SlowingoГраматика
A2 18 / 38

Present Perfect со just, already и yet: објаснување на македонски

Present Perfect: Just, Already, Yet

На оваа страница
  1. Цел
  2. Главна идеја
  3. Македонски и англиски
  4. Форма
  5. Употреба
  6. Чести грешки
  7. Замки за говорителите на македонски
  8. Не мешајте
  9. Правопис и изговор
  10. Златно правило
  11. Вежби

Цел

По оваа лекција ќе знаете да зборувате за минати дејства што се важни сега (I've lost my keys), да соопштувате новости и да ги ставите just, already и yet на вистинското место во реченицата.

Главна идеја

Замислете го денешниот список со задачи. До некои задачи има штиклирање, до некои нема. Кога го гледате списокот, не прашувате кога ја завршивте секоја задача. Прашувате: Што е сега готово, а што не?

Токму тоа го прави Present Perfect (англиски сегашен перфект) во оваа лекција. Го гледа минатото дејство од сегашниот момент, бидејќи резултатот е тука сега: I've lost my keys (па не можам да влезам). She's broken her arm (па не може да игра тенис).

Три мали зборчиња ги опишуваат штиклирањата. Just е свежо штиклирање: се случи пред момент. Already е штиклирање што дошло рано или веќе пред сега: I've already paid. Yet е задача без штиклирање, но очекуваме дека ќе дојде: I haven't called her yet. Списокот зборува за сега, па и глаголот зборува за сега: have / has + минат партицип.

Македонски и англиски

Кај нас истите три мисли ги има: „штотуку“ или „токму сега“ (just), „веќе“ (already) и „уште не“ (not … yet). Но Present Perfect не е исто што и нашите перфекти: ниту перфектот со „сум“, ниту перфектот со „има“ не се исто што и англискиот Present Perfect во сите употреби. Новости кај нас најчесто кажуваме со аорист („Ги изгубив клучевите!“, „Пристигна пратката!“). Во британскиот англиски тука е вообичаен Present Perfect, а во американскиот е точен и Past Simple (просто минато време). Не одлучува македонскиот глагол, туку дали резултатот е важен сега.

Две разлики се особено важни. Прво, за резултат кај нас често користиме „сум“ / „е“ со придавка од глагол: „Пратката е стигната“, „Готов сум со домашната“, „Тој е заминат“. Англискиот Present Perfect секогаш се гради со have / has: The parcel has arrived. I've finished my homework. Второ, кај нас редот на зборовите е слободен: „веќе“ и „уште“ можат да стојат на повеќе места. На англиски секој збор има свое место: just и already меѓу have / has и минатиот партицип, yet на крајот.

МакедонскиАнглискиШто е различно?
Ги изгубив клучевите!I've lost my keys!кај нас аорист, во британскиот англиски Present Perfect
Штотуку ја видов твојата порака.I've just seen your message.just меѓу have и минатиот партицип
Филмот штотуку почна.The film has just started.помошниот глагол е has, не is
Таа веќе ја заврши домашната.She's already finished her homework.„веќе“ → already
Уште не сум одлучил.I haven't decided yet.„уште не“ → not … yet, yet на крајот
Пратката е ли стигната?Has the parcel arrived yet?„е стигната“ → has arrived; обично прашање → yet
„Готова ли е вечерата?“ „Уште не.“"Is dinner ready?" "Not yet."тука е исто
Сега доаѓам од продавница.I've just come back from the shop.кај нас сегашно време, на англиски Present Perfect

Накратко: „штотуку“ е just, „веќе“ е already, „уште не“ е not … yet; помошниот глагол е секогаш have / has, а секое зборче има свое место во реченицата.

Форма

Present Perfect (повторување од лекцијата A2-16)

Подметhave / hasминат партицип
I / you / we / theyhave ('ve)finished.
he / she / ithas ('s)finished.
одречна реченицаhaven't / hasn'tfinished.
прашањеHave you / Has she…finished?

Во She's finished her homework 's = has: тоа го покажува минатиот партицип што означува дејство, тука со предмет. (Некои минати партиципи по be можат да бидат и придавки: It's broken = it is – видете A2-16.)

Just, already, yet: значење и место

ЗборЗначењеВид реченицаМестоПример
justштотуку, многу неодамнаглавно потврднамеѓу have / has и минатиот партиципI've just finished.
alreadyвеќе, порано од очекуванотопотврдна и прашањемеѓу have / has и минатиот партицип или на крајотShe's already left. / She's left already.
yetдосега (и очекуваме да се случи)одречна реченица и прашањена крајотI haven't eaten yet. / Have you eaten yet?

Краток одговор со yet: „Is it ready?“ „Not yet.“

Употреба

1Минато дејство со резултат сега

Користете Present Perfect кога минатото дејство има резултат што е важен сега. Не кажуваме кога се случило; важен е резултатот.

I've lost my keys.
Ги изгубив клучевите.
сега не можам да влезам; кај нас аорист
Someone has taken my seat.
Некој ми го зел местото.
местото сега е зафатено
Look! It's stopped raining.
Види! Престана да врне.
it's = it has
She's broken her arm, so she can't play tennis.
Ја скршила раката, па не може да игра тенис.
The price of coffee has gone up again.
Цената на кафето пак е покачена.
кај нас „е покачена“, на англиски has gone up

2Just = пред момент

Ставете го just меѓу have / has и минатиот партицип. Покажува дека дејството е многу свежо. Кај нас велиме „штотуку“ или „токму сега“.

I've just seen your message.
Штотуку ја видов твојата порака.
just меѓу have и минатиот партицип
The film has just started. Sit down!
Филмот штотуку почна. Седни!
has started, не is started
"Where's Anna?" "She's just gone out."
„Каде е Ана?“ „Токму сега излезе.“
We've just moved into a new flat.
Штотуку се преселивме во нов стан.
flat (UK); apartment (US)
Have you just woken up?
Дури сега ли се разбуди?

3Already = веќе, пред сега или порано од очекуваното

Already обично стои меѓу have / has и минатиот партицип. Во говорот може да стои и на крајот. Во прашање често покажува изненадување: толку брзо?

"Do you want some lunch?" "No, thanks. I've already eaten."
„Сакаш ли ручек?“ „Не, благодарам. Веќе јадев.“
„веќе“ → already
I've already told you twice!
Веќе ти кажав двапати!
It's only ten o'clock, and she's already finished her homework.
Часот е само десет, а таа веќе ја заврши домашната.
Have you already paid? That was quick!
Зарем веќе плати? Тоа беше брзо!
изненадување
They've sold all the tickets already.
Веќе ги продадоа сите билети.
already на крајот

4Yet = досега не, но го очекуваме

Користете yet во одречни реченици и во прашања. Обично стои на крајот, по предметот. Одречната реченица со yet значи „сега не, но веројатно подоцна“ – како нашето „уште не“.

I haven't decided yet.
Уште не сум одлучил.
„уште не“ → haven't … yet
Has the parcel arrived yet?
Стигна ли веќе пратката?
кај нас „веќе“, на англиски во обично прашање yet
"Is dinner ready?" "Not yet."
„Готова ли е вечерата?“ „Уште не.“
We haven't met our new neighbours yet.
Уште не сме ги запознале новите соседи.
Have you finished your homework yet?
Ја заврши ли веќе домашната?
yet по предметот

5Соопштување новости

Свежи новости често ги соопштуваме со Present Perfect, бидејќи новоста е нова и важна сега. Кога додаваме детали (кога, каде, како), обично преминуваме на Past Simple – видете A2-19. Кај нас новости најчесто кажуваме со аорист („Најдов нова работа!“).

Guess what! I've found a new job.
Погоди што! Најдов нова работа.
новост → Present Perfect
Have you heard? Maria has had her baby!
Слушна ли? Марија се породи!
Our team has won the cup!
Нашиот тим го освои купот!
I've found a new job. They called me this morning.
Најдов нова работа. Ми се јавија утрово.
новост, па детал во Past Simple

6Американски англиски: Past Simple со just, already и yet

Во американскиот англиски Past Simple со just, already и yet е многу чест. Двете форми се точни. Британскиот англиски обично претпочита Present Perfect. Во овој курс вежбаме Present Perfect.

I've just eaten.
Штотуку јадев.
UK и US
I just ate.
Штотуку јадев.
многу често во американскиот англиски
Did you finish your homework yet?
Ја заврши ли домашната?
US; UK: Have you finished your homework yet?
I already told you.
Веќе ти кажав.
US; UK: I've already told you.

Чести грешки

❌I've finished just.
✅I've just finished.
just стои меѓу have / has и минатиот партицип.
❌I've yet called her.
✅I haven't called her yet.
yet стои на крајот, во одречна реченица и прашање.
❌Have you finished yet your homework?
✅Have you finished your homework yet?
yet доаѓа по предметот.
❌Have you finished already your homework?
✅Have you already finished your homework? или Have you finished your homework already?
already не стои меѓу глаголот и предметот.
❌She has already went home.
✅She has already gone home.
По have / has доаѓа минатиот партицип (go – went – gone).
❌I've just seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.
Завршено време како yesterday бара Past Simple. Видете A2-19.
⚠️I haven't already finished.
✅I haven't finished yet.
„Досега не“ е not … yet. Haven't already се користи само во посебни изрази (if you haven't already done it).

Замки за говорителите на македонски

1. „Пратката е стигната“, „Киријата е покачена“ → is arrived, is gone up. Кај нас резултатот често го кажуваме со „е“ / „се“ и придавка од глагол: „Возот е пристигнат“, „Сите се дојдени“, „Дали си јаден?“. Затоа на англиски лесно излегува is или are наместо has / have. Англискиот Present Perfect секогаш се гради со have / has + минат партицип.

❌Since January the rents in the centre of Skopje are gone up so much that many students now look for rooms in Gjorche Petrov.
✅Since January the rents in the centre of Skopje have gone up so much that many students now look for rooms in Gjorche Petrov.
„се покачени“ → have gone up
❌Don't call Darko now, he is just gone to bed after driving the bus from Skopje to Ohrid all night.
✅Don't call Darko now, he has just gone to bed after driving the bus from Skopje to Ohrid all night.
помошен глагол has, не is

2. „Сега доаѓам од тренинг“ → сегашно време наместо I've just come. Кај нас велиме „Сега доаѓам од работа“, „Токму излегувам од испит“, иако дејството веќе се случило, а резултатот е сега. На англиски тоа е Present Perfect со just: I've just come back from…, I've just finished…

❌My head is spinning because I come right now from a three-hour statistics exam at the faculty.
✅My head is spinning because I've just come from a three-hour statistics exam at the faculty. или My head is spinning because I've just come out of a three-hour statistics exam at the faculty.
дејството е завршено, резултатот сега → I've just come
❌"Is the new printer working?" "Yes, the technician leaves just now, and everything prints fine."
✅"Is the new printer working?" "Yes, the technician has just left, and everything prints fine."
has just left

3. „Готов сум со садовите“ → I'm ready with the dishes. Кај нас „готов сум со…“ значи „завршив“. Англиското ready значи подготвен да направите нешто (ready to go, ready for the exam). За завршена работа кажете I've finished (или неформално I'm done).

⚠️Mum, I'm ready with the dishes and the kitchen floor; can I go out with my friends now?
✅Mum, I've finished the dishes and the kitchen floor; can I go out with my friends now? или Mum, I'm done with the dishes and the kitchen floor; can I go out with my friends now?
Граматички е точно, но ready with не значи „завршив“; користете finish или неформално done.

4. „Штотуку го видов пред пет минути“ → just + Present Perfect + завршено време. Кај нас „штотуку“ без проблем оди со „пред пет минути“ или „утрово во осум“. Англискиот Present Perfect не оди со завршено време. Ако кажувате кога, користете Past Simple – без just или со just во американскиот англиски.

❌The last bus to Ohrid has just left ten minutes ago, so now we have to wait until morning.
✅The last bus to Ohrid left ten minutes ago, so now we have to wait until morning. или The last bus to Ohrid has just left, so now we have to wait until morning.
ago → Past Simple

Не мешајте

yet и already во прашање – Yet е неутрално прашање: очекувате да се случи. Already покажува изненадување: се случило порано отколку што очекувате. Кај нас и во двата случаја често прашуваме со „веќе“.

Have you finished yet?
Заврши ли?
неутрално: само прашувам
Have you finished already?
Зарем веќе заврши?
изненадување: тоа беше брзо!

just = пред момент и just = само – Со Present Perfect just обично значи „штотуку“. Во други реченици може да значи „само“.

I've just had a sandwich.
Штотуку изедов сендвич.
пред момент
I just want a sandwich, nothing else.
Сакам само сендвич, ништо друго.
само

yet и still – Still (нешто трае: I still haven't finished) и any more / no longer се во лекцијата B1-33. Изборот меѓу Present Perfect и Past Simple е во лекцијата A2-19.

Правопис и изговор

  • Во говорот have и has се скратени и лесно се губат: I've just seen it /aɪv dʒʌst siːn ɪt/, She's already left /ʃiːz ɔːlˈredi left/. Слушајте го малото /v/ или /z/ – тие се звучни, не [f] и [s].
  • already е еден збор и нагласокот е на вториот слог: /ɔːlˈredi/ – al-READ-y. Не го мешајте со all ready (два збора = сосема подготвени: We're all ready to go).
  • just /dʒʌst/: почетното /dʒ/ е нашето „џ“ – тука имате предност. /ʌ/ е кратка, отворена самогласка во средината на устата, не нашето „а“ ни „у“. Во I've just… just обично е нагласено.
  • yet /jet/ почнува како yes и како нашето „ј“. На крајот на прашање со да / не гласот обично оди нагоре: Have you finished yet?

Златно правило

Кога минатото дејство е важно сега, користете have / has + минат партицип – помошниот глагол е секогаш have / has, а не is. Ставете ги just („штотуку“) и already („веќе“) меѓу have / has и минатиот партицип (already може и на крајот). Ставете го yet („уште не“) на крајот од одречна реченица и прашање.

Вежби

A. Форма

Дополнете ги речениците. Во оваа вежба користете Present Perfect (британската форма). Американскиот Past Simple (I just ate) е исто така точен – видете употреба 6.

  1. I can't find my wallet. I (lose) it.
  2. Ставете го just на вистинското место: She has called me.
  3. Ставете го yet на вистинското место: They haven't replied to my email.
  4. Ставете го already на вистинското место: I've paid for the tickets.
  5. "Is Tom here?" "No, he (just / leave)."
  6. the film (start) yet?

B. Значење

Изберете го точниот одговор.

  1. Изберете го точниот одговор: "Do you want to see this film?" "No, I've … seen it."
  2. Изберете го точниот одговор: I haven't had breakfast ….
  3. Кое прашање покажува изненадување?
  4. Многу сте гладни. Кажете зошто:

C. Најдете ја грешката

Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct. Во поправките користете Present Perfect.

  1. I've finished just my work.
  2. Have you yet called your mum?
  3. She has already went to bed.
  4. We haven't booked the hotel yet.

D. Во контекст

Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот. Кај глаголите користете Present Perfect.

Moving day
Mia: Hi Leo! We 15 (just / arrive) at the new flat!
Leo: Great! Have you unpacked 16?
Mia: No, not yet. But Sam 17 (already / build) the bed!
Leo: Wow! 18 the internet (start) working yet?
Mia: No, it 19 (not / start) yet. I'm using my phone.

E. Ваш ред е

Напишете на англиски за вашиот ден.

  1. Напишете две работи што денес веќе сте ги направиле и една што уште не сте ја направиле.
  2. Напишете кратка добра вест за пријател. Користете Present Perfect и just.

F. Мешано повторување

Повторете ги темите од претходните лекции.

  1. A2-16 Present Perfect за искуство: Have you ever…? објаснето на македонски
    "Where's Dad?" "He's ___ … to the shop. He'll be back in ten minutes."
  2. A2-16 Present Perfect за искуство: Have you ever…? објаснето на македонски
    you ever (eat) Korean food?
  3. A1-28 Past Simple на англиски: неправилни глаголи, did и didn't
    Напишете ја формата во Past Simple и минатиот партицип: write
Одговори

A. Форма

  1. 've lost / have lost
  2. She has just called me. / She's just called me.
  3. They haven't replied to my email yet.
  4. I've already paid for the tickets. / I've paid for the tickets already.
  5. 's just left / has just left
  6. Has … started

B. Значење

  1. already
  2. yet
  3. Have you finished already?
  4. I haven't eaten yet.

C. Најдете ја грешката

  1. I've just finished my work. / I have just finished my work.
  2. Have you called your mum yet?
  3. She has already gone to bed. / She's already gone to bed. / She has gone to bed already.
  4. ✓ We haven't booked the hotel yet.

D. Во контекст

  1. 've just arrived / have just arrived
  2. yet / already
  3. has already built / 's already built
  4. Has … started
  5. hasn't started / has not started

E. Ваш ред е

  1. I've already had breakfast. I've already answered my emails. I haven't been to the gym yet.
  2. Guess what! I've just passed my driving test!

F. Мешано повторување

  1. gone
  2. Have … eaten
  3. wrote … written
Апликација за AndroidУчете во движење Google Play