SlowingoGramatika
A1 30 / 32

Past Simple: foljet e parregullta, did dhe didn't në anglisht

Past Simple: Irregular Verbs, Did and Didn't

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të përdorni 40 nga format më të shpeshta të foljeve të parregullta në të kaluarën (went, had, saw, took…), të ndërtoni mohoren me didn't dhe pyetjen me Did…?, të jepni përgjigje të shkurtra dhe të bëni pyetje me fjalë pyetëse për të kaluarën (Where did you go?).

Ideja kryesore

Shumë nga foljet më të shpeshta të anglishtes nuk marrin -ed në të kaluarën. Ato ndryshojnë formën: go → went, see → saw, eat → ate. Këto janë foljet e parregullta (irregular verbs). Nuk ka një rregull të vetëm, por shumë prej tyre bëjnë pjesë në familje që ndryshojnë në mënyrë të ngjashme. Mësimi në grupe është shumë më i lehtë se një listë e gjatë pa rend.

Tani lajmi i mirë. Në mohore dhe në pyetje forma e parregullt zhduket. Mendojeni did si një vulë kohe. Ajo e vulos gjithë fjalinë «E KALUAR», prandaj folja kryesore nuk ka më nevojë ta tregojë të kaluarën. Ajo kthehet në formën bazë: I went → I didn't go → Did you go?

Vula e kohës punon edhe për foljet e rregullta: I worked → I didn't work → Did you work? Pra ju duhet vetëm një folje ndihmëse, did, për çdo vetë dhe për pothuajse çdo folje.

Be është ndryshe. Ajo e bën vetë mohoren dhe pyetjen: I wasn't…, Were you…? (shih A1-26). As foljet modale si can nuk përdorin did.

Shqipja dhe anglishtja

Edhe shqipja ka folje me të kaluar të parregullt («shkoj → shkova», «shoh → pashë», «ha → hëngra»), prandaj ideja ju është e njohur. Ndryshimi i madh është did. Në shqip mohorja dhe pyetja e ruajnë foljen në të kaluarën: «Nuk shkova», «Ku shkove?». Në anglisht të kaluarën e merr did, dhe folja kryesore kthehet në formën bazë: I didn't go, Where did you go?. Prandaj gabimet tipike janë I not went, I didn't went dhe Where you went?.

Edhe dy gjëra. Në shqip pyesim shpesh me të kryerën: «Kur ke ardhur?», «Ku i ke blerë?». Në anglisht për një ngjarje të mbaruar përdoret Did…?: When did you arrive? Dhe mohimi i dyfishtë shqip («Nuk pashë askënd») në anglisht bëhet një mohim: I didn't see anybody.

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Shkova në shtrat herët.I went to bed early.këtu është njësoj: folje e parregullt në pohore
Nuk fjeta mirë.I didn't sleep well.«nuk» + e kaluara → didn't + forma bazë
E pe lajmin?Did you see the news?në shqip vetëm intonacioni, në anglisht did + forma bazë
Ku shkove me pushime?Where did you go on holiday?fjala pyetëse + did + kryefjala + forma bazë
Kur ke ardhur?When did you arrive?e kryera shqipe → Past Simple me did
Nuk pashë askënd.I didn't see anybody.dy mohime shqip, një në anglisht
Bëmë shumë foto.We took a lot of photos.«bëj foto» → take photos
Ishe në shtëpi mbrëmë?Were you at home last night?be nuk merr did: Were you…?

Shkurt: në pohore përdorni formën e kaluar (went, saw); në mohore dhe pyetje did e merr të kaluarën dhe folja kthehet në formën bazë (didn't go, Did you see?), edhe pse në shqip folja mbetet «shkova», «pe».

Forma

40 folje të parregullta shumë të shpeshta, në familje

FamiljaForma bazë → E kaluara
1. Pa ndryshimput → put, cut → cut, cost → cost, let → let, read → read (shqiptohet si red)
2. d → t, ose zanore më e shkurtër + tsend → sent, spend → spent, leave → left, feel → felt, keep → kept, meet → met, lose → lost
3. -ought / -aughtbuy → bought, bring → brought, think → thought, teach → taught
4. -ewknow → knew, grow → grew, fly → flew
5a. Zanorja → a (tingull i shkurtër, si te cat)begin → began, drink → drank, swim → swam, run → ran
5b. Zanorja → a + e (tingulli si te day)give → gave, come → came
6. Zanorja → oget → got, write → wrote, drive → drove, speak → spoke, tell → told
7. Mësojini një nga njëgo → went, have → had, do → did, make → made, say → said, see → saw, take → took, eat → ate, find → found, hear → heard

E kaluara e be (was / were) është te A1-26.

Pohore, mohore, pyetje

ModeliShembull
Pohorekryefjala + forma e kaluarShe went home. / She worked late.
Mohorekryefjala + didn't (did not) + forma bazëShe didn't go home. / She didn't work late.
PyetjeDid + kryefjala + forma bazë?Did she go home? / Did she work late?

Përgjigjet e shkurtra

PyetjaPoJo
Did you see the match?Yes, I did.No, I didn't.
Did they like the hotel?Yes, they did.No, they didn't.

Pyetjet me fjalë pyetëse (rendi i fjalëve nga A1-16): fjala pyetëse + did + kryefjala + forma bazë.

Fjala pyetësedidKryefjalaForma bazë
Wheredidyougo?
Whatdidshesay?
Whendidtheyarrive?

Përdorimi

1Foljet e parregullta në fjali pohore

Përdorni formën e kaluar të parregullt për veprime të mbaruara, njësoj si foljet e rregullta me -ed. Forma është e njëjtë për të gjitha vetat.

I went to bed early last night.
Mbrëmë shkova herët në shtrat.
We had pizza for dinner.
Për darkë hëngrëm pica.
«hëngrëm» → had, jo ate
She bought a new laptop last week.
Javën e kaluar bleu një laptop të ri.
në shqip edhe «ka blerë», në anglisht last week → bought
They took the train to Edinburgh.
Ata morën trenin për në Edinburg.
I met my best friend at university.
Shoqen time më të mirë e njoha në universitet.
at university (UK); in college (US)
Last year the tickets cost forty pounds.
Vitin e kaluar biletat kushtonin dyzet paund.
pa ndryshim: cost → cost

2Mohorja me didn't + forma bazë

Përdorni didn't + formën bazë. Didn't e mban të kaluarën, prandaj folja kryesore nuk ndryshon. Në shqip «nuk» + e kaluara; në anglisht e kaluara kalon te didn't.

I didn't sleep well.
Nuk fjeta mirë.
«nuk fjeta» → didn't sleep, jo didn't slept
He didn't come to the party.
Nuk erdhi në festë.
We didn't have time for breakfast.
Nuk patëm kohë për mëngjes.
She didn't know the answer.
Ajo nuk e dinte përgjigjen.

3Pyetjet po / jo dhe përgjigjet e shkurtra

Përdorni Did + kryefjala + forma bazë. Përgjigjet e shkurtra përdorin did / didn't.

Did you see the news this morning?
I pe lajmet këtë mëngjes?
në shqip vetëm intonacioni, në anglisht did + see
Did she get the job?
E mori punën?
Yes, she did!
Po, e mori!
në shqip përsëritet folja, në anglisht vetëm did
"Did you lock the door?" "No, I didn't. Sorry!"
«E kyçe derën?» «Jo, nuk e kyça. Më fal!»
Did they enjoy the concert?
U kënaqën në koncert?

4Pyetjet me fjalë pyetëse për të kaluarën

Vendoseni fjalën pyetëse para did: fjala pyetëse + did + kryefjala + forma bazë.

Where did you go on holiday?
Ku shkove me pushime?
on holiday (UK); on vacation (US)
What did you have for lunch?
Çfarë hëngre për drekë?
How did you find this café?
Si e gjete këtë kafene?
Why did he leave so early?
Pse iku kaq herët?
Who did you meet at the conference?
Kë takove në konferencë?

5Be nuk përdor did

Be e bën vetë mohoren dhe pyetjen: wasn't / weren't, Was…? / Were…? Shih A1-26.

Were you at home last night?
Ishe në shtëpi mbrëmë?
jo «Did you be…?»
I wasn't hungry. I didn't eat dinner.
Nuk kisha uri. Nuk hëngra darkë.
«nuk kisha uri» → wasn't hungry (be); pastaj një folje tjetër → didn't eat
How was the film? Did you like it?
Si ishte filmi? Të pëlqeu?
në shqip «të pëlqeu», në anglisht did you like

Gabime të shpeshta

❌I didn't went to work.
✅I didn't go to work.
Pas didn't vjen forma bazë.
❌Did you saw the film?
✅Did you see the film?
Pas did vjen forma bazë.
❌Where you went?
✅Where did you go?
Pyetjet për kundrinorin në të kaluarën duan did. (Pyetjet për kryefjalën, si Who called?, janë te A2-33.)
❌She goed home.
✅She went home.
Go është e parregullt.
❌He buyed a car.
✅He bought a car.
Buy është e parregullt.
❌Did you be tired?
✅Were you tired?
Be nuk përdor did.
❌I didn't was there.
✅I wasn't there.
Be e bën vetë mohoren.
❌"Did you like it?" "Yes, I liked."
✅"Yes, I did."
Përgjigjet e shkurtra përdorin did.

Kurthe për shqipfolësit

1. «Nuk e pashë» → I not saw. Në shqip mohorja është thjesht «nuk» + folja në të kaluarën: «Më fal, nuk e pashë mesazhin tënd, isha në dush». Fjalë për fjalë del I not saw. Në anglisht not nuk qëndron vetëm: duhet didn't + forma bazë.

❌Sorry, I not saw your message. I was in the shower.
✅Sorry, I didn't see your message. I was in the shower.
«nuk» + e kaluara → didn't + forma bazë

2. «Kur e ke dhënë?» → When have you taken? Në shqip pyesim natyrshëm me të kryerën: «Kur e ke dhënë provimin e patentës? Nuk e dija që di të ngasësh makinë!». Fjalë për fjalë del have you taken. Por pyetja when kërkon një kohë të mbaruar, dhe për këtë anglishtja do Did…?

❌When have you taken your driving test? I didn't know you could drive!
✅When did you take your driving test? I didn't know you could drive!
when + e kaluar e mbaruar → did + forma bazë

3. «Nuk na tha asgjë» → didn't tell us nothing. «Recepsionistja nuk na tha asgjë për pagesën shtesë». Në shqip mohimi i dyfishtë është i detyrueshëm. Në anglisht një mohim mjafton: didn't … anything ose told us nothing.

❌The receptionist didn't tell us nothing about the extra fee.
✅The receptionist didn't tell us anything about the extra fee. ose The receptionist told us nothing about the extra fee.
vetëm një mohim

4. «Bëri selfie» → made selfies. «Motra ime bëri qindra selfie në kalanë e Beratit». Fjalë për fjalë del made. Në anglisht fotot nuk «bëhen», por «merren»: take → took a photo, a selfie.

⚠️My sister made hundreds of selfies at the castle in Berat.
✅My sister took hundreds of selfies at the castle in Berat.
Gramatikisht është e saktë, por fotot dhe selfiet në anglisht «merren»: take; e kaluara: took

Mos i ngatërroni

did si folje ndihmëse apo did si folje kryesore – Did mund të jetë folja ndihmëse dhe njëkohësisht e kaluara e foljes kryesore do, në të njëjtën fjali.

What did you do last weekend?
Çfarë bëre fundjavën e kaluar?
did ndihmëse + do folje kryesore
I did my homework.
Bëra detyrat e shtëpisë.
did folje kryesore; homework pa -s

didn't + folje apo wasn't / weren't + mbiemër – Foljet e zakonshme përdorin didn't; be përdor wasn't / weren't.

I didn't feel well.
Nuk ndihesha mirë.
feel është folje e zakonshme → didn't
I wasn't well.
Nuk isha mirë.
be + mbiemër

Did you…? apo Have you ever…? – Did you see…? pyet për një kohë të mbaruar (dje, javën e kaluar). Have you ever seen…? pyet për gjithë jetën tuaj deri tani; mësohet te A2-16.

Did you see the match last night?
E pe ndeshjen mbrëmë?
kohë e mbaruar
Have you ever seen a live match?
A ke parë ndonjëherë një ndeshje live?
përvojë jete: shih A2-16; «ndonjëherë» = ever

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • Read (e kaluara) shkruhet si e tashmja, por shqiptohet /red/, si ngjyra red.
  • Said shqiptohet /sed/: rimon me red, jo me paid. Says është /sez/. Mos e lexoni sipas shkrimit.
  • Bought, brought, thought, taught rimojnë midis tyre: /ɔːt/ (UK), /ɑːt/ ose /ɔːt/ (US). gh nuk shqiptohet. Te thought tingulli i parë është /θ/, pra «th» e shqipes: këtu keni avantazh.
  • Gave dhe came kanë zanoren e day /eɪ/; began, drank, swam, ran kanë zanoren e shkurtër të cat /æ/, që shqipja nuk e ka: hapni gojën si për «a», por gjuhën mbajeni përpara si për «e».
  • Ate shqiptohet /et/ ose /eɪt/ (UK), /eɪt/ (US).
  • Didn't /ˈdɪdnt/: dy rrokje, e dyta shumë e shkurtër. Mos shtoni «ë» midis n dhe t. Në të folur të shpejtë t-ja në fund shpesh mezi dëgjohet.
  • Did you shpesh bashkohet në /ˈdɪdʒu/, me /dʒ/ si «xh» e shqipes: Did you see it?
  • Knew shqiptohet njësoj si new: /njuː/ (UK), /nuː/ (US). K-ja nuk shqiptohet.

Rregulli i artë

Pohore: përdorni formën e kaluar (went, saw, worked). Mohore dhe pyetje: didn't / Did + forma bazë (didn't go, Did you see?); did e mban të kaluarën, edhe pse në shqip folja mbetet në të kaluarën («nuk shkova»). Be e bën vetë mohoren dhe pyetjen, pa did.

Ushtrime

A. Forma

Shkruani të kaluarën ose plotësoni me formën e duhur.

  1. E kaluara e go:
  2. E kaluara e buy:
  3. E kaluara e write:
  4. E kaluara e put:
  5. I (not / see) him yesterday.
  6. you (have) a good weekend?
  7. Where you (go) last summer?

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen e saktë.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: … at the meeting?
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: What … yesterday?
  3. "Did they win?" "No, they ."
  4. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I … well this morning.

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct.

  1. She didn't came to class.
  2. Did you bought milk?
  3. Where you went last night?
  4. We ate at a lovely restaurant.

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Vendosini foljet në kllapa në formën e duhur.

After the holiday
Leo: Hi, Nina! 16 you have a good holiday?
Nina: Yes, I 17! We 18 (fly) to Greece and 19 (stay) on a small island.
Leo: What 20 you do there?
Nina: We swam every day and 21 (eat) fresh fish every evening. But we 22 (not / see) any dolphins!

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani tri fjali për ditën e djeshme me folje të parregullta.
  2. Shkruani dy pyetje për një shok për pushimet e tij të fundit.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A1-27 Past Simple në shqip: foljet e rregullta me -ed
    Shkruani të kaluarën: study
  2. A1-26 Was dhe were në anglisht: e kaluara e foljes to be
    Zgjidhni përgjigjen e saktë: … the shops open?
  3. A1-13 Present Simple: don't, doesn't, do, does – mohorja dhe pyetjet në shqip
    Zgjidhni përgjigjen e saktë: … your brother like football?
Përgjigjet

A. Forma

  1. went
  2. bought
  3. wrote
  4. put
  5. didn't see / did not see
  6. Did … have
  7. did … go

B. Kuptimi

  1. Were you
  2. did you do
  3. didn't / did not
  4. didn't feel

C. Gjeni gabimin

  1. She didn't come to class.
  2. Did you buy milk?
  3. Where did you go last night?
  4. ✓ We ate at a lovely restaurant.

D. Në kontekst

  1. Did
  2. did
  3. flew
  4. stayed
  5. did
  6. ate
  7. didn't see / did not see

E. Radha juaj

  1. I got up at seven. I had coffee with my sister. I went to the gym.
  2. Where did you go? What did you eat?

F. Përsëritje e përzier

  1. studied
  2. Were
  3. Does
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play