For, Since, How Long: Present Perfect Simple apo Continuous? («jetoj këtu prej pesë vjetësh»)
For, Since, How Long — Simple or Continuous?
Në këtë faqe
Qëllimi
Pas këtij mësimi do të dini të thoni sa ka zgjatur një situatë me for, since dhe How long…?, dhe të zgjidhni mes Present Perfect Simple (I've read) dhe Present Perfect Continuous (I've been reading).
Ideja kryesore
Ju e dini tashmë që një situatë që nisi në të kaluarën dhe është ende e vërtetë tani do një kohë perfekte, me for (një gjatësi kohe) ose since (një pikënisje) A2-18: I've lived here for five years, jo I live here for five years. Tani ka një zgjedhje të dytë: simple apo continuous?
Përfytyroni dy foto të një bojaxhiu. Në të parën muri është gati dhe shkëlqen: I've painted the wall. Kjo është forma simple – ajo tregon një rezultat, diçka të plotë, ose një shumë që mund ta numëroni. Në të dytën, bojaxhija mban në dorë një furçë të lagur dhe ka bojë në rroba: I've been painting the wall. Kjo është forma continuous – ajo tregon veprimin në zhvillim dhe sa ka zgjatur. Ndoshta ka mbaruar, ndoshta jo; nuk është kjo pika.
Disa folje (know, have për pronësi, be, like, believe) përshkruajnë gjendje, jo veprime. Ato nuk kanë foto me «furçë të lagur», prandaj mbeten në formën simple.
Shqipja dhe anglishtja
Në shqip kohëzgjatjen deri tani e themi me të tashmen: «Jetoj këtu prej pesë vjetësh», «E njoh Tomin që nga shkolla», «Ka dy vjet që s'e kam parë». Në anglisht forma e tashme këtu është gabim: duhet Present Perfect, dhe pastaj zgjidhni mes simple dhe continuous. Me foljet e gjendjes (know, have, be) gjithmonë simple: «e njoh prej vitesh» = I've known him for years.
Edhe fjalët e kohës nuk përkthehen një për një. «Prej dy vjetësh» është for two years; «që nga viti 2015» është since 2015. Por shqipja thotë edhe «që prej tre vjetësh» – dhe ky «që» tërheq lehtë një since para një periudhe: since three years ❌. Rregulla është e thjeshtë: periudhë → for, pikënisje → since. Pyetja «Prej sa kohësh…?» bëhet How long have you…?, kurse «Ka dy vjet që nuk…» bëhet It's been two years since… ose I haven't … for two years.
| Shqip | Anglisht | Çfarë ndryshon |
|---|---|---|
| Jetoj në Madrid që nga viti 2020. | I've lived / I've been living in Madrid since 2020. | e tashme → Present Perfect; «që nga» → since |
| E kam këtë telefon prej dy vjetësh. | I've had this phone for two years. | «prej» → for; have = gjendje → simple |
| Njihemi prej kohësh. | We've known each other for ages. | know = gjendje → vetëm simple |
| Kam lexuar katër libra këtë muaj. | I've read four books this month. | këtu është njësoj: numër → simple |
| Po e lexoj librin tënd. Jam te kapitulli i pestë. | I've been reading your book. I'm on chapter five. | veprim i pambaruar → continuous |
| Prej sa kohësh mëson anglisht? | How long have you been learning English? | e tashme → How long + Present Perfect |
| Ka shumë kohë që s'kemi bërë pushime. | It's been ages since we had a holiday. | «ka … që» → It's been … since + Past Simple |
Shkurt: «jetoj prej / që nga» = I've lived / I've been living for / since; numër, rezultat ose folje gjendjeje → simple; veprimi dhe kohëzgjatja → continuous.
Forma
For dhe since (përsëritje e A2-18)
| Pas tij vjen | Shembuj | |
|---|---|---|
| for | një periudhë kohe (një gjatësi) | for two hours, for a week, for ages, for a long time |
| since | një pikë në kohë (një fillim) | since nine o'clock, since Monday, since 2015, since last summer |
| since | një fjali, zakonisht në Past Simple (e kryera e thjeshtë) | since I was a child, since we moved here |
How long…?
| Koha | Pyetja |
|---|---|
| Present Perfect Simple | How long have you known Ana? |
| Present Perfect Continuous (e kryera e vazhdueshme) | How long have you been waiting? |
| Me be | How long has she been a teacher? |
Simple apo continuous?
| Present Perfect Simple (have + past participle) | Present Perfect Continuous (have been + -ing) |
|---|---|
| rezultat: I've painted the room. (ka mbaruar) | veprim: I've been painting the room. (ndoshta nuk ka mbaruar) |
| sa / sa herë: She's written three chapters. | sa kohë: She's been writing all morning. |
| gjendje: I've known him for years. | – (jo me foljet e gjendjes) |
| tingëllon e përhershme: He's lived here all his life. | tingëllon e përkohshme: He's been living with his parents for a few months. |
It's (been) … since …
| Modeli | Shembull |
|---|---|
| It's been + periudhë + since + Past Simple | It's been three years since I last saw her. |
| It's + periudhë + since + Past Simple | It's three years since I last saw her. |
Modeli më i shkurtër It's three years since… është veçanërisht i zakonshëm në anglishten britanike.
Përdorimi
1For, since dhe How long: një përsëritje e shpejtë
For jep gjatësinë; since jep pikënisjen (një ditë, një datë, një orë ose një ngjarje). Për gjatësinë pyetni me How long + Present Perfect. Në shqip të gjitha këto i themi me të tashmen.
2Simple për rezultate dhe shuma
Përdorni formën simple kur veprimi ka mbaruar, ose kur numëroni diçka: sa, sa shumë, sa herë.
3Simple me foljet e gjendjes
Foljet që përshkruajnë gjendje – know, have (zotëroj), be, like, love, believe, understand, own – zakonisht mbeten në formën simple, edhe kur thoni sa ka zgjatur.
4Continuous për veprimin dhe kohëzgjatjen e tij
Përdorni formën continuous kur në qendër është veprimi, sa kohë po vazhdon, ose gjurmët që ka lënë. Veprimi mund të ketë mbaruar ose jo.
5Live, work, study, teach: të dyja janë të mundshme
Me foljet që përshkruajnë një situatë të gjatë, të dyja format janë të sakta me for dhe since, shpesh pothuajse pa asnjë ndryshim. Forma continuous mund ta bëjë situatën të tingëllojë më e përkohshme.
6It's (been) + kohë + since…
Përdorni këtë model për të thënë sa kohë ka kaluar që nga një ngjarje e së kaluarës. Në shqip: «Ka … që…». Fjalia pas since zakonisht është në Past Simple. Ajo mund të jetë në Present Perfect kur edhe ajo situatë vazhdon deri tani; te modeli It's been… since, Past Simple është zgjedhja e sigurt.
Gabime të shpeshta
Kurthe për shqipfolësit
1. E tashmja shqipe për kohëzgjatjen → e tashme në anglisht. «Gjyshërit e mi jetojnë në Pejë që kur u martuan.» Në shqip folja është në të tashmen, por në anglisht një situatë që vazhdon deri tani do Present Perfect.
2. «E kam … që nga» → I have / I'm having. «Këtë biçikletë e kam që nga klasa e tetë.» Have këtu tregon pronësi, pra një gjendje: nuk merr formën continuous, por as nuk mbetet në të tashmen. Përdorni Present Perfect Simple.
3. «Që prej dhjetë vjetësh» → since ten years. Në shqip «që prej» shkon edhe para një periudhe: «Xhaxhai mban një kafene të vogël në Berat që prej dhjetë vjetësh». Since në anglisht shkon vetëm para një pikënisjeje; para një periudhe vjen for.
4. «Që kur…?» → Since when do you…? Dy shokëve që sapo i keni parë dorë për dore u themi krejt natyrshëm: «Sa bukur! Që kur dilni bashkë?» Fjalë për fjalë del Since when do you…?. Në anglisht Since when…? me të tashmen tingëllon si habi ose qortim, si «Që kur paskeni filluar të dilni bashkë ju?!». Për një pyetje neutrale: How long have you been + -ing?
5. «Ka një muaj që nuk…» → It's a month that… «Ka një muaj që Arbeni nuk ha bukë të bardhë.» Ky model nuk kthehet fjalë për fjalë: anglishtja thotë It's been … since + Past Simple ose haven't … for.
Mos i ngatërroni
for apo since apo ago – for = gjatësi («prej»); since = pikënisje («që nga»); ago = sa larg në të kaluarën ishte një ngjarje e mbaruar, me Past Simple A2-19 («para»). Kujdes: «para» = ago, jo before.
How long have you…? apo How long did you…? – Present Perfect pyet për diçka që është ende e vërtetë; Past Simple pyet për një periudhë të mbaruar.
I've been here for a week apo I'm here for a week – E para mat kohën deri tani; e dyta jep gjatësinë e plotë të një qëndrimi të tanishëm ose të ardhshëm.
I've read your book apo I've been reading your book – Simple: e mbarova. Continuous: jam në mes të tij, ose i kam kushtuar kohë.
Drejtshkrimi dhe shqiptimi
- for në të folur zakonisht është i dobët: /fə/ (UK), /fɚ/ (US). Zanorja e dobët është shumë afër «ë»-së shqipe: for two years.
- since e ruan zanoren e plotë: /sɪns/. /ɪ/ është një «i» e shkurtër dhe e lëshuar – mos e zgjatni.
- How long have you…? shqiptohet si një grup i vetëm: /haʊ ˈlɒŋ əv jə/ (UK), /haʊ ˈlɔːŋ əv jə/ (US). Te long fundi është /ŋ/: tingull hundor, pa një «g» të qartë.
- It's been shpesh thuhet si një njësi: /ɪts bɪn/ – It's been ages!
- she's known = she has known; she's been mund të jetë she has been (kurrë she is been).
Rregulli i artë
Është ende e vërtetë tani? Përdorni Present Perfect me for (një gjatësi) ose since (një fillim) – kurrë të tashmen, edhe pse në shqip themi «jetoj prej…». Rezultat, numër ose folje gjendjeje → simple. Veprimi dhe sa po zgjat → continuous (me live, work, study shpesh shkojnë të dyja).
Ushtrime
A. Forma
Plotësoni fjalën që mungon ose ndryshojini fjalitë siç kërkohet.
-
I've had this bike 2021.
-
She's been sleeping ten hours.
-
We've been friends we were five.
-
Plotësoni me Past Simple: It's been two years since I (see) my cousins.
-
Rishkruajeni me formën continuous dhe for: I started learning the piano three years ago.
-
Shkruani pyetjen për përgjigjen "For five years." (you, have, your car)
B. Kuptimi
Zgjidhni mundësinë e duhur.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … Tom for years.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … four cups of coffee today.
-
Zgjidhni përgjigjen e saktë: Sorry about my hands. I … the car.
-
Cila fjali thotë që libri ka mbaruar?
-
Cila fjali tingëllon më e përkohshme?
C. Gjeni gabimin
Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.
-
I live in this town since 2019.
-
How long are you waiting?
-
He's worked here since six months.
-
We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. Në kontekst
Lexoni emailin dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.
Hi Sam! I 16 (live) in Lisbon 17 March, and I love it. I 18 (learn) Portuguese for three months, but it's hard! So far I 19 (make) a few friends at my language school. It 20 (be) ages since we last spoke — how are you?
E. Radha juaj
Shkruani në anglisht.
-
Shkruani dy fjali: prej sa kohësh e njihni një shok dhe prej sa kohësh keni diçka që e zotëroni.
-
Shkruani një fjali për një veprim që e keni bërë kohët e fundit dhe një për një rezultat.
F. Përsëritje e përzier
Përsëritni mësimet e mëparshme.
-
B1-01 Present Perfect Continuous: e kryera e vazhdueshme në anglisht («pres prej një ore») Your eyes are red. you (cry)?
-
A2-19 Present Perfect apo Past Simple? Dallimi i shpjeguar në shqip I (move) to London two years ago.
-
A2-17 Present Perfect me just, already, yet: «sapo», «tashmë», «ende» në anglisht Have you finished your homework ?already = surprise
Përgjigjet
A. Forma
- since
- for
- since
- saw / last saw
- I have been learning the piano for three years. / I've been learning the piano for three years.
- How long have you had your car?
B. Kuptimi
- have known
- have drunk
- have been repairing
- I've read your book.
- He's been living with friends since the fire.
C. Gjeni gabimin
- I have lived in this town since 2019. / I've lived in this town since 2019. / I have been living in this town since 2019. / I've been living in this town since 2019.
- How long have you been waiting?
- He's worked here for six months. / He's been working here for six months.
- ✓ We've been travelling for three weeks, and we've visited five countries.
D. Në kontekst
- have lived / have been living
- since
- have been learning
- have made
- has been / is
E. Radha juaj
- I've known my best friend since primary school. I've had this watch for ten years.
- I've been running every morning this month. I've lost three kilos.
F. Përsëritje e përzier
- Have … been crying
- moved
- yet / already
