Present Perfect со just, already и yet: објаснување на македонски
Present Perfect: Just, Already, Yet
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да зборувате за минати дејства што се важни сега (I've lost my keys), да соопштувате новости и да ги ставите just, already и yet на вистинското место во реченицата.
Главна идеја
Замислете го денешниот список со задачи. До некои задачи има штиклирање, до некои нема. Кога го гледате списокот, не прашувате кога ја завршивте секоја задача. Прашувате: Што е сега готово, а што не?
Токму тоа го прави Present Perfect (англиски сегашен перфект) во оваа лекција. Го гледа минатото дејство од сегашниот момент, бидејќи резултатот е тука сега: I've lost my keys (па не можам да влезам). She's broken her arm (па не може да игра тенис).
Три мали зборчиња ги опишуваат штиклирањата. Just е свежо штиклирање: се случи пред момент. Already е штиклирање што дошло рано или веќе пред сега: I've already paid. Yet е задача без штиклирање, но очекуваме дека ќе дојде: I haven't called her yet. Списокот зборува за сега, па и глаголот зборува за сега: have / has + минат партицип.
Македонски и англиски
Кај нас истите три мисли ги има: „штотуку“ или „токму сега“ (just), „веќе“ (already) и „уште не“ (not … yet). Но Present Perfect не е исто што и нашите перфекти: ниту перфектот со „сум“, ниту перфектот со „има“ не се исто што и англискиот Present Perfect во сите употреби. Новости кај нас најчесто кажуваме со аорист („Ги изгубив клучевите!“, „Пристигна пратката!“). Во британскиот англиски тука е вообичаен Present Perfect, а во американскиот е точен и Past Simple (просто минато време). Не одлучува македонскиот глагол, туку дали резултатот е важен сега.
Две разлики се особено важни. Прво, за резултат кај нас често користиме „сум“ / „е“ со придавка од глагол: „Пратката е стигната“, „Готов сум со домашната“, „Тој е заминат“. Англискиот Present Perfect секогаш се гради со have / has: The parcel has arrived. I've finished my homework. Второ, кај нас редот на зборовите е слободен: „веќе“ и „уште“ можат да стојат на повеќе места. На англиски секој збор има свое место: just и already меѓу have / has и минатиот партицип, yet на крајот.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Ги изгубив клучевите! | I've lost my keys! | кај нас аорист, во британскиот англиски Present Perfect |
| Штотуку ја видов твојата порака. | I've just seen your message. | just меѓу have и минатиот партицип |
| Филмот штотуку почна. | The film has just started. | помошниот глагол е has, не is |
| Таа веќе ја заврши домашната. | She's already finished her homework. | „веќе“ → already |
| Уште не сум одлучил. | I haven't decided yet. | „уште не“ → not … yet, yet на крајот |
| Пратката е ли стигната? | Has the parcel arrived yet? | „е стигната“ → has arrived; обично прашање → yet |
| „Готова ли е вечерата?“ „Уште не.“ | "Is dinner ready?" "Not yet." | тука е исто |
| Сега доаѓам од продавница. | I've just come back from the shop. | кај нас сегашно време, на англиски Present Perfect |
Накратко: „штотуку“ е just, „веќе“ е already, „уште не“ е not … yet; помошниот глагол е секогаш have / has, а секое зборче има свое место во реченицата.
Форма
Present Perfect (повторување од лекцијата A2-16)
| Подмет | have / has | минат партицип |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have ('ve) | finished. |
| he / she / it | has ('s) | finished. |
| одречна реченица | haven't / hasn't | finished. |
| прашање | Have you / Has she… | finished? |
Во She's finished her homework 's = has: тоа го покажува минатиот партицип што означува дејство, тука со предмет. (Некои минати партиципи по be можат да бидат и придавки: It's broken = it is – видете A2-16.)
Just, already, yet: значење и место
| Збор | Значење | Вид реченица | Место | Пример |
|---|---|---|---|---|
| just | штотуку, многу неодамна | главно потврдна | меѓу have / has и минатиот партицип | I've just finished. |
| already | веќе, порано од очекуваното | потврдна и прашање | меѓу have / has и минатиот партицип или на крајот | She's already left. / She's left already. |
| yet | досега (и очекуваме да се случи) | одречна реченица и прашање | на крајот | I haven't eaten yet. / Have you eaten yet? |
Краток одговор со yet: „Is it ready?“ „Not yet.“
Употреба
1Минато дејство со резултат сега
Користете Present Perfect кога минатото дејство има резултат што е важен сега. Не кажуваме кога се случило; важен е резултатот.
2Just = пред момент
Ставете го just меѓу have / has и минатиот партицип. Покажува дека дејството е многу свежо. Кај нас велиме „штотуку“ или „токму сега“.
3Already = веќе, пред сега или порано од очекуваното
Already обично стои меѓу have / has и минатиот партицип. Во говорот може да стои и на крајот. Во прашање често покажува изненадување: толку брзо?
4Yet = досега не, но го очекуваме
Користете yet во одречни реченици и во прашања. Обично стои на крајот, по предметот. Одречната реченица со yet значи „сега не, но веројатно подоцна“ – како нашето „уште не“.
5Соопштување новости
Свежи новости често ги соопштуваме со Present Perfect, бидејќи новоста е нова и важна сега. Кога додаваме детали (кога, каде, како), обично преминуваме на Past Simple – видете A2-19. Кај нас новости најчесто кажуваме со аорист („Најдов нова работа!“).
6Американски англиски: Past Simple со just, already и yet
Во американскиот англиски Past Simple со just, already и yet е многу чест. Двете форми се точни. Британскиот англиски обично претпочита Present Perfect. Во овој курс вежбаме Present Perfect.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Пратката е стигната“, „Киријата е покачена“ → is arrived, is gone up. Кај нас резултатот често го кажуваме со „е“ / „се“ и придавка од глагол: „Возот е пристигнат“, „Сите се дојдени“, „Дали си јаден?“. Затоа на англиски лесно излегува is или are наместо has / have. Англискиот Present Perfect секогаш се гради со have / has + минат партицип.
2. „Сега доаѓам од тренинг“ → сегашно време наместо I've just come. Кај нас велиме „Сега доаѓам од работа“, „Токму излегувам од испит“, иако дејството веќе се случило, а резултатот е сега. На англиски тоа е Present Perfect со just: I've just come back from…, I've just finished…
3. „Готов сум со садовите“ → I'm ready with the dishes. Кај нас „готов сум со…“ значи „завршив“. Англиското ready значи подготвен да направите нешто (ready to go, ready for the exam). За завршена работа кажете I've finished (или неформално I'm done).
4. „Штотуку го видов пред пет минути“ → just + Present Perfect + завршено време. Кај нас „штотуку“ без проблем оди со „пред пет минути“ или „утрово во осум“. Англискиот Present Perfect не оди со завршено време. Ако кажувате кога, користете Past Simple – без just или со just во американскиот англиски.
Не мешајте
yet и already во прашање – Yet е неутрално прашање: очекувате да се случи. Already покажува изненадување: се случило порано отколку што очекувате. Кај нас и во двата случаја често прашуваме со „веќе“.
just = пред момент и just = само – Со Present Perfect just обично значи „штотуку“. Во други реченици може да значи „само“.
yet и still – Still (нешто трае: I still haven't finished) и any more / no longer се во лекцијата B1-33. Изборот меѓу Present Perfect и Past Simple е во лекцијата A2-19.
Правопис и изговор
- Во говорот have и has се скратени и лесно се губат: I've just seen it /aɪv dʒʌst siːn ɪt/, She's already left /ʃiːz ɔːlˈredi left/. Слушајте го малото /v/ или /z/ – тие се звучни, не [f] и [s].
- already е еден збор и нагласокот е на вториот слог: /ɔːlˈredi/ – al-READ-y. Не го мешајте со all ready (два збора = сосема подготвени: We're all ready to go).
- just /dʒʌst/: почетното /dʒ/ е нашето „џ“ – тука имате предност. /ʌ/ е кратка, отворена самогласка во средината на устата, не нашето „а“ ни „у“. Во I've just… just обично е нагласено.
- yet /jet/ почнува како yes и како нашето „ј“. На крајот на прашање со да / не гласот обично оди нагоре: Have you finished yet?
Златно правило
Кога минатото дејство е важно сега, користете have / has + минат партицип – помошниот глагол е секогаш have / has, а не is. Ставете ги just („штотуку“) и already („веќе“) меѓу have / has и минатиот партицип (already може и на крајот). Ставете го yet („уште не“) на крајот од одречна реченица и прашање.
Вежби
A. Форма
Дополнете ги речениците. Во оваа вежба користете Present Perfect (британската форма). Американскиот Past Simple (I just ate) е исто така точен – видете употреба 6.
-
I can't find my wallet. I (lose) it.
-
Ставете го just на вистинското место: She has called me.
-
Ставете го yet на вистинското место: They haven't replied to my email.
-
Ставете го already на вистинското место: I've paid for the tickets.
-
"Is Tom here?" "No, he (just / leave)."
-
the film (start) yet?
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: "Do you want to see this film?" "No, I've … seen it."
-
Изберете го точниот одговор: I haven't had breakfast ….
-
Кое прашање покажува изненадување?
-
Многу сте гладни. Кажете зошто:
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct. Во поправките користете Present Perfect.
-
I've finished just my work.
-
Have you yet called your mum?mum (UK), mom (US)
-
She has already went to bed.
-
We haven't booked the hotel yet.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во разговорот. Кај глаголите користете Present Perfect.
Mia: Hi Leo! We 15 (just / arrive) at the new flat!
Leo: Great! Have you unpacked 16?
Mia: No, not yet. But Sam 17 (already / build) the bed!
Leo: Wow! 18 the internet (start) working yet?
Mia: No, it 19 (not / start) yet. I'm using my phone.
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за вашиот ден.
-
Напишете две работи што денес веќе сте ги направиле и една што уште не сте ја направиле.
-
Напишете кратка добра вест за пријател. Користете Present Perfect и just.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
A2-16 Present Perfect за искуство: Have you ever…? објаснето на македонски "Where's Dad?" "He's ___ … to the shop. He'll be back in ten minutes."
-
A2-16 Present Perfect за искуство: Have you ever…? објаснето на македонски you ever (eat) Korean food?
-
A1-28 Past Simple на англиски: неправилни глаголи, did и didn't Напишете ја формата во Past Simple и минатиот партицип: write
Одговори
A. Форма
- 've lost / have lost
- She has just called me. / She's just called me.
- They haven't replied to my email yet.
- I've already paid for the tickets. / I've paid for the tickets already.
- 's just left / has just left
- Has … started
B. Значење
- already
- yet
- Have you finished already?
- I haven't eaten yet.
C. Најдете ја грешката
- I've just finished my work. / I have just finished my work.
- Have you called your mum yet?
- She has already gone to bed. / She's already gone to bed. / She has gone to bed already.
- ✓ We haven't booked the hotel yet.
D. Во контекст
- 've just arrived / have just arrived
- yet / already
- has already built / 's already built
- Has … started
- hasn't started / has not started
E. Ваш ред е
- I've already had breakfast. I've already answered my emails. I haven't been to the gym yet.
- Guess what! I've just passed my driving test!
F. Мешано повторување
- gone
- Have … eaten
- wrote … written
