SlowingoGramatika
A2 18 / 38

Present Perfect me just, already, yet: «sapo», «tashmë», «ende» në anglisht

Present Perfect: Just, Already, Yet

Në këtë faqe
  1. Qëllimi
  2. Ideja kryesore
  3. Shqipja dhe anglishtja
  4. Forma
  5. Përdorimi
  6. Gabime të shpeshta
  7. Kurthe për shqipfolësit
  8. Mos i ngatërroni
  9. Drejtshkrimi dhe shqiptimi
  10. Rregulli i artë
  11. Ushtrime

Qëllimi

Pas këtij mësimi do të dini të flisni për veprime të së kaluarës që kanë rëndësi tani (I've lost my keys), të jepni lajme dhe të përdorni just, already dhe yet në vendin e duhur të fjalisë.

Ideja kryesore

Përfytyroni listën tuaj të punëve për sot. Disa punë kanë një shenjë pranë, disa jo. Kur shikoni listën, nuk pyesni kur e bëtë secilën punë. Pyesni: çfarë është bërë tani, dhe çfarë jo?

Kjo është detyra e Present Perfect (e kryera) në këtë mësim. Ai e shikon një veprim të kaluar nga tani, sepse rezultati është këtu tani: I've lost my keys (prandaj nuk hyj dot në shtëpi). She's broken her arm (prandaj nuk mund të luajë tenis).

Tri fjalë të vogla përshkruajnë shenjat në listë. Just është një shenjë e freskët: ndodhi para një çasti. Already është një shenjë që erdhi herët, ose para tani: I've already paid. Yet është një punë pa shenjë, por që e presim: I haven't called her yet. Lista ka të bëjë me tani, prandaj edhe folja ka të bëjë me tani: have/has + past participle.

Shqipja dhe anglishtja

Edhe në shqip i kemi këto tri ide: «sapo» = just, «tashmë» (ose «qysh tani») = already, «ende» ose «akoma» = yet. Lajm i mirë: «Ende jo» është saktësisht Not yet, dhe lajmet edhe në shqip i japim shpesh me të kryerën: «Maria ka lindur një bebe!» → Maria has had her baby!

Por ka tre dallime. E para: «sapo» në shqip shkon shpesh me të kryerën e thjeshtë («Sapo e pashë mesazhin»). Në anglishten britanike me just përdoret Present Perfect (I've just seen your message); në atë amerikane edhe Past Simple (I just saw it). E dyta: në shqip «ende» dhe «tashmë» vihen lirisht në mes të fjalisë («A i ke blerë ende biletat?»), kurse në anglisht yet vjen në fund, pas kundrinorit, dhe already nuk futet midis foljes dhe kundrinorit. E treta: «ende» do të thotë edhe yet, edhe still («Ende po fle» = She's still sleeping). Yet nuk do të thotë kurrë «ende» në kuptimin «vazhdon».

ShqipAnglishtÇfarë ndryshon
Sapo e pashë mesazhin tënd.I've just seen your message.«sapo» → have just + past participle (UK)
Filmi sapo ka filluar. Ulu!The film has just started. Sit down!just midis has dhe past participle
Tashmë kam ngrënë.I've already eaten.«tashmë» → already; këtu është njësoj
A ka mbërritur ende pakoja?Has the parcel arrived yet?«ende» në pyetje → yet në fund
A i ke bërë ende detyrat e shtëpisë?Have you finished your homework yet?yet pas kundrinorit, jo në mes
Ende jo.Not yet.këtu është njësoj
Më kanë humbur çelësat.I've lost my keys.në shqip «çelësat» kryefjalë, në anglisht I
Bebja ende po fle.The baby is still sleeping.«ende» = vazhdon → still, jo yet

Shkurt: «sapo» = just, «tashmë» = already – të dyja midis have / has dhe past participle; «ende» në mohime e pyetje = yet, në fund të fjalisë. «Ende» që do të thotë «vazhdon» është still.

Forma

Present Perfect (përsëritje nga A2-16)

Kryefjalahave / haspast participle
I / you / we / theyhave ('ve)finished.
he / she / ithas ('s)finished.
mohorehaven't / hasn'tfinished.
pyetjeHave you / Has she…finished?

Te She's finished her homework, 's = has: këtë e tregon past participle që shpreh një veprim, këtu me kundrinor. (Disa past participle mund të jenë edhe mbiemra pas be: It's broken = it is – shih A2-16.)

Just, already, yet: kuptimi dhe vendi

FjalaKuptimiLloji i fjalisëVendiShembull
justpara pak çastesh, «sapo»kryesisht pohoremidis have/has dhe past participleI've just finished.
alreadypara tani; më herët nga sa pritej, «tashmë»pohore dhe pyetjemidis have/has dhe past participle, ose në fundShe's already left. / She's left already.
yetderi tani (dhe presim që të ndodhë), «ende»mohore dhe pyetjenë fund të fjalisëI haven't eaten yet. / Have you eaten yet?

Përgjigje e shkurtër me yet: «Is it ready?» «Not yet.»

Përdorimi

1Një veprim i kaluar me rezultat tani

Përdorni Present Perfect kur një veprim i kaluar ka një rezultat që ka rëndësi tani. Nuk themi kur ndodhi; rëndësi ka rezultati.

I've lost my keys.
Më kanë humbur çelësat.
tani nuk hyj dot; në shqip «çelësat» kryefjalë, në anglisht I
Someone has taken my seat.
Dikush ma ka zënë vendin.
Look! It's stopped raining.
Shiko! Ka pushuar shiu.
it's = it has; në anglisht kryefjala it
She's broken her arm, so she can't play tennis.
Ka thyer krahun, prandaj nuk mund të luajë tenis.
The price of coffee has gone up again.
Çmimi i kafesë është rritur përsëri.

2Just = para një çasti

Vendoseni just midis have/has dhe past participle. Tregon që veprimi është shumë i freskët. Në shqip themi «sapo», shpesh me të kryerën e thjeshtë.

I've just seen your message.
Sapo e pashë mesazhin tënd.
«sapo pashë» → have just seen
The film has just started. Sit down!
Filmi sapo filloi. Ulu!
"Where's Anna?" "She's just gone out."
«Ku është Ana?» «Sapo doli.»
We've just moved into a new flat.
Sapo jemi zhvendosur në një apartament të ri.
flat (UK); apartment (US)
Have you just woken up?
Sapo je zgjuar?

3Already = para tani, ose më herët nga sa pritej

Already zakonisht vjen midis have/has dhe past participle. Në të folur mund të vijë edhe në fund. Në pyetje shpesh tregon habi: kaq shpejt?

"Do you want some lunch?" "No, thanks. I've already eaten."
«Do të hash drekë?» «Jo, faleminderit. Kam ngrënë tashmë.»
I've already told you twice!
Ta kam thënë tashmë dy herë!
It's only ten o'clock, and she's already finished her homework.
Ora është vetëm dhjetë dhe ajo i ka mbaruar tashmë detyrat.
më herët nga sa pritej
Have you already paid? That was quick!
E ke paguar tashmë? Sa shpejt!
habi
They've sold all the tickets already.
I kanë shitur tashmë të gjitha biletat.
already në fund, pas kundrinorit

4Yet = deri tani, por e presim

Përdorni yet në fjali mohore dhe në pyetje. Zakonisht vjen në fund të fjalisë, pas kundrinorit. Mohimi me yet do të thotë «jo tani, por ndoshta më vonë». Në shqip: «ende», «akoma».

I haven't decided yet.
Nuk kam vendosur ende.
Has the parcel arrived yet?
Ka mbërritur ende pakoja?
yet në fund
"Is dinner ready?" "Not yet."
«Është gati darka?» «Ende jo.»
We haven't met our new neighbours yet.
Nuk i kemi njohur ende fqinjët e rinj.
në shqip «ende» para kundrinorit, në anglisht yet pas tij
Have you finished your homework yet?
I ke mbaruar ende detyrat e shtëpisë?

5Të japësh lajme

Lajmet e freskëta i japim shpesh me Present Perfect, sepse lajmi është i ri dhe i rëndësishëm tani. Kur shtojmë detaje (kur, ku, si), zakonisht kalojmë te Past Simple (e kryera e thjeshtë) – shih A2-19.

Guess what! I've found a new job.
E di çfarë? Kam gjetur punë të re!
Have you heard? Maria has had her baby!
E ke dëgjuar? Maria ka lindur një bebe!
Our team has won the cup!
Skuadra jonë ka fituar kupën!
I've found a new job. They called me this morning.
Kam gjetur punë të re. Më morën në telefon sot në mëngjes.
lajmi, pastaj një detaj me Past Simple

6Anglishtja amerikane: Past Simple me just, already dhe yet

Në anglishten amerikane Past Simple është shumë i zakonshëm me just, already dhe yet. Të dyja format janë të sakta. Anglishtja britanike zakonisht parapëlqen Present Perfect. Në këtë kurs ushtrojmë Present Perfect. (Kjo i ngjan shqipes: «Sapo hëngra» është si I just ate.)

I've just eaten.
Sapo kam ngrënë.
UK dhe US
I just ate.
Sapo hëngra.
shumë e zakonshme në US
Did you finish your homework yet?
I mbarove detyrat?
e zakonshme në US; UK: Have you finished your homework yet?
I already told you.
Ta thashë tashmë.
e zakonshme në US; UK: I've already told you.

Gabime të shpeshta

❌I've finished just.
✅I've just finished.
just vjen midis have/has dhe past participle.
❌I've yet called her.
✅I haven't called her yet.
yet vjen në fund, në mohime dhe pyetje.
❌Have you finished yet your homework?
✅Have you finished your homework yet?
yet vjen pas kundrinorit.
❌Have you finished already your homework?
✅Have you already finished your homework? ose Have you finished your homework already?
already nuk futet midis foljes dhe kundrinorit.
❌She has already went home.
✅She has already gone home.
Pas have/has përdorni past participle (go – went – gone).
❌I've just seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.
Një kohë e mbaruar si yesterday kërkon Past Simple. Shih A2-19.
⚠️I haven't already finished.
✅I haven't finished yet.
Për «jo deri tani» përdorni not … yet. Haven't already përdoret vetëm në shprehje të veçanta (if you haven't already done it).

Kurthe për shqipfolësit

1. «Më ka humbur karikuesi» → my charger has lost. Në shqip sendi që humbet shpesh është kryefjala: «Mami, më ka humbur karikuesi. Mendoj se e lashë te Blerta». Fjalë për fjalë del my charger has lost. Në anglisht lose ka si kryefjalë personin që e humb: I've lost my charger.

⚠️Mum, my charger has lost. I think I left it at Blerta's.
✅Mum, I've lost my charger. I think I left it at Blerta's.
Gramatikisht është e saktë, por lose pa kundrinor do të thotë «humb një ndeshje»; sendi nuk është kryefjalë: I've lost my charger

2. «Ende», «tashmë» në mes të fjalisë. Në shqip themi «A e ka rregulluar ende hidrauliku dushin në banjë?», «Fëmijët i kanë ngrënë tashmë të gjitha qershitë!». Në anglisht yet vjen në fund, pas kundrinorit, dhe already vjen para past participle (ose në fund), por jo midis foljes dhe kundrinorit.

❌Has the plumber fixed yet the shower in the bathroom?
✅Has the plumber fixed the shower in the bathroom yet?
yet në fund
❌The kids have eaten already all the cherries!
✅The kids have already eaten all the cherries! ose The kids have eaten all the cherries already!
already para past participle ose në fund

3. «Ende» = still → yet. «Ende» në shqip do të thotë edhe «deri tani jo» (yet), edhe «vazhdon» (still): «Mos bëni zhurmë, Erioni ende po fle». Në kuptimin «vazhdon» anglishtja përdor still; yet nuk shkon këtu.

❌Don't make any noise. Erion is yet sleeping.
✅Don't make any noise. Erion is still sleeping.
«ende» = vazhdon → still

Mos i ngatërroni

yet apo already në pyetje – Yet është pyetje neutrale: e prisni që të ndodhë. Already tregon habi: ndodhi më shpejt nga sa e prisnit.

Have you finished yet?
Ke mbaruar?
neutrale: thjesht po pyes
Have you finished already?
Ke mbaruar qysh tani?
me habi: sa shpejt!

just = para një çasti apo just = vetëm – Me Present Perfect just zakonisht do të thotë «sapo». Në fjali të tjera mund të thotë «vetëm».

I've just had a sandwich.
Sapo hëngra një sanduiç.
para një çasti
I just want a sandwich, nothing else.
Dua vetëm një sanduiç, asgjë tjetër.
vetëm

yet apo still – Still (diçka vazhdon: I still haven't finished, «Ende nuk kam mbaruar») dhe any more / no longer mësohen te B1-33. Zgjedhja midis Present Perfect dhe Past Simple është te A2-19.

Drejtshkrimi dhe shqiptimi

  • Në të folur have dhe has shkurtohen dhe dëgjohen me vështirësi: I've just seen it /aɪv dʒʌst siːn ɪt/, She's already left /ʃiːz ɔːlˈredi left/. Dëgjoni tingullin e vogël /v/ ose /z/.
  • just /dʒʌst/ fillon me «xh» të shqipes. Zanorja /ʌ/ nuk ekziston në shqip: është e shkurtër, me gojë gjysmë të hapur, diku midis «a»-së dhe «ë»-së. Në I've just… just zakonisht theksohet: zëri ngrihet pak.
  • already është një fjalë, me theks në rrokjen e dytë: /ɔːlˈredi/. Mos e ngatërroni me all ready (dy fjalë = krejt gati: We're all ready to go).
  • yet /jet/ fillon si yes: tingulli /j/ është «j» e shqipes. Në fund të një pyetjeje po / jo zëri zakonisht ngrihet: Have you finished yet?
  • finished /ˈfɪnɪʃt/ ka dy rrokje, jo tri: -ed pas «sh» shqiptohet /t/. Mos thoni «fi-ni-shed».

Rregulli i artë

Kur një veprim i kaluar ka rëndësi tani, përdorni have/has + past participle. Vendosini just («sapo») dhe already («tashmë») midis have/has dhe past participle (already mund të vijë edhe në fund). Vendoseni yet («ende») në fund të fjalive mohore dhe pyetjeve. «Ende» në kuptimin «vazhdon» është still.

Ushtrime

A. Forma

Në këto ushtrime përdorni Present Perfect (formën e anglishtes britanike). Edhe Past Simple amerikan (I just ate) është i saktë – shih përdorimin 6.

  1. I can't find my wallet. I (lose) it.
  2. Vendoseni just në vendin e duhur: She has called me.
  3. Vendoseni yet në vendin e duhur: They haven't replied to my email.
  4. Vendoseni already në vendin e duhur: I've paid for the tickets.
  5. "Is Tom here?" "No, he (just / leave)."
  6. the film (start) yet?

B. Kuptimi

Zgjidhni përgjigjen që i përshtatet kuptimit.

  1. Zgjidhni përgjigjen e saktë: "Do you want to see this film?" "No, I've … seen it."
  2. Zgjidhni përgjigjen e saktë: I haven't had breakfast ….
  3. Cila pyetje tregon habi?
  4. Jeni shumë të uritur. Thoni pse:

C. Gjeni gabimin

Çdo fjali ka një gabim ose është e saktë. Shkruani fjalinë e korrigjuar ose shkruani correct. Në korrigjime përdorni Present Perfect.

  1. I've finished just my work.
  2. Have you yet called your mum?
  3. She has already went to bed.
  4. We haven't booked the hotel yet.

D. Në kontekst

Lexoni dialogun dhe plotësoni fjalët që mungojnë. Në çdo vend me folje përdorni Present Perfect.

Moving day
Mia: Hi Leo! We 15 (just / arrive) at the new flat!
Leo: Great! Have you unpacked 16?
Mia: No, not yet. But Sam 17 (already / build) the bed!
Leo: Wow! 18 the internet (start) working yet?
Mia: No, it 19 (not / start) yet. I'm using my phone.

E. Radha juaj

Shkruani në anglisht.

  1. Shkruani dy gjëra që i keni bërë tashmë sot dhe një që nuk e keni bërë ende.
  2. Shkruani një lajm të mirë të shkurtër për një shok. Përdorni Present Perfect dhe just.

F. Përsëritje e përzier

Përsëritni mësimet e mëparshme.

  1. A2-16 Present Perfect për përvojat: Have you ever…? – shpjeguar në shqip
    "Where's Dad?" "He's ___ … to the shop. He'll be back in ten minutes."
  2. A2-16 Present Perfect për përvojat: Have you ever…? – shpjeguar në shqip
    you ever (eat) Korean food?
  3. A1-28 Past Simple: foljet e parregullta, did dhe didn't në anglisht
    Shkruani Past Simple dhe past participle: write
Përgjigjet

A. Forma

  1. 've lost / have lost
  2. She has just called me. / She's just called me.
  3. They haven't replied to my email yet.
  4. I've already paid for the tickets. / I've paid for the tickets already.
  5. 's just left / has just left
  6. Has … started

B. Kuptimi

  1. already
  2. yet
  3. Have you finished already?
  4. I haven't eaten yet.

C. Gjeni gabimin

  1. I've just finished my work. / I have just finished my work.
  2. Have you called your mum yet?
  3. She has already gone to bed. / She's already gone to bed. / She has gone to bed already.
  4. ✓ We haven't booked the hotel yet.

D. Në kontekst

  1. 've just arrived / have just arrived
  2. yet / already
  3. has already built / 's already built
  4. Has … started
  5. hasn't started / has not started

E. Radha juaj

  1. I've already had breakfast. I've already answered my emails. I haven't been to the gym yet.
  2. Guess what! I've just passed my driving test!

F. Përsëritje e përzier

  1. gone
  2. Have … eaten
  3. wrote … written
Aplikacioni AndroidMësoni në Lëvizje Google Play