Past Simple на англиски: правилни глаголи со -ed
Past Simple: Regular Verbs
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да кажете што сте направиле во минатото со правилните глаголи (I worked, she studied, we stopped), правилно да ја напишете и изговорите наставката -ed и да кажете кога се случило нешто (yesterday, last week, three days ago, in 2010).
Главна идеја
Past Simple (просто минато време) зборува за завршено дејство: се случило, готово е и припаѓа на време што поминало – yesterday, last year, in 2010. Замислете врата што сега е затворена. Дејството е од другата страна на вратата. Завршено е и ние гледаме наназад кон него.
Кај повеќето глаголи англискиот го означува минатото со една мала наставка: -ed. Work → worked. Play → played. Live → lived. Овие глаголи се викаат правилни (regular verbs), бидејќи сите го следат ова правило. (Глаголите што не го следат, на пример go → went, се во лекцијата A1-28.)
И уште една добра вест. Во Past Simple сите лица имаат една форма: I worked, you worked, she worked, they worked. По he / she / it нема -s, а во потврдната реченица нема was ниту друг помошен глагол. Треба да научите само неколку правописни правила и изговорот на -ed – честопати тоа е само еден мал глас, а не нов слог.
Македонски и англиски
Кај нас за завршено минато дејство користиме аорист („работив“, „отидов“), а за дејство што траело или се повторувало – имперфект („работев“, „одев“). На англиски и двете обично се Past Simple: „гледав филм“ и „изгледав филм“ се I watched a film. Не одлучува македонскиот глагол, туку времето: дали дејството е завршено во минатото. Англискиот е и полесен: нашиот глагол се менува по лица („работев“, „работеше“, „работевме“), а worked останува исто за сите. Внимавајте и на формите со „сум“ и „има“ („живеел“, „сум работел“, „имам работено“): ниту перфектот со „сум“, ниту перфектот со „има“ не се исто што и англискиот Present Perfect во сите употреби – за завршено минато англискиот бара Past Simple. Нашето „учи“ и „научи“ покриваат и study / learn и teach. А „се“-формите („патот се поправи“) на англиски бараат подмет што го врши дејството.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Работев / работеше / работевме вчера. | I / you / we worked yesterday. | кај нас наставките се менуваат; на англиски -ed е исто за сите |
| Гледав филм. / Изгледав филм. | I watched a film. | имперфект и аорист, несвршен и свршен вид – на англиски една форма |
| Пред три дена. | Three days ago. | „пред“ → ago, по периодот |
| Минатата недела. | Last week. | кај нас член; на англиски без the и без предлог |
| Таа учеше право. / Таа научи да плива. | She studied law. / She learned to swim. | „учи“ → study; „научи“ (самата) → learn |
| Тој ме научи да возам. | He taught me to drive. | „научи некого“ → teach (taught), не learn |
| Дедо ми живеел во Германија. | My grandad lived in Germany. | формата на -л кај нас; на англиски завршено минато → Past Simple |
| Патот се поправи. | They repaired the road. | „се“-формата; на англиски подмет + глагол (или пасив) |
Накратко: Past Simple е нашето минато време, но полесно – една форма за сите лица, наставка -ed, и без разлика дали кај нас е аорист или имперфект.
Форма
Една форма за сите лица
| Подмет | Past Simple |
|---|---|
| I / you / he / she / it / we / they | worked yesterday. |
| I / you / he / she / it / we / they | played tennis. |
Правопис на -ed
| Правило | Примери |
|---|---|
| Повеќето глаголи: + ed | work → worked, clean → cleaned, want → wanted |
| На крајот -e: + d | live → lived, like → liked, arrive → arrived, dance → danced |
| Согласка + y: y → ied | study → studied, carry → carried, try → tried |
| Самогласка + y: + ed (без промена) | play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed |
| Нагласен последен слог, една самогласка + една согласка: согласката се удвојува | stop → stopped, plan → planned, prefer → preferred |
| Ненагласен последен слог: нема удвојување | visit → visited, open → opened, listen → listened |
| На крајот w, x или y: нема удвојување | snow → snowed, fix → fixed, play → played |
| Една самогласка + l | travel → travelled (UK) / traveled (US), cancel → cancelled (UK) / canceled (US) |
Изговор на -ed (подетално во делот „Правопис и изговор“)
| Глас | Кога | Примери |
|---|---|---|
| /ɪd/ – дополнителен слог | по гласовите t или d | wanted, waited, needed, decided |
| /t/ | по безвучни гласови како p, k, s, sh, ch, f | stopped, worked, kissed, washed, watched, laughed |
| /d/ | по сите други гласови, и по самогласки | played, lived, called, cleaned, studied |
Изрази за време: yesterday, yesterday evening, last night / week / month / year, three days ago, a long time ago, in 2010, in March, when I was a child.
Одречните реченици и прашањата (didn't, Did you…?) се во лекцијата A1-28.
Употреба
1Завршено дејство во минато време
Користете Past Simple за дејство што почнало и завршило во минатото. Често кажуваме и кога се случило.
2Дејства едно по друго
Користете Past Simple за дејства што се случиле едно по друго, како во раскажување.
3Ситуации и повторени дејства во минатото
Користете Past Simple за ситуации што траеле некое време во минатото и за дејства што се повторувале. (Used to: видете A2-28.)
4Една форма за сите лица
Формата во Past Simple е иста за сите подмети – по he / she / it нема -s. Кај нас наставките се различни („учев“, „учеше“, „учеа“), а на англиски не.
5Изрази за минато време
Ставете го изразот за време на крајот или на почетокот од реченицата. Ago доаѓа по периодот. Пред last и yesterday нема предлог (видете A1-20).
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Ме научи да пливам“ → he learned me. Кај нас „научи“ значи и самиот да научиш („Научив да пливам“) и да научиш некого („Дедо ме научи да пливам“). На англиски тоа се два глагола: learn (самиот) и teach (некого) – а teach е неправилен: taught. Learn me не е англиски.
2. „Патот се поправи“ → глагол без вистински подмет. Кај нас со „се“ кажуваме дека нешто е направено, без да кажеме кој го направил: „Патот конечно се поправи“, „Музејот се реновираше“. Ако тоа се преведе збор по збор, англискиот глагол останува без предмет: The road repaired. Repair бара предмет. Кажете кој го направил (најлесно they) или користете пасив (was repaired, видете B1-10).
3. „Имаат живеено во Германија“ → have lived. Кога раскажуваме со перфект („имаат живеено“, „има возено“, „живееле“), лесно посегнуваме по англиското has / have + минат партицип, бидејќи перфектот со „има“ личи на него по форма. Но has lived значи дека лицето сè уште живее таму. За завршен период во минатото англискиот бара Past Simple.
Не мешајте
was / were и глаголите со -ed – was / were го поврзуваат лицето со опис или место (I was tired). Глаголите за дејство добиваат -ed и немаат потреба од was. Видете A1-26.
Дополнителен слог или не? – повеќето глаголи со -ed не добиваат нов слог. Walked е еден слог; waited се два.
Past Simple и Present Simple – Present Simple опишува сегашното и она што важи секогаш (видете A1-12); Past Simple опишува завршено време.
Правопис и изговор
- Трите изговори на -ed: /t/ (stopped /stɒpt/ (UK), /stɑːpt/ (US)), /d/ (played /pleɪd/), /ɪd/ (wanted /ˈwɒntɪd/ (UK), /ˈwɑːntɪd/ (US)). Во американскиот англиски дополнителниот слог често е /əd/.
- Правилото зависи од последниот глас, а не од буквата. По /t/ или /d/ → /ɪd/. По безвучни гласови (/p/, /k/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /f/, /θ/) → /t/. По сите други → /d/. Laughed завршува на /f/ → /lɑːft/ (UK), /læft/ (US).
- Кај нас се пишува како што се зборува, па лесно излегува work-ed /ˈwɜːkɪd/. Но англиското worked е еден слог: на крајот има две согласки една по друга, /kt/.
- Ставете ја раката на грлото: ако чувствувате треперење на последниот глас од глаголот (play, live, call), наставката е /d/; ако не (stop, work, kiss), наставката е /t/. Кај нас звучните согласки на крајот обезвучуваат, па /d/ во played, lived, called изговорете го свесно звучно – не „плејт“.
- Во брз говор /t/ или /d/ често се слева со следниот збор: I watched TV звучи речиси како „I watch TV“ со брзо t – слушајте внимателно.
- Удвојувањето зависи од нагласокот: prefer → preferred, но open → opened, visit → visited. prefer има нагласок на вториот слог – кај нас двосложните зборови се нагласуваат на првиот, па тука внимавајте.
Златно правило
Правилно минато време = глагол + -ed, исто за сите лица. Проверете го правописот (lived, studied, stopped) и додадете нов слог само по гласовите t или d (wanted, needed). Дали кај нас е аорист или имперфект – за завршено минато на англиски е Past Simple.
Вежби
A. Форма
Ставете ги глаголите во Past Simple.
-
I (watch) a film last night.
-
She (study) for three hours.
-
We (stop) for lunch at a small café.
-
They (live) in Spain for two years.
-
He (plan) a surprise party.
-
My brother (play) football yesterday.
-
The bus (arrive) late.
B. Значење
Одговорете на прашањата или изберете го точниот одговор.
-
Дали -ed додава нов слог (yes / no)? needed
-
Дали -ed додава нов слог (yes / no)? cooked
-
Кој глас е на крајот: „t“ или „d“? cleaned
-
Изберете го точниот одговор: I … the kitchen yesterday.
-
Изберете го точниот одговор: We moved here three years ….
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
I visitted my cousin.
-
He finish work at six yesterday.
-
We was arrived late.
-
She tried a new recipe last night.
D. Во контекст
Ставете ги глаголите во Past Simple.
On Saturday I 17 (stay) at home. In the morning I 18 (clean) the flat, and in the afternoon I 19 (try) a new recipe. On Sunday my friends 20 (invite) me to the park. We 21 (walk) by the river and 22 (chat) for hours.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за вашиот викенд и за вашето детство.
-
Напишете три работи што ги направивте минатиот викенд, со правилни глаголи.
-
Напишете една реченица за вашето детство со when I was a child.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A1-26 Was и were на англиски: минато време на глаголот to be Изберете го точниот одговор: Yesterday I … very busy.
-
A1-22 Present Continuous на англиски: I'm working – објаснување и вежби Напишете ја -ing формата: stop
-
A1-12 Present Simple на англиски: I work, she works – објаснување и вежби Изберете го точниот одговор: Now she … in Rome, but in 2015 she lived in Milan.
Одговори
A. Форма
- watched
- studied
- stopped
- lived
- planned
- played
- arrived
B. Значење
- yes
- no
- d
- cleaned
- ago
C. Најдете ја грешката
- I visited my cousin.
- He finished work at six yesterday.
- We arrived late.
- ✓ She tried a new recipe last night.
D. Во контекст
- stayed
- cleaned
- tried
- invited
- walked
- chatted
E. Ваш ред е
- I cleaned my room. I watched a film. I called my sister.
- When I was a child, I played football every day.
F. Мешано повторување
- was
- stopping
- lives
