SlowingoГрамматика
B2 1 / 30

Future Perfect және Future Perfect Continuous қазақша: «бітіріп қоямын», «он жыл болады»

Future Perfect and Future Perfect Continuous

Осы бетте
  1. Мақсат
  2. Негізгі идея
  3. Қазақ тілі мен ағылшын тілі
  4. Құрылым
  5. Қолданылуы
  6. Жиі кездесетін қателер
  7. Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар
  8. Шатастырмаңыз
  9. Жазылуы мен айтылуы
  10. Алтын ереже
  11. Жаттығулар

Мақсат

Осы сабақтан кейін сіз келешектегі бір сәтке дейін не бітіп қоятынын (will have done), сол уақытқа дейін қанша нәрсе істелетінін және сол сәтте бір іс қанша уақыттан бері жүріп келе жатқанын (will have been doing) айта аласыз, сондай-ақ керекті уақыт тіркестерін дұрыс қолданасыз: by, by then, by the time, by the end of, in five years' time.

Негізгі идея

Келешек туралы сөйлемдердің көбі оқиғаға алға қарайды: I'll finish the report on Friday. Future Perfect (келер шақтың аяқталған түрі) басқаша жұмыс істейді. Ол сізді келешектегі бір нүктеге апарады (жұма күні сағат бес, жылдың соңы, қырық жасқа толған күніңіз), ал сіз сол жерден бұрылып, артқа қарайсыз.

Келешекте тұрған төбенің басындағы қарау алаңына көтеріліп жатырсыз деп елестетіңіз. Төбенің басынан өзіңіз жүріп өткен жолға қарайсыз. Артыңызда не істеліп қойды? Міне, бұл — Future Perfect: By Friday, I'll have finished the report. Бітіру дәл қашан болатынын айтпаймыз, тек жұмаға жеткенде оның артта қалғанын айтамыз.

Ал төбенің басына жеткенде қанша уақыттан бері жүріп келесіз? Бұл — Future Perfect Continuous: By June, I'll have been working here for ten years.

Бұл — Present Perfect (қазірден) пен Past Perfect (өткендегі нүктеден) шақтарындағы «бір нүктеден артқа қарау» идеясының дәл өзі (B1-35 қараңыз). Мұнда нүкте жай ғана келешекте тұр.

Қазақ тілі мен ағылшын тілі

Қазақ тілінде бұл мағыналар бөлек шақпен емес, тіркестермен беріледі. Бір сәтке дейін бітіп қоятын іс үшін -ып қою немесе -ған болу көмекшілерін айтамыз: «Жұмаға дейін есепті бітіріп қоямын», «бітірген боламын». Ағылшыншада бұл — will have + үшінші форма. Қанша уақыт болатынын қазақша көбіне -ғаныма … болады тіркесімен айтамыз: «Желтоқсанда осында жұмыс істегеніме он жыл болады». Бұл тіркесті ағылшыншаға сөзбе-сөз аударуға болмайды: оның орнына will have been + -ing (немесе күй етістігімен will have + үшінші форма), сирек it will be … years since қолданылады. Тағы бір тұзақ — -ға дейін: келешектегі мерзім үшін ағылшыншада until емес, by айтылады (B1-31 қараңыз). Ал «сен келгенше», «біз жеткенде» тіркестері ағылшынша by the time you get here, when we arrive: олардан кейін will емес, осы шақ келеді.

ҚазақшаМағынасыАғылшынша
Жұмаға дейін есепті бітіріп қоямын.нүктеге дейін бітедіBy Friday, I'll have finished the report.
Курстың соңында барлық негізгі шақтарды үйренген боласыз.нүктеге дейін бітедіYou'll have learned all the main tenses.
Желтоқсанда мұнда жұмыс істегеніме он жыл болады.нүктеге дейін қанша уақытBy December, I'll have been working here for ten years.
Сен мұны оқығанша, мен елден кетіп қаламын.мерзім = оқиғаBy the time you read this, I'll have left the country.
Жазға дейін көпірді жөндеп қоя ма?келешектегі мерзімWill they have repaired the bridge by the summer?
Келесі көктемге қарай көлікке ақша жинап қоюымыз мүмкін.сенімсіз болжамWe might have saved enough for a car.

Құрылым

Future Perfect және Future Perfect Continuous (мысал етістік: work)

ТүріҚұрылымыМысал
future perfectwill have + үшінші формаI'll have worked.
future perfect continuouswill have been + -ing формасыI'll have been working.

Болымсыз және сұраулы сөйлемдер, қысқа жауаптар

Future perfectFuture perfect continuous
+She'll have left.She'll have been waiting for an hour.
−She won't have left.She won't have been waiting long.
?Will she have left?How long will she have been waiting?
қысқа жауапYes, she will. / No, she won't.Yes, she will. / No, she won't.

Уақыт тіркестері

ТіркесМысал
by + уақыт (= кешіктірмей)By Friday we'll have decided.
by then / by that timeBy then, the shops will have closed.
by the end of + кезеңBy the end of the year, I'll have saved £3,000.
by the time + Present SimpleBy the time you get here, we'll have eaten.
in five years' time (UK) / in five yearsIn five years' time, I'll have paid off the loan.
this time next week / yearThis time next year, I'll have graduated.
for + кезең (continuous)By June she'll have been teaching for 20 years.

Сенімдірек болмасаңыз, will have орнына may / might / could have + үшінші форманы қолданыңыз: By then, they might have finished.

Қолданылуы

1Future Perfect — келешектегі нүктеге дейін бітеді

Белгілі бір уақытқа дейін, кешіктірмей толық бітетін іс үшін will have + үшінші форманы қолданыңыз. Оның дәл қашан бітетінін білмейміз немесе бізге маңызды емес: тек сол нүктеге жеткенде оның бітіп қойғаны маңызды. By мен until туралы B1-31 қараңыз.

By Friday, I'll have finished the report.
Жұмаға дейін есепті бітіріп қоямын.
«-ып қоямын» → will have finished; «дейін» мұнда by
Don't worry — the paint will have dried by tomorrow morning.
Уайымдама, ертең таңертеңге дейін бояу кеуіп қалады.
таңертең бояу әлдеқашан кепкен болады
By the time you read this, I'll have left the country.
Сен мұны оқығанша, мен елден кетіп қаламын.
by the time + осы шақ: read
By the end of the course, you'll have learned all the main tenses.
Курстың соңына қарай сіз барлық негізгі шақтарды үйреніп болған боласыз.
«-ған боласыз» → will have learned
This time next year, I'll have graduated.
Келесі жылы дәл осы уақытта мен оқуымды бітірген боламын.
сол уақытқа дейін бітеді
The guests will have gone home by midnight, so we can clean up then.
Түн ортасына дейін қонақтар үйлеріне қайтып кетеді, сол кезде жинастырамыз.
түн ортасында олар әлдеқашан кетіп қалған болады

2Future Perfect — жиынтық пен жетістіктер

Future Perfect келешектегі бір сәтке дейін қанша нәрсе істелетінін санау үшін де қолданылады. Күй етістіктерімен (know, be, have, own) Future Perfect Continuous емес, Future Perfect қолданыңыз.

By the end of this month, we'll have sold over ten thousand copies.
Осы айдың соңына дейін он мыңнан астам дана сатып үлгереміз.
жиынтық сан → will have sold
By June, he'll have run three marathons this year.
Маусымға дейін ол биыл үш марафон жүгіріп үлгереді.
жетістіктер саны
Next year we'll have been married for 25 years.
Келесі жылы үйленгенімізге 25 жыл болады.
«-ғанымызға … болады»; күй: be married
In March, I'll have known her for exactly half my life.
Наурызда оны танығаныма тура жарты ғұмырым болады.
know күй етістігі → will have known, continuous емес

3Болымсыз, сұраулы сөйлемдер және сенімсіздік

Won't have бір нәрсе сол уақытқа дейін бітпейтінін айтады. Will … have…? ол туралы сұрайды. Мүмкін, бірақ сенімсіз аяқталу үшін may / might / could have + үшінші форма қолданыңыз.

The film won't have started yet if we leave now.
Қазір шықсақ, фильм әлі басталмаған болады.
won't have started
Will they have repaired the bridge by the summer?
Жазға дейін көпірді жөндеп бітіре ме?
сұрақ: will … have repaired
We might have saved enough for a car by next spring.
Келесі көктемге қарай көлікке жеткілікті ақша жинап қоюымыз мүмкін.
«мүмкін» → might have saved
I'm afraid the work won't have been finished by Monday.
Өкінішке қарай, жұмыс дүйсенбіге дейін бітірілмейді.
ырықсыз етіс: will have been + үшінші форма

4Future Perfect Continuous — келешектегі нүктеге дейін қанша уақыт

Келешектегі бір сәтке жеткенде бір әрекеттің қанша уақыттан бері жалғасып келе жатқанын өлшеу үшін will have been + -ing формасын қолданыңыз. Әдетте оған for + кезең керек; ол мерейтойлар мен маңызды кезеңдер үшін жиі айтылады.

By December, I'll have been working here for ten years.
Желтоқсанда мұнда жұмыс істегеніме он жыл болады.
«-ғаныма … болады» → will have been working for
When she retires, she'll have been teaching for over forty years.
Зейнетке шыққанда, оның мұғалім болып істегеніне қырық жылдан асады.
зейнетке шығатын сәтке дейінгі ұзақтық
In March, they'll have been building that stadium for five years.
Наурызда ол стадионды салып жатқандарына бес жыл болады.
құрылыс әлі жалғасады
By the time this course ends, you'll have been studying English for a whole year.
Бұл курс біткенде, ағылшын тілін оқып жүргеніңізге тура бір жыл болады.
by the time + осы шақ: ends
How long will you have been living here by next summer?
Келесі жазда мұнда тұрып жатқаныңызға қанша уақыт болады?
сұрақ: how long will you have been living

5Future Perfect Continuous — келешектегі күйді түсіндіру

Present Perfect Continuous сияқты (You're wet. Have you been swimming?, B1-01 қараңыз) Future Perfect Continuous те ұзақ әрекеттің салдарынан біреудің келешектегі бір сәтте өзін қалай сезінетінін немесе қалай көрінетінін түсіндіре алады.

When we arrive, we'll have been driving for eight hours, so we'll be exhausted.
Жеткенде, сегіз сағат бойы көлік айдап келген боламыз, сондықтан әбден шаршаймыз.
ұзақ әрекет → шаршау
Don't call Mum at six — she'll have been working all day.
Анама сағат алтыда қоңырау шалма, ол күні бойы жұмыс істеп шаршаған болады.
Mum (UK) = Mom (US)
He'll have been travelling for two days, so he'll want to sleep.
Ол екі күн бойы жол жүріп келеді, сондықтан ұйықтағысы келеді.
АҚШ: traveling

Жиі кездесетін қателер

❌By the time you will arrive, we'll have eaten.
✅By the time you arrive, we'll have eaten.
by the time, when, before сөздерінен кейін келешек мағынасында осы шақ қолданылады.
❌I'll have finished the report until Friday.
✅I'll have finished the report by Friday.
by = мерзім; until = белгілі бір уақытқа дейін созылу.
❌Next year I'll have been knowing her for ten years.
✅Next year I'll have known her for ten years.
Күй етістіктері: Future Perfect, continuous емес.
❌I'll have been worked here for a year.
✅I'll have been working here for a year.
have been + -ing формасы, үшінші форма емес.
❌She will has left by then.
✅She will have left by then.
will сөзінен кейін әрдайым have (негізгі түрі).
❌By June I'll have finish the project.
✅By June I'll have finished the project.
have + үшінші форма.
❌In five years time we'll have moved.
✅In five years' time we'll have moved.
years сөзінен кейін апостроф (UK). АҚШ: in five years.

Қазақ тілінде сөйлейтіндерге арналған тұзақтар

1. «Ертеңге дейін» → until. «Дейін» қазақшада мерзімге де, созылуға да айтылады. Келешектегі нүктеге дейін бітетін іс — мерзім, сондықтан ағылшыншада by керек.

❌Will you have read the contract until tomorrow?
✅Will you have read the contract by tomorrow?

2. «… жыл болады» → it will be … years I live. Қазақша «Келесі жылы осында тұрғаныма он жыл болады» деп «болады» етістігімен айтамыз. Бұл тіркесті сөзбе-сөз аударсаңыз, ағылшынша сөйлем бұзылады. Ұзақтық үшін will have been + -ing немесе it will be … years since + Past Simple қолданыңыз.

❌Next year it will be ten years I live in Almaty.
✅Next year I'll have been living in Almaty for ten years. немесе Next year it will be ten years since I moved to Almaty.

3. «Бітіремін» (-а / -е) → Present Simple келешектегі мерзіммен. Қазақшадағы осы-келер шақ «Жыл соңына дейін курсты бітіремін» дегенді де береді. Ағылшыншада by + келешектегі уақытпен Present Simple қолданылмайды: will have + үшінші форма немесе қарапайым will керек.

⚠️By the end of the year, I finish my driving course.
✅By the end of the year, I'll have finished my driving course. немесе By the end of the year, I'll finish my driving course.
Грамматикалық тұрғыдан дұрыс құрылым, бірақ by + келешектегі мерзім болса, Present Simple табиғи емес: will have finished немесе will finish керек.

Шатастырмаңыз

will be doing және will have done — Future Continuous (B1-05) = сол сәтте әлі жүріп жатыр; Future Perfect = әлдеқашан бітті. Қазақшада: «көріп отырамын» және «көріп болған боламын».

At nine o'clock I'll be watching the match.
Сағат тоғызда матчты көріп отырған боламын.
жүріп жатыр
By nine o'clock I'll have watched the match.
Сағат тоғызға дейін матчты көріп болған боламын.
тоғызға дейін бітті

will do by және will have done by — Екеуі де дұрыс. Will do by Friday бір іске және оның мерзіміне алға қарайды. Will have done by Friday жұмада тұрып, артқа қарайды: сол уақытта іс әлдеқашан бітіп қойған.

I'll send you the file by Friday.
Файлды саған жұмадан кешіктірмей жіберемін.
уәде + мерзім
By Friday, I'll have sent all the files.
Жұмаға дейін барлық файлды жіберіп қоямын.
жұмадан артқа қарау: бітті

болжам білдіретін Future Perfect — He'll have arrived by now келешек туралы емес, қазір туралы болжам («қазір жетіп қалған шығар»). Бұл қолданыс C1-14 сабағында өтіледі.

Жазылуы мен айтылуы

  • Сөйлегенде will have дерлік әрдайым қысқарады: I'll have finished /aɪl əv ˈfɪnɪʃt/ сияқты естіледі. Бірақ әрдайым will have немесе 'll have деп жазыңыз, ешқашан 'll of деп жазбаңыз.
  • won't have /wəʊnt əv/ (UK), /woʊnt əv/ (US) сияқты естіледі; t көбіне әрең естіледі. won't сөзіндегі /əʊ/ қос дауысты, жай о емес: оны want сөзімен шатастырмаңыз.
  • been әлсіз айтылады: will have been /wɪl əv bɪn/ сияқты естіледі.
  • Негізгі етістік пен уақыт тіркесіне екпін түсіріңіз: By Friday I'll have finished. Ағылшын екпіні сөздің басына жиі түседі (FRIday, FINished); қазақ тіліндегідей соңғы буынға түсірмеңіз.
  • five years' time (көпше иелік) деп жазыңыз, бірақ a year's time.

Алтын ереже

Келешектегі бір нүктеге барып, артқа қараңыз: әлдеқашан істеліп қойса → will have done; сол уақытқа дейін қанша уақыт → will have been doing (for…). By the time және when сөздерінен кейін келешек мағынасында осы шақ қолданыңыз. Есте сақтаңыз: «-ып қоямын» → will have done; «-ғаныма … жыл болады» → will have been doing for…; келешектегі «дейін» мерзім болса → by.

Жаттығулар

A. Құрылым

Жақшадағы етістіктің дұрыс түрін жазыңыз немесе тапсырма бойынша сөйлемді өзгертіңіз.

  1. By next Monday, we (move) into the new flat.
  2. By May, she (play) the piano for three years.
  3. By the time you get here, the film (start).
  4. Болымсыз сөйлемге айналдырыңыз: By 5 p.m., they will have finished.
  5. Сұрақ құраңыз: she / finish / her exams / by July?
  6. By the end of this year, I (read) fifty books.

B. Мағына

Мағынасына қарай дұрыс жауапты таңдаңыз.

  1. Дұрыс жауапты таңдаңыз: At 8 p.m. we … dinner, so call later.
  2. Дұрыс жауапты таңдаңыз: Call me at 9 — we … dinner by then, so I'll be free.
  3. Дұрыс жауапты таңдаңыз: By June, I Sam for ten years.
  4. Қай сөйлем сенімсіздеу?

C. Қатені табыңыз

Әр сөйлемде бір қате бар немесе сөйлем дұрыс. Түзетілген сөйлемді жазыңыз немесе correct деп жазыңыз.

  1. By the time she will get home, the kids will have gone to bed.
  2. I'll have finished this essay until Thursday.
  3. In June we'll have been owning this house for ten years.
  4. By the end of the tour, the band will have played forty concerts.

D. Мәтін ішінде

Зейнетке шығуға арналған сөзді оқып, жақшадағы етістіктің дұрыс түрін жазыңыз.

A retirement speech
"Next Friday, Ruth retires. By then, she 15 (work) at this school for thirty-five years. In that time, she 16 (teach) more than four thousand students. She 17 (also / organise) twenty school trips by the end of this term! And she says that by the time we 18 (finish) this cake, she 19 (already / forget) all our bad jokes."

E. Сіздің кезегіңіз

Ағылшынша жазыңыз.

  1. Осы жылдың соңына дейін не істеп қоятыныңыз туралы екі сөйлем жазыңыз.
  2. Қазір істеп жүрген бір ісіңіз туралы will have been + -ing арқылы бір сөйлем жазыңыз.
  3. Future Perfect арқылы қайта жазыңыз: "My six-month course starts in January."

F. Аралас қайталау

Алдыңғы сабақтарды қайталаңыз.

  1. B1-05 Future Continuous қазақша: «Ертең осы уақытта … жатқан боламын»
    This time tomorrow I (lie) on a beach.
  2. B1-31 By пен until, during пен for, on time пен in time қазақша: уақыт предлогтары
    We'll stay at the party … midnight.
  3. A2-27 Zero және First Conditional қазақша: «-са» сөйлемдері, unless, when, until
    I'll text you as soon as I (land).
Жауаптар

A. Құрылым

  1. will have moved
  2. will have been playing / will have played
  3. will have started
  4. By 5 p.m., they won't have finished.
  5. Will she have finished her exams by July?
  6. will have read

B. Мағына

  1. will be having
  2. will have had
  3. will have known
  4. By then they might have finished.

C. Қатені табыңыз

  1. By the time she gets home, the kids will have gone to bed.
  2. I'll have finished this essay by Thursday.
  3. In June we'll have owned this house for ten years.
  4. ✓ By the end of the tour, the band will have played forty concerts.

D. Мәтін ішінде

  1. will have been working / will have worked
  2. will have taught
  3. will also have organised / will have also organised
  4. finish / have finished
  5. will already have forgotten / will have already forgotten

E. Сіздің кезегіңіз

  1. By the end of this year, I'll have finished my first half-marathon. I'll have saved enough money for a new laptop.
  2. By September, I'll have been living in this city for five years.
  3. By July, I'll have finished it.

F. Аралас қайталау

  1. will be lying
  2. until
  3. land / have landed
Android қолданбасыЖолда үйреніңіз Google Play