Future Perfect жана Future Perfect Continuous кыргызча: will have done, will have been doing
Future Perfect and Future Perfect Continuous
Бул бетте
Максат
Бул сабактан кийин сиз келечектеги бир учурга чейин эмне бүтүп калаарын (will have done), ага чейин канчалык көп нерсеге жетишилерин жана ошол учурда бир иш канча убакыттан бери уланып келе жатканын (will have been doing) айта аласыз; туура убакыт сөздөрү менен: by, by then, by the time, by the end of, in five years' time.
Негизги ой
Келечек жөнүндөгү сүйлөмдөрдүн көбү алдыга, бир окуяга карайт: I'll finish the report on Friday. Future Perfect (келер чактын аткарылган түрү) башкача иштейт. Ал сизди келечектеги бир чекитке алып барат – жума күнү саат 17.00, жылдын аягы, 40 жашка толгон күнүңүз – жана ошол жерден артка бурулуп карайсыз.
Келечекте турган бир дөбөнүн чокусундагы көрүү аянтчасына чыгып жатканыңызды элестетиңиз. Чокудан басып келген жолуңузга артка карайсыз. Артыңызда эмне бүтүп калды? Бул – Future Perfect: By Friday, I'll have finished the report. Иштин так качан бүткөнүн айтпайбыз – жума күнүнө жеткенде анын артта калганын гана айтабыз.
Ал эми чокуга жеткенде канча убакыттан бери басып келе жатасыз? Бул – Future Perfect Continuous (келер чактын аткарылган созулма түрү): By June, I'll have been working here for ten years.
Бул – Present Perfect (азыркы учурдан) жана Past Perfect (өткөндөгү чекиттен) менен бирдей «бир чекиттен артка кароо» деген ой (B1-35 караңыз). Бул жерде чекит жөн гана келечекте.
Кыргыз тили жана англис тили
Кыргызчада Future Perfect-ке бир-бирден туура келген өзүнчө чак жок, бирок ага абдан жакын тизмек бар: -ган болом («жумага чейин бүтүргөн болом»). Ошондой эле «-ып бүтөм», «-ып коём», «-ып калат» деп да айтабыз. Мөөнөт кыргызча -га чейин, англисче by (until эмес, B1-31 караңыз). Келечектеги чекитке чейин созулган убакытты кыргызча көбүнчө «-ганыма он жыл болот» деп айтабыз; англисчеде мындай учурда will have been + -ing (for…) же, абал этиштери менен, will have + үчүнчү форма (for…) керек. By the time жана when сөздөрүнөн кийин англисче учур чак колдонулат: кыргызча да «сен келгенде», «сен окуганда» деп келер чак формасын колдонбойбуз – бул жерде да ушундай.
| Кыргызча | Англисче | Эмнеси айырмаланат? |
|---|---|---|
| Жумага чейин баяндаманы бүтүргөн болом. | By Friday, I'll have finished the report. | «-ган болом» ≈ will have + үчүнчү форма |
| Жумага чейин | by Friday | мөөнөт → by, until эмес |
| Сен муну окуганда мен кетип калган болом. | By the time you read this, I'll have left. | Бул жерде да ушундай: «-ганда» келер чак эмес → by the time + учур чак |
| Декабрда бул жерде иштегениме он жыл болот. | By December, I'll have been working here for ten years. | «-ганыма … болот» → will have been + -ing + for |
| Келерки жылы баш кошконубузга 25 жыл болот. | Next year we'll have been married for 25 years. | абал (be married) → will have been married |
| Саат тогузда беттешти көрүп отурган болом. | At nine o'clock I'll be watching the match. | уланып жатат → Future Continuous |
| Саат тогузга чейин беттешти көрүп бүткөн болом. | By nine o'clock I'll have watched the match. | бүтүп калды → Future Perfect |
Кыскасы: «-ган болом», «-ып бүтөм» + «-га чейин» → will have done by…; «-ганыма … жыл болот» → will have been doing for… (абал этиштери менен will have done for…); «-ганда / -генче» → by the time / when + учур чак.
Түзүлүшү
Future Perfect жана Future Perfect Continuous (мисал этиш: work)
| Формасы | Түзүлүшү | Мисал |
|---|---|---|
| Future Perfect | will have + үчүнчү форма | I'll have worked. |
| Future Perfect Continuous | will have been + -ing формасы | I'll have been working. |
Тануу, суроо жана кыска жооптор
| Future Perfect | Future Perfect Continuous | |
|---|---|---|
| + | She'll have left. | She'll have been waiting for an hour. |
| − | She won't have left. | She won't have been waiting long. |
| ? | Will she have left? | How long will she have been waiting? |
| кыска жооп | Yes, she will. / No, she won't. | Yes, she will. / No, she won't. |
Убакыт сөздөрү
| Сөз айкашы | Мисал |
|---|---|
| by + убакыт (= кечиктирбей) | By Friday we'll have decided. |
| by then / by that time | By then, the shops will have closed. |
| by the end of + мезгил | By the end of the year, I'll have saved £3,000. |
| by the time + Present Simple | By the time you get here, we'll have eaten. |
| in five years' time (UK) / in five years | In five years' time, I'll have paid off the loan. |
| this time next week / year | This time next year, I'll have graduated. |
| for + мезгил (continuous) | By June she'll have been teaching for 20 years. |
Анчалык ишенбесеңиз, will have ордуна may / might / could have + үчүнчү форма колдонуңуз: By then, they might have finished.
Колдонулушу
1Future Perfect – келечектеги чекиттен мурун бүтөт
Белгилүү бир убакытка чейин бүтүп калган иш үчүн will have + үчүнчү форма колдонуңуз. Иштин так качан бүтөрүн билбейбиз же бизге маанилүү эмес – ошол чекитке жеткенде анын бүткөнү гана маанилүү. By жана until үчүн B1-31 караңыз. Кыргызча бул жерде «-ган болом», «-ып бүтөм», «-ып калат» дейбиз.
2Future Perfect – жыйынтыктар жана жетишкендиктер
Future Perfect келечектеги бир учурга чейин эмнеге жетише турганыбызды эсептөө үчүн да колдонулат. Абал этиштери (know, be, have, own) менен Future Perfect Continuous эмес, Future Perfect колдонуңуз. Кыргызча мындай учурда көбүнчө «-ганыбызга … болот» дейбиз.
3Тануу, суроо жана ишенимдин аздыгы
Won't have бир иш белгиленген убакытка чейин бүтпөй турганын айтат. Will … have…? ал жөнүндө сурайт. Мүмкүн болгон, бирок анчалык ишенимсиз бүтүү үчүн may / might / could have + үчүнчү форма колдонуңуз.
4Future Perfect Continuous – келечектеги чекитке чейин канча убакыт
Келечектеги бир учурга жеткенде бир иш канча убакыттан бери уланып келе жатканын өлчөө үчүн will have been + -ing формасын колдонуңуз. Ага көбүнчө for + мезгил керек жана ал мааракелер жана маанилүү белестер үчүн көп колдонулат. Кыргызча «-ганыма … болот» деп айтабыз.
5Future Perfect Continuous – келечектеги абалды түшүндүрүү
Present Perfect Continuous сыяктуу эле (You're wet. Have you been swimming?, B1-01 караңыз), Future Perfect Continuous да узак иштин айынан келечектеги бир учурда адам өзүн кандай сезерин же кандай көрүнөрүн түшүндүрө алат.
Көп кездешкен каталар
Кыргыз тилдүүлөр үчүн тузактар
1. «-га чейин» (мөөнөт) → until. Кыргызча «жайга чейин бүтүрөм» жана «жайга чейин күтөм» бирдей «-га чейин» менен айтылат. Future Perfect дээрлик дайыма мөөнөт жөнүндө, ошондуктан бул жерде by керек.
2. «… жыл болот» → it жок, учур чак. Кыргызча мааракени «Майда мектебибиздин ачылганына элүү жыл болот» деп айтабыз: «болот» сөзүнүн алдында it сыяктуу сөз айтылбайт, ал эми мектептин турганы учур чак сыяктуу сезилет. Аны сөзмө-сөз которсоңуз, ээси жок жана чагы туура эмес сүйлөм чыгат. Англисчеде ээ керек жана will have + үчүнчү форма (for…) же it will be … since… колдонулат.
3. «Иштегениме он эки саат болот» → will work for twelve hours. Кыргызча Future Perfect Continuous формасы жок, ошондуктан көп окуучулар жөн эле will + этишти колдонушат. Бирок I will work for twelve hours «келечекте он эки саат иштейм» дегенди билдирет, «ошол учурга чейин он эки саат болот» дегенди эмес.
Чаташтырбаңыз
will be doing жана will have done – Future Continuous (B1-05) = ошол учурда дагы эле уланып жатат; Future Perfect = эчак бүтүп калган. Кыргызча «көрүп отурган болом» жана «көрүп бүткөн болом».
will do by жана will have done by – Экөө тең туура. Will do by Friday алдыга, бир ишке жана анын мөөнөтүнө карайт. Will have done by Friday жума күнүндө туруп, артка карайт: ошол убакта иш эчак бүткөн.
божомол үчүн Future Perfect – He'll have arrived by now келечек жөнүндө эмес, азыркы учур жөнүндө божомол («азыр жетип калгандыр»). Бул колдонуу C1-14 сабагында.
Жазылышы жана айтылышы
- will have оозеки кепте дээрлик дайыма кыскарат: I'll have finished /aɪl əv ˈfɪnɪʃt/. Жазууда дайыма will have же 'll have деп жазыңыз, эч качан 'll of эмес.
- won't have /wəʊnt əv/ (UK), /woʊnt əv/ (US): t көбүнчө дээрлик угулбайт. /w/ үчүн эриндерди томолоктоңуз, в деп айтпаңыз.
- been алсыз айтылат: will have been /wɪl əv bɪn/. have жана been сөздөрүн толук, басым менен айтпаңыз.
- Басым негизги этишке жана убакыт сөзүнө түшөт: By Friday I'll have finished. Кыргызча адат боюнча басымды сөздүн акыркы муунуна койбоңуз: FRIday, FINished.
- five years' time (көптүк сандагы ээлик) деп жазыңыз, бирок a year's time.
Алтын эреже
Келечектеги бир чекитке барып, артка караңыз: эчак бүткөн нерсе → will have done; ошол убакытка чейин канча убакыт → will have been doing (for…). By the time жана when сөздөрүнөн кийин келечек үчүн учур чак колдонуңуз. Эсиңизде болсун: мөөнөт маанисиндеги «-га чейин» = by.
Көнүгүүлөр
A. Түзүлүшү
Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз же тапшырманы аткарыңыз.
-
By next Monday, we (move) into the new flat.flat (UK) = apartment (US)
-
By May, she (play) the piano for three years.
-
By the time you get here, the film (start).
-
Тануу сүйлөм түзүңүз: By 5 p.m., they will have finished.
-
Суроо түзүңүз: she / finish / her exams / by July?
-
By the end of this year, I (read) fifty books.
B. Мааниси
Маанисине ылайык жоопту тандаңыз.
-
Туура жоопту тандаңыз: At 8 p.m. we … dinner, so call later.
-
Туура жоопту тандаңыз: Call me at 9 — we … dinner by then, so I'll be free.
-
Туура жоопту тандаңыз: By June, I Sam for ten years.
-
Кайсы сүйлөмдө ишеним азыраак?
C. Катаны табыңыз
Ар бир сүйлөмдө бир ката бар же сүйлөм туура. Оңдолгон сүйлөмдү жазыңыз же correct деп жазыңыз.
-
By the time she will get home, the kids will have gone to bed.
-
I'll have finished this essay until Thursday.
-
In June we'll have been owning this house for ten years.
-
By the end of the tour, the band will have played forty concerts.
D. Текстте
Кашаадагы этиштин туура формасын жазыңыз.
"Next Friday, Ruth retires. By then, she 15 (work) at this school for thirty-five years. In that time, she 16 (teach) more than four thousand students. She 17 (also / organise) twenty school trips by the end of this term! And she says that by the time we 18 (finish) this cake, she 19 (already / forget) all our bad jokes."
E. Сиздин кезегиңиз
Өзүңүз жөнүндө англисче жазыңыз.
-
Ушул жылдын аягына чейин эмнелерди бүтүрүп калаарыңыз жөнүндө эки сүйлөм жазыңыз.
-
Азыр жасап жаткан бир ишиңиз жөнүндө will have been + -ing менен бир сүйлөм жазыңыз.
-
Future Perfect менен кайра жазыңыз: "My six-month course starts in January."
F. Аралаш кайталоо
Мурунку сабактарды кайталаңыз.
-
B1-05 Future Continuous кыргызча: «Эртең ушул убакта … жаткан болом» This time tomorrow I (lie) on a beach.
-
B1-31 By, Until, During, For кыргызча: on time, in time жана in the end айырмасы We'll stay at the party … midnight.
-
A2-27 Zero жана First Conditional кыргызча: «-са» англисче, if, unless жана when I'll text you as soon as I (land).
Жооптор
A. Түзүлүшү
- will have moved
- will have been playing / will have played
- will have started
- By 5 p.m., they won't have finished.
- Will she have finished her exams by July?
- will have read
B. Мааниси
- will be having
- will have had
- will have known
- By then they might have finished.
C. Катаны табыңыз
- By the time she gets home, the kids will have gone to bed.
- I'll have finished this essay by Thursday.
- In June we'll have owned this house for ten years.
- ✓ By the end of the tour, the band will have played forty concerts.
D. Текстте
- will have been working / will have worked
- will have taught
- will also have organised / will have also organised
- finish / have finished
- will already have forgotten / will have already forgotten
E. Сиздин кезегиңиз
- By the end of this year, I'll have finished my first half-marathon. I'll have saved enough money for a new laptop.
- By September, I'll have been living in this city for five years.
- By July, I'll have finished it.
F. Аралаш кайталоо
- will be lying
- until
- land / have landed
