SlowingoDilbilgisi
A1 30 / 32

İngilizce Past Simple: Düzensiz Fiiller (Irregular Verbs), Did ve Didn't

Past Simple: Irregular Verbs, Did and Didn't

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda en sık kullanılan 40 düzensiz fiilin geçmiş halini (went, had, saw, took…) kullanabilecek, didn't ile olumsuz cümle ve Did…? ile soru kurabilecek, kısa cevap verebilecek ve geçmişle ilgili soru kelimeli sorular sorabileceksiniz (Where did you go?).

Temel Fikir

İngilizcedeki en sık kullanılan fiillerin çoğu geçmişte -ed almaz. Biçim değiştirir: go → went, see → saw, eat → ate. Bunlar irregular verbs'tür (düzensiz fiiller). Tek bir kuralları yoktur, ama birçoğu benzer şekilde değişen ailelere ayrılır. Onları gruplar halinde öğrenmek, uzun ve rastgele bir listeyi ezberlemekten çok daha kolaydır.

Şimdi iyi haber. Olumsuz cümlelerde ve sorularda düzensiz biçim kaybolur. Did kelimesini bir zaman damgası gibi düşünün. Bütün cümleye "GEÇMİŞ" damgasını vurur; bu yüzden ana fiilin artık geçmişi göstermesine gerek kalmaz. Ana fiil yalın haline döner: I went → I didn't go → Did you go?

Zaman damgası düzenli fiillerde de çalışır: I worked → I didn't work → Did you work? Yani her kişi ve neredeyse her fiil için tek bir yardımcı fiile (auxiliary) ihtiyacınız var: did.

Be farklıdır. Olumsuzunu ve sorusunu kendisi kurar: I wasn't…, Were you…? (bkz. A1-26). Can gibi modal fiiller de did kullanmaz.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Türkçede geçmiş zaman eki -di olumsuz cümlede de soruda da fiilin üstünde kalır: "gittim", "gitmedim", "gittin mi?". İngilizcede ise olumsuz cümlede ve soruda geçmişi did taşır; ana fiil yalın haline döner. Geçmiş bir cümlede yalnızca bir kez gösterilir.

Türkçeİngilizce
git-ti-mI went.
git-me-di-mI didn't go.
git-ti-n mi?Did you go?
nereye git-ti-n?Where did you go?
gör-me-di-mI didn't see.
Evet, gör-dü-m.Yes, I did.

Türkçede "-di" eki her yerde fiilin üzerinde kaldığı için didn't went, Did you saw? demek çok doğal gelir. Kural basit: Cümlede did varsa, ana fiil yalın haldedir.

Yapı

Sık kullanılan 40 düzensiz fiil, aileler halinde

AileYalın hal → Geçmiş
1. Değişmeyenlerput → put, cut → cut, cost → cost, let → let, read → read ("red" diye okunur)
2. d → t ya da kısalan sesli + tsend → sent, spend → spent, leave → left, feel → felt, keep → kept, meet → met, lose → lost
3. -ought / -aughtbuy → bought, bring → brought, think → thought, teach → taught
4. -ewknow → knew, grow → grew, fly → flew
5a. Sesli → a (kısa ses, cat kelimesindeki gibi)begin → began, drink → drank, swim → swam, run → ran
5b. Sesli → a + e (day kelimesindeki ses)give → gave, come → came
6. Sesli → oget → got, write → wrote, drive → drove, speak → spoke, tell → told
7. Tek tek öğreningo → went, have → had, do → did, make → made, say → said, see → saw, take → took, eat → ate, find → found, hear → heard

Be fiilinin geçmişi (was / were) A1-26'da.

Olumlu, olumsuz, soru

KalıpÖrnek
Olumluözne + geçmiş halShe went home. / She worked late.
Olumsuzözne + didn't (did not) + yalın fiilShe didn't go home. / She didn't work late.
SoruDid + özne + yalın fiil?Did she go home? / Did she work late?

Kısa cevaplar

SoruEvetHayır
Did you see the match?Yes, I did.No, I didn't.
Did they like the hotel?Yes, they did.No, they didn't.

Soru kelimeli sorular (A1-16'daki sıra): soru kelimesi + did + özne + yalın fiil.

Soru kelimesididÖzneYalın fiil
Wheredidyougo?
Whatdidshesay?
Whendidtheyarrive?

Kullanımlar

1Olumlu cümlelerde düzensiz fiiller

Bitmiş eylemler için, tıpkı -ed alan düzenli fiillerde olduğu gibi, düzensiz geçmiş biçimi kullanın. Biçim her kişi için aynıdır.

I went to bed early last night.
Dün gece erken yattım.
We had pizza for dinner.
Akşam yemeğinde pizza yedik.
have = yemek
She bought a new laptop last week.
Geçen hafta yeni bir dizüstü bilgisayar aldı.
They took the train to Edinburgh.
Edinburgh'a trenle gittiler.
I met my best friend at university.
En yakın arkadaşımla üniversitede tanıştım.
Last year the tickets cost forty pounds.
Geçen yıl biletler kırk sterlindi.
cost değişmez

2didn't + yalın fiil ile olumsuz

didn't + yalın fiil kullanın. Geçmişi didn't taşır, bu yüzden ana fiil değişmez.

I didn't sleep well.
İyi uyumadım.
He didn't come to the party.
Partiye gelmedi.
We didn't have time for breakfast.
Kahvaltıya vaktimiz olmadı.
She didn't know the answer.
Cevabı bilmiyordu.
know bir durum fiili

3Evet/hayır soruları ve kısa cevaplar

Did + özne + yalın fiil kullanın. Kısa cevaplarda did / didn't kullanılır.

Did you see the news this morning?
Bu sabah haberleri gördün mü?
Did she get the job?
İşi aldı mı?
Yes, she did!
Evet, aldı!
"Did you lock the door?" "No, I didn't. Sorry!"
"Kapıyı kilitledin mi?" "Hayır, kilitlemedim. Özür dilerim!"
Did they enjoy the concert?
Konser hoşlarına gitti mi?

4Geçmişle ilgili soru kelimeli sorular

Soru kelimesini did'den önce koyun: soru kelimesi + did + özne + yalın fiil.

Where did you go on holiday?
Tatilde nereye gittin?
What did you have for lunch?
Öğle yemeğinde ne yedin?
How did you find this café?
Bu kafeyi nasıl buldun?
Why did he leave so early?
Neden o kadar erken çıktı?
Who did you meet at the conference?
Konferansta kiminle tanıştın?

5Be fiili did kullanmaz

Be olumsuzunu ve sorusunu kendisi kurar: wasn't / weren't, Was…? / Were…? Bkz. A1-26.

Were you at home last night?
Dün gece evde miydin?
"Did you be…?" değil
I wasn't hungry. I didn't eat dinner.
Aç değildim. Akşam yemeği yemedim.
önce be, sonra başka bir fiil
How was the film? Did you like it?
Film nasıldı? Beğendin mi?

Sık Yapılan Hatalar

❌I didn't went to work.
✅I didn't go to work.
didn't'tan sonra yalın fiil gelir.
❌Did you saw the film?
✅Did you see the film?
did'den sonra yalın fiil gelir.
❌Where you went?
✅Where did you go?
Nesneyi soran geçmiş zaman sorularında did gerekir. (Who called? gibi özneyi soran sorular A2-33'te.)
❌She goed home.
✅She went home.
go düzensizdir.
❌He buyed a car.
✅He bought a car.
buy düzensizdir.
❌Did you be tired?
✅Were you tired?
be fiili did kullanmaz.
❌I didn't was there.
✅I wasn't there.
be olumsuzunu kendisi kurar.
❌"Did you like it?" "Yes, I liked."
✅"Yes, I did."
Kısa cevapta did kullanılır.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. Geçmişi iki kez göstermek. Türkçede "gitmedim" ve "gördün mü?" kelimelerinde "-di" eki hep fiilin üstündedir. Bu yüzden İngilizcede de ana fiili geçmiş bırakmak çok doğal gelir. Ama did / didn't varsa geçmişi o taşır; ana fiil yalın olur.

❌I didn't went to work.
✅I didn't go to work.
❌Did you saw the film?
✅Did you see the film?

2. Soru kelimeli soruda "did"i unutmak. Türkçede "Kaçta kalktın?" sorusunda kelime sırası değişmez ve yardımcı fiil yoktur. İngilizcede ise soru kelimesinden sonra did gelir.

❌What time you got up?
✅What time did you get up?
❌What you had for lunch?
✅What did you have for lunch?

3. Kısa cevapta fiili tekrar etmek. Türkçede "Tom seni aradı mı?" sorusuna "Evet, aradı" deriz. İngilizcede kısa cevapta ana fiil değil, did tekrar edilir.

❌"Did Tom call you?" "Yes, he called."
✅"Yes, he did."

4. Soruyu yalnızca tonlamayla sormak. Türkçede "Partiye gittin mi?" sorusunu kuran "mi" ekidir; kelime sırası değişmez. Bunu taklit ederek You went to the party? demek günlük konuşmada şaşkınlık bildiren bir soru olarak duyulabilir, ama normal soru Did ile kurulur.

⚠️You went to the party?
✅Did you go to the party?
Yalnızca şaşırdığınızda ya da duyduğunuzu doğrularken doğal.

Karıştırılmasın

Yardımcı fiil did ve ana fiil did — Did hem yardımcı fiil hem de ana fiil do'nun geçmişi olabilir; ikisi aynı cümlede bile görülebilir.

What did you do last weekend?
Geçen hafta sonu ne yaptın?
yardımcı did + ana fiil do
I did my homework.
Ödevimi yaptım.
ana fiil did

didn't + fiil ve wasn't/weren't + sıfat — Normal fiiller didn't kullanır; be ise wasn't / weren't.

I didn't feel well.
Kendimi iyi hissetmedim.
feel normal bir fiil → didn't
I wasn't well.
İyi değildim.
be + sıfat

Did you…? ve Have you ever…? — Did you see…? bitmiş bir zamanı sorar (dün, geçen hafta). Have you ever seen…? ise şimdiye kadarki bütün hayatınızı sorar; A2-16'da öğretilir.

Did you see the match last night?
Dün geceki maçı izledin mi?
bitmiş zaman
Have you ever seen a live match?
Hiç canlı bir maç izledin mi (şimdiye kadar)?
hayat deneyimi: bkz. A2-16

Yazım ve Telaffuz

  • Read (geçmiş) şimdiki haliyle aynı yazılır, ama /red/ okunur, red (kırmızı) kelimesi gibi: "red".
  • Said /sed/ okunur — "sed"; paid ile değil, red ile kafiyelidir. Says de /sez/: "sez".
  • Bought, brought, thought, taught birbiriyle kafiyelidir: /ɔːt/ (UK), /ɑːt/ ya da /ɔːt/ (US) — hepsi uzun bir "o" sesiyle biter: "bôt", "brôt", "thôt", "tôt" gibi. İngiliz İngilizcesinde sport ile de kafiyelidir. gh okunmaz.
  • Gave ve came kelimelerinde day kelimesinin sesi vardır: /eɪ/ ("geyv", "keym"); began, drank, swam, ran kelimelerinde ise cat kelimesinin kısa sesi /æ/ vardır ("e" ile "a" arası).
  • Ate /et/ ya da /eɪt/ (UK), /eɪt/ (US) okunur — "et" ya da "eyt".
  • Didn't /ˈdɪdnt/ — iki hece, ikincisi çok kısa: "didnt". Hızlı konuşmada sondaki t zor duyulur.
  • Did you çoğu zaman birleşir: /ˈdɪdʒu/ — "dicu" gibi: Did you see it?
  • Knew, new gibi okunur: /njuː/ (UK), /nuː/ (US) — "nyu" ya da "nu". k okunmaz.

Altın Kural

Olumlu cümlede geçmiş biçimi kullanın (went, saw, worked). Olumsuz cümlede ve soruda didn't / Did + yalın fiil kullanın (didn't go, Did you see?) — geçmişi did taşır, ana fiil yalın kalır. Be olumsuzunu ve sorusunu did olmadan kendisi kurar.

Alıştırmalar

A. Yapı

Geçmiş biçimleri yazın ve cümleleri tamamlayın.

  1. go fiilinin geçmişi:
  2. buy fiilinin geçmişi:
  3. write fiilinin geçmişi:
  4. put fiilinin geçmişi:
  5. I (not / see) him yesterday.
  6. you (have) a good weekend?
  7. Where you (go) last summer?

B. Anlam

Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.

  1. Doğru olanı seçin: … at the meeting?
  2. Doğru olanı seçin: What … yesterday?
  3. Kısa cevabı tamamlayın: "Did they win?" "No, they ."
  4. Doğru olanı seçin: I … well this morning.

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. She didn't came to class.
  2. Did you bought milk?
  3. Where you went last night?
  4. We ate at a lovely restaurant.

D. Bağlam İçinde

Diyaloğu tamamlayın. Parantez içindeki fiilleri past simple ile yazın.

Tatilden sonra
Leo: Hi, Nina! 16 you have a good holiday?
Nina: Yes, I 17! We 18 (fly) to Greece and 19 (stay) on a small island.
Leo: What 20 you do there?
Nina: We swam every day and 21 (eat) fresh fish every evening. But we 22 (not / see) any dolphins!

E. Sıra Sende

  1. Düzensiz fiillerle dün hakkında üç cümle yazın.
  2. Bir arkadaşınıza son tatili hakkında sormak için iki soru yazın.

F. Karışık Tekrar

  1. A1-27 İngilizce Past Simple (Geçmiş Zaman): Düzenli Fiiller ve -ed Eki
    Geçmiş halini yazın: study
  2. A1-26 İngilizce Was ve Were Kullanımı: To Be Fiilinin Geçmiş Zamanı
    Doğru olanı seçin: … the shops open?
  3. A1-13 İngilizce Present Simple Olumsuz ve Soru Cümleleri: Don't, Doesn't, Do, Does
    Doğru olanı seçin: … your brother like football?
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. went
  2. bought
  3. wrote
  4. put
  5. didn't see / did not see
  6. Did … have
  7. did … go

B. Anlam

  1. Were you
  2. did you do
  3. didn't / did not
  4. didn't feel

C. Hatayı Bul

  1. She didn't come to class.
  2. Did you buy milk?
  3. Where did you go last night?
  4. ✓ We ate at a lovely restaurant.

D. Bağlam İçinde

  1. Did
  2. did
  3. flew
  4. stayed
  5. did
  6. ate
  7. didn't see / did not see

E. Sıra Sende

  1. I got up at seven. I had coffee with my sister. I went to the gym.
  2. Where did you go? What did you eat?

F. Karışık Tekrar

  1. studied
  2. Were
  3. Does
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play