İngilizce Past Simple: Düzensiz Fiiller (Irregular Verbs), Did ve Didn't
Past Simple: Irregular Verbs, Did and Didn't
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda en sık kullanılan 40 düzensiz fiilin geçmiş halini (went, had, saw, took…) kullanabilecek, didn't ile olumsuz cümle ve Did…? ile soru kurabilecek, kısa cevap verebilecek ve geçmişle ilgili soru kelimeli sorular sorabileceksiniz (Where did you go?).
Temel Fikir
İngilizcedeki en sık kullanılan fiillerin çoğu geçmişte -ed almaz. Biçim değiştirir: go → went, see → saw, eat → ate. Bunlar irregular verbs'tür (düzensiz fiiller). Tek bir kuralları yoktur, ama birçoğu benzer şekilde değişen ailelere ayrılır. Onları gruplar halinde öğrenmek, uzun ve rastgele bir listeyi ezberlemekten çok daha kolaydır.
Şimdi iyi haber. Olumsuz cümlelerde ve sorularda düzensiz biçim kaybolur. Did kelimesini bir zaman damgası gibi düşünün. Bütün cümleye "GEÇMİŞ" damgasını vurur; bu yüzden ana fiilin artık geçmişi göstermesine gerek kalmaz. Ana fiil yalın haline döner: I went → I didn't go → Did you go?
Zaman damgası düzenli fiillerde de çalışır: I worked → I didn't work → Did you work? Yani her kişi ve neredeyse her fiil için tek bir yardımcı fiile (auxiliary) ihtiyacınız var: did.
Be farklıdır. Olumsuzunu ve sorusunu kendisi kurar: I wasn't…, Were you…? (bkz. A1-26). Can gibi modal fiiller de did kullanmaz.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede geçmiş zaman eki -di olumsuz cümlede de soruda da fiilin üstünde kalır: "gittim", "gitmedim", "gittin mi?". İngilizcede ise olumsuz cümlede ve soruda geçmişi did taşır; ana fiil yalın haline döner. Geçmiş bir cümlede yalnızca bir kez gösterilir.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| git-ti-m | I went. |
| git-me-di-m | I didn't go. |
| git-ti-n mi? | Did you go? |
| nereye git-ti-n? | Where did you go? |
| gör-me-di-m | I didn't see. |
| Evet, gör-dü-m. | Yes, I did. |
Türkçede "-di" eki her yerde fiilin üzerinde kaldığı için didn't went, Did you saw? demek çok doğal gelir. Kural basit: Cümlede did varsa, ana fiil yalın haldedir.
Yapı
Sık kullanılan 40 düzensiz fiil, aileler halinde
| Aile | Yalın hal → Geçmiş |
|---|---|
| 1. Değişmeyenler | put → put, cut → cut, cost → cost, let → let, read → read ("red" diye okunur) |
| 2. d → t ya da kısalan sesli + t | send → sent, spend → spent, leave → left, feel → felt, keep → kept, meet → met, lose → lost |
| 3. -ought / -aught | buy → bought, bring → brought, think → thought, teach → taught |
| 4. -ew | know → knew, grow → grew, fly → flew |
| 5a. Sesli → a (kısa ses, cat kelimesindeki gibi) | begin → began, drink → drank, swim → swam, run → ran |
| 5b. Sesli → a + e (day kelimesindeki ses) | give → gave, come → came |
| 6. Sesli → o | get → got, write → wrote, drive → drove, speak → spoke, tell → told |
| 7. Tek tek öğrenin | go → went, have → had, do → did, make → made, say → said, see → saw, take → took, eat → ate, find → found, hear → heard |
Be fiilinin geçmişi (was / were) A1-26'da.
Olumlu, olumsuz, soru
| Kalıp | Örnek | |
|---|---|---|
| Olumlu | özne + geçmiş hal | She went home. / She worked late. |
| Olumsuz | özne + didn't (did not) + yalın fiil | She didn't go home. / She didn't work late. |
| Soru | Did + özne + yalın fiil? | Did she go home? / Did she work late? |
Kısa cevaplar
| Soru | Evet | Hayır |
|---|---|---|
| Did you see the match? | Yes, I did. | No, I didn't. |
| Did they like the hotel? | Yes, they did. | No, they didn't. |
Soru kelimeli sorular (A1-16'daki sıra): soru kelimesi + did + özne + yalın fiil.
| Soru kelimesi | did | Özne | Yalın fiil |
|---|---|---|---|
| Where | did | you | go? |
| What | did | she | say? |
| When | did | they | arrive? |
Kullanımlar
1Olumlu cümlelerde düzensiz fiiller
Bitmiş eylemler için, tıpkı -ed alan düzenli fiillerde olduğu gibi, düzensiz geçmiş biçimi kullanın. Biçim her kişi için aynıdır.
2didn't + yalın fiil ile olumsuz
didn't + yalın fiil kullanın. Geçmişi didn't taşır, bu yüzden ana fiil değişmez.
3Evet/hayır soruları ve kısa cevaplar
Did + özne + yalın fiil kullanın. Kısa cevaplarda did / didn't kullanılır.
4Geçmişle ilgili soru kelimeli sorular
Soru kelimesini did'den önce koyun: soru kelimesi + did + özne + yalın fiil.
5Be fiili did kullanmaz
Be olumsuzunu ve sorusunu kendisi kurar: wasn't / weren't, Was…? / Were…? Bkz. A1-26.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. Geçmişi iki kez göstermek. Türkçede "gitmedim" ve "gördün mü?" kelimelerinde "-di" eki hep fiilin üstündedir. Bu yüzden İngilizcede de ana fiili geçmiş bırakmak çok doğal gelir. Ama did / didn't varsa geçmişi o taşır; ana fiil yalın olur.
2. Soru kelimeli soruda "did"i unutmak. Türkçede "Kaçta kalktın?" sorusunda kelime sırası değişmez ve yardımcı fiil yoktur. İngilizcede ise soru kelimesinden sonra did gelir.
3. Kısa cevapta fiili tekrar etmek. Türkçede "Tom seni aradı mı?" sorusuna "Evet, aradı" deriz. İngilizcede kısa cevapta ana fiil değil, did tekrar edilir.
4. Soruyu yalnızca tonlamayla sormak. Türkçede "Partiye gittin mi?" sorusunu kuran "mi" ekidir; kelime sırası değişmez. Bunu taklit ederek You went to the party? demek günlük konuşmada şaşkınlık bildiren bir soru olarak duyulabilir, ama normal soru Did ile kurulur.
Karıştırılmasın
Yardımcı fiil did ve ana fiil did — Did hem yardımcı fiil hem de ana fiil do'nun geçmişi olabilir; ikisi aynı cümlede bile görülebilir.
didn't + fiil ve wasn't/weren't + sıfat — Normal fiiller didn't kullanır; be ise wasn't / weren't.
Did you…? ve Have you ever…? — Did you see…? bitmiş bir zamanı sorar (dün, geçen hafta). Have you ever seen…? ise şimdiye kadarki bütün hayatınızı sorar; A2-16'da öğretilir.
Yazım ve Telaffuz
- Read (geçmiş) şimdiki haliyle aynı yazılır, ama /red/ okunur, red (kırmızı) kelimesi gibi: "red".
- Said /sed/ okunur — "sed"; paid ile değil, red ile kafiyelidir. Says de /sez/: "sez".
- Bought, brought, thought, taught birbiriyle kafiyelidir: /ɔːt/ (UK), /ɑːt/ ya da /ɔːt/ (US) — hepsi uzun bir "o" sesiyle biter: "bôt", "brôt", "thôt", "tôt" gibi. İngiliz İngilizcesinde sport ile de kafiyelidir. gh okunmaz.
- Gave ve came kelimelerinde day kelimesinin sesi vardır: /eɪ/ ("geyv", "keym"); began, drank, swam, ran kelimelerinde ise cat kelimesinin kısa sesi /æ/ vardır ("e" ile "a" arası).
- Ate /et/ ya da /eɪt/ (UK), /eɪt/ (US) okunur — "et" ya da "eyt".
- Didn't /ˈdɪdnt/ — iki hece, ikincisi çok kısa: "didnt". Hızlı konuşmada sondaki t zor duyulur.
- Did you çoğu zaman birleşir: /ˈdɪdʒu/ — "dicu" gibi: Did you see it?
- Knew, new gibi okunur: /njuː/ (UK), /nuː/ (US) — "nyu" ya da "nu". k okunmaz.
Altın Kural
Olumlu cümlede geçmiş biçimi kullanın (went, saw, worked). Olumsuz cümlede ve soruda didn't / Did + yalın fiil kullanın (didn't go, Did you see?) — geçmişi did taşır, ana fiil yalın kalır. Be olumsuzunu ve sorusunu did olmadan kendisi kurar.
Alıştırmalar
A. Yapı
Geçmiş biçimleri yazın ve cümleleri tamamlayın.
-
go fiilinin geçmişi:
-
buy fiilinin geçmişi:
-
write fiilinin geçmişi:
-
put fiilinin geçmişi:
-
I (not / see) him yesterday.
-
you (have) a good weekend?
-
Where you (go) last summer?
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: … at the meeting?
-
Doğru olanı seçin: What … yesterday?
-
Kısa cevabı tamamlayın: "Did they win?" "No, they ."
-
Doğru olanı seçin: I … well this morning.
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.
-
She didn't came to class.
-
Did you bought milk?
-
Where you went last night?
-
We ate at a lovely restaurant.
D. Bağlam İçinde
Diyaloğu tamamlayın. Parantez içindeki fiilleri past simple ile yazın.
Leo: Hi, Nina! 16 you have a good holiday?
Nina: Yes, I 17! We 18 (fly) to Greece and 19 (stay) on a small island.
Leo: What 20 you do there?
Nina: We swam every day and 21 (eat) fresh fish every evening. But we 22 (not / see) any dolphins!
E. Sıra Sende
-
Düzensiz fiillerle dün hakkında üç cümle yazın.
-
Bir arkadaşınıza son tatili hakkında sormak için iki soru yazın.
F. Karışık Tekrar
-
A1-27 İngilizce Past Simple (Geçmiş Zaman): Düzenli Fiiller ve -ed Eki Geçmiş halini yazın: study
-
A1-26 İngilizce Was ve Were Kullanımı: To Be Fiilinin Geçmiş Zamanı Doğru olanı seçin: … the shops open?
-
A1-13 İngilizce Present Simple Olumsuz ve Soru Cümleleri: Don't, Doesn't, Do, Does Doğru olanı seçin: … your brother like football?
Cevap anahtarı
A. Yapı
- went
- bought
- wrote
- put
- didn't see / did not see
- Did … have
- did … go
B. Anlam
- Were you
- did you do
- didn't / did not
- didn't feel
C. Hatayı Bul
- She didn't come to class.
- Did you buy milk?
- Where did you go last night?
- ✓ We ate at a lovely restaurant.
D. Bağlam İçinde
- Did
- did
- flew
- stayed
- did
- ate
- didn't see / did not see
E. Sıra Sende
- I got up at seven. I had coffee with my sister. I went to the gym.
- Where did you go? What did you eat?
F. Karışık Tekrar
- studied
- Were
- Does
