For, since и How long: I've lived или I've been living? Present Perfect Simple и Continuous
For, Since, How Long — Simple or Continuous?
На оваа страница
Цел
По оваа лекција ќе знаете да кажете колку долго нешто трае до сега со for, since и How long…? и да изберете меѓу I've lived и I've been living. Ќе знаете и да кажете колку време поминало од некој настан: It's been two years since…
Главна идеја
Веќе знаете дека ситуација што почнала во минатото и трае и сега бара Present Perfect (англиски сегашен перфект) со for (траење) или since (почеток) A2-18: I've lived here for five years, а не I live here for five years. Сега доаѓа втор избор: проста или продолжена форма?
Замислете две фотографии од молер. На првата ѕидот е готов и блеска: I've painted the wall. Тоа е простата форма – го покажува резултатот, нешто готово, или количина што може да се изброи. На втората молерката држи мокра четка и има боја по облеката: I've been painting the wall. Тоа е продолжената форма – го покажува дејството и колку долго траело. Можеби работата е готова, можеби не – тоа не е важно.
Некои глаголи (know, have во значење „поседувам“, be, like, believe) опишуваат состојби, не дејства. Кај нив нема слика со „мокра четка“, па остануваат во простата форма.
Македонски и англиски
Кај нас времето до сега обично го кажуваме со сегашно време: „Ја познавам од 2015“, „Живеам во Скопје од 2020“, „Веќе неколку недели ја читам оваа книга“. На англиски тука треба Present Perfect или Present Perfect Continuous (англиски сегашен перфект продолжен). Ниту перфектот со „сум“, ниту перфектот со „има“ не се исто што и англискиот Present Perfect во сите употреби: не одлучува македонскиот глагол, туку времето. Почетокот, нашето „од“, е since, а не from; и прашањето „Од кога…?“ на англиски обично е How long…? Траењето кај нас често е без предлог („тука работам три години“), а на англиски е for. Кога кажуваме колку време поминало, велиме „Има две години откако не сум го видел“ – со „има“ и со негација. На англиски е It's been two years since I (last) saw him – со it и без not.
Добра вест: разликата меѓу простата и продолжената форма понекогаш се чувствува и кај нас преку глаголскиот вид: „Ја прочитав твојата книга“ (готово) и „Ја читам твојата книга“ (уште трае). Но видот не е исто што и продолжената форма: одлучува дали зборувате за резултатот или за дејството.
| Македонски | Англиски | Што е различно? |
|---|---|---|
| Се познаваме одамна. | We've known each other for ages. | сегашно време → Present Perfect; know останува во проста форма |
| На состанок е од девет часот. | He's been in a meeting since nine o'clock. | „од“ → since |
| Телефонов го имам две години. | I've had this phone for two years. | траење без предлог → for |
| Овој месец прочитав четири книги. | I've read four books this month. | број, резултат → проста форма |
| Веќе неколку недели ја читам оваа книга. | I've been reading this book for weeks. | дејство и траење → продолжена форма |
| Живеам во Мадрид од 2020. | I've lived / I've been living in Madrid since 2020. | live, work, study → одат двете |
| Има два месеца откако не сум одел во теретана. | It's two months since I last went to the gym. | It's (been) + време + since + Past Simple, без not |
Накратко: кога кај нас имате сегашно време и време до сега, на англиски е Present Perfect (или Present Perfect Continuous). Резултат, број или глагол за состојба → проста форма; дејство и траење → продолжена форма. Почеток → since, траење → for.
Форма
For и since (повторување од A2-18)
| По него доаѓа | Примери | |
|---|---|---|
| for | период (траење) | for two hours, for a week, for ages, for a long time |
| since | точка во времето (почеток) | since nine o'clock, since Monday, since 2015, since last summer |
| since | реченица, обично во Past Simple | since I was a child, since we moved here |
How long…?
| Време | Прашање |
|---|---|
| Present Perfect | How long have you known Ana? |
| Present Perfect Continuous | How long have you been waiting? |
| Со be | How long has she been a teacher? |
Проста или продолжена форма?
| Present Perfect (have + минат партицип) | Present Perfect Continuous (have been + -ing) |
|---|---|
| резултат: I've painted the room. (готово) | дејство: I've been painting the room. (можеби не е готово) |
| колку / колку пати: She's written three chapters. | колку долго: She's been writing all morning. |
| состојби: I've known him for years. | – (не со глаголи за состојба) |
| звучи трајно: He's lived here all his life. | звучи привремено: He's been living with his parents for a few months. |
It's (been) … since …
| Образец | Пример |
|---|---|
| It's been + период + since + Past Simple | It's been three years since I last saw her. |
| It's + период + since + Past Simple | It's three years since I last saw her. |
Пократкиот облик It's three years since… е особено чест во британскиот англиски.
Употреба
1For, since и How long – брзо повторување
For кажува траење, since почеток (ден, датум, час или настан). За траењето прашувате со How long + Present Perfect.
2Проста форма за резултати и количини
Користете ја простата форма кога дејството е завршено или кога броите нешто: колку, колку пати.
3Проста форма со глаголи за состојба
Глаголите за состојба – know, have (поседувам), be, like, love, believe, understand, own – обично остануваат во простата форма и кога кажувате колку долго.
4Продолжена форма за дејството и неговото траење
Користете ја продолжената форма кога во центарот е дејството, колку долго траело или трагите што ги оставило. Дејството можеби завршило, а можеби не.
5Live, work, study, teach – одат двете
Со глаголите што опишуваат подолга ситуација, со for и since одат двете форми, често речиси без разлика. Продолжената форма може ситуацијата да ја направи да звучи попривремено.
6It's (been) + време + since…
Со овој образец кажувате колку време поминало од некој настан во минатото. Во делот со since обично е Past Simple (просто минато време). Може да стои и Present Perfect ако и таа ситуација трае до сега; во обрасцот It's been… since сигурниот избор е Past Simple. Кај нас велиме „Има … откако не…“, со негација – на англиски негацијата не е потребна.
Чести грешки
Замки за говорителите на македонски
1. „Ја познавам од првата недела на факултет“ → сегашно време со глагол за состојба. Кај нас глаголите за состојба со време до сега се во сегашно време: „Ја познавам од факултет“, „Станот го имаме од 2010“. На англиски сегашното време тука е погрешно: треба Present Perfect – и тоа во проста форма, бидејќи глаголот е за состојба.
2. „Од кога…?“ → From when…? Кај нас прашуваме „Од кога работиш во болницата?“, а „од“ лесно станува from. На англиски прашањето за траење до сега е How long have you…? (или Since when…?, кое често звучи изненадено), секако со Present Perfect.
3. „Има три години откако не сум ја посетил“ → There are three years since I didn't… Кај нас велиме „Има три години откако не сум ја посетил баба“ или „Има многу време откако не сме биле на море“. На англиски не се користи there are ни has, туку It's (been) + време + since, а по since стои потврден глагол во Past Simple.
Не мешајте
for, since и ago – for = траење; since = почеток; ago = колку далеку во минатото е завршен настан, со Past Simple A2-19. Кај нас: траење без предлог, „од“ и „пред“.
How long have you…? и How long did you…? – Present Perfect прашува за нешто што важи и сега; Past Simple за завршен период.
I've been here for a week и I'm here for a week – Првото го мери времето до сега, второто кажува колку трае целата посета. Нашето „Во Лондон сум една недела“ може да значи и едното и другото.
I've read your book и I've been reading your book – Проста форма: ја прочитав до крај. Продолжена форма: на половина сум или поминав време со неа. Кај нас: „ја прочитав“ и „ја читам“.
Правопис и изговор
- for во говорот обично е слабо: /fə/ (UK), /fɚ/ (US) – for two years. Стандардниот македонски нема таков слаб глас /ə/: изговорете го кратко и опуштено, не како јасно „о“.
- since ја задржува самогласката: /sɪns/. Крајното /s/ е безвучно, како нашето „с“.
- How long have you…? се слева: /haʊ ˈlɒŋ əv jə/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv jə/ (US). На крајот од long е /ŋ/ – не додавајте „г“ по него.
- It's been често се изговара како една целина: /ɪts bɪn/ – It's been ages!
- she's known = she has known; she's been може да е she has been (никогаш she is been).
- Годините како 2020 на англиски обично се читаат во парови: twenty twenty.
Златно правило
Важи и сега? Користете Present Perfect со for (траење) или since (почеток) – не сегашно време како кај нас. Резултат, број или глагол за состојба → проста форма. Дејство и неговото траење → продолжена форма (со live, work, study често одат двете). „Од кога…?“ е How long…?, а „Има две години откако не…“ е It's been two years since…
Вежби
A. Форма
Дополнете ги речениците со точниот збор или форма, или препишете ја реченицата.
-
I've had this bike 2021.
-
She's been sleeping ten hours.
-
We've been friends we were five.
-
Дополнете со Past Simple на глаголот: It's been two years since I (see) my cousins.
-
Препишете ја реченицата со продолжената форма и for: I started learning the piano three years ago.
-
Напишете прашање за одговорот "For five years." (you, have, your car)
B. Значење
Изберете го точниот одговор.
-
Изберете го точниот одговор: I … Tom for years.
-
Изберете го точниот одговор: I … four cups of coffee today.
-
Изберете го точниот одговор: Sorry about my hands. I … the car.
-
Која реченица кажува дека книгата е прочитана до крај?
-
Која реченица звучи попривремено?
C. Најдете ја грешката
Во секоја реченица има една грешка или реченицата е точна. Напишете ја поправената реченица или напишете correct.
-
I live in this town since 2019.
-
How long are you waiting?
-
He's worked here since six months.
-
We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. Во контекст
Дополнете ги зборовите што недостасуваат во пораката.
Hi Sam! I 16 (live) in Lisbon 17 March, and I love it. I 18 (learn) Portuguese for three months, but it's hard! So far I 19 (make) a few friends at my language school. It 20 (be) ages since we last spoke — how are you?
E. Ваш ред е
Напишете на англиски за себе.
-
Напишете две реченици: колку долго познавате еден пријател и колку долго имате некоја ваша работа.
-
Напишете една реченица за дејство со кое се занимавате во последно време и една за резултат.
F. Мешано повторување
Повторете ги темите од претходните лекции.
-
B1-01 Present Perfect Continuous на англиски: I've been waiting, објаснето на македонски Your eyes are red. you (cry)?
-
A2-19 Present Perfect или Past Simple? Разликата објаснета на македонски I (move) to London two years ago.
-
A2-17 Present Perfect со just, already и yet: објаснување на македонски Have you finished your homework ?already = surprise
Одговори
A. Форма
- since
- for
- since
- saw / last saw
- I have been learning the piano for three years. / I've been learning the piano for three years.
- How long have you had your car?
B. Значење
- have known
- have drunk
- have been repairing
- I've read your book.
- He's been living with friends since the fire.
C. Најдете ја грешката
- I have lived in this town since 2019. / I've lived in this town since 2019. / I have been living in this town since 2019. / I've been living in this town since 2019.
- How long have you been waiting?
- He's worked here for six months. / He's been working here for six months.
- ✓ We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. Во контекст
- have lived / have been living
- since
- have been learning
- have made
- has been / is
E. Ваш ред е
- I've known my best friend since primary school. I've had this watch for ten years.
- I've been running every morning this month. I've lost three kilos.
F. Мешано повторување
- Have … been crying
- moved
- yet / already
