Future Perfect kwa Kiswahili: Nitakuwa Nimemaliza (Will Have Done)
Future Perfect and Future Perfect Continuous
Katika ukurasa huu
Lengo
Baada ya somo hili, utaweza kusema ni nini kitakuwa kimeshakamilika kufikia wakati fulani ujao (will have done), ni kiasi gani kitakuwa kimefikiwa kufikia wakati huo, na jambo litakuwa limeendelea kwa muda gani wakati huo (will have been doing) — pamoja na maneno sahihi ya wakati: by, by then, by the time, by the end of, in five years' time.
Wazo Kuu
Sentensi nyingi za wakati ujao zinaangalia mbele kwenye tukio: I'll finish the report on Friday. Future Perfect inafanya kitu tofauti. Inakupeleka hadi wakati fulani ujao — Ijumaa saa kumi na moja jioni, mwisho wa mwaka, siku yako ya kuzaliwa ya miaka 40 — na kutoka hapo unageuka na kuangalia nyuma.
Fikiria unapanda mpaka kilele cha kilima kilicho katika wakati ujao. Ukiwa juu, unaangalia nyuma njia uliyopita. Ni nini kimeshafanyika nyuma yako? Hiyo ndiyo Future Perfect: By Friday, I'll have finished the report. Hatusemi hasa ni lini kumaliza kutatokea — ila tu kwamba kimeshapita tunapofika Ijumaa.
Na umekuwa ukitembea kwa muda gani unapofika kileleni? Hiyo ndiyo Future Perfect Continuous: By June, I'll have been working here for ten years.
Ni wazo lile lile la "kuangalia nyuma kutoka wakati fulani" kama Present Perfect (kutoka sasa) na Past Perfect (kutoka wakati wa zamani) — tazama B1-35. Hapa wakati huo uko tu katika siku zijazo.
Habari njema: Kiswahili kina umbo linalolingana karibu kabisa: nitakuwa nimemaliza = I will have finished. Nitakuwa hubeba wakati ujao (will), na nimemaliza huonyesha kwamba kitendo kimekamilika (have finished). Changamoto ziko kwingine: utakapofika (na -ta- ndani yake), na mpaka badala ya by.
Kiswahili na Kiingereza
Kiswahili hujenga umbo hili kwa njia ile ile ya Kiingereza: kitenzi cha kwanza kinabeba wakati ujao (-ta-: nitakuwa), na cha pili kinaonyesha kwamba kitendo kimekamilika (-me-: nimemaliza). Lakini katika vishazi vya wakati, Kiswahili huweka -ta- pia (utakapofika), wakati Kiingereza kinatumia present.
| Kiswahili | Maana | Kiingereza |
|---|---|---|
| Kufikia Ijumaa, nitakuwa nimemaliza ripoti. | kimekamilika kufikia wakati ujao | By Friday, I'll have finished the report. |
| Desemba, nitakuwa nimefanya kazi hapa kwa miaka kumi. | muda gani mpaka wakati ujao | By December, I'll have been working here for ten years. |
| Utakaposoma hii, nitakuwa nimeshaondoka nchini. | tukio la wakati ujao + kimekamilika | By the time you read this, I'll have left the country. |
| Saa tatu usiku nitakuwa nikitazama mechi. | kinaendelea | At nine o'clock I'll be watching the match. |
| Huenda tutakuwa tumeweka akiba ya kutosha. | si hakika | We might have saved enough. |
Mambo mawili ya kuzingatia. Kwanza, nitakuwa nimefanya kazi hapa kwa miaka kumi inaweza kuwa will have worked au will have been working; Kiingereza hupendelea continuous kwa shughuli inayoendelea (lakini si kwa vitenzi vya hali). Pili, utakaposoma ina -ta-, lakini baada ya by the time, when, before, as soon as Kiingereza kinatumia present: by the time you read.
Muundo
Future Perfect na Future Perfect Continuous (kitenzi cha mfano: work)
| Umbo | Muundo | Mfano |
|---|---|---|
| future perfect | will have + past participle | I'll have worked. |
| future perfect continuous | will have been + -ing form | I'll have been working. |
Hasi, maswali na majibu mafupi
| Future Perfect | Future Perfect Continuous | |
|---|---|---|
| + | She'll have left. | She'll have been waiting for an hour. |
| − | She won't have left. | She won't have been waiting long. |
| ? | Will she have left? | How long will she have been waiting? |
| jibu fupi | Yes, she will. / No, she won't. | Yes, she will. / No, she won't. |
Maneno ya wakati
| Msemo | Mfano |
|---|---|
| by + wakati (= si baadaye kuliko; kufikia) | By Friday we'll have decided. |
| by then / by that time (kufikia wakati huo) | By then, the shops will have closed. |
| by the end of + kipindi (kufikia mwisho wa) | By the end of the year, I'll have saved £3,000. |
| by the time + present simple (-ta-ka-po-) | By the time you get here, we'll have eaten. |
| in five years' time (UK) / in five years (miaka mitano ijayo) | In five years' time, I'll have paid off the loan. |
| this time next week / year (wiki / mwaka ujao wakati kama huu) | This time next year, I'll have graduated. |
| for + kipindi (continuous) | By June she'll have been teaching for 20 years. |
Tumia may / might / could have + past participle badala ya will have pale ambapo huna uhakika sana (huenda): By then, they might have finished.
Matumizi
1Future Perfect — kimekamilika kabla ya wakati ujao
Tumia will have + past participle kwa kitendo kitakachokuwa kimekamilika kufikia wakati fulani. Hatujui, au hatujali, kinakamilika lini hasa — ila tu kwamba kimekwisha tunapofika wakati huo. Kwa by na until, tazama B1-31.
2Future Perfect — jumla na mafanikio
Future Perfect hutumika pia kuhesabu kitakachokuwa kimefikiwa mpaka wakati fulani ujao. Kwa vitenzi vya hali (know, be, have, own), tumia Future Perfect, si Future Perfect Continuous.
3Hasi, maswali na kutokuwa na uhakika
Won't have inasema kitu hakitakuwa kimekamilika kufikia wakati huo (hakitakuwa kime-). Will … have…? inauliza kuhusu hilo. Tumia may / might / could have + past participle kwa ukamilishaji unaowezekana, usio na uhakika (huenda).
4Future Perfect Continuous — muda gani, mpaka wakati ujao
Tumia will have been + -ing form kupima shughuli itakuwa imeendelea kwa muda gani tutakapofika wakati fulani ujao. Kwa kawaida inahitaji for + kipindi, na ni ya kawaida kwa maadhimisho na hatua muhimu. Kiswahili mara nyingi husema nitakuwa nimefanya… kwa miaka kumi au nitatimiza miaka kumi nikifanya….
5Future Perfect Continuous — kueleza hali ya baadaye
Kama Present Perfect Continuous (You're wet. Have you been swimming?, tazama B1-01), Future Perfect Continuous inaweza kueleza mtu atakavyojisikia au kuonekana wakati fulani ujao kwa sababu ya shughuli ndefu.
Makosa ya Kawaida
Mitego kwa Wazungumzaji wa Kiswahili
1. Utakapofika → "when you will arrive". Kiswahili huweka -ta- ndani ya kishazi cha wakati: utakapofika, atakaporudi, kozi itakapoisha. Kiingereza hakiweki will baada ya when, by the time, before, after, as soon as: hapo tunatumia present.
2. Mpaka → "until" kwa tarehe ya mwisho. Barabara mpya itakuwa imekamilika mpaka Desemba — katika mazungumzo, mpaka hutumika mara nyingine kwa "si baadaye kuliko". Future Perfect kwa kawaida huenda na by (kufikia), si until. Tazama B1-31.
3. -me- ya hali → "will have tired". Watakuwa wamechoka ina -me-, lakini wamechoka ni hali (they're tired). Kwa hiyo watakuwa wamechoka = they'll be tired, si Future Perfect. Kumbuka hili pia kwa wameshiba, amelala, amesimama.
4. Baada ya miaka mitano → "after five years". Kwa kuhesabu kuanzia sasa, Kiswahili husema baada ya miaka mitano. Katika Kiingereza cha Afrika Mashariki after five years ni ya kawaida, lakini kwa wakati ujao kuanzia sasa, Kiingereza sanifu husema in five years au in five years' time. After five years ni bora kwa kipindi kinachoanza baada ya tukio jingine.
Usichanganye
will be doing na will have done — Future Continuous (B1-05) = bado kinaendelea wakati huo (nitakuwa nikitazama); Future Perfect = kimeshakamilika (nitakuwa nimetazama).
will do by na will have done by — Zote mbili ni sahihi. Will do by Friday inaangalia mbele kitendo kimoja na tarehe yake ya mwisho. Will have done by Friday inasimama Ijumaa na kuangalia nyuma: kitendo kimeshakamilika wakati huo.
Future Perfect kwa kukisia — He'll have arrived by now ni kukisia kuhusu sasa (atakuwa ameshafika sasa hivi), si kuhusu wakati ujao. Matumizi haya yanafundishwa katika C1-14.
Tahajia na Matamshi
- will have karibu kila mara hufupishwa katika mazungumzo: I'll have finished husikika kama "I'll-uv finished" /aɪl əv ˈfɪnɪʃt/. Andika kila mara will have au 'll have — kamwe 'll of. Usitamke have kikamilifu kama "havu".
- won't have husikika kama "wohnt-uv" /wəʊnt əv/ (UK), /woʊnt əv/ (US); t mara nyingi haisikiki sana. Irabu ya won't ni diphthong, si o safi ya Kiswahili — na usiichanganye na want /wɒnt/.
- been ni dhaifu: will have been husikika kama "wil-uv-bin" /wɪl əv bɪn/.
- Sisitiza kitenzi kikuu na neno la wakati: By Friday I'll have finished.
- finished inaishia na /ʃt/: "fi-nisht", silabi mbili tu — si "fi-ni-shed" wala "finishedi".
- Andika five years' time (wingi + umiliki) lakini a year's time.
Kanuni ya Dhahabu
Nenda wakati fulani ujao na uangalie nyuma: kimeshakamilika → will have done (nitakuwa nimefanya); muda gani mpaka wakati huo → will have been doing (for…). Baada ya by the time na when, tumia present kwa wakati ujao — hata kama Kiswahili kinasema utakapofika. Na tarehe ya mwisho ni by, si until.
Mazoezi
A. Muundo
Tumia umbo sahihi la kitenzi kilicho kwenye mabano, au fuata maelekezo.
-
By next Monday, we (move) into the new flat.flat (UK) = apartment (US)
-
By May, she (play) the piano for three years.
-
By the time you get here, the film (start).
-
Tunga sentensi hasi: By 5 p.m., they will have finished.
-
Tunga swali: she / finish / her exams / by July?
-
By the end of this year, I (read) fifty books.
B. Maana
Chagua jibu linalolingana na maana.
-
Chagua jibu sahihi: At 8 p.m. we … dinner, so call later.
-
Chagua jibu sahihi: Call me at 9 — we … dinner by then, so I'll be free.
-
Chagua jibu sahihi: By June, I Sam for ten years.
-
Sentensi ipi haina uhakika sana?
C. Tafuta Kosa
Sahihisha kosa. Kama sentensi iko sahihi, andika correct.
-
By the time she will get home, the kids will have gone to bed.
-
I'll have finished this essay until Thursday.
-
In June we'll have been owning this house for ten years.
-
By the end of the tour, the band will have played forty concerts.
D. Katika Muktadha
Tumia umbo sahihi la kitenzi kilicho kwenye mabano.
"Next Friday, Ruth retires. By then, she 15 (work) at this school for thirty-five years. In that time, she 16 (teach) more than four thousand students. She 17 (also / organise) twenty school trips by the end of this term! And she says that by the time we 18 (finish) this cake, she 19 (already / forget) all our bad jokes."
E. Zamu Yako
Andika kwa Kiingereza.
-
Andika sentensi mbili kuhusu mambo utakayokuwa umeyafanya kufikia mwisho wa mwaka huu.
-
Andika sentensi moja yenye will have been + -ing kuhusu jambo unalolifanya sasa.
-
Andika upya kwa Future Perfect: "My six-month course starts in January."
F. Marudio Mchanganyiko
Rudia masomo yaliyotangulia.
-
B1-05 Future Continuous kwa Kiswahili: Kesho Saa Hii Nitakuwa Nikifanya… This time tomorrow I (lie) on a beach.
-
B1-31 By au Until? During, For, On Time na In Time kwa Kiswahili We'll stay at the party … midnight.
-
A2-27 Zero na First Conditional kwa Kiswahili: If, Unless na When (Kama, -ki-, -sipo-) I'll text you as soon as I (land).
Majibu
A. Muundo
- will have moved
- will have been playing / will have played
- will have started
- By 5 p.m., they won't have finished.
- Will she have finished her exams by July?
- will have read
B. Maana
- will be having
- will have had
- will have known
- By then they might have finished.
C. Tafuta Kosa
- By the time she gets home, the kids will have gone to bed.
- I'll have finished this essay by Thursday.
- In June we'll have owned this house for ten years.
- ✓ By the end of the tour, the band will have played forty concerts.
D. Katika Muktadha
- will have been working / will have worked
- will have taught
- will also have organised / will have also organised
- finish / have finished
- will already have forgotten / will have already forgotten
E. Zamu Yako
- By the end of this year, I'll have finished my first half-marathon. I'll have saved enough money for a new laptop.
- By September, I'll have been living in this city for five years.
- By July, I'll have finished it.
F. Marudio Mchanganyiko
- will be lying
- until
- land / have landed
