SlowingoDilbilgisi
A2 20 / 38

Present Perfect mi, Past Simple mı? İngilizcede İki Geçmiş Zamanın Farkı

Present Perfect or Past Simple?

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda present perfect (şimdiye kadarki zaman: I've been to Mexico) ile past simple (-dı'lı geçmiş zaman: I went to Mexico last summer) arasında seçim yapabileceksiniz. Seçimi zamana bakarak yapacaksınız: zaman hâlâ açık mı, yoksa bitti mi? Ayrıca bir deneyimden onun ayrıntılarına geçmeyi öğreneceksiniz.

Temel Fikir

İki zaman da geçmişten söz eder. Fark, düşündüğünüz zaman dilimindedir.

Türkçede geçmiş için çoğu zaman tek bir ek kullanırız: -dı. "Dün üç kahve içtim" de deriz, "Bugün üç kahve içtim" de. İngilizce ise burada bir ayrım yapar.

A1-27 dersindeki kapalı kapıyı hatırlıyor musunuz? Bitmiş bir zaman, kapalı bir kapının arkasındadır. Şimdi üzerinde tabela olan bir dükkân kapısı düşünün. Past simple'da tabelada KAPALI yazar. Zaman bitmiştir: yesterday, last year, in 2010, two days ago. O zamanın içinde artık hiçbir şey olamaz. I drank three coffees yesterday.

Present perfect'te tabelada AÇIK yazar. Zaman dilimi hâlâ sürüyor: today, this week, so far, in my life. Daha başka şeyler de olabilir. I've drunk three coffees today. Gün henüz bitmedi.

Seçmeden önce kendinize sorun: Zaman bitti mi? When (ne zaman) diyorsanız ya da soruyorsanız, kapı kapalıdır: past simple. Zaman hâlâ açıksa ya da şimdiye kadarki bütün hayatınızı düşünüyorsanız, doğal seçim present perfect'tir. Ama iki kişinin de bildiği belli bir geçmiş olaydan söz ediyorsanız, zaman ifadesi olmasa da past simple kullanın: Nice jacket! Where did you buy it?

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Türkçede iki durumda da aynı ek, yani -dı kullanılır. İngilizcede ise zaman açıksa ya da bir hayat deneyimi söz konusuysa have/has + fiilin 3. hali, zaman bittiyse fiilin 2. hali gelir.

Türkçeİngilizce
Bugün üç kahve iç-ti-m.I've drunk three coffees today.
Dün üç kahve iç-ti-m.I drank three coffees yesterday.
Hiç Roma'ya git-ti-n mi?Have you ever been to Rome?
Ne zaman gel-di-n?When did you arrive?
İlk defa kar gör-üyor-um.This is the first time I've seen snow.

Türkçede "-dı" ekine bakarak zamanı seçemezsiniz. İngilizcede karar veren şey ek değil, zamanın kendisidir: bitti mi, bitmedi mi? Son satıra da dikkat edin: Türkçede şimdiki zaman kullandığımız "ilk defa" cümlesinde İngilizce present perfect ister.

Yapı

Zaman ifadeleri: açık mı, kapalı mı?

Present perfect: zaman hâlâ açık ya da şimdiye kadarki hayatPast simple: bitmiş zaman
today, this week, this month, this yearyesterday, last week, last month, last year
this morning (hâlâ sabah)this morning (artık öğleden sonra)
ever, never (şimdiye kadarki hayatta), so far, up to nowin 2010, at three o'clock, two days ago
zaman ifadesi yok: hayattaki bir deneyimzaman ifadesi yok: ikimizin de bildiği belli bir olay (Where did you buy it?)
recently (past simple ile de olur: I recently moved)when I was a child, When…? What time…?

Aynı olay, iki farklı zaman

Present perfectPast simple
I've been to Mexico. (deneyim, zaman yok)I went to Mexico last summer. (bitmiş bir zaman)
She's written two books so far. (zaman hâlâ açık)She wrote her first book in 2015. (bitmiş)
Have you seen Tom this week?Did you see Tom last week?

Sohbette sık görülen düzen: Önce present perfect ile deneyimi söyleyin, sonra ayrıntılar için past simple'a geçin. "Have you ever been to Rome?" "Yes, I went there in 2019. It was beautiful."

Kullanımlar

1Açık zaman ve bitmiş zaman

Bitmemiş zaman dilimleriyle (today, this week, this year, so far) present perfect kullanılır. Bitmiş zamanlarla (yesterday, last year, in 2015, ago) past simple kullanılır.

I've drunk three coffees today.
Bugün üç kahve içtim.
gün henüz bitmedi
I drank three coffees yesterday.
Dün üç kahve içtim.
dün bitti
Have you seen Tom this week?
Bu hafta Tom'u gördün mü?
hafta henüz bitmedi
Did you see Tom last week?
Geçen hafta Tom'u gördün mü?
geçen hafta bitti
She's written two books so far.
Şimdiye kadar iki kitap yazdı.
yazmaya devam ediyor
She wrote her first book in 2015.
İlk kitabını 2015'te yazdı.

2Deneyim ve belli bir geçmiş olay

Hayatınızdaki bir deneyimi zaman vermeden anlatırken present perfect kullanılır. Belli bir olayın ayrıntısını verdiğiniz ya da sorduğunuz anda (ne zaman, nerede, kiminle, nasıldı) past simple'a geçersiniz.

I've been to Mexico twice.
Hayatımda iki kez Meksika'ya gittim.
deneyim, zaman yok
I went to Mexico last summer.
Geçen yaz Meksika'ya gittim.
bitmiş bir zaman
"Have you ever been to Rome?" "Yes, I went there in 2019."
"Hiç Roma'ya gittin mi?" "Evet, 2019'da gittim."
deneyimden ayrıntıya geçiş
"Have you seen the new exhibition?" "Yes, I saw it on Saturday. It was great."
"Yeni sergiyi gördün mü?" "Evet, cumartesi gördüm. Harikaydı."
I've met her parents. I met them at her birthday party.
Annesiyle babasıyla tanıştım. Onlarla doğum günü partisinde tanıştım.
ilk cümle deneyim, ikincisi ayrıntı (nerede)

3Ever, never, "the first time", "the best… I've ever"

Bütün hayatınızla ilgili sorularda (Have you ever…? "Hiç … mı?") ve şimdiye kadarki hayatınızla ilgili cümlelerde (I've never… "Hiç … madım") present perfect kullanılır. (Bitmiş bir dönem için never past simple ile de gelebilir: I never saw him again.) It's the first time… kalıbından sonra ve superlative (en üstünlük) yapısından sonra da present perfect gelir: the best / the worst … I've ever…. Bunları kalıp olarak öğrenin.

Have you ever ridden a horse?
Hiç ata bindin mi?
I've never eaten octopus.
Hayatımda hiç ahtapot yemedim.
This is the first time I've flown alone.
İlk defa tek başıma uçuyorum.
Türkçede şimdiki zaman, İngilizcede present perfect
It's the best pizza I've ever had.
Bu, hayatımda yediğim en güzel pizza.
superlative için bkz. A2-07
That was the worst film I've ever seen.
Bu, şimdiye kadar izlediğim en kötü filmdi.
film bitti, ama "ever" bütün hayatım demek

4"Ne zaman?" soruları → past simple

When…? (Ne zaman?) ya da What time…? (Saat kaçta?) ile başlayan bir soru, bitmiş bir zamanı sorar. Bu yüzden normalde past simple kullanılır. Sohbet present perfect ile başlamış olsa bile böyledir.

When did you arrive?
Ne zaman geldin?
What time did the meeting start?
Toplantı saat kaçta başladı?
"I've lost my phone." "Oh no! When did you last have it?"
"Telefonumu kaybettim." "Eyvah! En son ne zaman sendeydi?"

5Aynı olay: ne değişiyor?

Birçok olay iki zamanla da anlatılabilir. Seçtiğiniz zaman, olaya nasıl baktığınızı gösterir. Present perfect: şimdiki sonuç ya da hâlâ açık zaman. Past simple: zamanı belli, bitmiş bir hikâye.

I've broken my leg.
Bacağımı kırdım.
sonuç şu an: bacağım kırık, iyi yürüyemiyorum
I broke my leg in 2018.
2018'de bacağımı kırdım.
zamanı belli, bitmiş bir olay
Have you had lunch?
Öğle yemeği yedin mi?
şu an öğle vakti, konu hâlâ güncel
Did you have lunch with Sam?
Sam'le öğle yemeği yedin mi?
bitmiş bir olay, ayrıntı soruluyor
Nice jacket! Where did you buy it?
Ceketin çok güzel! Nereden aldın?
ikimizin de bildiği belli bir olay: zaman ifadesi yok ama past simple
Have you spoken to Ana this morning?
Bu sabah Ana'yla konuştun mu?
saat 11'de soruluyor: sabah henüz bitmedi
Did you speak to Ana this morning?
Bu sabah Ana'yla konuştun mu?
saat 16'da soruluyor: sabah bitti

Amerikan İngilizcesinde bazı present perfect durumlarında past simple de yaygındır (Did you eat yet?, Did you ever see it?). Bkz. A2-17. Ama bitmiş zaman ifadeleriyle (yesterday, last year, ago) hem İngiliz hem Amerikan İngilizcesinde sadece past simple kullanılır.

Sık Yapılan Hatalar

❌I have seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.
Bitmiş bir zaman (yesterday) past simple ister.
❌When have you arrived?
✅When did you arrive?
When…? bitmiş bir zamanı sorar: past simple.
❌I have met her in 2015.
✅I met her in 2015.
Geçmişteki bir yıl bitmiş bir zamandır.
❌I've been to Paris two years ago.
✅I went to Paris two years ago.
ago hiçbir zaman present perfect ile kullanılmaz.
❌"Have you been to Berlin?" "Yes, I've been there in May."
✅"Yes, I went there in May."
Zamanı verdiğiniz anda past simple'a geçin.
❌This is the first time I see snow.
✅This is the first time I've seen snow.
It's the first time + present perfect.
❌Yesterday I've finished my essay.
✅Yesterday I finished my essay.
yesterday = bitmiş zaman.

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. Her "-dı" ekini past simple ile çevirmek. Türkçede present perfect diye ayrı bir zaman yoktur. "Hiç Paris'e gittin mi?", "Bu kitabı üç kez okudum", "Hiç at bindin mi?" cümlelerinin hepsinde "-dı" vardır. Ama bunlar zaman belirtilmemiş hayat deneyimleridir. İngilizcede doğal ve güvenli seçim present perfect'tir. ("Did you ever go to Paris?" Amerikan İngilizcesinde de duyulur, ama siz present perfect'i kullanın.)

⚠️I read this book three times. (hayatımda)
✅I've read this book three times.
Yanlış değil, ama zaman belirtilmemiş bir deneyim için doğal seçim present perfect.

2. Tersini yapmak: present perfect'i her yerde kullanmak. Present perfect'i yeni öğrenen birçok öğrenci onu bitmiş zamanlarla da kullanır. "Dün", "geçen hafta", "2015'te" ve "iki yıl önce" (ago) kapalı zamanlardır; her zaman past simple isterler.

❌I have seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.
❌I've been to Paris two years ago.
✅I went to Paris two years ago.

3. "Bugün kaçta kalktın?" sorusunu present perfect ile kurmak. Türkçedeki "kalktın" ve "bugün" bazen akla present perfect getirir. Ama When ve What time bitmiş bir zamanı sorar.

❌What time have you got up today?
✅What time did you get up today?

4. "İlk defa … görüyorum" cümlesini şimdiki zamanla çevirmek. Türkçede "İlk defa İstanbul'a geliyoruz" deriz; şimdiki zaman kullanırız. İngilizcede ise It's / This is the first time kalıbından sonra present perfect gelir.

❌It's the first time we come to Istanbul.
✅It's the first time we've been to Istanbul.

5. Ayrıntıya geçince present perfect'te kalmak. Türkçede soru da cevap da "-dı" ile kurulduğu için cevapta zamanı değiştirmek akla gelmez. Ama cevap bir zaman veriyorsa past simple'a geçmek gerekir.

❌"Have you met her parents?" "Yes, I've met them at Christmas."
✅"Yes, I met them at Christmas."

Karıştırılmasın

this morning: açık mı, kapalı mı? — Aynı kelimeler açık zaman da olabilir, bitmiş zaman da. Bu, ne zaman konuştuğunuza bağlıdır.

I've had two meetings this morning.
Bu sabah iki toplantım oldu.
saat 11'de: sabah hâlâ açık
I had two meetings this morning.
Bu sabah iki toplantım oldu.
saat 16'da: sabah bitti

ever / never ve geçmişteki bir zaman — Have you ever…? ve I've never… cümlelerinde zaman dilimi, şimdiye kadarki bütün hayatınızdır. Bitmiş bir zaman ifadesi bu dilimi keser. Dönem bittiyse never past simple ile de gelebilir.

I've never been to Asia.
Hayatımda hiç Asya'ya gitmedim.
şimdiye kadarki hayatım
I didn't go to Asia last year.
Geçen yıl Asya'ya gitmedim.
sadece geçen yıl, o da bitti
I met him once, but I never saw him again.
Onunla bir kez tanıştım ama onu bir daha hiç görmedim.
bitmiş bir dönem: never + past simple

How long…? ile present perfect — Hâlâ devam eden bir durum için (How long have you lived here? "Ne zamandır burada yaşıyorsun?") bkz. A2-18. Bir haber verip sonra ayrıntılara geçmek için bkz. A2-17.

Yazım ve Telaffuz

  • Hızlı konuşmada I've worked /aɪv wɜːkt/ ("ayv wörkt") ile I worked /aɪ wɜːkt/ ("ay wörkt") birbirine çok benzer. Çoğu zaman tek fark küçük /v/ sesidir. Bu sese ve zaman ifadelerine kulak verin.
  • Düzenli fiillerde fiilin 2. hali (past simple) ile 3. hali (past participle) aynıdır (worked – worked). Bu yüzden zamanı yardımcı fiil have/has gösterir. Düzensiz fiillerde haller çoğu zaman farklıdır: saw – seen, went – gone/been, ate – eaten.
  • ago kelimesinde vurgu ikinci hecededir: "ı-GOU" gibi. /əˈɡəʊ/ (UK), /əˈɡoʊ/ (US).
  • ever "EV-ır" gibi okunur: /ˈevə/ (UK), /ˈevər/ (US). Have you ever…? sorularında vurgulu söylenir.

Altın Kural

Bitmiş bir zaman, when (ne zaman) sorusu ya da belli bir geçmiş olay → past simple. Hâlâ açık bir zaman ya da şimdiye kadarki hayatınızdaki bir deneyim (zaman verilmeden) → present perfect. Ayrıntıya (ne zaman, nerede, nasıl) geçtiğiniz anda past simple'a dönün. Türkçedeki "-dı" eki size yol göstermez; zamana bakın.

Alıştırmalar

A. Yapı

Parantez içindeki fiili doğru zamanda yazın. Bu alıştırmada İngiliz İngilizcesi biçimlerini kullanın (bkz. A2-17, Kullanım 6).

  1. I (see) this film before.
  2. I (see) this film last week.
  3. you (go) out last night?
  4. She (not / call) me today.
  5. We (move) here in 2019.
  6. This is the first time I (eat) Thai food.

B. Anlam

Doğru olanı seçin. İngiliz İngilizcesi biçimlerini kullanın (bkz. A2-17, Kullanım 6).

  1. Doğru olanı seçin: … three emails so far today.
  2. Doğru olanı seçin: … my phone on holiday last year, but a waiter found it.
  3. Saat 16:00. Doğru olanı seçin: … the bank this morning?
  4. Doğru olanı seçin: How many countries … in your life?
  5. Doğru olanı seçin: your new job?

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın.

  1. I've visited my grandparents last weekend.
  2. Have you ever eaten snails?
  3. "Have you been to Berlin?" "Yes, I've been there in May."
  4. When have you bought that jacket?

D. Bağlam İçinde

Diyaloğu parantez içindeki fiillerle tamamlayın. İngiliz İngilizcesi biçimlerini kullanın (bkz. A2-17, Kullanım 6).

Uzun zaman sonra karşılaşma
Lucy: Hi Ben! I 16 (not / see) you for ages!
Ben: I know! I 17 (be) really busy this month. I 18 (start) a new job three weeks ago.
Lucy: Great! 19 you (meet) many people there yet?
Ben: Yes, a few. And I 20 (go) to the office party last Friday.
Lucy: Oh, nice! 21 you (enjoy) it?

E. Sıra Sende

  1. Hayatınızdaki bir deneyimi yazın. Sonra past simple ile iki ayrıntı ekleyin.
  2. Bugünle ilgili iki cümle, dünle ilgili bir cümle yazın.

F. Karışık Tekrar

  1. A2-18 İngilizce Present Perfect ile For ve Since Kullanımı: -dır ve -den beri
    I've known Ali ten years.
  2. A2-17 İngilizce Present Perfect ile Just, Already ve Yet Kullanımı
    already kelimesini doğru yere koyun: I've told you.
  3. A2-02 İngilizce Past Simple ve Past Continuous Farkı: When, While, During ve For
    I (cook) dinner when you called, so I didn't answer the phone.
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. 've seen / have seen
  2. saw
  3. Did … go
  4. hasn't called / has not called
  5. moved
  6. 've eaten / have eaten

B. Anlam

  1. I've written
  2. I lost
  3. Did you call
  4. have you visited
  5. When did you start

C. Hatayı Bul

  1. I visited my grandparents last weekend.
  2. ✓ Have you ever eaten snails?
  3. Yes, I went there in May. / Yes, I was there in May.
  4. When did you buy that jacket?

D. Bağlam İçinde

  1. haven't seen / have not seen
  2. 've been / have been
  3. started
  4. Have … met
  5. went
  6. Did … enjoy

E. Sıra Sende

  1. I've been to Morocco. I went there in 2021 with my sister, and we loved the food.
  2. I've had two coffees today. I haven't checked my emails yet. Yesterday I worked from home.

F. Karışık Tekrar

  1. for
  2. I've already told you. / I've told you already.
  3. was cooking
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play