SlowingoDilbilgisi
A2 18 / 38

İngilizce Present Perfect ile Just, Already ve Yet Kullanımı

Present Perfect: Just, Already, Yet

Bu sayfada
  1. Hedef
  2. Temel Fikir
  3. Türkçe ve İngilizce Yan Yana
  4. Yapı
  5. Kullanımlar
  6. Sık Yapılan Hatalar
  7. Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar
  8. Karıştırılmasın
  9. Yazım ve Telaffuz
  10. Altın Kural
  11. Alıştırmalar

Hedef

Bu dersin sonunda şimdi önemli olan geçmiş eylemlerden söz edebilecek (I've lost my keys), haber verebilecek ve just, already ve yet kelimelerini cümlede doğru yere koyabileceksiniz.

Temel Fikir

Bugünkü yapılacaklar listenizi düşünün. Bazı işlerin yanında bir tik var, bazılarının yanında yok. Listeye bakarken her işi ne zaman yaptığınızı sormazsınız. Şunu sorarsınız: Şu an ne bitti, ne bitmedi?

Bu dersteki present perfect'in (şimdiye kadarki zaman) işi budur. Geçmişteki bir eyleme şimdiden bakar, çünkü sonucu şu an buradadır: I've lost my keys (bu yüzden içeri giremiyorum). She's broken her arm (bu yüzden tenis oynayamıyor).

Üç küçük kelime listedeki tikleri anlatır. Just taze bir tiktir: bir an önce oldu. Already erken gelen ya da şimdiden önce atılmış bir tiktir: I've already paid. Yet henüz tiki olmayan, ama tik beklediğimiz bir iştir: I haven't called her yet. Liste şimdiyle ilgilidir, bu yüzden fiil de şimdiyle ilgilidir: have/has + fiilin 3. hali.

Türkçe ve İngilizce Yan Yana

Türkçede bu cümleleri çoğunlukla -dı ekiyle kurarız; haberlerde ise sık sık -mış kullanırız. "Az önce", "zaten" ve "henüz" gibi kelimeler de cümlede oldukça serbesttir. İngilizcede ise fiil have/has + 3. hal olur ve üç kelimenin sabit bir yeri vardır.

Türkçeİngilizce
Anahtarlarımı kaybet-ti-m.I've lost my keys.
Mesajını az önce gör-dü-m.I've just seen your message. — just ortada
Ben zaten ye-di-m.I've already eaten. — already ortada
Henüz karar ver-me-di-m.I haven't decided yet. — yet sonda
Kargo geldi mi?Has the parcel arrived yet?
Maria doğur-muş!Maria has had her baby!

Türkçede "henüz" cümlenin başında ya da ortasında durabilir; İngilizcede yet neredeyse her zaman cümlenin sonuna gider. "Az önce" ise İngilizcede just olur ve have/has ile 3. halin arasına girer.

Yapı

Present perfect (A2-16 dersinin tekrarı)

Öznehave / has3. hal
I / you / we / theyhave ('ve)finished.
he / she / ithas ('s)finished.
olumsuzhaven't / hasn'tfinished.
soruHave you / Has she…finished?

She's finished her homework cümlesinde 's = has'tir: bunu, bir eylem bildiren ve burada bir nesne alan 3. hal gösterir. (Bazı 3. haller be'den sonra sıfat da olabilir: It's broken = it is — bkz. A2-16.)

Just, already, yet: anlam ve yer

KelimeAnlamCümle türüYeriÖrnek
justaz önce, yeniçoğunlukla olumluhave/has ile 3. hal arasındaI've just finished.
alreadyzaten, çoktan; beklenenden erkenolumlu ve soruhave/has ile 3. hal arasında ya da sondaShe's already left. / She's left already.
yethenüz, şimdiye kadar (ama olmasını bekliyoruz)olumsuz ve sorucümlenin sonundaI haven't eaten yet. / Have you eaten yet?

Yet ile kısa cevap: "Is it ready?" "Not yet." (Henüz değil.)

Kullanımlar

1Sonucu şimdi olan geçmiş bir eylem

Geçmişteki bir eylemin sonucu şu an önemliyse present perfect kullanın. Ne zaman olduğunu söylemeyiz; önemli olan sonuçtur.

I've lost my keys.
Anahtarlarımı kaybettim.
şu an içeri giremiyorum
Someone has taken my seat.
Biri yerimi almış.
şu an oturamıyorum
Look! It's stopped raining.
Bak! Yağmur dindi.
it's = it has
She's broken her arm, so she can't play tennis.
Kolunu kırdı, bu yüzden tenis oynayamıyor.
The price of coffee has gone up again.
Kahvenin fiyatı yine arttı.

2Just = az önce

Just kelimesini have/has ile 3. hal arasına koyun. Eylemin çok yeni olduğunu gösterir.

I've just seen your message.
Mesajını az önce gördüm.
The film has just started. Sit down!
Film yeni başladı. Otur!
"Where's Anna?" "She's just gone out."
"Anna nerede?" "Az önce çıktı."
We've just moved into a new flat.
Yeni bir daireye daha yeni taşındık.
flat (UK); apartment (US)
Have you just woken up?
Yeni mi uyandın?

3Already = zaten, çoktan; beklenenden erken

Already genellikle have/has ile 3. hal arasına gelir. Konuşmada cümlenin sonunda da olabilir. Soruda çoğu zaman şaşkınlık gösterir: bu kadar çabuk mu?

"Do you want some lunch?" "No, thanks. I've already eaten."
"Öğle yemeği ister misin?" "Hayır, teşekkürler. Ben zaten yedim."
I've already told you twice!
Sana zaten iki kere söyledim!
It's only ten o'clock, and she's already finished her homework.
Saat daha on, ama o ödevini çoktan bitirdi.
Have you already paid? That was quick!
Ödedin bile mi? Ne çabuk!
They've sold all the tickets already.
Biletlerin hepsini çoktan satmışlar.

4Yet = henüz, ama bekliyoruz

Yet kelimesini olumsuz cümlelerde ve sorularda kullanın. Genellikle cümlenin sonuna, nesneden sonra gelir. Yet ile kurulan olumsuz cümle "şimdi değil, ama muhtemelen sonra" demektir.

I haven't decided yet.
Henüz karar vermedim.
Has the parcel arrived yet?
Kargo geldi mi?
"henüz" anlamı soruda çoğu zaman Türkçeye çevrilmez
"Is dinner ready?" "Not yet."
"Yemek hazır mı?" "Henüz değil."
We haven't met our new neighbours yet.
Yeni komşularımızla henüz tanışmadık.
Have you finished your homework yet?
Ödevini bitirdin mi?

5Haber vermek

Taze haberleri çoğu zaman present perfect ile veririz, çünkü haber yeni ve şu an önemlidir. Ayrıntı eklediğimizde (ne zaman, nerede, nasıl) genellikle past simple'a (-dı'lı geçmiş zaman) geçeriz — bkz. A2-19.

Guess what! I've found a new job.
Bil bakalım ne oldu! Yeni bir iş buldum.
Have you heard? Maria has had her baby!
Duydun mu? Maria doğurmuş!
Our team has won the cup!
Takımımız kupayı kazandı!
I've found a new job. They called me this morning.
Yeni bir iş buldum. Bu sabah aradılar.
önce haber, sonra past simple ile ayrıntı

6Amerikan İngilizcesi: just, already ve yet ile past simple

Amerikan İngilizcesinde just, already ve yet ile past simple çok yaygındır. İki biçim de doğrudur. İngiliz İngilizcesi genellikle present perfect'i tercih eder. Bu kursta present perfect'i çalışıyoruz.

I've just eaten.
Az önce yemek yedim.
UK ve US
I just ate.
Az önce yemek yedim.
US'de çok yaygın
Did you finish your homework yet?
Ödevini bitirdin mi?
US'de yaygın; UK: Have you finished your homework yet?
I already told you.
Sana zaten söyledim.
US'de yaygın; UK: I've already told you.

Sık Yapılan Hatalar

❌I've finished just.
✅I've just finished.
just, have/has ile 3. hal arasına gelir.
❌I've yet called her.
✅I haven't called her yet.
yet sona gelir, olumsuz cümlelerde ve sorularda kullanılır.
❌Have you finished yet your homework?
✅Have you finished your homework yet?
yet nesneden sonra gelir.
❌Have you finished already your homework?
✅Have you already finished your homework? ya da Have you finished your homework already?
already fiil ile nesnesinin arasına girmez.
❌She has already went home.
✅She has already gone home.
have/has'ten sonra 3. hal gelir (go – went – gone).
❌I've just seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.
yesterday gibi bitmiş bir zaman past simple ister. Bkz. A2-19.
⚠️I haven't already finished.
✅I haven't finished yet.
"Henüz değil" için not … yet kullanılır. Haven't already yalnızca özel kalıplarda geçer (if you haven't already done it).

Türkçe Konuşanlar İçin Tuzaklar

1. "Henüz" kelimesini Türkçedeki yerine koymak. Türkçede "henüz" fiilden önce gelir: "Henüz okumadım", "Mesajını henüz okudun mu?" İngilizcede yet cümlenin sonuna, nesneden sonra gider.

❌Have you yet read his message?
✅Have you read his message yet?
❌Have you finished yet your homework?
✅Have you finished your homework yet?

2. "Az önce" gibi "just" kelimesini başa ya da sona koymak. Türkçede "az önce" cümlede serbestçe dolaşır: "Film az önce başladı", "Başladı az önce". İngilizcede just yalnızca have/has ile 3. halin arasında durur.

❌The film has started just.
✅The film has just started.

3. "Daha dün" için "just" kullanmak. Türkçede "Onu daha dün gördüm" deriz. Bunu just ile çevirince bitmiş bir zaman ifadesi present perfect ile birleşir. Yesterday gibi bir zaman varsa past simple gerekir.

❌I've just seen him yesterday.
✅I saw him yesterday.

4. "Daha bitirmedim" için "already" kullanmak. Türkçedeki "daha" ve "zaten" kelimeleri kafa karıştırabilir. Olumsuz cümlede "henüz, daha" anlamını yet verir; already olumsuz cümlede neredeyse hiç kullanılmaz.

⚠️I haven't already finished.
✅I haven't finished yet.

Karıştırılmasın

soruda yet ve already — Yet nötr bir sorudur: olmasını bekliyorsunuz. Already şaşkınlık gösterir: beklediğinizden erken oldu.

Have you finished yet?
Bitirdin mi?
nötr: sadece soruyorum
Have you finished already?
Bitirdin bile mi?
şaşkın: ne çabuk!

just = az önce ve just = sadece — Present perfect ile just genellikle "az önce" demektir. Başka cümlelerde "sadece" anlamına gelebilir.

I've just had a sandwich.
Az önce bir sandviç yedim.
I just want a sandwich, nothing else.
Sadece bir sandviç istiyorum, başka bir şey değil.

yet ve still — Still (bir şey devam ediyor: I still haven't finished — hâlâ bitirmedim) ile any more / no longer B1-33 dersinde. Present perfect ile past simple arasındaki seçim A2-19 dersinde.

Yazım ve Telaffuz

  • Konuşmada have ve has kısaltılır ve kolayca kaçırılır: I've just seen it /aɪv dʒʌst siːn ɪt/ "ayv cast siin it", She's already left /ʃiːz ɔːlˈredi left/ "şiiz olREDi left". Küçük /v/ ve /z/ seslerine kulak verin.
  • already tek kelimedir ve vurgu ikinci hecededir: /ɔːlˈredi/ — "ol-RE-di". All ready (iki kelime = tamamen hazır: We're all ready to go — Hepimiz gitmeye hazırız) ile karıştırmayın.
  • I've just… kalıbında just genellikle vurgulanır: ses just kelimesinde biraz yükselir.
  • yet /jet/ "yet" gibi okunur, yes gibi başlar. Evet/hayır sorusunun sonunda ses genellikle yükselir: Have you finished yet?

Altın Kural

Geçmişteki bir eylem şimdi önemliyse have/has + fiilin 3. hali kullanın. Just ve already kelimelerini have/has ile 3. halin arasına koyun (already sonda da olabilir). Yet kelimesini olumsuz cümlelerin ve soruların sonuna koyun. Türkçedeki "az önce, zaten, henüz" kelimelerinin yeri İngilizceye taşınmaz.

Alıştırmalar

A. Yapı

Bu alıştırmada present perfect'i (İngiliz İngilizcesindeki biçimi) kullanın. Amerikan İngilizcesindeki past simple da (I just ate) doğrudur — bkz. Kullanım 6.

  1. I can't find my wallet. I (lose) it.
  2. Just kelimesini doğru yere koyun: She has called me.
  3. Yet kelimesini doğru yere koyun: They haven't replied to my email.
  4. Already kelimesini doğru yere koyun: I've paid for the tickets.
  5. "Is Tom here?" "No, he (just / leave)."
  6. the film (start) yet?

B. Anlam

Anlama göre doğru seçeneği işaretleyin.

  1. Doğru olanı seçin: "Do you want to see this film?" "No, I've … seen it."
  2. Doğru olanı seçin: I haven't had breakfast ….
  3. Hangi soru şaşkınlık gösterir?
  4. Çok açsınız. Nedenini söyleyin:

C. Hatayı Bul

Hatalı cümleyi düzeltin. Cümle doğruysa "correct" yazın. Düzeltmelerinizde present perfect kullanın.

  1. I've finished just my work.
  2. Have you yet called your mum?
  3. She has already went to bed.
  4. We haven't booked the hotel yet.

D. Bağlam İçinde

Fiil boşluklarında present perfect kullanın.

Taşınma günü
Mia: Hi Leo! We 15 (just / arrive) at the new flat!
Leo: Great! Have you unpacked 16?
Mia: No, not yet. But Sam 17 (already / build) the bed!
Leo: Wow! 18 the internet (start) working yet?
Mia: No, it 19 (not / start) yet. I'm using my phone.

E. Sıra Sende

  1. Bugün zaten yaptığınız iki şeyi ve henüz yapmadığınız bir şeyi yazın.
  2. Bir arkadaşınız için kısa ve güzel bir haber yazın. Present perfect ve just kullanın.

F. Karışık Tekrar

  1. A2-16 İngilizce Present Perfect Tense: Have You Ever…? ile Deneyimler
    "Where's Dad?" "He's ___ … to the shop. He'll be back in ten minutes."
  2. A2-16 İngilizce Present Perfect Tense: Have You Ever…? ile Deneyimler
    you ever (eat) Korean food?
  3. A1-28 İngilizce Past Simple: Düzensiz Fiiller (Irregular Verbs), Did ve Didn't
    Past simple ve 3. halini yazın: write
Cevap anahtarı

A. Yapı

  1. 've lost / have lost
  2. She has just called me. / She's just called me.
  3. They haven't replied to my email yet.
  4. I've already paid for the tickets. / I've paid for the tickets already.
  5. 's just left / has just left
  6. Has … started

B. Anlam

  1. already
  2. yet
  3. Have you finished already?
  4. I haven't eaten yet.

C. Hatayı Bul

  1. I've just finished my work. / I have just finished my work.
  2. Have you called your mum yet?
  3. She has already gone to bed. / She's already gone to bed. / She has gone to bed already.
  4. ✓ We haven't booked the hotel yet.

D. Bağlam İçinde

  1. 've just arrived / have just arrived
  2. yet / already
  3. has already built / 's already built
  4. Has … started
  5. hasn't started / has not started

E. Sıra Sende

  1. I've already had breakfast. I've already answered my emails. I haven't been to the gym yet.
  2. Guess what! I've just passed my driving test!

F. Karışık Tekrar

  1. gone
  2. Have … eaten
  3. wrote … written
Android UygulamaHareket Halinde Öğren Google Play