Past Simple (සරල අතීත කාලය): විධිමත් ක්රියාපද, -ed — සරල සිංහලෙන්
Past Simple: Regular Verbs
මෙම පිටුවේ
අරමුණ
මේ පාඩමෙන් පස්සේ ඔබට විධිමත් ක්රියාපද (regular verbs) එක්ක අතීතයේ ඉවර වුණු ක්රියා ගැන කතා කරන්න (I worked, she studied, we stopped), -ed අග නිවැරදිව ලියන්න, ඒක ක්රම තුනකට උච්චාරණය කරන්න, ඒ වගේම අතීත කාල යෙදුම් පාවිච්චි කරන්න පුළුවන් වෙනවා.
ප්රධාන අදහස
Past Simple (සරල අතීත කාලය) අපිට කියන්නේ ඉවර වුණු ක්රියාවක් ගැන: ඒක සිද්ධ වුණා, සම්පූර්ණයි, ඒ වගේම ඒක අයිති දැන් ඉවර වෙලා ගිය කාලයකට — yesterday, last year, in 2010. දැන් වහලා තියෙන දොරක් හිතන්න. ක්රියාව තියෙන්නේ දොරේ අනිත් පැත්තේ. ඒක ඉවරයි, අපි ආපස්සට හැරිලා ඒ දිහා බලනවා.
බොහෝ ක්රියාපදවල ඉංග්රීසිය අතීතය පෙන්නන්නේ එක පොඩි අගකින්: -ed. Work → worked. Play → played. Live → lived. මේ ක්රියාපද හැම එකක්ම මේ රීතියට යන නිසා ඒවාට regular verbs (විධිමත් ක්රියාපද) කියනවා. (go → went වගේ රීතියට නොයන ක්රියාපද A1-28 එකේ තියෙනවා.)
තවත් හොඳ ආරංචියක් තියෙනවා. Past Simple එකට හැම පුද්ගලයකටම එක රූපයයි: I worked, you worked, she worked, they worked. he/she/it එක්ක -s නැහැ, ධනාත්මක වාක්යවල was හෝ වෙනත් උපකාරක ක්රියාපදයක් නැහැ. ඔබට ඉගෙන ගන්න තියෙන්නේ අක්ෂර වින්යාස රීති කිහිපයක් සහ -ed වල උච්චාරණය විතරයි — ඒක බොහෝ විට අමතර අක්ෂරයක් නෙවෙයි, එක පොඩි ශබ්දයක් විතරයි.
සිංහල සහ ඉංග්රීසි
සිංහලේ අතීතය ක්රියාපදයේම තියෙනවා: “බලනවා” → “බැලුවා”, “කරනවා” → “කළා”. ඒක ඉංග්රීසි Past Simple එකට හොඳට ගැළපෙනවා. ඒ වගේම හොඳ ආරංචියක්: සිංහලේ වගේම (“මම කළා”, “එයා කළා”, “එයාලා කළා”) ඉංග්රීසි Past Simple එකටත් හැම උක්තයකටම එක රූපයයි. නමුත් සැලකිලිමත් වෙන්න ඕනෑ තැන් තුනක් තියෙනවා. පළවෙනි එක, සිංහලේ කතාවක ක්රියා කිහිපයක් එකට කියනකොට අතීතය එන්නේ අන්තිම ක්රියාපදයට විතරයි (“දොර ඇරලා, ලයිට් එක දාලා, කෑ ගැහුවා”); ඉංග්රීසියේ හැම ක්රියාපදයක්ම අතීත රූපයෙන්. දෙවෙනි එක, “හිටියා / තිබුණා” = was / were කියලා ඉගෙන ගත්තම සමහර අය ක්රියාපදයකට කලින් was දානවා; Past Simple එකට was ඕනෑ නැහැ. තුන්වෙනි එක, “පැයකට කලින්” → an hour ago.
| සිංහල | ඉංග්රීසි | වෙනස |
|---|---|---|
| ඊයේ රෑ මම නියම වාර්තා වැඩසටහනක් බැලුවා. | I watched a great documentary last night. | අතීත -ා → -ed |
| Emma මුළු සති අන්තයේම පාඩම් කළා. | Emma studied all weekend. | හැම උක්තයකටම එක රූපය; -s නැහැ |
| මම දොර ඇරලා, ලයිට් එක දාලා, කෑ ගැහුවා. | I opened the door, turned on the light and screamed. | සිංහලේ අතීතය අන්තිමට විතරයි; ඉංග්රීසියේ හැම ක්රියාපදයකටම |
| මම මහන්සි වෙලා වැඩ කළා. | I worked hard. | ක්රියාවක් → -ed; was නැහැ |
| මට මහන්සි වුණා. | I was tired. | තත්ත්වයක් → was (A1-26) |
| මම පැයකට කලින් ඔයාට කෝල් කළා. | I called you an hour ago. | කලින් → ago (කාලයට පස්සේ) |
ව්යුහය
හැම පුද්ගලයකටම එක රූපය
| උක්තය | Past Simple |
|---|---|
| I / you / he / she / it / we / they | worked yesterday. |
| I / you / he / she / it / we / they | played tennis. |
-ed අක්ෂර වින්යාසය
| රීතිය | උදාහරණ |
|---|---|
| බොහෝ ක්රියාපද: + ed | work → worked, clean → cleaned, want → wanted |
| -e වලින් ඉවර වෙනවා නම්: + d | live → lived, like → liked, arrive → arrived, dance → danced |
| ව්යඤ්ජනය + y: y → ied | study → studied, carry → carried, try → tried |
| ස්වරය + y: + ed (වෙනසක් නැහැ) | play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed |
| අවධාරණය තියෙන අන්තිම අක්ෂරයේ එක ස්වරයක් + එක ව්යඤ්ජනයක්: ව්යඤ්ජනය දෙපාරක් | stop → stopped, plan → planned, prefer → preferred |
| අන්තිම අක්ෂරයේ අවධාරණය නැහැ: දෙපාරක් නැහැ | visit → visited, open → opened, listen → listened |
| w, x හෝ y වලින් ඉවර වෙනවා: දෙපාරක් නැහැ | snow → snowed, fix → fixed, play → played |
| එක ස්වරයක් + l | travel → travelled (UK) / traveled (US), cancel → cancelled (UK) / canceled (US) |
-ed උච්චාරණය (විස්තර අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය කොටසේ)
| ශබ්දය | කවදද | උදාහරණ |
|---|---|---|
| "id" — අමතර අක්ෂරයක් | t හෝ d ශබ්දයකට පස්සේ | wanted, waited, needed, decided |
| "t" | p, k, s, sh, ch, f වගේ ශබ්දවලට පස්සේ | stopped, worked, kissed, washed, watched, laughed |
| "d" | ස්වර ඇතුළුව අනිත් හැම ශබ්දයකටම පස්සේ | played, lived, called, cleaned, studied |
කාල යෙදුම්: yesterday, yesterday evening, last night / week / month / year, three days ago, a long time ago, in 2010, in March, when I was a child.
නිෂේධ සහ ප්රශ්න (didn't, Did you…?) A1-28 එකේ තියෙනවා.
භාවිතය
1අතීත කාලයක ඉවර වුණු ක්රියා
අතීතයේ පටන් අරන් අතීතයේම ඉවර වුණු ක්රියාවකට Past Simple පාවිච්චි කරන්න. බොහෝ විට ඒක වුණේ කවදද කියලත් අපි කියනවා. සිංහලේ අතීත -ා රූපය (“බැලුවා”, “කළා”) මෙතනට කෙළින්ම ගැළපෙනවා.
2එකට පස්සේ එකට වුණු ක්රියා
කතාවක වගේ, එකට පස්සේ එක සිද්ධ වුණු ක්රියාවලට Past Simple පාවිච්චි කරන්න. සිංහලේ අතීතය එන්නේ අන්තිම ක්රියාපදයට විතරයි (“-ලා … -ලා … -ා”); ඉංග්රීසියේ හැම ක්රියාපදයකටම -ed.
3අතීත තත්ත්ව සහ නැවත නැවත වුණු ක්රියා
අතීතයේ යම් කාලයක් තිබුණු තත්ත්වවලට සහ ගොඩක් වාරයක් සිද්ධ වුණු ක්රියාවලට Past Simple පාවිච්චි කරන්න. (used to ගැන A2-28 බලන්න.)
4හැම පුද්ගලයකටම එක රූපය
Past Simple රූපය හැම උක්තයකටම එකයි — he/she/it එක්ක -s නැහැ. සිංහලේ “කළා” වගේම.
5අතීත කාල යෙදුම්
කාල යෙදුම වාක්යයේ අගට හෝ මුලට දාන්න. Ago එන්නේ කාල පරාසයට පස්සේ. last හෝ yesterday වලට කලින් preposition එකක් පාවිච්චි කරන්න එපා (A1-20 බලන්න).
සුලභ වැරදි
සිංහල කතා කරන අයට උගුල්
1. “හිටියා = was” → was + ක්රියාපදය. “මම ගෙදර හිටියා” → I was at home කියලා ඉගෙන ගත්තම, සමහර අය was අතීතය පෙන්නන ලකුණක් විදිහට හැම ක්රියාපදයකටම කලින් දානවා. Past Simple එකේ ක්රියාපදය තනියම ඇති: -ed, was නැතුව.
2. “හෝදලා, අස් කරලා, බැලුවා” → wash, clean and watched. සිංහලේ ක්රියා කිහිපයක් කියනකොට “-ලා” රූපවලින් පස්සේ අන්තිම ක්රියාපදයට විතරයි අතීතය එන්නේ. ඒ නිසා ඉංග්රීසියෙත් අන්තිම ක්රියාපදයට විතරක් -ed දානවා. ඉංග්රීසියේ හැම ක්රියාපදයක්ම අතීත රූපයෙන්.
3. “ඊයේ ආච්චි බලන්න ගියා” → Yesterday we visit. සිංහලේ අතීතය ක්රියාපදයේ ලොකු වෙනසකින් පේනවා (“යනවා → ගියා”). ඉංග්රීසියේ තියෙන්නේ පොඩි -ed එකක් විතරයි, ඒක කතාවේදී ඇහෙන්නෙත් අඩුවෙන්. ඒ නිසා yesterday වගේ වචනයක් දැම්මම ක්රියාපදය වෙනස් කරන්න අමතක වෙනවා. yesterday, last week, ago තියෙනවා නම් → -ed.
4. “මාස හයකට කලින්” → before six months. සිංහලේ “කලින්” before කියලා ඉගෙන ගත්ත නිසා before six months කියනවා. මේ තේරුමට ඉංග්රීසියේ ago, කාල පරාසයට පස්සේ.
පටලවා ගන්න එපා
was/were සහ -ed ක්රියාපද — Was/were කෙනෙක් විස්තරයකට හෝ තැනකට සම්බන්ධ කරනවා (I was tired). ක්රියාව පෙන්වන ක්රියාපදවලට -ed එනවා, was ඕනෑ නැහැ. A1-26 බලන්න.
අමතර අක්ෂරයක් තියෙනවද? — බොහෝ -ed ක්රියාපදවලට අමතර අක්ෂරයක් එකතු වෙන්නේ නැහැ. Walked එක අක්ෂරයයි; waited අක්ෂර දෙකයි.
Past Simple සහ Present Simple — Present Simple කියන්නේ දැන් සහ හැම විටම (A1-12 බලන්න); Past Simple කියන්නේ ඉවර වුණු කාලයක්.
අක්ෂර වින්යාසය සහ උච්චාරණය
- -ed වල ශබ්ද තුන: /t/ (stopped /stɒpt/ (UK), /stɑːpt/ (US)), /d/ (played /pleɪd/), /ɪd/ (wanted /ˈwɒntɪd/ (UK), /ˈwɑːntɪd/ (US)). US ඉංග්රීසියේ අමතර අක්ෂරය බොහෝ විට /əd/.
- රීතිය තීරණය වෙන්නේ අන්තිම ශබ්දය අනුව, අන්තිම අකුර අනුව නෙවෙයි. /t/ හෝ /d/ වලට පස්සේ → /ɪd/. හඬ නැති ශබ්දවලට (/p/, /k/, /s/, /ʃ/, /tʃ/, /f/, /θ/) පස්සේ → /t/. අනිත් ශබ්දවලට පස්සේ → /d/. Laughed ඉවර වෙන්නේ /f/ ශබ්දයකින් → /lɑːft/ (UK), /læft/ (US) — "laft" වගේ; /f/ කියන්න උඩ දත් යට තොලේ තියන්න, [p] නෙවෙයි.
- ගොඩක් අය worked "work-ed" /ˈwɜːkɪd/ කියලා අක්ෂර දෙකකින් කියනවා. එහෙම කරන්න එපා: worked "workt" වගේ, එක අක්ෂරයයි. සිංහල වචන සාමාන්යයෙන් ව්යඤ්ජන දෙකකින් ඉවර වෙන්නේ නැති නිසා අගට ස්වරයක් එකතු කරන්න, නැත්නම් අන්තිම /t/ හෝ /d/ අතහරින්න පෙළඹෙනවා: /kt/, /pt/, /ld/ කෙටියෙන්, ස්වරයක් නැතුව කියන්න.
- උගුරේ අත තියලා පරීක්ෂා කරන්න: ක්රියාපදයේ අන්තිම ශබ්දයේදී කම්පනයක් දැනෙනවා නම් (play, live, call) අග /d/; දැනෙන්නේ නැත්නම් (stop, work, kiss) /t/. අගට එන /d/ සිංහලේ “ද” ට වඩා “ඩ” ට ළඟයි.
- stopped, studied වගේ s වලින් පටන් ගන්න වචනවලට කලින් ස්වරයක් එකතු කරන්න එපා (“ඉස්ටොප්” වගේ නෙවෙයි).
- ඉක්මන් කතාවේ /t/ හෝ /d/ බොහෝ විට ඊළඟ වචනයට ඇලෙනවා: I watched TV ඉක්මන් t එකක් එක්ක "I watch TV" වගේ ඇහෙනවා — ඒකට සවන් දෙන්න.
- ව්යඤ්ජනය දෙපාරක් ලියනවද නැද්ද කියලා තීරණය වෙන්නේ අවධාරණය අනුව: prefer → preferred, නමුත් open → opened, visit → visited.
රන් රීතිය
විධිමත් අතීතය = ක්රියාපදය + -ed, හැම පුද්ගලයකටම එකයි. අක්ෂර වින්යාසය පරීක්ෂා කරන්න (lived, studied, stopped), ඒ වගේම අමතර අක්ෂරයක් එකතු කරන්න t හෝ d ශබ්දයකට පස්සේ විතරයි (wanted, needed). was එකතු කරන්න එපා, ඒ වගේම ක්රියා කිහිපයක් තියෙනවා නම් හැම එකක්ම අතීත රූපයෙන්.
අභ්යාස
A. ව්යුහය
ක්රියාපද Past Simple එකට දාන්න.
-
I (watch) a film last night.
-
She (study) for three hours.
-
We (stop) for lunch at a small café.
-
They (live) in Spain for two years.
-
He (plan) a surprise party.
-
My brother (play) football yesterday.
-
The bus (arrive) late.
B. අර්ථය
8–10 අංකවලට ඉංග්රීසියෙන් කෙටි උත්තරයක් ලියන්න (yes, no, t හෝ d); 11–12 අංකවලට නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න.
-
-ed එකෙන් අමතර අක්ෂරයක් එකතු වෙනවද? needed
-
-ed එකෙන් අමතර අක්ෂරයක් එකතු වෙනවද? cooked
-
අගට එන ශබ්දය "t" ද "d" ද? cleaned
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: I … the kitchen yesterday.
-
නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: We moved here three years ….
C. වැරැද්ද සොයන්න
හැම වාක්යයකම එක වැරැද්දක් තියෙනවා, නැත්නම් වාක්යය හරි. නිවැරදි කළ වාක්යය ලියන්න, නැත්නම් correct කියලා ලියන්න.
-
I visitted my cousin.
-
He finish work at six yesterday.
-
We was arrived late.
-
She tried a new recipe last night.
D. පාඨය තුළ
ක්රියාපද Past Simple එකට දාන්න.
On Saturday I 17 (stay) at home. In the morning I 18 (clean) the flat, and in the afternoon I 19 (try) a new recipe. On Sunday my friends 20 (invite) me to the park. We 21 (walk) by the river and 22 (chat) for hours.
E. ඔබේ වාරය
ඔබේ ගිය සති අන්තය සහ ඔබේ ළමා කාලය ගැන ඉංග්රීසියෙන් ලියන්න.
-
ගිය සති අන්තයේ ඔබ කරපු දේවල් තුනක් විධිමත් ක්රියාපද එක්ක ලියන්න.
-
when I was a child එක්ක ඔබේ ළමා කාලය ගැන එක වාක්යයක් ලියන්න.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
කලින් පාඩම් පුනරීක්ෂණය කරන්න.
-
A1-26 Was සහ Were: be වල අතීත රූපය — සරල සිංහලෙන් නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: Yesterday I … very busy.
-
A1-22 Present Continuous (අඛණ්ඩ වර්තමාන කාලය): I'm Working — සරල සිංහලෙන් -ing රූපය ලියන්න: stop
-
A1-12 Present Simple (I work, she works) භාවිතය — සරල සිංහලෙන් නිවැරදි පිළිතුර තෝරන්න: Now she … in Rome, but in 2015 she lived in Milan.
පිළිතුරු
A. ව්යුහය
- watched
- studied
- stopped
- lived
- planned
- played
- arrived
B. අර්ථය
- yes
- no
- d
- cleaned
- ago
C. වැරැද්ද සොයන්න
- I visited my cousin.
- He finished work at six yesterday.
- We arrived late.
- ✓ She tried a new recipe last night.
D. පාඨය තුළ
- stayed
- cleaned
- tried
- invited
- walked
- chatted
E. ඔබේ වාරය
- I cleaned my room. I watched a film. I called my sister.
- When I was a child, I played football every day.
F. මිශ්ර පුනරීක්ෂණය
- was
- stopping
- lives
