Ötümsüz seslerden (/p/, /k/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /f/, /θ/) sonra → /t/. Diğer seslerden sonra → /d/. Laughed bir /f/ sesiyle biter → /lɑːft/ (UK), /læft/ (US) — "laaft" gibi.
  • Öğrenciler sık sık work-ed /ˈwɜːkɪd/ der. Siz demeyin: worked "wörkt" gibi, tek hece okunur.
  • Elinizi boğazınıza koyarak deneyin: fiilin son sesinde bir titreşim hissediyorsanız (play, live, call), ek /d/ okunur; hissetmiyorsanız (stop, work, kiss), /t/ okunur.
  • Hızlı konuşmada /t/ ya da /d/ çoğu zaman bir sonraki kelimeye bağlanır: I watched TV neredeyse "I watch TV" gibi, çok kısa bir t ile duyulur — ona kulak verin.
  • İkilenme vurguya bağlıdır: prefer → preferred, ama open → opened, visit → visited.
  • Bu sesletim ipuçlarında İngilizcedeki w harfini koruyoruz: dudaklarınızı "u" der gibi yuvarlayıp hemen açın. Türkçedeki "v" sesi değildir; alt dudak dişlere değmez.

Altın Kural

Düzenli geçmiş = fiil + -ed, her kişi için aynı. Yazımı kontrol edin (lived, studied, stopped) ve yalnızca t ya da d sesinden sonra fazladan hece ekleyin (wanted, needed). Eylem fiillerinde geçmiş için was eklemeyin.

Alıştırmalar

A. Yapı

Fiilleri past simple ile yazın.

  1. I (watch) a film last night.
  2. She (study) for three hours.
  3. We (stop) for lunch at a small café.
  4. They (live) in Spain for two years.
  5. He (plan) a surprise party.
  6. My brother (play) football yesterday.
  7. The bus (arrive) late.

B. Anlam

Okunuşa ve anlama göre cevap verin.

  1. -ed fazladan bir hece ekliyor mu? Cevabı İngilizce yazın (yes / no): needed
  2. -ed fazladan bir hece ekliyor mu? Cevabı İngilizce yazın (yes / no): cooked
  3. Ek "t" mi, "d" mi okunur? cleaned
  4. Doğru olanı seçin: I … the kitchen yesterday.
  5. Doğru olanı seçin: We moved here three years ….

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. I visitted my cousin.
  2. He finish work at six yesterday.
  3. We was arrived late.
  4. She tried a new recipe last night.

D. Bağlam İçinde

Fiilleri past simple ile yazın.

Geçen hafta sonu
On Saturday I 17 (stay) at home. In the morning I 18 (clean) the flat, and in the afternoon I 19 (try) a new recipe. On Sunday my friends 20 (invite) me to the park. We 21 (walk) by the river and 22 (chat) for hours.

E. Sıra Sende

  1. Düzenli fiillerle geçen hafta sonu yaptığınız üç şeyi yazın.
  2. When I was a child ile çocukluğunuz hakkında bir cümle yazın.

F. Karışık Tekrar

  1. A1-26 İngilizce Was ve Were Kullanımı: To Be Fiilinin Geçmiş Zamanı
    Doğru olanı seçin: Yesterday I … very busy.
  2. A1-22 İngilizce Present Continuous (Şimdiki Zaman) Kullanımı: I'm Working
    -ing halini yazın: stop
  3. A1-12 İngilizce Present Simple (Geniş Zaman) Olumlu Cümleler: I Work, She Works
    Doğru olanı seçin: Now she … in Rome, but in 2015 she lived in Milan.
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. watched
  2. studied
  3. stopped
  4. lived
  5. planned
  6. played
  7. arrived

B. Anlam

  1. yes
  2. no
  3. d
  4. cleaned
  5. ago

C. Hatayı Bul

  1. I visited my cousin.
  2. He finished work at six yesterday.
  3. We arrived late.
  4. ✓ She tried a new recipe last night.

D. Bağlam İçinde

  1. stayed
  2. cleaned
  3. tried
  4. invited
  5. walked
  6. chatted

E. Sıra Sende

  1. I cleaned my room. I watched a film. I called my sister.
  2. When I was a child, I played football every day.

F. Karışık Tekrar

  1. was
  2. stopping
  3. lives
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play