İngilizce Present Perfect ile Just, Already ve Yet Kullanımı
Present Perfect: Just, Already, Yet
Bu sayfada
Hedef
Bu dersin sonunda şimdi önemli olan geçmiş eylemlerden söz edebilecek (I've lost my keys), haber verebilecek ve just, already ve yet kelimelerini cümlede doğru yere koyabileceksiniz.
Temel Fikir
Bugünkü yapılacaklar listenizi düşünün. Bazı işlerin yanında bir tik var, bazılarının yanında yok. Listeye bakarken her işi ne zaman yaptığınızı sormazsınız. Şunu sorarsınız: Şu an ne bitti, ne bitmedi?
Bu dersteki present perfect'in (şimdiye kadarki zaman) işi budur. Geçmişteki bir eyleme şimdiden bakar, çünkü sonucu şu an buradadır: I've lost my keys (bu yüzden içeri giremiyorum). She's broken her arm (bu yüzden tenis oynayamıyor).
Üç küçük kelime listedeki tikleri anlatır. Just taze bir tiktir: bir an önce oldu. Already erken gelen ya da şimdiden önce atılmış bir tiktir: I've already paid. Yet henüz tiki olmayan, ama tik beklediğimiz bir iştir: I haven't called her yet. Liste şimdiyle ilgilidir, bu yüzden fiil de şimdiyle ilgilidir: have/has + fiilin 3. hali.
Türkçe ve İngilizce Yan Yana
Türkçede bu cümleleri çoğunlukla -dı ekiyle kurarız; haberlerde ise sık sık -mış kullanırız. "Az önce", "zaten" ve "henüz" gibi kelimeler de cümlede oldukça serbesttir. İngilizcede ise fiil have/has + 3. hal olur ve üç kelimenin sabit bir yeri vardır.
| Türkçe | İngilizce |
|---|---|
| Anahtarlarımı kaybet-ti-m. | I've lost my keys. |
| Mesajını az önce gör-dü-m. | I've just seen your message. — just ortada |
| Ben zaten ye-di-m. | I've already eaten. — already ortada |
| Henüz karar ver-me-di-m. | I haven't decided yet. — yet sonda |
| Kargo geldi mi? | Has the parcel arrived yet? |
| Maria doğur-muş! | Maria has had her baby! |
Türkçede "henüz" cümlenin başında ya da ortasında durabilir; İngilizcede yet neredeyse her zaman cümlenin sonuna gider. "Az önce" ise İngilizcede just olur ve have/has ile 3. halin arasına girer.
Yapı
Present perfect (A2-16 dersinin tekrarı)
| Özne | have / has | 3. hal |
|---|---|---|
| I / you / we / they | have ('ve) | finished. |
| he / she / it | has ('s) | finished. |
| olumsuz | haven't / hasn't | finished. |
| soru | Have you / Has she… | finished? |
She's finished her homework cümlesinde 's = has'tir: bunu, bir eylem bildiren ve burada bir nesne alan 3. hal gösterir. (Bazı 3. haller be'den sonra sıfat da olabilir: It's broken = it is — bkz. A2-16.)
Just, already, yet: anlam ve yer
| Kelime | Anlam | Cümle türü | Yeri | Örnek |
|---|---|---|---|---|
| just | az önce, yeni | çoğunlukla olumlu | have/has ile 3. hal arasında | I've just finished. |
| already | zaten, çoktan; beklenenden erken | olumlu ve soru | have/has ile 3. hal arasında ya da sonda | She's already left. / She's left already. |
| yet | henüz, şimdiye kadar (ama olmasını bekliyoruz) | olumsuz ve soru | cümlenin sonunda | I haven't eaten yet. / Have you eaten yet? |
Yet ile kısa cevap: "Is it ready?" "Not yet." (Henüz değil.)
Kullanımlar
1Sonucu şimdi olan geçmiş bir eylem
Geçmişteki bir eylemin sonucu şu an önemliyse present perfect kullanın. Ne zaman olduğunu söylemeyiz; önemli olan sonuçtur.
2Just = az önce
Just kelimesini have/has ile 3. hal arasına koyun. Eylemin çok yeni olduğunu gösterir.
3Already = zaten, çoktan; beklenenden erken
Already genellikle have/has ile 3. hal arasına gelir. Konuşmada cümlenin sonunda da olabilir. Soruda çoğu zaman şaşkınlık gösterir: bu kadar çabuk mu?
4Yet = henüz, ama bekliyoruz
Yet kelimesini olumsuz cümlelerde ve sorularda kullanın. Genellikle cümlenin sonuna, nesneden sonra gelir. Yet ile kurulan olumsuz cümle "şimdi değil, ama muhtemelen sonra" demektir.
5Haber vermek
Taze haberleri çoğu zaman present perfect ile veririz, çünkü haber yeni ve şu an önemlidir. Ayrıntı eklediğimizde (ne zaman, nerede, nasıl) genellikle past simple'a (-dı'lı geçmiş zaman) geçeriz — bkz. A2-19.
6Amerikan İngilizcesi: just, already ve yet ile past simple
Amerikan İngilizcesinde just, already ve yet ile past simple çok yaygındır. İki biçim de doğrudur. İngiliz İngilizcesi genellikle present perfect'i tercih eder. Bu kursta present perfect'i çalışıyoruz.
Sık Yapılan Hatalar
Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
1. "Henüz" kelimesini Türkçedeki yerine koymak. Türkçede "henüz" fiilden önce gelir: "Henüz okumadım", "Mesajını henüz okudun mu?" İngilizcede yet cümlenin sonuna, nesneden sonra gider.
2. "Az önce" gibi "just" kelimesini başa ya da sona koymak. Türkçede "az önce" cümlede serbestçe dolaşır: "Film az önce başladı", "Başladı az önce". İngilizcede just yalnızca have/has ile 3. halin arasında durur.
3. "Daha dün" için "just" kullanmak. Türkçede "Onu daha dün gördüm" deriz. Bunu just ile çevirince bitmiş bir zaman ifadesi present perfect ile birleşir. Yesterday gibi bir zaman varsa past simple gerekir.
4. "Daha bitirmedim" için "already" kullanmak. Türkçedeki "daha" ve "zaten" kelimeleri kafa karıştırabilir. Olumsuz cümlede "henüz, daha" anlamını yet verir; already olumsuz cümlede neredeyse hiç kullanılmaz.
Karıştırılmasın
soruda yet ve already — Yet nötr bir sorudur: olmasını bekliyorsunuz. Already şaşkınlık gösterir: beklediğinizden erken oldu.
just = az önce ve just = sadece — Present perfect ile just genellikle "az önce" demektir. Başka cümlelerde "sadece" anlamına gelebilir.
yet ve still — Still (bir şey devam ediyor: I still haven't finished — hâlâ bitirmedim) ile any more / no longer B1-33 dersinde. Present perfect ile past simple arasındaki seçim A2-19 dersinde.
Yazım ve Telaffuz
- Konuşmada have ve has kısaltılır ve kolayca kaçırılır: I've just seen it /aɪv dʒʌst siːn ɪt/ "ayv cast siin it", She's already left /ʃiːz ɔːlˈredi left/ "şiiz olREDi left". Küçük /v/ ve /z/ seslerine kulak verin.
- already tek kelimedir ve vurgu ikinci hecededir: /ɔːlˈredi/ — "ol-RE-di". All ready (iki kelime = tamamen hazır: We're all ready to go — Hepimiz gitmeye hazırız) ile karıştırmayın.
- I've just… kalıbında just genellikle vurgulanır: ses just kelimesinde biraz yükselir.
- yet /jet/ "yet" gibi okunur, yes gibi başlar. Evet/hayır sorusunun sonunda ses genellikle yükselir: Have you finished yet?
Altın Kural
Geçmişteki bir eylem şimdi önemliyse have/has + fiilin 3. hali kullanın. Just ve already kelimelerini have/has ile 3. halin arasına koyun (already sonda da olabilir). Yet kelimesini olumsuz cümlelerin ve soruların sonuna koyun. Türkçedeki "az önce, zaten, henüz" kelimelerinin yeri İngilizceye taşınmaz.
Alıştırmalar
A. Yapı
Bu alıştırmada present perfect'i (İngiliz İngilizcesindeki biçimi) kullanın. Amerikan İngilizcesindeki past simple da (I just ate) doğrudur — bkz. Kullanım 6.
-
I can't find my wallet. I (lose) it.
-
Just kelimesini doğru yere koyun: She has called me.
-
Yet kelimesini doğru yere koyun: They haven't replied to my email.
-
Already kelimesini doğru yere koyun: I've paid for the tickets.
-
"Is Tom here?" "No, he (just / leave)."
-
the film (start) yet?
B. Anlam
Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.
-
Doğru olanı seçin: "Do you want to see this film?" "No, I've … seen it."
-
Doğru olanı seçin: I haven't had breakfast ….
-
Hangi soru şaşkınlık gösterir?
-
Çok açsınız. Nedenini söyleyin:
C. Hatayı Bul
Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın. Düzeltmelerinizde present perfect kullanın.
-
I've finished just my work.
-
Have you yet called your mum?mum (UK), mom (US)
-
She has already went to bed.
-
We haven't booked the hotel yet.
D. Bağlam İçinde
Fiil boşluklarında present perfect kullanın.
Mia: Hi Leo! We 15 (just / arrive) at the new flat!
Leo: Great! Have you unpacked 16?
Mia: No, not yet. But Sam 17 (already / build) the bed!
Leo: Wow! 18 the internet (start) working yet?
Mia: No, it 19 (not / start) yet. I'm using my phone.
E. Sıra Sende
-
Bugün zaten yaptığınız iki şeyi ve henüz yapmadığınız bir şeyi yazın.
-
Bir arkadaşınız için kısa ve güzel bir haber yazın. Present perfect ve just kullanın.
F. Karışık Tekrar
-
A2-16 İngilizce Present Perfect Tense: Have You Ever…? ile Deneyimler "Where's Dad?" "He's ___ … to the shop. He'll be back in ten minutes."
-
A2-16 İngilizce Present Perfect Tense: Have You Ever…? ile Deneyimler you ever (eat) Korean food?
-
A1-28 İngilizce Past Simple: Düzensiz Fiiller (Irregular Verbs), Did ve Didn't Past simple ve 3. halini yazın: write
Cevap anahtarı
A. Yapı
- 've lost / have lost
- She has just called me. / She's just called me.
- They haven't replied to my email yet.
- I've already paid for the tickets. / I've paid for the tickets already.
- 's just left / has just left
- Has … started
B. Anlam
- already
- yet
- Have you finished already?
- I haven't eaten yet.
C. Hatayı Bul
- I've just finished my work. / I have just finished my work.
- Have you called your mum yet?
- She has already gone to bed. / She's already gone to bed. / She has gone to bed already.
- ✓ We haven't booked the hotel yet.
D. Bağlam İçinde
- 've just arrived / have just arrived
- yet / already
- has already built / 's already built
- Has … started
- hasn't started / has not started
E. Sıra Sende
- I've already had breakfast. I've already answered my emails. I haven't been to the gym yet.
- Guess what! I've just passed my driving test!
F. Karışık Tekrar
- gone
- Have … eaten
- wrote … written
