SlowingoДүрэм
A1 30 / 32

Past Simple монголоор: дүрмийн бус үйл үг, did ба didn't

Past Simple: Irregular Verbs, Did and Didn't

Энэ хуудсанд
  1. Зорилго
  2. Гол санаа
  3. Монгол хэл ба англи хэл
  4. Бүтэц
  5. Хэрэглээ
  6. Түгээмэл алдаа
  7. Монголчуудад тохиолддог урхи
  8. Бүү андуураарай
  9. Зөв бичих ба дуудлага
  10. Алтан дүрэм
  11. Дасгал

Зорилго

Энэ хичээлийн дараа та хамгийн түгээмэл 40 дүрмийн бус үйл үгийн өнгөрсөн хэлбэрийг (went, had, saw, took…) хэрэглэж, didn't-ээр үгүйсгэл, Did…?-ээр асуулт зохиож, богино хариулт өгч, өнгөрсөн цагийн тухай асуух үгтэй асуулт (Where did you go?) тавьж чадна.

Гол санаа

Англи хэлний хамгийн түгээмэл үйл үгсийн олонх нь өнгөрсөн цагт -ed авдаггүй. Тэд хэлбэрээ өөрчилдөг: go → went, see → saw, eat → ate. Эдгээр нь дүрмийн бус үйл үг (irregular verbs). Нэг дүрэм байхгүй ч олонх нь ижил байдлаар өөрчлөгддөг гэр бүл-д хуваагддаг. Урт, санамсаргүй жагсаалт цээжлэхээс бүлгээр нь сурах нь хамаагүй амархан.

Одоо сайн мэдээ. Үгүйсгэл, асуултад дүрмийн бус хэлбэр алга болдог. Did-г цаг хугацааны тамга гэж бодоорой. Тэр бүх өгүүлбэрт «ӨНГӨРСӨН» гэсэн тамга дардаг тул гол үйл үг өнгөрсөн цагийг дахин харуулах шаардлагагүй. Тэр үндсэн хэлбэр-тээ буцна: I went → I didn't go → Did you go?

Тамга дүрмийн үйл үгт ч ажилладаг: I worked → I didn't work → Did you work? Тиймээс бүх хүн, бараг бүх үйл үгт ганцхан туслах үйл үг хэрэгтэй: did.

Be өөр. Тэр үгүйсгэл, асуултаа өөрөө бүтээдэг: I wasn't…, Were you…? (A1-26-ийг үзнэ үү). Can шиг модаль үйл үг ч did хэрэглэдэггүй.

Монгол хэл ба англи хэл

Монголоор өнгөрсөн цагийн үгүйсгэл, асуулт үйл үг дээрээ л хийгддэг: «явсан» → «яваагүй» → «явсан уу?». Туслах үйл үг байхгүй, үгийн дараалал өөрчлөгддөггүй. Англиар did гэсэн тусдаа үг хэрэгтэй, тэр нь өгүүлэгдэхүүний өмнө ирж, гол үйл үг үндсэн хэлбэрт буцна. Монгол «-аагүй» өнгөрсөн цаг, үгүйсгэлийг хамт агуулдаг тул англиар ч хоёуланг нь тэмдэглэх гээд didn't went гэх нь элбэг.

Бусад хоёр ялгаа. Нэгдүгээрт, монголоор богино хариултад үйл үгээ давтдаг: «Тасалбар авсан уу?» – «Тийм, авсан». Англиар Yes, I did. Хоёрдугаарт, «Хэн ч ирээгүй», «Юу ч аваагүй» гэж «ч»-тэй үгийг үгүйсгэлтэй хамт хэрэглэдэг. Англиар нэг өгүүлбэрт ганц үгүйсгэл: Nobody came. I didn't buy anything. Энд адилхан зүйл ч бий: монгол үйл үг шиг англи did ч хүнээрээ хувирдаггүй: I did, she did, they did.

МонголоорАнглиарЮу өөр вэ
Би өчигдөр орой эрт унтсан.I went to bed early last night.дүрмийн бус хэлбэрийг цээжилнэ
Би сайн унтаагүй.I didn't sleep well.монголоор нэг үгэнд; англиар didn't + үндсэн хэлбэр
Өнөө өглөө мэдээ үзсэн үү?Did you see the news this morning?монголоор сул үг төгсгөлд; англиар Did урагшаа
Чи амралтаараа хаашаа явсан бэ?Where did you go on holiday?асуух үг + did + өгүүлэгдэхүүн + үндсэн хэлбэр
«Ажилд орсон уу?» «Тийм, орсон!»"Did she get the job?" "Yes, she did!"монголоор үйл үгээ давтана; англиар did
Үдэшлэгт хэн ч ирээгүй.Nobody came to the party.«ч … -гүй» → ганц үгүйсгэл
Тэр, бид, тэд ирсэн.She / We / They came.энд адилхан: хүнээрээ хувирдаггүй

Товчхондоо: үгүйсгэл, асуултад did өнгөрсөн цагийг авч явна, гол үйл үг үндсэн хэлбэр; богино хариулт Yes, I did; «хэн ч … -гүй» → nobody + батлах үйл үг.

Бүтэц

Түгээмэл 40 дүрмийн бус үйл үг, гэр бүлээр нь

Гэр бүлҮндсэн хэлбэр → Өнгөрсөн
1. Өөрчлөгддөггүйput → put, cut → cut, cost → cost, let → let, read → read («red» шиг дуудна)
2. d → t, эсвэл богино эгшиг + tsend → sent, spend → spent, leave → left, feel → felt, keep → kept, meet → met, lose → lost
3. -ought / -aughtbuy → bought, bring → brought, think → thought, teach → taught
4. -ewknow → knew, grow → grew, fly → flew
5a. Эгшиг → a (cat дахь шиг богино авиа)begin → began, drink → drank, swim → swam, run → ran
5b. Эгшиг → a + e (day дахь шиг авиа)give → gave, come → came
6. Эгшиг → oget → got, write → wrote, drive → drove, speak → spoke, tell → told
7. Нэг бүрчлэн цээжлэхgo → went, have → had, do → did, make → made, say → said, see → saw, take → took, eat → ate, find → found, hear → heard

Be-ийн өнгөрсөн цаг (was / were) A1-26-д бий.

Батлах, үгүйсгэх, асуулт

ЗагварЖишээ
Батлахөгүүлэгдэхүүн + өнгөрсөн хэлбэрShe went home. / She worked late.
Үгүйсгэхөгүүлэгдэхүүн + didn't (did not) + үндсэн хэлбэрShe didn't go home. / She didn't work late.
Тийм / үгүй асуултDid + өгүүлэгдэхүүн + үндсэн хэлбэр?Did she go home? / Did she work late?

Богино хариулт

АсуултТиймҮгүй
Did you see the match?Yes, I did.No, I didn't.
Did they like the hotel?Yes, they did.No, they didn't.

Асуух үгтэй асуулт (A1-16-ийн үгийн дараалал): асуух үг + did + өгүүлэгдэхүүн + үндсэн хэлбэр.

Асуух үгdidӨгүүлэгдэхүүнҮндсэн хэлбэр
Wheredidyougo?
Whatdidshesay?
Whendidtheyarrive?

Хэрэглээ

1Батлах өгүүлбэрт дүрмийн бус үйл үг

Дууссан үйлдэлд дүрмийн бус өнгөрсөн хэлбэрийг -ed үйл үгтэй адил хэрэглэнэ. Хэлбэр нь бүх хүнд адилхан.

I went to bed early last night.
Би өчигдөр орой эрт унтсан.
go → went
We had pizza for dinner.
Бид оройн хоолонд пицца идсэн.
монголоор «идэх», англиар have → had
She bought a new laptop last week.
Тэр өнгөрсөн долоо хоногт шинэ зөөврийн компьютер авсан.
buy → bought
They took the train to Edinburgh.
Тэд Эдинбург руу галт тэргээр явсан.
take → took
I met my best friend at university.
Би хамгийн дотны найзтайгаа их сургуульд танилцсан.
meet → met; at university (UK), in college (US)
Last year the tickets cost forty pounds.
Өнгөрсөн жил тасалбар дөчин фунт байсан.
cost → cost, өөрчлөгдөхгүй

2Didn't + үндсэн хэлбэрээр үгүйсгэх

Didn't + үндсэн хэлбэр. Didn't өнгөрсөн цагийг авч явдаг тул гол үйл үг өөрчлөгдөхгүй.

I didn't sleep well.
Би сайн унтаагүй.
«-аагүй» → didn't + sleep
He didn't come to the party.
Тэр үдэшлэгт ирээгүй.
didn't come, came биш
We didn't have time for breakfast.
Бидэнд өглөөний цай уух зав гараагүй.
didn't have
She didn't know the answer.
Тэр хариултыг мэдээгүй.
didn't know

3Тийм / үгүй асуулт ба богино хариулт

Did + өгүүлэгдэхүүн + үндсэн хэлбэр. Богино хариултад did / didn't.

Did you see the news this morning?
Чи өнөө өглөө мэдээ үзсэн үү?
did + see
Did she get the job?
Тэр ажилд орсон уу?
did + get
Yes, she did!
Тийм ээ, орсон!
монголоор үйл үгээ давтана, англиар did
"Did you lock the door?" "No, I didn't. Sorry!"
«Хаалгаа түгжсэн үү?» «Үгүй ээ, түгжээгүй. Уучлаарай!»
No, I didn't
Did they enjoy the concert?
Тэдэнд тоглолт таалагдсан уу?
монголоор «таалагдах», англиар enjoy

4Өнгөрсөн цагийн тухай асуух үгтэй асуулт

Асуух үгийг did-ийн өмнө тавина: асуух үг + did + өгүүлэгдэхүүн + үндсэн хэлбэр.

Where did you go on holiday?
Чи амралтаараа хаашаа явсан бэ?
on holiday (UK), on vacation (US)
What did you have for lunch?
Чи өдөр юу идсэн бэ?
what + did + you + have
How did you find this café?
Чи энэ кафег яаж олсон бэ?
find → found, гэхдээ did-ийн дараа find
Why did he leave so early?
Тэр яагаад ийм эрт явчихсан бэ?
why + did + he + leave
Who did you meet at the conference?
Чи хурал дээр хэнтэй уулзсан бэ?
монголоор «хэнтэй», англиар who

5Be did хэрэглэдэггүй

Be үгүйсгэл, асуултаа өөрөө бүтээнэ: wasn't / weren't, Was…? / Were…? A1-26-ийг үзнэ үү.

Were you at home last night?
Чи өчигдөр орой гэртээ байсан уу?
«Did you be…?» биш
I wasn't hungry. I didn't eat dinner.
Би өлсөөгүй байсан. Оройн хоол идээгүй.
эхлээд be, дараа нь өөр үйл үг
How was the film? Did you like it?
Кино ямар байв? Чамд таалагдсан уу?
how was; did + like

Түгээмэл алдаа

❌I didn't went to work.
✅I didn't go to work.
didn't-ийн дараа үндсэн хэлбэр.
❌Did you saw the film?
✅Did you see the film?
did-ийн дараа үндсэн хэлбэр.
❌Where you went?
✅Where did you go?
Тусагдахууны тухай өнгөрсөн цагийн асуух үгтэй асуултад did хэрэгтэй. (Who called? шиг өгүүлэгдэхүүний тухай асуулт A2-33-д бий.)
❌She goed home.
✅She went home.
Go дүрмийн бус.
❌He buyed a car.
✅He bought a car.
Buy дүрмийн бус.
❌Did you be tired?
✅Were you tired?
Be did хэрэглэдэггүй.
❌I didn't was there.
✅I wasn't there.
Be үгүйсгэлээ өөрөө бүтээнэ.
❌"Did you like it?" "Yes, I liked."
✅"Yes, I did."
Богино хариултад did.

Монголчуудад тохиолддог урхи

1. «Тийм, зарсан» → Yes, I sold. Монголоор богино хариултад үйл үгээ давтдаг: «Өвөө, цагаан морио Хархорины хөршдөө зарсан уу?» – «Тийм, зарсан». Англиар богино хариултад did / didn't, гол үйл үгийг давтахгүй.

❌"Grandpa, did you sell the white horse to our neighbour in Kharkhorin?" "Yes, I sold."
✅"Yes, I did."
богино хариулт: did

2. «Яаж олсон бэ?» → How you found? Монголоор асуух үг, үйл үг байрандаа үлдэж, асуух сул үг төгсгөлд нэмэгддэг: «Хотын төвд ийм хямд байр яаж олсон бэ?» Англиар асуух үг + did + өгүүлэгдэхүүн + үндсэн хэлбэр.

❌Wow, Khulan! How you found such a cheap flat in the city centre?
✅Wow, Khulan! How did you find such a cheap flat in the city centre?
how + did + you + find

3. «Хэн ч ирээгүй» → Nobody didn't come. Монголоор «хэн ч», «юу ч» гэдэг үгийг үгүйсгэлтэй хамт хэрэглэдэг: «Цагаан сарын шинийн нэгэнд манай оффист хэн ч ажиллаагүй», «Дөлгөөн гэрээсээ гадагш харсан ч харанхуйд юу ч хараагүй». Англиар nobody, nothing өөрөө үгүйсгэл тул үйл үг батлах хэлбэртэй: Nobody came. Эсвэл didn't … anything.

❌On the first day of Tsagaan Sar, nobody didn't work in our office.
✅On the first day of Tsagaan Sar, nobody worked in our office.
nobody + worked
❌Dulguun looked out of the ger, but he didn't see nothing in the dark.
✅Dulguun looked out of the ger, but he didn't see anything in the dark. эсвэл Dulguun looked out of the ger, but he saw nothing in the dark.
ганц үгүйсгэл

4. «Идээгүй» → didn't ate. Монгол «-аагүй» өнгөрсөн цаг, үгүйсгэлийг хамт агуулдаг: «Дүү маань оройн хоолондоо ногоогоо огт идээгүй». Тиймээс англиар ч хоёуланг нь тэмдэглэх гээд didn't + өнгөрсөн хэлбэр гарна. Англиар didn't л өнгөрсөн цагийг авч явна.

❌My little sister didn't ate any of her vegetables at dinner.
✅My little sister didn't eat any of her vegetables at dinner.
didn't + үндсэн хэлбэр

Бүү андуураарай

Туслах үйл үг did эсвэл гол үйл үг did – Did туслах үйл үг ч, гол үйл үг do-гийн өнгөрсөн хэлбэр ч байж болно, бүр нэг өгүүлбэрт.

What did you do last weekend?
Чи өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд юу хийсэн бэ?
туслах did + гол үйл үг do
I did my homework.
Би гэрийн даалгавраа хийсэн.
гол үйл үг did

didn't + үйл үг эсвэл wasn't / weren't + тэмдэг нэр – Ердийн үйл үг didn't хэрэглэнэ; be нь wasn't / weren't.

I didn't feel well.
Бие маань тийм ч сайн санагдаагүй.
feel ердийн үйл үг → didn't
I wasn't well.
Миний бие сайнгүй байсан.
be + тэмдэг нэр

Did you…? эсвэл Have you ever…? – Did you see…? дууссан цаг үеийн (өчигдөр, өнгөрсөн долоо хоног) тухай асууна. Have you ever seen…? одоог хүртэлх таны бүх амьдралын тухай асууна; үүнийг A2-16-д үзнэ. Монголоор хоёуланг нь «үзсэн үү?» гэж асууж болох тул цагийн үгэнд анхаараарай.

Did you see the match last night?
Чи өчигдөр оройн тоглолтыг үзсэн үү?
дууссан цаг
Have you ever seen a live match?
Чи тоглолтыг газар дээр нь үзэж байсан уу?
амьдралын туршлага: A2-16-ийг үзнэ үү

Зөв бичих ба дуудлага

  • Read (өнгөрсөн) одоо цагийнхтайгаа адилхан бичигддэг ч /red/ гэж, red (улаан) шиг дуудагдана.
  • Said /sed/ – red-тэй холбоцтой, paid-тэй биш. Says /sez/.
  • Bought, brought, thought, taught бүгд хоорондоо холбоцтой: /ɔːt/ (UK), /ɑːt/ эсвэл /ɔːt/ (US) – «bawt» шиг. UK англиар sport-той ч холбоцтой. Бичигдсэн gh дуудагдахгүй.
  • Gave, came нь day дахь /eɪ/ эгшигтэй; began, drank, swam, ran нь cat дахь богино /æ/ эгшигтэй. /æ/ монгол хэлэнд байхгүй: «а» хэлэх шиг амаа ангайж, хэлээ «э» шиг урагш байлгаарай.
  • Ate /et/ эсвэл /eɪt/ (UK), /eɪt/ (US) – «et» эсвэл «eight» шиг.
  • Didn't /ˈdɪdnt/ – хоёр үе, хоёр дахь нь маш богино. Хурдан ярианд төгсгөлийн t бараг сонсогддоггүй. d, n хооронд эгшиг бүү нэмээрэй.
  • Did you ихэвчлэн /ˈdɪdʒu/ болж нийлдэг – «didja» шиг: Did you see it?
  • Knew нь new шиг сонсогдоно: /njuː/ (UK), /nuː/ (US). k дуудагдахгүй.
  • thought дахь /θ/ монгол хэлэнд байхгүй: хэлний үзүүрийг шүдний хооронд хавчуулаарай.

Алтан дүрэм

Батлах өгүүлбэрт өнгөрсөн хэлбэр (went, saw, worked). Үгүйсгэл, асуултад didn't / Did + үндсэн хэлбэр (didn't go, Did you see?) – did өнгөрсөн цагийг авч явна. Богино хариулт: Yes, I did. / No, I didn't. Be үгүйсгэл, асуултаа did-гүй бүтээнэ.

Дасгал

A. Бүтэц

Өнгөрсөн хэлбэрийг бичиж, дутуу үгийг нөхөөрэй.

  1. go-гийн өнгөрсөн хэлбэр:
  2. buy-ийн өнгөрсөн хэлбэр:
  3. write-ийн өнгөрсөн хэлбэр:
  4. put-ийн өнгөрсөн хэлбэр:
  5. I (not / see) him yesterday.
  6. you (have) a good weekend?
  7. Where you (go) last summer?

B. Утга

Зөв хариултыг сонгоно уу.

  1. Зөв хариултыг сонгоно уу: … at the meeting?
  2. Зөв хариултыг сонгоно уу: What … yesterday?
  3. "Did they win?" "No, they ."
  4. Зөв хариултыг сонгоно уу: I … well this morning.

C. Алдааг олоорой

Өгүүлбэр бүр нэг алдаатай эсвэл зөв байна. Засварласан өгүүлбэрийг бичнэ үү, эсвэл correct гэж бичнэ үү.

  1. She didn't came to class.
  2. Did you bought milk?
  3. Where you went last night?
  4. We ate at a lovely restaurant.

D. Нөхцөл байдалд

Харилцан яриаг уншаад дутуу үгийг нөхөөрэй.

After the holiday
Leo: Hi, Nina! 16 you have a good holiday?
Nina: Yes, I 17! We 18 (fly) to Greece and 19 (stay) on a small island.
Leo: What 20 you do there?
Nina: We swam every day and 21 (eat) fresh fish every evening. But we 22 (not / see) any dolphins!

E. Таны ээлж

Өөрийнхөө тухай англиар бичээрэй.

  1. Өчигдрийн тухай дүрмийн бус үйл үгтэй гурван өгүүлбэр бичнэ үү.
  2. Найзаасаа сүүлийн амралтынх нь тухай асуух хоёр асуулт бичнэ үү.

F. Холимог давталт

Өмнөх хичээлүүдээ давтаарай.

  1. A1-27 Past Simple (энгийн өнгөрсөн цаг) монголоор: дүрмийн үйл үг, -ed
    Өнгөрсөн хэлбэрийг бичнэ үү: study
  2. A1-26 Was ба were монголоор: be-ийн өнгөрсөн цаг, there was, I was born
    Зөв хариултыг сонгоно уу: … the shops open?
  3. A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – үгүйсгэл ба асуултыг монголоор
    Зөв хариултыг сонгоно уу: … your brother like football?
Хариулт

A. Бүтэц

  1. went
  2. bought
  3. wrote
  4. put
  5. didn't see / did not see
  6. Did … have
  7. did … go

B. Утга

  1. Were you
  2. did you do
  3. didn't / did not
  4. didn't feel

C. Алдааг олоорой

  1. She didn't come to class.
  2. Did you buy milk?
  3. Where did you go last night?
  4. ✓ We ate at a lovely restaurant.

D. Нөхцөл байдалд

  1. Did
  2. did
  3. flew
  4. stayed
  5. did
  6. ate
  7. didn't see / did not see

E. Таны ээлж

  1. I got up at seven. I had coffee with my sister. I went to the gym.
  2. Where did you go? What did you eat?

F. Холимог давталт

  1. studied
  2. Were
  3. Does
Android аппЯвж байхдаа суралц Google Play