Future Perfect va Future Perfect Continuous oʻzbekcha: will have done va will have been doing
Future Perfect and Future Perfect Continuous
Bu sahifada
Maqsad
Bu darsdan keyin siz kelajakdagi bir paytgacha nima allaqachon tugagan boʻlishini (will have done), oʻsha paytgacha qancha narsaga erishilgan boʻlishini va oʻsha paytda biror ish qancha vaqtdan beri davom etayotgan boʻlishini (will have been doing) ayta olasiz. Bunda toʻgʻri vaqt iboralarini ishlatasiz: by, by then, by the time, by the end of, in five years' time.
Asosiy gʻoya
Kelasi zamondagi gaplarning koʻpi voqeaga oldinga qarab turadi: I'll finish the report on Friday. Future Perfect (kelasi tugallangan zamon) esa boshqacha ishlaydi. U sizni kelajakdagi bir nuqtaga olib boradi — juma kuni soat 17:00, yil oxiri, 40 yoshga toʻlgan kuningiz — va oʻsha yerdan siz ortga oʻgirilib qaraysiz.
Kelajakda turgan tepalikdagi kuzatuv maydonchasiga chiqayotganingizni tasavvur qiling. Tepadan siz bosib oʻtgan yoʻlingizga qaraysiz. Ortingizda nima allaqachon bajarilgan? Bu Future Perfect: By Friday, I'll have finished the report. Tugatish aynan qachon boʻlishini aytmaymiz, faqat jumaga yetganimizda u ortda qolgan boʻladi, deymiz.
Tepaga chiqqaningizda qancha vaqtdan beri yurgan boʻlasiz? Bu Future Perfect Continuous (kelasi tugallangan davomli zamon): By June, I'll have been working here for ten years.
Bu Present Perfect (hozirdan) va Past Perfect (oʻtmishdagi nuqtadan) bilan bir xil «nuqtadan ortga qarash» gʻoyasi (B1-35 ga qarang). Bu yerda nuqta shunchaki kelajakda.
Oʻzbek va ingliz tillari
Oʻzbek tilida Future Perfect ga juda yaqin shakl bor: -gan boʻlaman («tugatgan boʻlaman», «ketgan boʻlaman»). Bu katta yordam. Lekin ikki joyda ehtiyot boʻling. Birinchisi: «boʻlaman» ni soʻzma-soʻz will be deb tarjima qilib, will be read kabi notoʻgʻri shakl yasash oson; inglizchada will have + past participle. Ikkinchisi: davomiylik uchun oʻzbekchada koʻpincha «… -ganimga X yil boʻladi / toʻladi» deymiz; inglizchada buni will have been + -ing + for bilan aytamiz. Muddat uchun oʻzbekchadagi -gacha yana by va until ikkalasini bildiradi (B1-31). Yaxshi xabar: «yetib kelguningizcha» kabi ergash gapda oʻzbekcha ham kelasi zamon shaklini ishlatmaydi — inglizchada ham by the time dan keyin will yoʻq.
| Oʻzbekcha | Maʼnosi | Inglizcha |
|---|---|---|
| Jumagacha hisobotni tugatgan boʻlaman. | nuqtagacha tugagan | By Friday, I'll have finished the report. |
| Siz buni oʻqiguningizcha men mamlakatdan ketib boʻlgan boʻlaman. | voqeagacha tugagan | By the time you read this, I'll have left the country. |
| Kelasi yil shu paytda oʻqishni bitirgan boʻlaman. | nuqtagacha tugagan | This time next year, I'll have graduated. |
| Dekabrda bu yerda ishlayotganimga oʻn yil boʻladi. | nuqtagacha davomiylik | By December, I'll have been working here for ten years. |
| Kelasi yil turmush qurganimizga 25 yil toʻladi. | holat, davomiylik | Next year we'll have been married for 25 years. |
| Soat toʻqqizda oʻyinni koʻrayotgan boʻlaman. | oʻsha paytda davom etyapti | At nine o'clock I'll be watching the match. |
| Bahorgacha mashinaga pul yigʻib qoʻygan boʻlishimiz mumkin. | ehtimol | We might have saved enough for a car. |
Tuzilish
Future Perfect va Future Perfect Continuous (misol feʼl: work)
| Shakl | Tuzilishi | Misol |
|---|---|---|
| Future Perfect | will have + past participle | I'll have worked. |
| Future Perfect Continuous | will have been + -ing shakli | I'll have been working. |
Inkor, savol va qisqa javoblar
| Future Perfect | Future Perfect Continuous | |
|---|---|---|
| + | She'll have left. | She'll have been waiting for an hour. |
| − | She won't have left. | She won't have been waiting long. |
| ? | Will she have left? | How long will she have been waiting? |
| qisqa javob | Yes, she will. / No, she won't. | Yes, she will. / No, she won't. |
Vaqt iboralari
| Ibora | Misol |
|---|---|
| by + vaqt (= kechi bilan) | By Friday we'll have decided. |
| by then / by that time | By then, the shops will have closed. |
| by the end of + davr | By the end of the year, I'll have saved £3,000. |
| by the time + Present Simple | By the time you get here, we'll have eaten. |
| in five years' time (UK) / in five years | In five years' time, I'll have paid off the loan. |
| this time next week / year | This time next year, I'll have graduated. |
| for + vaqt oraligʻi (continuous) | By June she'll have been teaching for 20 years. |
Unchalik ishonchingiz komil boʻlmasa, will have oʻrniga may / might / could have + past participle ishlating: By then, they might have finished.
Qoʻllanish
1Future Perfect: kelajakdagi nuqtagacha tugagan
Maʼlum bir vaqtga qadar tugagan boʻladigan ish uchun will have + past participle ishlating. U aynan qachon tugashini bilmaymiz yoki bu muhim emas — faqat oʻsha nuqtaga yetganimizda u bajarilgan boʻladi. By va until uchun B1-31 ga qarang.
2Future Perfect: jami va yutuqlar
Future Perfect kelajakdagi bir paytgacha nimaga erishilishini sanash uchun ham ishlatiladi. Holat feʼllari (know, be, have, own) bilan Future Perfect Continuous emas, Future Perfect ishlating.
3Inkor, savol va kamroq ishonch
Won't have biror narsa oʻsha vaqtgacha tugamagan boʻlishini aytadi. Will … have…? bu haqda soʻraydi. Ehtimoliy, unchalik aniq boʻlmagan tugash uchun may / might / could have + past participle ishlating.
4Future Perfect Continuous: kelajakdagi nuqtagacha qancha vaqt
Kelajakdagi bir paytga yetganimizda biror ish qancha vaqtdan beri davom etayotgan boʻlishini oʻlchash uchun will have been + -ing shaklini ishlating. Odatda for + vaqt oraligʻi kerak; yubiley va muhim sanalar uchun koʻp ishlatiladi. Oʻzbekchada bu koʻpincha «… -ayotganimga X yil boʻladi».
5Future Perfect Continuous: kelajakdagi holatni tushuntirish
Present Perfect Continuous kabi (You're wet. Have you been swimming?, B1-01 ga qarang), Future Perfect Continuous ham uzoq davom etgan ish tufayli kimdir kelajakdagi paytda oʻzini qanday his qilishi yoki qanday koʻrinishini tushuntira oladi.
Keng tarqalgan xatolar
Oʻzbek tilida soʻzlashuvchilar uchun tuzoqlar
1. «Boʻlaman» → will be. «Mehmonlar kelguncha oyim hamma narsani pishirib qoʻygan boʻladi» gapidagi «boʻlaman» ni soʻzma-soʻz will be deb tarjima qilamiz. Inglizchada Future Perfect will have + past participle bilan yasaladi; will be + past participle esa majhul nisbat.
2. «… -ganimga X yil boʻladi» → … will be X years that… Oʻzbekchada davomiylikni «May oyida Toshkentda yashayotganimga besh yil boʻladi» deb aytamiz. Soʻzma-soʻz tarjimada ega ham, zamon ham buziladi. Inglizchada will have been + -ing + for yoki it will be X years since ishlating.
3. «-gacha» → until muddat uchun. «Yozgacha yetarli pul yigʻib qoʻygan boʻlamiz» gapidagi «-gacha» muddatni bildiradi. Future Perfect deyarli har doim muddat bilan keladi, shuning uchun bu yerda by, until emas.
Adashtirmang
will be doing va will have done — Future Continuous (B1-05) = oʻsha paytda hali davom etyapti; Future Perfect = allaqachon tugagan.
will do by va will have done by — Ikkalasi ham toʻgʻri. Will do by Friday bitta ishga va uning muddatiga oldinga qaraydi. Will have done by Friday jumada turib ortga qaraydi: oʻsha paytda ish allaqachon tugagan.
taxmin uchun Future Perfect — He'll have arrived by now kelajak haqida emas, hozir haqida taxmin («Hozirga kelib yetib kelgan boʻlsa kerak»). Bu qoʻllanish C1-14 da oʻrgatiladi.
Imlo va talaffuz
- Nutqda will have deyarli har doim qisqaradi: I'll have finished /aɪl əv ˈfɪnɪʃt/. have dagi /h/ tushib qoladi va unli kuchsiz /ə/ boʻladi. Lekin har doim will have yoki 'll have deb yozing, hech qachon 'll of emas.
- won't have /wəʊnt əv/ (UK), /woʊnt əv/ (AQSh): birinchi unli ikki qismli (diftong), oddiy «o» emas; t koʻpincha deyarli eshitilmaydi. won't ni want bilan adashtirmang.
- been kuchsiz: will have been /wɪl əv bɪn/. Unli qisqa, bean dagi kabi choʻziq emas.
- Asosiy feʼl va vaqt iborasi urgʻu oladi: By Friday I'll have finished. Friday va finished da urgʻu birinchi boʻgʻinda — oʻzbekcha odat boʻyicha oxirgi boʻgʻinga koʻchirmang.
- Yozuvda: five years' time (koʻplikdagi egalik), lekin a year's time.
Oltin qoida
Kelajakdagi bir nuqtaga boring va ortga qarang: allaqachon bajarilgan → will have done («-gan boʻlaman»); oʻsha paytgacha qancha vaqt → will have been doing (for…) («-ayotganimga X yil boʻladi»). By the time va when dan keyin kelajak uchun hozirgi zamon ishlating. «-gan boʻlaman» = will have + past participle, will be + past participle emas.
Mashqlar
A. Tuzilish
Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing yoki gapni koʻrsatilganidek oʻzgartiring.
-
By next Monday, we (move) into the new flat.flat (UK) = apartment (US)
-
By May, she (play) the piano for three years.
-
By the time you get here, the film (start).
-
Inkorga aylantiring: By 5 p.m., they will have finished.
-
Savol tuzing: she / finish / her exams / by July?
-
By the end of this year, I (read) fifty books.
B. Maʼno
Vaziyatga mos javobni tanlang.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: At 8 p.m. we … dinner, so call later.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: Call me at 9 — we … dinner by then, so I'll be free.
-
Toʻgʻri javobni tanlang: By June, I Sam for ten years.
-
Qaysi gapda ishonch kamroq?
C. Xatoni toping
Har bir gapda bitta xato bor yoki gap toʻgʻri. Toʻgʻrilangan gapni yozing yoki correct deb yozing.
-
By the time she will get home, the kids will have gone to bed.
-
I'll have finished this essay until Thursday.
-
In June we'll have been owning this house for ten years.
-
By the end of the tour, the band will have played forty concerts.
D. Kontekstda
Nutqni toʻldiring. Qavs ichidagi feʼlni toʻgʻri shaklda yozing.
"Next Friday, Ruth retires. By then, she 15 (work) at this school for thirty-five years. In that time, she 16 (teach) more than four thousand students. She 17 (also / organise) twenty school trips by the end of this term! And she says that by the time we 18 (finish) this cake, she 19 (already / forget) all our bad jokes."
E. Sizning navbatingiz
Oʻzingiz haqingizda ingliz tilida yozing.
-
Shu yil oxirigacha nimalarni qilib boʻlgan boʻlishingiz haqida ikki gap yozing.
-
Hozir qilayotgan bir ishingiz haqida will have been + -ing bilan bitta gap yozing.
-
Future Perfect bilan qayta yozing: "My six-month course starts in January."
F. Aralash takrorlash
Oldingi darslarni takrorlang.
-
B1-05 Future Continuous oʻzbekcha: «Ertaga shu paytda … -yotgan boʻlaman» This time tomorrow I (lie) on a beach.
-
B1-31 By va until, during va for, on time va in time oʻzbekcha: vaqt predloglari We'll stay at the party … midnight.
-
A2-27 Zero va First Conditional oʻzbekcha: if, unless, when va until bilan shart gaplar I'll text you as soon as I (land).
Javoblar
A. Tuzilish
- will have moved
- will have been playing / will have played
- will have started
- By 5 p.m., they won't have finished.
- Will she have finished her exams by July?
- will have read
B. Maʼno
- will be having
- will have had
- will have known
- By then they might have finished.
C. Xatoni toping
- By the time she gets home, the kids will have gone to bed.
- I'll have finished this essay by Thursday.
- In June we'll have owned this house for ten years.
- ✓ By the end of the tour, the band will have played forty concerts.
D. Kontekstda
- will have been working / will have worked
- will have taught
- will also have organised / will have also organised
- finish / have finished
- will already have forgotten / will have already forgotten
E. Sizning navbatingiz
- By the end of this year, I'll have finished my first half-marathon. I'll have saved enough money for a new laptop.
- By September, I'll have been living in this city for five years.
- By July, I'll have finished it.
F. Aralash takrorlash
- will be lying
- until
- land / have landed
